Full text of "Benedicti Pererij Valentini e Societate Iesu. Centum octoginta tres disputationes selectissimae super libro Apocalypsis beati Ioannis Apostoli. Quibus adiectae sunt ab eodem auctore viginti tres disputationes, aduersus eos qui putarunt, Maometem Saracenorum legislatorem fuisse verum illum Antichristum, .."

See other formats

" 


. 
"ke 
TR 2 

8 


0-4 


^no ke RA n 


Ὶ | | 


PERER II 
VALENTI NL 


E Societate. Iesv. 
CENTVM OCTOGINTA TRES 


Difputationes Scle&iffima fuper libro 


APOCALTYPSIS 


Beati Ioannis Apoftoli. 


Quibus 4diccte funt ab codem AnéTore viaintitres Difhutationes, aduer- 
fias cos quiputarunt, M AOMET E M Saracenirim leerflatorem — 
fuiffe verum ilum. ANTICHRISTV M,dequoum 
«nea Daniel? Tvamues im Apocalypff pradixerant ; 
plora Patribus memorie tradita fant. 


Cun à e & EM 


"VENBTIIS M DC VII 


APYD ANTONIVM LEONARDYM, 


E LJ 
t 
Du A 
fr. 
GARE. 
TIME 


4l* 


p : e" ; Xa 
í o TRA RMMEEIDOYAO 
Dir. pM γ΄ 4 τα τὰ 50 4 As 


Ψ 5. 3 


Nos 


mmn s 


ABAOEI Hv 


- 


€— tpe emp mp P m——————————— d 


quuegue unio ρον όσον 


οϑῆο, οὐδ. eise fs fenes 
CIESARI BARONIO 


S.R.E. REVERENDISSIMO 


ET ILLVSTRISSIMO 
Cardinali , & Bibliothecario 
Apoftolico. 


BENEDICTVS PERERIFS$ $.D, 


*u3 ERTIVM Tomum Sclectarum 
P352 Difputationum mearum in fa. 
cram Scripturam mitto ad te 1I- 
luttr, Baroni, Literarum fcilicet 
munufculum , meifque conue: 
niens ftudijs, nec futurum tibi 
non iucundum, qui , pro tuo diuinarum litera: 
rum fummo amore, ac reuerentia, ὅς Commen- 
tarijs , &aliis quibufcunque facra Scriptura tra- 
&acdonibus non ineptis , neque ineruditis maio- 
rem in modum delectaris. Mihi fané vifum eft, 
cuius nomini fuperioribus annis infcüpfiffem 
Commentarios meosin Genefim, primum nem- 
pelibrum diuina Scripturz;cidem quoque nunc 
dicare Selectas Difputationes in librum Apoca- 
lypfis, quiextxemum in facrorum voluminum 

| 5 2 difpo- 


Lr set E —— -—M ὁ — V—— 


difpofitione locum tenet. Ac nosquidem ex pau. 
pere ftudiorum noftrorum penu tenuia haec pro- 
mimus;& quafi leuidentia muncra, craffoffilo, vt 
dixitille;in publicum damus: Tuveróinzftima. 
bili Ecclefiaticorum Annalium thefauro pergis 
in dies magis Ecdefiam Chrifti locupletari, in- 
genti & tuo apud Deum meritó, doctorümque 
hominum qui fun; quique omni poftzuo futu- 
ri funogaudio,atque emolumento.Cogis itaque 
omnes;qui Catholicx Ecclefiz, ab eius víque pri- 
mordijs, doctrinam & inflituta; atque con(uetu- 
dines explorate cognitas , & perceptas habere 
cupiunt,obnixe Deum rogare, vt faluum temul- 
tos annos, atque incolumem Ecclcíiz fua: prz- 
ftet quoad iftud tani laboris, tantzque vtlitatis 
opus ad víque noflra hzc tempora; qua fecifti 
adhuc eruditionis copia, & difputandi fubftilita- 
tec diligentia,refertum atque claboratum lima- 
tümquededucs Vdle. τ 


——— A RENE ST UTERE e 8 αν τ ον 


serere een sias ee el 


 AVCTOR OPERIS: 
Lectori Sud: FN. 


| MUR 


MAE 


1 quis fori? mirabitur me nin ip vniuerfum 
S / librum Apocalypfe , fed im octo duptuxat pris 
ma libri eius. Capita Selectas Difoutationes 

D edidife ; [tiat is , me, cum eas Difputatio- 
nes fcribere fam aogreffus , eo. fuiffe confilia 
Atque animo , vt de Septem principalibus in 
bec hbro deforiptis Vifranibus ,— fecundam 
tantum V ifionem explanarem. 1n qua V ifío- 
nt Beatus Ioannes vidit ip dextera Dei fedentis im throno, librum 
feriptum intus C foris , feptemque ffupatum figillis: quam ipfe Vi- 
ffonem per quinque Capita , ab initio quarti vfque ad principium 
octaui Capitis enarrauit.. Omnium enim V iffonum quas Ioannes ba- 

buit , C que continentur in boc libro , bec fecunda Viffo mulis eff 
33b nominibus preflantiffma, c celebratiffima. ἘΠῚ emim amplifsima 
| long? , latéque patens , cb vfque ad finem mundi pertinens, ἘΞ 

alti/simis futurarum verum myflerjs refertifima. Eff ingentium 
ob[curitatum ,maximarumque difficultatum plenifsima. Eff cogni- 
tu Ecclefie C H RIST 1 vwilifnas quod futuras in Eccleffa, w[- 
que ad finem eius im terris , prefionet infioniores cafus tam profpe- 
ros , quàm adwerfüs.. Denique buius V ifionis explorata cognitio ma« 
gnam prafert lucem ad illulirandas aliarum ifonum cerise 

Ἧς... πὶ κου 


íP" iim €— Αωδ. « 


"difffeultat umque tenebras difrutiendas, δηρόν bac eqo V iffone duas 
(centum  Difputationes feceram, quas eram , modico volumine 
tomprehen[as daturus tp publicum . $ed poltea , cim ani maducr- 
siffóm , explicationem primorum trium libri buius Capitum , in qui- 
Dus primanW ifionem. iqanpis expofui, maeno- fore adiumento ad 
fecundam wifianem expeditius ,. emulati/que. declarandam ; Vi- 
fam eff mibi , ad copiofam eorum. Capitum explanationem. Septua- 
ginta conferre Difutationes ,, His autem. pra bonenda effe cenfai 
PROLEGOMEN'f iz bro Apocalypfis. vndecim tratiata 
Difputatiouibus ; Utea , quaft redam munirent. uiam, facilmque 
introitum aperiremt Lettori; quà faciluts ad cognü[Cendum C buius 
fecunda ifanis , aliarümque omnium V ifiamum abditifma myiie- 
via penetrare poffet . Hac itaque ratione factum eff , vt bic tertius 
Tomus in tres C ocloginta , centumque Difpurationes excrefteret . 
uo igitur confilia C amimo im aco tantum Capita libri Apocalyp is 
Difputationes in lucem emiferim ,te Leclor optime ,in ipfo quafi ope- 
viscvefHibnlo prane[se , mun abs ve futu um cffe duxi. V «le. 


— agn 


Facultás R. Admodum in- Chriffa P. P.Claudj AquAniMA 
Societatis Iefu Prapofiti Generalis buius 
libri imprimendi, 


P. Benediflo Pererio , noffra Socistatis Theologo compofitum , jem | 
tatis Theologi , quibus id commifimus , rec eria biu 24. cli P 


τς 

ac 
robauerinr , facultatem concedimus, vt typis mauderur; fii maid 
tinebit,videbiait. In quorum fidem has litteras maon noftra ub HP fiz 1 
gillo noftro munitas dedimus Romz 17.Décemb.1605. SRI 


CL AQVAVIVA Sodets IESU — 
fitus Generalis. N 


C» opus hoc, Cents octoginta tres. Difbntationer 4n «ge; ifie dod Y» 


— 


Facultas R. D. D. Aptamj Epmanuelis Chalopi r 
cominus libriimprimendi, —— 


A NTONIVS Emmanucl Chalomus in prefe&ura Lugdunenfi confitias 

rius Regius,in primatu Franciz Iudex, & in Archiepifcopatu Lugdunenfi 
Vicarius Generalis: opus μος ἃ Benedicto Pererio mágno ingenio,cxcellenuq; -; 
doctrina viro compofitum, & à Theologis recoggitum,vtinlucem edaturfacul ἢ 
tatem conccdimus,Lugduni 29.Iulij 1606. 


CHALOM, 


Facultas R, P. Pronincialis Societatis Iefu in 
Prouincia Lucdunenft, 


Tow Richeomus Prouincialis Collegiorum Societátis Iefu , in prouinz 
cia Lugdunenfi, iuxta priuilegium eidem Societati à Rege Chrifiianiffime 
Hzurico ItI.die ro.menfis Maij,anni 158 3-conceffum , quo Bibltopolis omni- 
bus prohibetur, ne libros ab eiufdem Societatis hominibus compofitos,abíque 
illorum perm:f&one imprimant;permittit Horatio Cardon Lugdunenfi Biblio- 
Ap Difputationes Seleas in VOXSUc p. ὕφος ὡς m Pererio eiufdem Societas 
n ,acicx proximos annos imprimere,ac libere diuenderc poffit.Datum 

nidie vndecima Ianuarij, Anho 1606, d — 


RICHEOMVS 


ΚΟΥ 


Li Eccell. Signori Capi dell'Illuftr. Conf.di X. infrafcritu 
hanuta fede dalli Sig.Riformatori del Studio di Padoua 
per relation delli doi à ció deputati;cioé del R.Padre Inquifitor, 
& del Circ.Secretario del Senato Zuane Marauegia con giura- 
mento, che nel Libro ftampato in Lioneintitolato Benedicti 
Pererij Valentini Tomus Tertius Selectarum Difputationum in 
Sacram Scripturam fuper libro Apocalypfis B.Ioannis, & in v 
altróagpionto al fopradetto Libro aducrfus loannem Viterbien^ — 
fem,& alios quofdam viros doctos : non íi troua cofa contrale 
legei,& fono degni di Stampa; concedeno licenza che poffino 
εἴτι ftampatiin quefta Città. 
' JDatumdie 13. Martij 1607. 


D. Hieronimo Diedo e Capi dell'Illuftr. Confdi X. 
D. Piero Bondomier. ; 


D, Nicoló Querini. * 


δεῖ, Conf-X. Secretarius —— 
δὶ (o cuLebnardus Ottboboms, 


1607.adi  3.Marzo. Reg. nel Off.contrala Biaft.a car.1 68.. 


A Cio. Battiffa Breatto Coadv- 


) Es 


T'ABVLA 


INTE RPRETATIONIS 
4VOEAROBOOOR VoM, 
Que fisillatim in feptem Apocalypfis Capitibus 
. continentur& ab Auctore date, δὲ ctiam 
| ab infi ignióribus Doctoribus, de qui- | 
busmeminit in opcre. bbs: 


nist irem rada; Difbutationum 2.3. entr affcventes 


Mabometem Sarracenorum legislatorem fuiffe 


"verum ednticbriftum, 
Capitis prini “1 pecalypfis. 
qe tabo paf. Dijp-1.car.33 
$uper illis verbis 
À pocalypfis, ef Chri(ti quam dedit, &c. Difp.2.c.39 
Qua oportet fieri cito. — Ditp.3.c.31 
Significanit mittens per Angelum (aum &c. E Difp. 4.C.39 
Qu ui teftimonium perhibuit verbo Dei,&c. Ditp.s.c. 4t 
oannes feptem Ecclefijs &c. . Dilp.6.c.4? 
Et à feptem fpiritibus quiin confpe&tu&c. ὦ Ditp.7.c.45 
EtálIetu Chufto qui eít teftis fidelis δίς, Diíp.8.c.47 
E fecitnos Regnum&c. . .—.— Difp.9.c.48 
goíumalpha& omega &c, '' | Ditp.10.c.50 
Ego loannes frater vc en&c. 2s — Dilp.rrc.gr 
Fuiinlnfüla&c. ^ — dud | Difp.12.c.52. 
Fuiinfpirituin dominicadie, . Difp.15.c.55 
Prima vifio fatla Ioanni, qua narratur illis vais 
Ét conuerfüs vidi feptem « candelàbra &c. s 5$ 
Super Hlis a 
Similemfiliohominis - fap $6 
n mediofeptem candelabrorum aureorum. Difp.15,c.57 
Veítitum pondere & precindtum &c. Ditp.16.c.59 
Iitoei difputatio de zona aurea gredi e Toannis. c. 6 τ 
inris 3 verbis. i 
utautemeius ὅς, ὁ n. "Difp.f.6j 
Riu autem eius δίς, ^ uc iE Ditp. Vor! 
ἐς 


p- 


eet RH ATI s 


"Tabula capitis . ^ 
Voxilliustanquamwox Xc. | 
Ex ore eius gladius &c. . | 
Et facies cius ficut Sol &c. 


ruit loanni inbac prima vi[ione. 
. Super illis verbis 
Ego (um Primus, & Nouiflimus. . 
Septem Stellz Angeli fünt &c. 
- Capitis Secundi "Apocalypfis, 
Be feptem epiflolis ἃ Ioanne miffis ad fpi 
$ 


— verb 
Angelo Ephefi Ecclefie Scribe. 
Scioopera tua & laborem &c. 
Non fuftinere malos. 
Sed habeo aduerfum te pauca. 
Sin autem ueniam tibi. 
Vincenti dabo edere deligno uitz. 
Et Angelo Ecclefia Smirna fcribe. 
Ét habebitis tribulationem &c. 
ui uiceritnon lzdetur &c. 
rAngeloPergamiScribe. ὁ 
inéenti dabo manna abfconditum. 
E: dabo illi.calculum 'eandidum. 
Super ijfdem verlis e-ductóris fententia. [5 
: Super illis uerbis ciu(dem Capitis. 
E Angelo Thyatirz Ecclefiz (cribe. 
ermittis mulierem lezabel &c. 
Vobisautem dico & ceteris qui Thyatirz eftis δίς. 
Sententig auctoris fuper s[dem »nb πολι. A 
, Super illis uerbis eiufdem Capitis. 
Vincenti dabo ficllam matutinam. 


i Capitis, 


Capiiis Textij A pocatypfis fuper illis verbis 


Et Angelo Ecclefia Sardis (cribe. 


ifp.z0.c.66 


D 
P e Ar. 
- ; | LIp.2 2.C.69 
Ambrofii difputasia de ofacorporis Chriftiornamentis cum quibus ipfe appa 


e79 


Difp.24.673 
Diíp.z Ti^. 


s Ecclefiariá "Aie Difp.1.c.79 


Difp.2.c.$9. 
Difp. r.c.6 i 
Ditp.4.c.84 
Diíp.*.c.86 
Diíp.6.c.87 
Difp.7.c.89 
Dif] 8.6.92. 


^ Difp.o.c.93 


Dis c.95 


| Dii 


Difpa 3.c100 


^ pifp.14.c.10z 


Difp.15.c.104 
Ditp.16.c.106 


Difp.17.c108. ὦ 


Dypas. crta 
Difp.19.c. 1t Y 
Difp..c.t r6 


Éfto uigilans & confirma ctera 3 morituraerant, Difp.s C. 117 
4 


gaymonis difputatio circa bona opera facta in peccatomortali, . (119 
$xuporüfdem uerbis. — τος MBA: (0 Diff.i.coi12X 
Super illis verbis eiufdem Capitis, 9s 
Non inuenio opera tua &c. x He αν E 
Sed habet pauca nomina€Cc.  — Ditp.6.c.124 
po uicerit non delebo cum delibro uitz. Dilp.7,c«! 26 
Difcuffio canfatationis B.T bome conira interpretationem eAmbrofii, Gr t 
: fiini, : - ^ - τ τς: ILLU TÉ 
: Defen[io 


/ 


"S i rg 1 il 23 » is. 
' Defenffo fentemie B.Tbome Ὁ εις 
| | Io Philadel phis E πότων ib Di(p.io. 
"Kt Ange Iphiz Ec z Ícribe. i ci 
"Hzc dicit San&us & Verus &c. E 


: Quid fit habere claues Dauid. 00 o5 Difpircra 
Qui habet clauem Dauid & c.«^fucloris explanatio, €.136 
Loci Ifaia fimilis contineutis illa Domini uerba. Difp13.c.138 

Pau. ox Super illis wevbis eiufens capitis. 
"Tene quod habesut nemoaccipiat &c. Difp.14. ca4t 

"Qui uiceritfaciamillum columnam &c.| Ditp.t f.c.142 

Etfcribam fuper eum nomen Ciuitatisnome &e, — Di(p.i6.c.145 

.Et Angelo Laodicie Ecclefiz fcribe &c. Ditp.17.c.149 

Similis locus epiFl.ad (oloft, - 5:85 ἐπ €.153 
"ruttoris fententia fuper loco d,epist. - LI €154. 

| Super ucrbiteinfdemcapitis 
Vtinam frigidus effes aut calidus.&c, Difp.z0.c.155 
Daodecima fupraditlorum verborum interpretatio ab Jutlore probatur.c.i$9 
αν Super verbis eifdem capitis: ! 

*Dicis quod ditres füm & locupletatus;&c.* Difp.22.c.ióo 

Aliorum interpretatio illorinerboriilomini fuadeotibiemere 7c. τ 163 

'Quo precio pu[Jjt emi aurum Caritatis, €^ Sapientig; ^ ^ — . e164 
"tutoris explanatio eerumdem uerborum, €.167 
Super illis uerbis eiufdem capitis, 
'Étcollyioinungeoculos tuos&c, — ^ Difp.26.c.170 
Ego ques imo,argiio & ἐλ Πρὸ. Diíp.27.c.172 
Ego íto ad hoftium & pulío. Difp.33.c. (74 
Quiuiceritdaboei&c. ^ ^  ᾿ Difp. 19.C.177 

: 'OCapilis Quarti Afpocalypfis. 


De quadruplici uia €9 ratione explavandi fex illas uifiones.  Difp.t.c.182 


Super illis uerbis eiufdem capitis. 


Et ecce fedes p: fita erat in Coelo &c. SWR Difp.2.c.i$ 
myfierio fedentis in tbrono, de quo dicirur babuiffe fpeciem iafpidis , €$ 
t Difp, 3.c.186 


pardi. ^ 
*Dccima interpretatio dili myfierij probatur tanquam optima ab Jtuttorà , 

"Difg. Won M r ὦ r.189 
De iafpide, C fardo,qui infupradilis uerbis B.Ioan.nominatur. Dif. 5.190 
RENI à Super illis uerbis eiu(dem Capitis. 


Etlris erat in circuitu (edis &e. τς Difp.&ct92 
De fmaragdo cuius colorisfpeciem bábebat frig qug erat 3n circuitu fedis. τ 
Difp.7.0.195 XS etidiso cad 


Super illis verbis eiufdem capitis, ο s 
Etincircuito fedis fcdilia uigintiquatuor &c. ς Diíp.8 €.197 
— uo δας -- * a3 $ uper 


Tabula Capitum. 
Super iifdem illis uigintiquatuor pagos: μη dus eligen 


nes 'B. Greg. felices er Ruperti, vibe vi Difp. ap 
-Interpretarianis Ioachimi, —.—. ; ' aBifp.104.291 
fnterpretationis JL urcoli,c Lirani crga ifs uigintiquat. fen.Difp. 11. c. 203 
"Haymouis Myrirtetienis usCi e ες Difp 1.6204 
"eat ucloris fuutentise« s. 3 sos DEI ἀξ 157 
Superis le OMEN 
Xt de throno procedebant δέον τ Pifp. τὰ 6:108 
'ktinconfpeétu (edis &c- ν Difp. $c. 230 
Quomodo. istud mare uitreum fi i fi τῆς ων epum d diuerftmo- 
de ab alijs, ab Autore. | Difp. ΣΟΥ 
Super uerbis eiufdem. capitis, 


δ εἴς medio fedis & in circuitu fedis 4. animalia Kc Dif. ped: τ 
De figuris iflorum quatuor animalium, τ " 


Quid fignificet iflud animal quadriforme, ... px 1 
rue communis gisqiron ein inerpreata fucrit A quatuor anima 
o. lites 4 6220 
"IKuctoris fententia circa Hyde es 6,122 
De molgtadint € quibnsifaarimela ᾿ Α͂ΝΟΨΗ oo 0224 
Super uerbis eiufdem capitis, 
Singula cortim habebant alas: feas. à; Difp.z $6225 
Auctoris fententia circa iflarum alarum Ded TDifp.24.c.237 
*Dionyfii 4reopagit cirea idem... Difp.2 5.0.2288 
Ioachimi «abbatis circa idem fententia. Dibafos P 
Super illis uerbis eiufdem capitis, 
Kt tequiem rion habebant &c. 7 bip 17.C. m 
Super uencrando illo pi rau Sanffus, Santlus.. ^25 is e233 


Super illis werbis eiufdem capitis. 

Et cum darent illa animalia gloriam ὃς benedidionem fcdenti &c. 
Difp.29.0235 . fis fuper il : 

(| Capitis Quinti A pocalyp[is fuper iliis uevbife.— 
-Ktuidiin dextera (edentis fuper t A librum fcriptum. intus, 
δὲ foris &c. Difp. 1.04239 
 $. "Bernardi dr aliorum interpretatio circa d.feptem[igilla, — Difp.2.c.24t 
»Aureoli d Liraniy? (artu[iam opinió probabilior quo ad litteralem fenfum, 


. Dipi«243 

ataBwis fententia circa idem, bifp. 4245 
Super illis endis, 

Et vidi Angelum fortem przdicamtem δίς, bif. holds 

Etunusdeíenioribus&c, — Dijp.6.c.2 48 

Et uidi Aguum ftantem &c. "Difp-7.c.250 

Rud fani à ilis fepiem agnicorgua & feptem ocul oculi, Bi S.62 5 


utioris 


^ 
j 
a" 
! 
E 


—— — 2.- uno ———— Dante 


: es fpem. 


feutentia circa i oii 2.25 

erts »3 Super illis verbis εἰ do : Papitihs s JA Ἁ 
"Etuenit &acenpitdedextera, "€ ET 10.6.2 54. 
posee animalia &c. & (0. Sm τ ub UP 1-6256 
Etcan ticum nouum RN SA με Difp3,6157 
Etuidi enam ὅς. ἢ ü enit I i ^3) pos 


.14.0.260 


Dignus eft agnus qui occifus e(t 
siga 


&c. 
Chriflus tem [uam meruerit b ib ete dinitatem, Di 
vci emn Super illis uerbis eiufdóm Cdp. τον 


Eiomaem crea quzincelo&c... . Difp.16.0,364 
ὮΝ apitis. $exti "A pocalypfis,. d$. ' - 

Exponantur quatuor rationes interpretandi bac feptem fi 1gilla. Di[p.'.0,267 

A mbrofii €? Ruperti opinio circa idem. oue Difp. 2 269 

"Ratiouis. Teri | "d urcoli circa idem, ie Diff 3.6270 


Super illis verbis eiufdem c capitis, E 
Rtuidi quod apetuiffet agnus, &c.. Mic d 
Quarta interpretationis apertionem primi igilliteferri ad primitiuam 
li Ecclefiam. os Difp. suc, ja 
Exponitur AuHoris. de primi i igilli apértione feutentia, ἜΗΝ bi «6.275 
"Super illis uerbis eidem cdpitis. ^. 
;Etcum aperuiffet. figillum fecundum audiui idum a animal di 
 cens&c, . - VY 7.6277 
Miis € Lirani interpretatio £ircaneram, intelligentiam fecu i Jigilli.. 
Difp.8.(.279 
iandres i tintergretatio $4 melior omnium aliarum. | Difp.9.c38 
Super illis uerbis eiu[dem capitis, ὦ 
Et camaperüiffet figillum tertium aud iui tertium animal. «δίς, 
Difp.1Q,c. 183. E 


fu 


Interpretatiouis ab Aureolo dr Lirano tradita. . "DifpM.e2s6 
Duarum aliarum interpretationum]y, perioribus probabiliorum, difp. 12,0288 
faeere, me "tucori, ἢ '1€.190 
sper illis. perbis fupradicti capitis. o 
Etkum iE] figillim ybi &c. Difp.14 c:294 


etliarum trium interpretationum eorundem uerborum. .—.. Difp.t$,0.297 

V ltina EXE qua efi de Mabomete δ᾽ eius]efla, — DifpA6 c,a99 

Quale e-fulore banc vltimam interpretationem probet, — *Difp.Y7.c. jo 1 
Super illis verbis eiufdem capitis. 


| Etcum aperuiffet figillum quintum uidi (ubtus altare animas ἄς, 


Ῥῆρ.ι8-...307 
Ero) "tug. Beda,  Haym, Ricardi, B blapiit SH ani 


tionum fuper d.uerbis, 


1 
— tbi €f Lirani interpretatipuis [uper d. yerbis, ταν 10.c, 3 


5. Bernardi 


th a og IN 

APR "Tabula Capitis ; OT 
iris uirpretei ner poc dmimias i MEAM 
. . s risfententiefüper d.uirbi, ——— s Difp.22..314 
Sentcutie putantium animas fanclorum tn babere beatificam Ὁ εἰ uifionem 
“Ὁ w[que'ad diem !udicij, ΠΡ Ὶ Difp.13.c.318 
Explicationis duorum teflimoniortsa quibus dia fententia probari pofiet . 
t: DÉ£ine:20 | xe. Had nói: ^2 ΜᾺ 
-— | Super illis uerbis einfdem capitis, xp 
£t uidi camaperuitfet Ggillum fextum,& effe terremotus magnus 

&c, TET . '"Difp.25.c.322 
(onfatationis A4 üreoli , Lirasi, € Aretbe interprafotionis. Difp. 26.c. 3:5 
V i&orini T iconij, Primafji, e-fudieg,Bedg, Hay monis , 6$ Ioachimi interpre- 


. tatiohis, Dijp.27.0.327 
e/fü&loris fententis. p ato Difp.38.c.330 
'€brifóff-Hicfonymi,e? Hilarij interpretationis eorum prodigiorum, que fub fi- 

nem mundi in (zelo futura funt,—— | "Difj.39.c.331 
V iftorini,T icontj, Primasij s dndreeyBede ,Haym. "IKuguil. interpretationis 

fecunda. Difp.30.c.333 
Dionysij (artbufiani interpretationis, τς ς΄, Dif.31.0335 
Qu dte prodigia vert atra fint n olii ar terpetition, 


s Difp.32,5338 ats pleb i il ^ WA 
Quomodo intelligendum [it ftellas tunc cafuras de Calo, "DP. 35.c.341 
De Quarto "Prodigio celefii,idefi fuper illis uerbis Domini, 


Etuirtutes Celorum commouebuntur. ^^ Difp.i4.c34* 
"3 . Super illis uerbis eiufdem capitis, —' 
EtCoclum receffit ficütliberimuolutus. — Difp.3 5.6347 


"n —- Septimi capitis 4 pócalypfis - E 
Quis fit fcopus eius uifionis,que narratur in boc feptimo capite C? quid propnà 
“Ὁ fignificauerint,qug in bac uifione B.Toamus ostenfa [unt, Difp. 1.6.3 51 
i Super illis uerbis eiufdem capitis. — 

Poft hec uidi quatnor Angelos (tantes fuper quatuor angulos ter 
16 δίς, i; ^ov Dilfp.:c3$4 
E sstom Angeluma(fcendentem ab ortufolis&c. — Difp.;. 
Exphatur Auctoris fententia de J£igelo ilo ofcendonte ab ortu Jilis.Difb 
359 
Autors interpretatio fuper illis uerbis , nolite nocere mari? terre , €fcet. 


. Difp. 5.c.360. . vn 
:DIB309. el εἰν deis clfüem capitis 


Et audiui numerum fignatorum δίς, ᾿ς | Difp.6.c362 
pi πρῶ de ifie ΡΣ ἡδίων quatuor uillibus fignatis, 


—ODifpe165 0 Ago 
en Iudei ad fidem Chrifli conertendi Gr faluandi non plires Ὁ ημά- 
3 : ; aginta 


p 
i 2 —— üt — o mca n AR Ὥς» P μμμ 


—— 


T c. MM " —— 


- | Tabula Capiti 
 dragint quet — futuri fi San 2n Difp.8.c.1 65. , 


uper ilis Mera rin ei MUR Capitis, 
pe Iuda MEM millia fi UN Difp... ἡ ἐφ᾽ 
ias eu tribuum Wlpborm apri Dam , €? Tribus 


? Difp. 16.5371 
Super illis uerbis eiufdem capitis, 
fed x μὰ turbam magüam &c. ' "Difp co:33 


Mgedien, notabile ductum ex fuprad. uerbis, Di δας, 
Super sache P pim NECS 


32. Tr. ( 


E MAP ale a mei dog Dips 63 
DEA fout uiüenerunt&c. - rica a p.14. c. £78 - 
quil armi ill e S&laueruat ftolis iW 

Difpig.c.3 lire 
eiu, em ca itis, 
Nm denas Trepi din yn al Ru non 
aui uper 
Étcum apes flde eine Hinetie begin uar " 
"ticoli d Lirani i ῥέος a 
td. Celij Panmonij interpretadianis, ὦ - E ren ye? 
ipcrg interpretationis, Difp. 4:.39t- 
Que fententia ab Es. c ὦ Difp.s.c.394. 
oboe l d 


. Contra afferentes everum eAntichriflum iam veniffe , e» 


fuiffe ;Mabometem pfeudo prophetam, feste 


Sárnfwemaar Principem», 


Qui fuerint iflius op. 
Difcuffionis prima rationis 
Secunda rationis Anni, e. 


Tertisrationis |£nnj, 5 -: NUT 
Refellitur δες ultima joe v ἣν É T. E. jS i d 
Difcuffionis opinionis Ge 4 Argtmentumiquod ducit a nomine Ma 
Pp nq 
bom:tis. Difp.6.c.407 


Tonitur prima ratio ad confutandumii piniones iflorum erroneas, CF corfatatio 


re[ponftonis J£nnij ad eam. T Difp. 7.6.408 
Confutatur A nnij refponfio ad fecundam rationem qua probatur Mabometer 
non fuifie uerum JA nticbrifüum. Difp.8.c.409 


psit -Annij refponfio ad tertiam rationem. qua idem. probatur, bibo. 
χάδι» "tnnij refponfio ad quartam vationg idem probant£, DifpAo.c.4t 
Refellitur 


p E 
GENES Tabüla Capit. 

R efellitur dicta vefponfio. à ΕΝ dads 
Explicantur duo alia fcriptura loca de aduentu Enocb C Elit. DifA2.€.416, 
Quarti diuing Seripture loci de aduéntu Enoch C Elie, ^" ^ Difp.v3.c417 
Quintg rationis contra JL unium, a cono 1 pyfp. 46410" 

Refellitur Anni, 5 aliorum refpoufio ad d. quartá rationem, "Difp. cds t 
Tratlatur fexta Yatio contra A4 anium ducta ex diuer[itate, doctrine Jnticbri, 
fli ἃ doctrina Mabometis. .. τὰ ^U ifp16.c. 422. 
Quod à Doctrina e/fntichril ilonge diucr[a fuit doctrina Mabometis. Difp. 17. 
764341: 2oogipiifes num 
ps A diobfimis ad ultimam rationcm qua probatur Mabométem món f ife 
verum etuticbrisium,... .. CRETAM Agua 


S 


Confutationis diflinctionis nominis smticbrifli, qua etmnius ufus e$t. Di 4 


19...426 vers SEMEN UE crew "n. 

Ex Sen Mabométis concludi eum mon. fuiffe uerum JAmtichrisium, 
Difp.20.6.429 ΜᾺ CUM M (16 Ἂ : " ΤΥ . r 
Deinfignioribus aliquo erroribus qui continentur in "lcorano Mabomctis . 

Difp.31.6.430 Aeon ndo et Ee. TA 
De octo caufis tant durationis fete. Mabometang . Di[f.21.0.434- 


Super Chronologia rerum Mabometis,cr aliquet fucceftorii eius Dij 23.434 
^l ^ ^w. 


jd etil^s$0 i 
ΒΤ I.S 
1 a Ne XT sse wi) 


τ᾿ | : : ^L 


s $5359: κ΄ 


loe" 


(ες 


TABVLA SECVNDA 
.. Indicans fcitu digniora, quz in toto 
| "opere continentur". 
tias 


MEER. N gelus illefortis,de quoin textu "I pocalyp.quis fuerit.c 2 46 
M. vEngeli de quibus in textu vtrum [iut corporei,an incorporei du. 


: bitatio £ndree, Ὁ 377 
M uangeli quibus modis lauerunt flolas fuas, 38: 
2M. angelorum multitudo excellit omnem multitudinem creata»i 
reram. ibid. 
utmbrosij cr aliorum interpretatiocirca apertionem tertij figilli 283 
tngeli illi quatuor de quibus in textu utrum fuerint boni angeli,au mali. 355 
vtngelus afcendens ab ortu Solis,quis fuerit, 2 | 359 
anticbrisium debere efie ex ibu*Dan tria feriptura teFlimonia exp&dunt. 371 
ngelus in e^fpocalypfi quo nomine loquitur, —— ". 40 
vngelus quid formauit in animo Ioannis. S, ibid, 
vnzelus reuelans misleria Ioanni quo numero po[fit intelligi, ibid. 
vngcli 7. Ecclefiarum an fuerint verà Angeli, 212 
e^fnima quare egeat corpore ad merendum, 332i 
v4ngeli agilitas fecundum motum localem. "us ca 


vtnimalia quatuor cum fenis alis quid fignificent, . : 264 
Itnimg feparats cur mon affligantur per dilationem glorificationis corpori, ibid, 
'e^fgnus cuv dicatur effe ufus a Ioanne tanquam occifus, /.850 
"La feng diftorum quatuor animalium quid πε πονῇ babent, ΩΨ 3 
ἱρά denotat unum,i,Cbriflumquiefl vnus, —— — D 


eAltarc fub quo Ioannes nidjt animas fan&lorum, "TT us COE IC 
vtlpha fecundum Rupertum fignificat facra Scri, «exordium, Tn principio 

€reauit Oeus.&c. — ὃ Wc oue 49 
"I pocalyp[is quare dicatur prophetia, —— RIMees a8 
Kr zm ex quot C quibus cau[is commendetur, ᾿ "27 
eat pocabypíis quid βρηϊβεε. GAS 28 
"apertio primi figilli manifeflantis equié album quomodo interpretur, 271 
"I pofioli cur figurati fint per equum, 1 ^ 2 
efpocalyp[is quare dicatur profetia, 28 
v4 qua babet uirtutes connenientes pradicationi Cbriffi, viet 
vfrguo C$ cafligo quid fignificent. 172 
vIurum ignitum quomadointelligatur multe interpretationcs, 7o 13» 
e^fürum [apientig & charitatis quo precio cmi poffit, 164 — 
vtrum babet quinque miflicasfignificationes, ———— : 


*! an 


- 


"Tabula 


Muditus interior δὲ fpiritualis ex quibus fit conflitutus, τ 80 
JI ulloris difputatio [uper fimplici ligrficctins vocis creatura» - 150 
ἘΣ cur comparetur vitro Cr chriflallo, 21Σ 
"Beati tripliciter fruunturz- ae 312 
"Beats anima quomodoob. appetitum fuorum corporum impediantur ne tota in- 
tentione ferantur in Deum. 314 
*Beati bomines an numero pares futuri fint beatis angelis . 2$9 
Jeatifica anim& vi[ioan expleat omnino appetitum eius di efl feparata 331 
Jeatus Quadratus an fuerit Epifcopus pbiladelphie, 131 
JBeatus Tolicarpus an fuerit Smirnenfis epifcopus. "UR 91 
Beatus (ἄγρας an fuerit epifcopus ip an 97 
Beatitudo aterna quomodo dicatur babere fimilitudinem eum fupradiclis ufibus 
calculorum. ' TL 103 
Bilibris tritici quid fignificet. 292 
Boni defiderium triplex . . 384 
Bonitas Ecclefie Ephe[ine quadruplicitev laudatur. M τ 

Bonitatis defectus in Epis non pr iudicat corum dignitati C? auHoritati, 76. 
e— iflud nouum quid figmficet. 257 
- Candelabrum quomodo intelligatur moueri de loco fue, 88 
(arias quomodo diminuatur., "og "τὸ $6 
Catalogus uiuorum in[ignium ante Chrifli aduentum, — - 198 
Cau[a affertur quáre illi 2 4.dicantur feniores. 20t 


Cau varie afferuntur cur ad feptem EcclefiasiIeannes fcribere uoluerit... 43 
Carbunculus vtrum (it ifle lapis pretiofus,vel caleulus candidus, de quo in tex- 


tu. . 10t 
(lum quomodo recedet ficut liber inuolutus , ibid. 
(alites uon babere requiem inlaudando Dcum. | 2:1 
Cbenix quale genus menfure fit, 291 
Clamor animarum ad Deum quid fit.— 306 
Clauis Dauid quomodo intelligatur παγὶς interpretationes, 135 
Clauis [uper bumerum quomodo intelligatur, 139 
Columna quomodo fit in templo Dei, 143 
-Columng olo ves laudantur , 


144 
Corpus Chrisli fecundum Ambrofium babet decem ornamenta C4. narrantur in 


textu. 1 70 
Chriftum accepiffe librum vt aperi et eum quid fignificet. aya 
€briflus fuit teftis fidelis in diclis fatis 59 promiljis. vost. 47 
liiftas babuit octo excellentias. | ibid. 
bru tcfifcavide Den de fep ἀξ, 000 Ibin 

Ἐν MN 7l ize ERST τς "τ, iria 


onm 


-- 


. Rerum notabilium. 

Chriftus fuit teftis omni exceptione maior, ibid. 
Chrifius tria duntaxat dixit Pilato. — . ibid. 
Chriflus que antea decendo confe[Jus C$ teflatus fuerat,bac ipfa moriendo confir 

mauit coram Pilato, in 

£brifius dicitur flella matutina, | 112 
Chrifius erat qui fedebat in tbrono ; 185 
Chriftus quod fit primus e nouiffimus quadrifaviam babet interpretationt. 73 
€briflus clauesmortis,Ó ΖΗ Εν αἱ, quomodo intelligendum fit, 71 


Chrislus quomodo babitet in E cclefía, $58 
Chrifius dicitur fimilis filio bóminis, $6. 
Chrislus quibus rebus fuerit diffimilis aliorum hominum. ibid. 
Chriftus non loquebatur I eanni,neque vd ngelus in »ifione, ibid. 
Chrislus quomodo fit radix Danid 249 


Chrifiws non potuit mereri fuam diuinitatem. - 260 
Christum permortem fuam merüifie aperire librum iflum, δὲ foluere fignacula 

illius, quomodo intelligatur. 258 
Chrifliani omnes funt Sacerdotes, 48 
Chriflianos effe Sacerdotes €4 offerre boftias «Deo duplex interpretis opinio, ibid, 


Creaturam darc aliquid Deo,quomodo poffit intelligi. 235 
€rcature fub terra quomodolaudent Deum, c qua fint ifie. 264 
bes commendat triplex facrificium. 49 
Deus octo modis pulfat cor bominis. " 175 
Deus quatuor modis vencdy tv cote federe in tbrono, 136 
-Beus res fuas ab[condit à mortalib,nifi quib.voluit ca reuelare, 100 
Denarius quid. «t 292 
Diabolus ante Chrifli aduentum duplex babebat domiuium in bomines, 7i 
"Difputatio vtrum duodecim Patriarcbe reperiautur omnes in calo, 199 
Dijputatio an illi 24.feniores pracellant omnes qi funt ài (zelo, 202 
DijPutatio an B. Ioannes fuerit vnus ex ilis 24.fenioribus, — 203 
*Difputatie circa faciem diclorit 4.animaliii,an fuerit vnayan pluves, χ1 7 
Documentum falutare civipiinil ibus alios apprime feruandum, 80 
"Documentum valde obferuandum a tratlatore facrarum litterarum, 334 
"Dominica dies antiquiffimaycs ivre $4 
"Ef£tietiefne quis ferit epiopustenpore ramis, 80 
Ecclefia quare sfinoletwi ti llebr $8 
Ecclefia vniuerfa Chrifli miflicà intelligebatur per illum feptenarium numerum 
. ecclefiarum ad quas fcripfit Ioannes. 46 
Elcilorum paupertas Ue dm reproborum paupertate, 16t 
£pilogus perpulcher eorum que de iflis 


24 fénioribus di&a funt. 208 

Epifcopi dicnntur J£ngeli d redditurratio, —.000000— 7 

PN xke ** 2: ρου," 
- ^ um - 


ifto feptem infu Chri feripte fuera à Iosue, quis inducatur in prin 


"Tabula... 


| piocuiuslibet epistolg, C$ quomodo . 79 
£pifiolg praditle quid contineant, Cr iubeant, Z $0 


F 
Acics eius ficut fol luceat in uirtute füa,quid miflic? fignificet. 64, 
E Facies babet uarias fignificationes in facris litteris 239 
Kernor fpisitus cur ut. plurimus deficiat in boib. qui ceperunt feruire Deo. 86 
Figura "ecapitulationis,e anticipationis in facra fcriptura frequens, 395 
Flagellum Dei contra bomines quinque ob caufas. 17 


Fons bonorum in Celo € »nus cft && multi, 385 
Fulgura 55 ἰαηηραάος, C mare Mw ups fignificant, 203. C 209 
Loria que iam poffidetur à quibus poffit ammitti, — 141 
Gloriam,uel coronam nEUUE YN. quis accipiat. , .1 43 

| i, β ρειρηραβρο mos dotlrinam fuam gloriosà prgdicantium graphice à Diwe 
Greg.pradicatus, 11 
Bgretici cur fimiles equo nigro, "ak ar 990 
Hgretici quomodo babeant flateram in manu fita 291 
Homines beatos FM DU URB 200 
᾿ 100 ῖ- eur dicatur efte fymbolum diuine natura. i85 
-lafpidis varietas. | 19: 
Jdolotbytorum «fus quare tantopere ἃ Ioanne reprebenditur, 107 

| Jterpretatur quamódo intelligatur non deleri de libro wit, i 126 
Hezabelis qug bic nominatur quenam mulier fuerit . 106 
Introitus Dei in cor bominis duplex. 376 
Jeannes Euangelifta fcripfit -4 pocalypfim. 41 


οάππος tripliciter dedit teslimonium de uerbo Dei. "042 
Joannes [apius nomen fuum commemorauit in boc libro ut tuaiorem fidem € an 
— &boritatem libro aflrner:t. CON ya^. $t 
Joannes nono anzoprincipatus Domitiani in feruens oleum mifius illefus inde» 
exiit, — oci e un $i 
t vltimo auno Domitiani accepit ἃ Deo JA pocalyplim. ibid. 
ΠΣ e «nno Doraitianirclegatus. fuit in infulam Patbmos ad effodendi 
metaila, : ety jbi 


Jraneus an fuerit Epifcopus Ecclefie Tyatirenfiss..-—— 0 305 
lridis mifleriumt, ER G6. 192 
dridis tres colores ur en ps S ENS 8: ibid, 
Julianus vpelflata quali πέδον ibo ít NE ok 389 


SC TS 


Losscsimmer arii gem ii iufiis, & fentlis uiris. 384 
| i E co dem- 
ὃ. - . qu “2 ΞΕ, τες ον d m - 


^ S8 v e ane. 
e$ deis otto 
n "ecu. e $1 E τ) 
ξ Ξ V 
“νιν. 1 | 
" : ἧς 
-. T ec ἐξ 


᾿ ΤΡ A 
| - Retum notabilium. 


Lonpades. feptem ardentes in confpctiu Dei quid significent 205 
Laodirensis epifcopus quis fuerit, —— . 449 
Leonis figura quid significet m Angelis, Ὁ 228 
Libri obsignatio,quid significet, ' 244 
Liber Apocalypsis admodum epiftolg fcriptus.) | 43 
Libertas bumana voluntatis, Au Lay 
Lignum uitg quintuplu babet miflicam siguificatinitm; οι 
Lignumuit& in pcm quid significer, — 89 
Limbum etiam babui[fé illos,qui pro imis orabant. 2157 
Lippitudefpiritualis fecundum Greg. ἊΣ 


Locus fanttarum aiaruph ante diem iudicij. 
Locus fanflarum animarum pojl mortem, € ante , e ui afcenfi Tonem Domini | 


- .ad celum. Y 311 
Luna quere & quamoda piri figi: MS 32. 
AE imer pfeudopropbeta fi igubcarig aption£ iflius quarti figilli, 29. 
Mabometana fecta babuit ili φρ bibite terra, D qii. 3o 
cManna ab[conditum,quid. 9t 
eJMaré,cur fignificet Baptifmum. - 205 
eXMartyres quare dicantur lauifie $lolas [uas beni "gni , € non NEN 
in anguime[uo, — — 38:1 
Melitoan fuerit martyr. ZW IE NE 
Melito,quomodo dicatur fuifie Etuis. - ibid. 
Mifleria plurima diuina quare per fcptenarium numerum fignificentur, sí 
Miflerium veklis talaris qua erat indutus.lle fimilis filio bominis, $9 
Miflcrium aureg cinclurg ad mammillas. 60. 
Miflerium. cantiel, quam babebat ille. παρ βιὶο bomini. — 63 
AMiflerium lane albg. mud, (0 ibid... : 
Mijlerium oculorum flammantium,vt ignis, * i. ERR 
Miflerij pedum Chrisli (imiltum auricalco Te epis οὖς. 
Μϊβενμενη fella. frenorum,c calcariorutu. equi, IN: -. 
- Mifleria numeri signatorum,quay e quanta sint, 65. 
Mifierij fedentis in tbrone varig interpretationes, 18; 
t Miflcrium ifüius animalis quadriformis fufficienter difcutitar, 218 
Montes é Tnfule,quomodo de lovis fuis mouebuntur, Doosssdg so 
Moatcs cadite fuper mos,quomodo, NONAS. 
- Merbus leni bomiuum triplex,dz ualde peret fu v s 
Mors fecunda,qu s 9.5 ΩΣ, HS So 
| Mors bominis triplex feripturam, E : ἃς. ἡ Wo c» 
Mos fcriptura pos ἘΝ 


EN τους interpretatia i unm- — E * 


ATA edm 2. ΗΝ E 5" i md 
} Ὁ πο: z : ἢ Nani : A b" 
" D ν L-— bx τ i: add ^ ueesRa 5 Ko € 


Tabula 


N 
N frratio triplici medi imaginandi diclas f quras dbi 116 


Narrantur perfone illorum martyrum qui erant fub altari, Sd 
Nomen nouum quid. 103 
Noua Ruperti opinio oceifionis Zacearie inter Templum e altare,uidelicet Ia- 

Cobum fratrem Domini, 309 


Numerus feptenavins in A£pocalypfi,quare fit tam fre quentatus  Toarme, 57 
Numerus electorit qiio it certus apud τὶν 4149 norit idem reproborum, 318 


O& interpretationes illius altaris,f[ub quo dicuntur effeauima ille. 315 


Octo Chrifii excellentis, 47 
Oculianim& duo. — — 171 
Oculorum multitudo in illis quatuor animalibus quid fienificet. 

Omega fignificat facere feripturg finem,Ecce ego uobifcum fum ufque ἐπ 
confummationem feculi. 

| Omega denotat ochiugenta Linnumeros fideles à Chrifto eto beatitudinibus of 

ne feculorum remunerandos. ibid, 


Opiniones ueterum rie νὴ de varijs receptaculis fanFlarum animarum poft mor 
. , tem, aute b Mene ' $813 
| Opera bona perpe a mortificata veuliiftere per condignam penitentiam. 121 
Opera non plena quomodo S à I2 } 
P223 et citbarg quid ficnificent, 156 
"Plante feptem quod po[Jinz interpretari. pro illis feptem fils de quibus] in 
textu 6 
*Plebem catbolica trib. potiffimii rebus aduerfus bereticos munita , ac tuta, a »x 
ur perferuidé vel perfrigide,quid efficiant Cr ecütra potiones tepida. 15$ 
- Propenfilfimam Dei voluntatem [ignificari ad beuefaciendum bomim:. 175 
Predeflination£ iuuari,atq; ji aliquádo fcih.e? cooperationib. büium. 12 


"Pradc[linatorum numerum c[ic certum € immutabilem., 141 
"Prejiantia margaritarum fecuudum*Plinium, - 100 
"Propbete fuum nomen apponurt libris fuarum Jptatóns, beg 
TPuritio deme impiorum plures ob caufas differtur ἃ Deo. 317 
ἡ ando laudabile fit it tolerare malos, quando non. ΘΟ. ὃς 
err τωνυλοῦ, τον 2A jai a2zó 
eHtio redditur Cum in vifione à fosime undecim res commemo. 
T zs co void 


e rentur de 


74 
de quibus in e-fpecalypfi, 267 


| Santlos 89 Angelos qui funt in calis exaudire pces uinori,qui funt interris. 


U- Ww CU "949 


Rerum notabilium:.— 
m cglefle appellari thronum Dei. 17 
Rip Sacerdotes funt omnes fancti, yi 


Reprebenfio fatta Epifcopo Epbe[ino ad eius etiam plebem pertinebat , 8r 
Reuelatio prophetica,que fit, " 
Reuelatio magis digna,velminus digna confideratur àtribuscaufis. — ibid, 


Ruperti documentum. $7 
3 ΡΩΝ εὐ βαεενίϑης modis reprefentare mortem Chrifti 251 
Santli quomodo perant uinditlam., 3o$ 


Santlus quid proprià fignificat fecundnm Ianfenium., Eu | 
San&los mittere eoronam [uam ante tbronum "Dei quomodo intelligatur. id 


^ 


Sardenfis Epifcopus quis fuerit, τόδ᾽ 
Sardius lapis quid, " Jam 191 
Sardjlapidisvirtus. — — —— ibid, 


Seriptura prophetica diuerfum filum vequirit abepiflolari, &r Hifforito, 52 
Seniores de quib.in JA pocal.fuerunt numero 24.nec plures, nec pauciores, 205. 
Senilis eras maxim idonea ad quatuor numera obeunda, TEES Al 
Seniores 2.4.quid fignificent. ΕΝ 
Septem maxima Cbrifli epera fignificari per feptem potentias, wit ii 
Septem genera rerum pertinentia ad Me[fia in ueteri feriptura latentium, 240 
Septem vesqua in paffione Chriflt latuerunt mortalium iudicis prorfus rie. 243 
Sept? resp quas Chriflilatens in carne diuinitas maxime occultabatur, 141 


Sépt.m pr«conia eccifi agni ex Ruperto, 260 
Septem mala ingentia ex peccato 4d.e prouenientia, . 241 
Silentium,c filereyquid per metaphor figmificet in Sacra $eripture, 389 
Similitudo vifionis "B.1oannis cum uifione Zaccarig, u$ 275. 
Similitudo libri inuoluti,quid [ignificet. Ἀν 32. 
Similitudo peccati cum morte corporali,ex Alberto, — . 96 
Similitudo pulcra Ambrosij. ν᾿ 193 


Similitudo collyrij,quid fignificet inefpocal 


Pf, ] 170. 
Socictat£ Santtorum in celis afferre fingulis ju triplic? gaudendi càm.517 
: 325. ' 


Sol quare niger, quomodo ut faccus cilicinus, 


Sol quomodoob[curandus fit Origenes, 339. 
. Solis obfcuratio qug uZtura efLante di£ Iudicij quatuor modis, poterit ficri, 3 49 
Socratis fententia C$ patientia per quam memorabilis. $ 
(Spes dilata glorificationis corporum quare uon affligat beatasanimas, 309. 
Status perfetli uid requirat, dt urat d« 
: terre in WA ned dMsnsen. : 2 881 
—. Stellarum cafus de (elo din de i; etatuh, - - 34€ 
| Stelle quomodo de Calo ΠΑΝ ae P : 23 
Stella matutina quid ft, 7 "m 112 


᾿- ; d 


s ps 7 ἐν 
T 


"ORE" i 


: 
| 


E TUA LIN 


— Tabula rerum notabilium; 


tolg (ingulg, 9 flolg bine,que fmt. 296 
S$maragdi vox an bene refpondeat uoci bebrea , 195. 
S$mar«gdi fex excellentia, A R^. 196 
$maragdi memorabiles ob magnitudinem. UM TT Bb, 3 
$maragdi virtus ad medelam. : gn ἣν W.. υδὲ 
δηιαγασάὶ miflica fignificatio. T ibid. : 
gj mpus modicum expectationis animarum fantlarumquid. — .— 306 
T epidi borhines qui appellentur à Domino, 156 
Terremetus quid, x 322 
Tres bilibres Hordei,quid, TL 292 
Tribus Ephraim cur inter alias tribus tiominata non fuerit, — JST. 
T yatirenfis Ecclefia vtrum fuerit tempore foanuis . τὸν ἢ 
; V ; À 
Elocitas atque felicitas apoftolice predicationis . 276 
Uenterum commoditatis pulcberrima explicatio, 355 
Vetus vfus bebreorum,€? confuetudoin [cribendo, — — ᾿ 338 T | 


Verbum figutificauit,quem fenfum babeat intextu greco tpocalypfis, — 39 
Windicla ab animabus fan&lis quomodo petatur . 


VidoriafanBorum efl quadruplex. ————— vision". I 
V ἰδίονες benemeriti mercedis celesiis quales efe debeaat. En. ] 
qiBeria Chrifli tres obcaufas fuit maxima, —————— uem T 39$ ] 
V inum € oleum quid fignificem. 291.0" 293 τῇ 
ΚΝ ΝΩ͂Ν á : - 185 I 
Virtutes celorum qua fint, - get LU RES ^M ss AC 
Qirtutes relorign vifu ipfi celefles fpiritus: SUM b uen rne 
Virtutes celorum an [int ipfacelliaafra. 6 — 345 i 
Virtutes celorum an [int columna fiue bafcs.qua fic dicuntur Celi, 3 46 xS 
QUirtutes celori an [int ipfe pot£tie aGliue, qua vulgo appellátur influftie, ibid.— —— ——— 


V i[io Joannis 4.auimalium,in quo fit fimilis vifioni Execbielis cap.1. (1o. 


— vijioni I faig,quewb co narratur fexto, — — Oo 7] 
V'ifio primsyquem [copum babrat, ὃς RN. BEST 
Vifopimanipaiwr, 00000007 V AE Poe 
"Uus numeri fenarij quid, ; e. ἰός dide ᾿ PL o 292 25 
V fus calculorum fextuplex apud veteres. puts. ade ae 102. 31 
V uincrfitas «Angelorum , vel 7, primarij "£ngeli fignificanturperilosfepem ὃ 
fpiritus, de quibus omnes, T x oem ἢ : K^ LED 
352 feruorum Dei in peccátores fuit folemnise Mr aM Vs 
Zelus Mofis.  ESZER wp dd, » 
Zelus Tbineis, . [Ld ΣᾺ nt coromibido 
Zelus Dauid. dide 7 C. Σ ὦ ΤῊ 
Zelus debet babere tres conditiones contra peccatores s τ ibidem ; 1 
7 F1NIS. a i Pu j 


χες 


— τὰς ννν.Ψ«.»-ς 


meom 


BE 


ees Wow nl c I- 


δε 


F. 


B Ae 


ΛΑ, » Ὁ 


NEDICTI 
PERERII- 
PROLEGOMENA 
^ In Apocalypfim 
BEATI IOANNIS APOSTOLT 


᾿ς Vndecim explicata Difputationibus. 


DISPVTATIO PRIMA: 
De multitudine , €? Claritate Seriptorum , qui omni feculo pofi edi. 
, fam Atpocalyp[im , ineius explanatione [criptis Commentarijs 


verfati Junt; quorum exemplo adductus efl e-futlor. ad 
Jeribendum bas difputaticnes ad eiu[dem libri 
explicationem pertinentes... jii 
mo Scledarum Difputationum fu 
i fcepi: librum videl:cer Sacra to- 
τι! 5 Scriprurz;abftrufifsima intel 
i hgenuz,& (vc multorum fert opi 
nio)abíque fingulari quapiamDei 
reuelatione;prorífus in comprehé- 
fibilem ὃ Sed vereor equidem, rie 
quisforté meum hoc confilium; ὃς 
conatum non modo nó approbet , 
verüm etiam , quafinimisjaudax 
& temerarium eame vitupe 
ratione, & reprchenfione dignum 
iudicet .. Ac enim nulla éftratio; 
uafi lucem quandam przferre: .cur hoc mihi multorum; δέ prefta 
quanto magis id me nuncfacere . tium virorum exemplum fecuto;, 
conucnit,atque etiam nécelfeeft, veltemeritatis, velarrogan uzcri 
qui Apocalypfim Beati Ioannis ex | mini verti debear, Siquis etenim 
damin hoc meo tertio To- ab cotéporc, quo fcripta eft Apo- 
- A  «elypfis 
A V 


4 : In Apocalpfm : 
fs, hodier o. telligenduwr " 
t EC e RR t : 


nem amcudireperer A Aper. pis ; Tieni Οὔ 
ΩΝ A raped. 

1n . 
M des pr primi fec dit τ: 


oru Do Domyoinoltr; & exem ἃ 
ré Dom Mac orhi lici palo E 
τὸ ad hunc annü Brovfun uos mula Pr "pads 

centefimum mi oli [em disons pocálypfim , tranftu ! 


teris manus quingenti & mil tuntepe 1 ἜΝ autem Commen 
leanni (idautem eft ) q bod tarijs Ὁ Gennadius ita fcribit: Expo Gennadius [ 
fzcula praterierunt. Po cius por rire. oc in CEU. ΄ 
milibrfedidonem imqueliberia i 
(δὰ uentittm fzculorum ν᾽ & co vumintelligeds ire 

fés ;éxcéllentefque inge enio ; 'expofiti itdionc mun annorum re s DH 
f oarina viri plurimum ftudijyat- in pee Iuftorum poft refurr 
queoperz ad in erádumeum nem fucuri fifpicionem abftalit: - 
ip pre contulerünt . "Nonomhés n mined duas in carne mortuorum 


Ῥείη do veri wp Won Ken voe dried Iu- 


bol sci . ynam,& femel A gto οἷη qua re 

: Doreen fürgeut étiam i,nequid hu 

Hec rm iia anigen s imireiLalle Ti 
γα απ ir AE qmi 

ismod cclefiaflicts , in mds pe Φίσοααι ita facit . alm 


picta lois feondo tvclo α conde τς Ioftoramzeíurr 

et brutes 

Mein M τ τς PLUR Voica Spe Rd Is 

Mei. — Mijto Vito ;& Dionyfius mort peccatorüim fuorum , per 

Di Alexandrinus ;vtin eodcm inum ad Vilirakerüe fitpen- 
om vbi acit de iftis, fcribic Hierony- dium fnfcitantur. Secundam vero 


"ved * mus. tertio fzculoexp lanatores refurrectionem,(vt vocat B.Ioan- 
Nazi. ^ eiufdem librifuerunt Ma -nes) efíé generalem omnium ho- 
nns gn G ius Nazianzenus, minum fecundum carn 


vtex Commentarijs Andrez Ar- mundi refürrcétionem.Hzc Gen- 
i Cafarienfis, & ex Col nadius. De eiuídem Ticonij Com 
ἐπα Arethzin librum Apoca uicti ean Primafius: Librü 


telligerelicec.Quin etiam Apocal pertum my- 
eps 'ea Preizione, fterijs , PD. DE S lation; d ^ 


uam antepofuit Com guis licet dicus viribus, ex 
ET i martyris in cnim ad endua uícepi : nó jmeendm 
ἀνὰ fe purgatis ; atque emenda- contentus ionentis,fed. 
tis,promifit , fauum quoque in cx- τὶ ἃ S. .Auguftino eius libr imo 
lanatione eius libri defüdaturum: nia zlibi explicata ; indubitanter 
ngenium.Quod viram Creo adiunxi.Quin etiam a Ticonio Do 
potuiffet;jnam vt xiatifta ea, qua- fano con; t 
Drmingen um eius τα κύ ποθ -fenfui;defloraui, & cx eis quz cfi- 
do&trina , & accurara obferuatio , genda fuerant,exundáua repri- 
"δ: cognitio ahriquitatis, magnam mens; importuna rcfecans, & im- 
profcco nobis ad eum librum in- politz componens, HE 
£4 ^ 


; emifimus, Plura verà 
|. Wirgingeniofo, & qui, 
eiu 


Difgutatio. T. aX 3 


derathine rémperahi.Sicut autem. 
pretiofa in ftercore gemma, à pru 
dente viro reperta, & colligi & in- 
genuz dignitati fug reftitui déc: 
ita vndecumque veritas elucefcit y 
catholicz ; nda. eft vnirati: 
huic enim foli competit,quicquid 
veritas;etiam forisperfonari.Iu- 
fte namque fides à perfidis colle- 
Eit, quod (ui muris effe cognouit: 
nec poteft alienis prodeffe víurpa- 
tum;fed filijs,cum verz matri 

rit refticutum. Ob hoc autem Do- 


 Batifiz non debent extolli y. ficut 


δες de prophetia Caiphz , qua di- 
X1C: Expedit vt una moriatur pre po- 
pulo Iudei debentgloriari. Neque 
hinc Catholicis debet efféoffefio : 
fi quaenim fuerint Ecclefiafticis 
vrilitatibus profuturaynoftris funt 
infíru&tionibus nda;necat 
tendenda perfona dicétis,fed qua- 
litas di&torum eft; confideranda, 


' Hactenus cx Primafio . Hisadij- 


ciam, quz de ijídem Commenta- 
rijs venerabilis. Beda 1n Prologo 

brorum fuorum in Apocalypfim 
fcripta reliquit hus verbis: Regulas 


? dedu viri incer fuos eruditiffi- 


mi;quibus ad intelligédas (criptue 
ras ftudiofi plurimum adiuuátur , 
breuiter commemorandas pu:a- 
uiEthis Regulis expofius,fubdit 
Beda: A pectiyplim ati Ioannis 
idem TiConius & viuaciter intelle 
xit, & veridicé , ac fatis Catholice 


edilferuit , preterea duntaxatlo- 


τ £asinquibus fuorum Donariftarü 


a defendere conatus, períc- 
cutones quas funtárcligiofo 
Priacipe σὰ μος 


reclufis ἀςῆςτ; ὃζ martyria τ» 
[- 


Huius 
nosin explanatione Agnes fa 
trinfecus pofuit, ἢ i uta 


^. ivt 
t deeo 


di&um eft, rónquam rofa in fpinis 
floruit, & aperta, nec digna 

Ee mm MEM qur 
rorum 


«ctionis, velnoftri etiam captu in 
gem, ὃς acingere potui- 
mus, fupet € curauimus, 
Hacc Beda. Cur autem nos φῇ mul 
ta hocloco commemorare volueri 
mu$ de Ticonij Commentarijs in 
Apocaly pfim,ex ijs, qua proxime 
fequenti Difputatione di&turi fu- 
mus,le&tori di acepte j 
uarto Ilbrum A 

Hy erbe fünc. rita 
Gennadius,& Cupins Ales andri 
nus-Quinto fzculo Caffiodorus,et 
Andreas Archiepifcopus Cafarez 
Cappadociz,& qui Jigosppells- 
tur Ambre fuste feculo Beda, 
ciüfque difcipulus Alcinus ,fiue 
Albinus , magifter Caroli Magni. 
Seprinio fzculo Rabanus, Aretha, 
Haymo. Oétauo feculoA mbrofius 
Ansbertus.Decimo fzculo Anfel- 
mus Cantuarienfis. V ndecimo fz- 
culo Rupertus, & Richardus.Duo 
decimo izculo, AIbertus Magnus, 
& Ioachimus Abbas, de quo ita 
fcribit Trithemius : Ioachim Ab- 
bas Floricnfis Ordinis S. Benedi- 
ex Calabria oriundus, vir in di 
uinis Scripturis fludiofus,& exer 
citatus, qui futura przdicere cona 
tus eft,& ideo habitus efl fuo tem 
pore tanquam propheta.Sed mihi 
videtur(vtfalua opinione eius,fuo 
rümque loquar )cx cóiecturis Scri 
pturarum illum cffelocutum ma- 
gis,quam prophetaífe. Nam vt dc 
cateris interim taceam , Frederi- 


- &um Imperatorem hoftem Eccle- 


fiz futurum fomniauit,quem om- 
nes nouimus víquead mortem 

€ificum, & Romano Pontifici fue 
bie&um , K delem perfeuerat- 
«fe. Scripfit libros octoin Apocaly- 
fim , & alia quzdam opuícula 
aperto fermone : in quibus pene 


diaionc;vel memoria. 


3 Primafjus, 


Gennadius 
Cyril. A1. 
xandrinus, 
Cafficdor, 
Andreas n 
vulgo dici 
Améref, 
Βεάᾳ, 


Tyram s. 
Aureolus . 
Hubertin. 
Serapbin, 
Firmantus. 
Sixi1.Senif. 


Thor. An- 
glieus. 

Diony Car 
abufianus, 
Jo Anmniur. 
Claudius à 
διε Mar 


ἀ- ΡᾺ P 


4 
mius. Decimorertio fzcilo Nico- 
las de Lyra, & Petrus Aurcolus, 
s neis wee :de cuius 
n Apocalypfim fcriptis in quarto 
fue Tnibliudbecae litro áta fcribit 
Sixtus Senenfis: Ad vniuerfos,in- 
uit, fideles Hubertinus M arp 
^ommératiüm id M poc m, 
pae intitulauit De feptem Eccle 
z ftatibus,iuxta feprer Vifiones 
factas B. Ioanni , & db eo craditas 
in libro &pocaly ! oe ete eoautem 
Commentario Hübertinus pro- 
phetico fpiritu De putatur à 
fui ordinis profefforibus . Similia 
Hubertino fcripfit in. Apocaly- 
pfim Italico fermone Seraphinus 
Firmanus Decimoquarto fzculo 
Thomas Apgglicus , Dionofyus 
CarthufiandS,& Ioannes Annius 
Viterbiéfis.Decimoquinto,id eft, 
noftro fzculo , Claudius à Monte 
Maryrum , & Ccelius Pannenis 
Petrus Bulengerus , Seraphinus 
Firmanus, & nouiffirné de noftra 
. Societate duo homines Hifpani; 
Trácifcus Ribera, ὃς Blafius Vie- 


ton hisapperet,n e li- 
rüeffeSacrz Scripturas qui tot 
in omni fzculo, tátorümque fcri- 
prorü Commérarijs interpreta- 
tus, dtque? iof 
' uod. : atam multis , & 
praclari: viris cum laude fa&itatü 
eft,idem fi nuncà nobis fiar,excra 
omné culpá, & reprehen 
né poni m eft. Nos igitur, 


nótimide,nec ignaue,fed fideter, 
drque alacriter munus hocinter- 
prerandi Apocalypfim capeffere , 
v cadunt φήφαροα inüqui- 
de tot, & tà illuftrium Ecclefie Do 
étorü exem p'o incitatos,& aucto- 
ritáte cófirmatos : tum D E Lfre- 
τὸς benignicate ; cuius inftinétu 


(fic iumacéredere; ) libri huius in- et 
d cogitationem ,& con : 


1à fitfcepimus.Deinde gratia, & 


ttocinio eius Augeli,qui omnia 


[m hoc libro defcripta Dei myfte- 'ge 


ria B. Toanni patéfacitz atque i 


fisquoque fandi Ioánis Apoltoli 


1» Mpicalypfm 


ute tm 


cui ea myftería patefadta fant: 
Hisquoudie nos;atque hoc noftrü 
ftudium, ὃς conatü & laborem re- 
diosé,obnixéque petimus,vt re 
Qm nobis ipfía Deo myfter! 
quz in hoclibro traduntur;intelli 
gentiam imperrent: non quidem: 
quantam tpfi habuerunt,id enim 
vel optare, hominis effet nimium 
arrogantis,atque etiam impuden-- 
tis: fed ralem, vt mens noftra Diui 
no munere colluftrata , & reda ν᾽ 
hufquam in tantis difficulratum- 
tenebris offendat: id autem eft,vt 
4 Catholica veritate, ac pietate rie 
minimum quidem aberret. IIlud 
etiam nobis quodammodo animü 


facit, & nonnihil addit. fiducia , ; 


quód nó enarrationé Apoca 
Iypfs inire fumusaufi, quàm affi 

ua multorü annorum in tra&tan- 
dis diuinis Scripturis exercitatio- 

[ 'uní hoc qualecumque, δέ 
^ ccveper ue eft, quad in eo 

udio adepti fumus;iam effet quà 
dam velut canitiem , & maturita- 
tem confecutum. 

Si quis porro fuerit;cui poft tot, 
posee ut virorum , quilibrá 
Apocalypfisin omni etate diligé- 
ter;ac lncu'enter incerpretati süt, 
nolter hic labor fuperaacaneus,et 
infructuofus, quin etiam nonnulli 
temeritatis, & arrogantiz repre- 
henfioni obnoxius fore videatur: 
volumus vt iftis pro nobis refpon* 
deat erg dier rm Rupertus; 
cuiusin Prologo fuorum Cómen* 
tariorum in Apocalypfim verba 
quz ad rem hane pertinent,huiuf" 
cemodi funt: Sed dice: aliquis ; Τὰ 
fatis eft quod alij & meliores ν᾿ & 
'do&tiores , & copiofiores inuene- 
runt;atque fcripferunt . Illicitum 
elt; temerariini eft adijcerequipe 
píamad ea,que à nominatisjacCa. 
tholicis Patribus di&a funcjatque 


nido multi 


myfteriorü,: 


- 


ita faftidium legentibus facereau, ὦ 
inem Commenta — 
"riorü. Verá ad hocitar deo: 


ta refpondeo: 
fpatió(us cit Sàctarum Seriptura-. 


l R 
—— "— — 
E vC φῦσα Ra e Dao eq Rs, me 


PENNE. 


E" 


- 


— : " 


τος. ——À 


3. Difpwtatlo 11. y 


fnm ager, & omnibus Chrifli Con 
fefloribus communis cft, & tractá- 
diillas nulli poteftas negari poteft, 
dummodo falua fide , quod fentit , 
& dicat. ἃς fcribat. fien namque 
re&te indignetur,coquód in eadem 
pofíc(Gone poft vnum; aut duos pü 
teos, quos fod erunt parres prece- 
dentes, plures proprio fodiantla- 
bore filij fuccedentes ? Ifaàc certe 
alios puteos fodit prater illos, quos 
foderant fcrui patris eius Abrahae, 
quos, illo mortuo , obftruxerát Phi 
iiflbai. Nam poftquam & illos rur- 
fum fodit,& tta eos, vt pater ipfius 
appellauit,fubdit Scriptura: Fede- 
tunt, In torrente, Cy repererunt aquam 
viuam, Et profcttus inde, fodit Alium pu 
teum-—, Itaque iuxta hanc regulá , 
nobis quoque concedant, vt.poft il- 
los puteos quos foderür,id ef!, poft 
illos tra&tatus;quos fecerüt patres, 
& maioresnoflri, & nos , proprij 
vomere ingenij,alios fodiamus pu- 
teos:dummodo & nos aquam viuá 
repetire poffimus, quz nulli noceàt 
bibenu,nullique fcandalum; vel er 
rorem faciatlegenti.Hzc Ru ptus. 


mf. 16. 


DISPVTATIO 
' . Secunda. 


De e^futloris iudicio fuper nonnul 
lis veterum in efpocalypfim 
Commentarijs . 


Eruntur vulgo in- 


Commenta ἢ Ícripta nomini B. 


jai | Ambrofi; Comme 
Form 3| taria quier io Apo 
fub nomine | cr m,de quibus 
B Ambre f. vifum mihi eft indi 
publicata. , 3 carelectori , quid 
δ εἴν εἰως — cgofentiam. Equidem arbitror , 


Auctorem iflorum Commentario- 
rum non fuiffe Beatum Ambro- 
fium Epifcopum Mediolaneníem : 
huius rei & multiplex, necvana eft 


iftis Com neus diffimilitudo 
tft Ambrofiani flyli; vt nulli, Am- 
brofi) fcriprorum perito , ex offici- 
na Ambrofij opus iftud profectum 
effe, perfuaderiqueat. In omni- 


bus enim alijs ( que Ambrofj efíe 


conftat) fcripus,fimilis fai, quod 
attinécad oratiopis filum, eft Am- 
brofius: in iftisvero Commécarijs 
ranta cft diffimilitudo ftyli, vt Am* 
brofianum habeat. prorfus nihil . 
Dcinde, ifiorum Commétariorum 
volumen manu fcriptum, in cumf- 


dam: monafierij bibliotheca pri- . 


mus omnium reperit Cuthepertus 
Tonftalhis Dulenfis Epifcopusan- 
noDomini M.D.XLVI. & o&o 
poft annos, typis Lutetie excufum. 
edidit in lucem, vtinrelligere licet 
exeius Prafatione ad Lcétorem , 
quz prapofita eft iftis Commenta- 
rijs. Anteid vero temporis,in om 
ni praterita atate , nullus priorum 
Mtiufmodi Commentariorum,tan- 
quam Beati Ambrofij, vel mentio- 
nem , vcl fignificationem aliquam 
fecit. Non Auguftinus, ícriptorum 
Ambrofij perquam fludiofus,& cu 
riofus le&tor, atque celebraror;non 
Beatus Hieronymus , non Gen- 
nadius, non Caffodorus, nec Lfi- 
dorus, quifcriptorum Bcati Am- 
brofij indicem ediderunt. Adijce, 
quod Primafius , Beda , Asbertus, 
umo: & Rupertus , qui com- 
pofuerunt in Apocalypfim Com- - 
mentarios, in quibus priorum in 
eundem librum fcripta , eiiam 
harceticorum. hominum comme- 
morare fólent , nufquam Com- 
menrariorum Beati Ambrof;j in 
Apocalypfim fignificationem ν]- 
lam dederunt. Ad hac, in iftis 
Commentarijs nonnulla reperiun 
tur bear Grégory integra fcnten- 
tiz, ijfdem plane verbis, quibus 
in emis fcripuslcguntur: quod mt- 
nime obícurum facit indicium; 
Au&orem iflorum Commenta- 
riorum pofteriorem fuiffe Grego- 
rio, &abco fuiffe fentenuas il- 


conicdura . Principio, tanta in las mutuatum ; Sanctus porro Gre 


A 3  gorius 


6 


* 


'gorius ducentis circiter annis , po- 

riorfuit B. Ambrofio sehr 
:Mediolanenfi. Nec illud non valet 
ad huius rei confirmationem,quód 
Auétor iftorum Commentariorum 
in cnarrando capnt decimumfepti- 
mum Apocalypfis,citat Commen- 
tartos Hierony mi in Danielem, a 
pellans B.Hieronymum: ratio aut 
temporum oftendit,illos Hierony- 
mi Commentarios ín Daniele fuif 
fcab co poft Ambrofij mortemin 
publicum editos. 

. Sediftud eft indubitatum huius 
reiargumentum, quod ifte Auctor, 
in explanatione fupradi&i capitis 
memorat regnum Langoba 5 
qui vaftarunt Italiam : atLango- 
bardicum regnum poft annü quin 
gentefimum quinquagefimum ab 
oriu Domini inccptum eft; Beatus 
autem Ambrofiis. ante quadrin- 
gentefimum ab ortu. Doniai ἃπ- 
num exceffiz, Subfcribam hic ver- 
ba iftius Auctoris,tam de Commé- 
tarijsin Danielem Beati Hierony- 
mi, quám ἐς Langobardorum re- 


πο; explanásenim illaverba;que - 


rae rud Ioanni: vem cor- 
mua qua vid. 1 ἦν dicemreges Hunt, ] 
regnum nondum aceperks Jot ptdo- 
gem tanquam reges una bora accibient, 
poft Befiiam;iva fcribic: Quatuor be 
ftiz Danieh in vifione demonftrate 
funt, per quas quacior regna figu- 
rabantur . Quarta autem Belília, 
quz erat forcisatque terribilis , Ro 
manum defignansimperium;decé 
cornua habuifíc dicicur, per quz ea 
rigna,qua Romanum Imperium 
dc&ruverunt,defignata funt, ficut 
B.Hieronymus, quorundam affer- 
tionem féquens,exponit. Esndem 
veró fignificationem habent dece 
€ornua in hoc loco;quam & illa ha 
buiffc dicuntur.Significantq 
ea regna , en en Romanum Ím- 
perium deitructum eft. Parié r2m- 
Lee Romanis Perfz primitus 
ulerunt ; poftea veró Saraceni 
tocim fübegerunt. Vandali Africa 
fibi vendicarunc: Gothi Hitpanii : 


"vnüm.Quem librum nefcio quis in 


In Aptcabpfim 


Langobardi [aliam : Burgundioe 
nes Galliam: Franci Germaniam: 
Hunni Pannoniam: Halani autem, 
& Sueui multa loca d ulati sát; 
uz Romanorum ditioni fübiace- 
buntSic ille. Perfuafum itaque fit 
le&ori, Commentaria ifta in Apo- 
calypfim non fuiffe B. Ambrofij 
Mediolanenfis Epifcopi. Sed quan 
quam au&or corum non fuerit B. 
Ambrofius , quicumque tamen is 
fuit,in doétrina diuinarum Scriptu 
rarum egregie verfatus , & 3 
fuit ,fcriptorque copiofus, atque lu 
culentis:huius videlicet expofitios 
neslibri Apocalypfis tam littera" 
les,quam myfticz, funt 5,at« 
que frugiferz, multümque proba- 
biles, atquelaudabiles . Quocirca 
inter explinatóres libri Apoca 
fis, fecandum litteralem quidem 
fenfum,& hunc Au&orem, & An- 
dream Cerfarez teme ΜΥ͂Σ 
epifcopum . aquo plurima fumpfrc 
Wreritfeciidum: veró fenfum my- 
fticum,; Rupertum , prz czteris c 
gendoseflearbitror. — 
Extant praterea nomine B. Au- 
uftiniin operum eius Tomo nono 
cem & octo Homiliz in A poca- 
fim: de quibus quodnam fuerit 
ixti Senéfisin libro quarto Biblio 
thecz iudicium volo vt ex proprijs 
eius verbis ]e&or cognolcat.fic au- 
tem ait:Scripfit B. Auguftinusiam 
Epifcopus Annotationum in Apo- 
calypfim juxta a librum 


Homilias decem, & octe di Tecuit, 
additis ante , & poitaliquibus ver- 4 
bis,quibus inci μὰς αὶ nirifolent 

Homiliz : eo fortaffe, vt ita diuifz 
commodius in Ecclefia certis anni 
temporibus publicé recitari poísér. 
Sed non eft verifi mile, B.Augulfli- 
num derebus tam obícuris, tam 
eger populum ἫΝ iffe. Hec 

ixtus. Patceritaque Sixtum - 
tiffeiftasdecem & odo Homilas, 
quantum ad id,quod in eis contine 
tur , cffe B. Auguftini ; fed ab alio, 
relicta forma Annoiationum ; fub 
qua 


em 


Difutatio 1T. 


qua faerantab eo fa&z,transfigu- 
ratus effe δ formam Homiliarum. 
Arcgo aflenuor pouus - 
bus Lonsaienó bus » qui cenfuram 
fecerunt librorum S. Auguftini , 
qui german: effent illius , quiau- 
tem alieni & fpurij breuiter often- 
-dentes.In propria cenfura iflarum 
Homiliarum affeueranter negant 
eas B.Augulftini effe; & veró id me 
ritó negant. Cui enim verifimilc 
fiac i(tnd opus effe Au ni, cum 
Poffidius,qui per quadraginta an- 
nos familiariter vixit cum B.Augu 
ftino , & cüi omnia eius fcripta ex- 
. plorata, comperta , & perípecta 
erant , quorum etiam edidit [ndi- 
cem,nullum de iftis B. Augufliniin 
Apocalypfim vel Annotationibus , 
vcl Homilijs verbum fecerit ὃ Pri- 
mafius certé B. Augufílini difcipu- 
lus,in Pr fuoia Apocalypfim 
ait/fenon fuiffe concentum tuis in 
uentis,fed quecunque reperit tefti- 
monia libri Apocalypís ab Augu- 
fi1no varijs in locis tractata; & cx pli 
cundo fuis cete wan — 
xiffc.Si autem Auguftinus opus a 
quod fcripfiffet imApocalyptm,id 
profectó non latuiffet Primafium , 
^ & cx eo fe, quz adiumento 
ἘΠῚ porerant,fumpfiffe dix ilfec.Be 
da etiam ftudiofillimus, & obfer- 
uantiffimus fcri B. Augufti 
ni, nec in commentarijs fuis in 
Apocalypfim nec alibi vfpiam fi- 
ificauit, Augufirmum compofüif. 
1e opus vllum explanationis libri 
Apocalypfis:qu: tamen,neab Hz- 
reticorum quidem Commentarijs 
in Apocalypfim commemorandis 
abfünet. 


rius , iftas Homilias in — 
afcriptas B. Auguftino , eífe 

in Apoca- 

lypfim,fed,refeétis càmalijs, tum 
przcipué ijs, qua aliena erant Ca- 
tholicz doctrinz ; & in vfum Ἐσ- 
clefiafticum , tram tos ες 


? 
in Homilizs. Huius rei manifeftü 
& certum illud eft indicium, atque 
argumentum, quod us,& 
Beda fatentur ic non pauca cx Ti 
conij Commentarijs in fuam Ex- 

Janationem libri Apocalypfis trá 
fuliffe : reperiuntur autem multa 
in corum dommenxarijsin Apoca 
lypfim,quz :jídem verbisleguntur 
iniftis Homilijs afcriptis Augufti: 
no.Et Primafius fuper illis verbis 
Capitis non1 Apocalypfis: Ez »ume- 
rus equeftrisexercitus. rcfert quzdam 
TiconiJ verba, quz proríus cadem 
reperiuntur in ittis Homilis, τὰ eft, 
Homilia feptima. Beda quoque in 
Cómenrarijs fuis in Apocalypfim 


. plurifariam refert fentetias , & in- 


terpreiationes Ticonij, quas om- 
nes inuenire licet in iflis Homilijs 
füper eifdem locis libri Apocaly- 
phis. Videat Lector Bedam fupe 
Caput Apocalypfis octauum; 
decimum,decime mquártum, deci- 
mum fextum,decimumfepumum , 
decimumnonum , & vigefimum. 
Ex hisapparet Ticonij Commen- 
tarios , plurimis amputatis fuiffe 
breuiatos , & à Catholicis corre- 
&os,& transfiguratos in Homilias, 


Leguntur denique vulgo füb no 11 


mine mu reet hquiate ως 
metaria quzdam in Apocalypfim: 
feda dodis Thomifti ^: 


iftis , & tcripto- 
rum B. Thom pericis reijciuntur, 
& ex alboli tn eius expungó- 


tur.Putantur autem 1((à Commen 
taria effe Thom Anglici , qui fuit 
Ordinis etiam P. torum, ἃς 
Dx re vixit.vir do- 

s ἢ $quoq; putancur 
efie Commentaria du Denia d 
Efaiam , & Iercmiam , & feptem 
Epiftolas canonicas, & in Boetium 
de Philofophica confolatione: quae 
omnia beato Thoma adícripta süt. 
Quod per quandam zquiuccauo- 
nem factum videtur ; nam cum B. 
Thomz tributum effet ( honoris 
caufa ) Angelici cognomen , & in- 
ter Angelicum , atque Anglicum 
magna cflct fimilitudo vocum, pau 

A^4  lrim 


Commenta 
rin Apo. - 
calyp fim 
nomine B. 
Thoma in- 
feriptaynen 
eff eius, 
fed T bomi 
Anglic. 


2 d Cor. 


Rom. 1$. 


Mulcritar 
dibri Apo- 


enbpfiss 


Tofetanü 


Co T. 


at conr CS 


latim effe&tum efl,vt per incuriain, 
atquc errorem , que erant d homz 
ordre Ícripta,ca Thome Anglici 
titulo ornaren:ur ; preíertim vero 
€um earatione operis fides δέ au- 
étoriias augeretur. 


DISPVTATIO 
Tertia. 


. «n conueniens fuerit, banc 7B. 10- 


anuis Jf pocalypfim litteris con- 
(00 fignatam tradi Ecclefie 
Catholica. 


VIT profcéto id ma- 


'"xXimé conuenicrs, ἅτ’ 


que viile; quod Lecto 
ri nonnullis rationi- 
bus manifeftum fiert 
τ poteft. Omnem nam 
que Scripturam diuinitus ipfpira- 
tam;,que facra & Canonica rite no 
minatur , rectum fuic tradi Ecclc- 
fiz;fiquidem ea conducit plurimü 
ad Ecclefie confirmationem, erudi 
tionem,confolationem exhortatio 
nem,&, vbi opus eft, corrc&lioné, 
atq;reprehenftonem.Nimirü quod 
B. Paulus dixit,veritfimum eft;0m- 
nis feriptura. diuinitus, inefpirata, vtilis 
eft ad decendum, ad arguezdum, ad corri 
piendum, ad erudiendum in inflitia,vt 
perfectus fit bomo Dci,ad omne opus bo- 
num infiruBus. Et quod alio in loco 
dixit;necumg, fcripta funtad μον 
deleinam fcripta [untyvt per patientia , 
€ confolatienem Seripturarii fer ba^ 
beavuns Scriptura porró hzc Apoca 
lypfis diuinitus eit infpirata;& tra- 
dita B.Ioanni,& eit (acra ὃς Cano- 
nica; idq; ( vt recentiora taceam. 


.ante mille annos declaratum, & có 


füicutum eft pluribus in HN 
plurintifque íommorum Pontificü 
decretis hrmat m, δὲ plurimorum 
Patrum confenfu , & auctoritate 
comprobatum.Qia dc re Iuculen- 
tum extar quarti Cozcili) Tolecani 


In Apecalypfrm 


in capi:e 16.in hzc vorba decrerii; 
A ypfishbrum,multorum Có 

iorum auctoritas, ὃς Syrodica 
Sanctorum Prafulum Romianorü 
decreta , Ioannis Euangcliíta effe 
prefcribunt & inter ditunoslibros 
recipiendum confiituerür. Et quia 
funt;qui ciusauctoritatem non re- 
cipiunt, eümque in Ecclefia Dei 
predicare contemnunt;fi quis eum 
deinceps non receperic velà Paf- 
€ba víque ad Pencecolten,Miffarü 
temporcin Ecclefia non predicaue 
rit, cexcommunicadonis fentene 
üimhabebin — - 

Ac mihi quidem ad fius libri 1 3 
comprobationem , & commenda- 
tionem,inftar maximi eft argumé- 
ti;quod Diony fus ille Areopagita; 
diicipulus B. Pauli , & finchronos 
B.loanniad quem in Patnio infula 
exulantem fcripfit epiftolam, non 
ium confolatorim , quam lauda- 
torjam , & de celeri eius ab exilio 
reuocatione quafi um 3 
hic,inquam,Drony ftus;pauciffimis 
quidem, fed grauillmis verbis Apo 
eri rr & Euangelium Ioannis 
mirifice laudauit, appellans 
arcanam; & omninomylticam vi- 
fionem;hocveronominans altiffi..— 
mam Verbi Theologiam . Ergo fi 
omné facram & Caronicam Scri- 
piuram conueniensfuit , Ecclefiz 
commendari, & tradi; Apoca y pfis 
autem fcriptura efi Canonica , & 
Sacra;hinc certé conclu dirur;fuiffe 
confentaneum,ean litterarum mo 
numentis confignari , & in facro- 
rum voluminum canonem adícri- 
bi,atquc eiusle&ionem,vt admos . 
dum frugiferam, Catholicz Eccle- 
fiz commendari. 

Ca:erüm nonnihil afferant du. ! 


bitationis illa B.Hieronymi verba, 
quee 


int in centefima koci τῷ 
na epillola cius ad Dardanum;$i 
inquit, epiftolà Pauliad Hebreos, 


"Latinorug confierudo non recipit 


inter $cripturas canonicas; nec 
Giccorum Ecclefz Apocalypfim 
Ioáuis,cadé libertare fi nt 


n95 i» 


Eos 


. Dionyfius 
dArentag. 
Iuflinus . 
Jren«ts . 
Hipolytus, 

"d Joephil*. 
Climens 
H5 Meicand., 
Origenes, 
Dionyfius 
"M lexand. 


C prianus. 
Hilarius, 


Epiphan, 


€i». 


"* * 


ω“ 3 cd UN A ὼν .. 


Difsutatia Mta III. i L 


nosramea vtramq;'fufcipimus,nes 
quaquam huius.temporis confue-- 
tudinem fed vecuftiorem fcriptorü 
auctoritatem fequentes;qui plerü- 

ue vtriufque Scripture vaintur te- 
Aünodiit non vt interdum de Apo 
eryphis facere foléc , quippequi &- 


' gencilium litterarum non raro vtà- 


tur exemplis:fed quafi de Canoni- 
εἶς. ὃς Ecclefiatiicis. Haec Lacan nd 
mus: quibus verbis duas resaffir- 
mat Hieronymus : Primüm enim 
ait , Apocaly pfim Ioannis fuiffe ab 
antiquioribus fcripcorib. Ecclefia- 
ficis pro Canonica fcriptura ap- - 
probatam:quod profcéto veriffimü 
ett:hoc enim arbitrati funt, & fcri- 
pis prodiderant Dionyfius Areo- 


. pagita Ecclefiafticz hierarchiz ca- 


ietertio,Iuftinus martyrin Dia. - 


ogo ; quem habuic cum Tryphone 
Iudzo,;lrenzus in libro quintoad- 
uerfus Harefes , Hippolytus mar- 
tyrdecófammationc mundi,Theo 
hilus Antiochenus apud Eufebiü 
ἶριν Cip.23. & 15. Clemens Ale- 
xandrinus lib.z.Pzdagogi , Orige- 
nes Homilia 7.in Iofue ; Dionyíius 
Alexandrinus apud Eufebium lib. 
4.C.24.& 26. & lib.7 cap.23. Atha- 
nafius in Synopfi , Tertullianus dé 
prafcripaonibus Hzreticorum, c. 
3.& in Scorpiaco, Cyprianus inli 
ro adueríus Iudzos , Hilarius in 
Prafationc in Pfalmos . Deinde aic 
B Hieronymusin fuo tempore Ec- 
clefias Grzcas , & Gracos fcripto 
res nó recepiffe Apocalypfim vcca 
nonicam fcripturam:quod fane nó 
paruam habet difficultatem. Epi- 
hanius namque , qui eodem quo 
ieronymus o vixit , Apoca- 
lypfim Bon folum veneratur vt fa- 
cram Scri » fedait, nonab 
alijscam reija , nifi ab Hareticis, 
fertim veró ab Alogis,& Theo- 
dofianis. Chryfoftomus vero, fcri- 
ptor Gracus , ficut Epiphanius , & 
Hieronymi zqualis , Apucalypfim 
citat, vt facram;& Canonicam fcri 


pruram. .; v5 «1009 
25. Ad ioc refpondet Lllufürifimus 


Cardinalis Baronius , Hieronymü 
in illis verbis fignificare voluiffe, 
qe aedes Grec perilluftres Do 
,Dafilium, Nazianzenum,&- 
rwr αν scr τὸ interdum 
abftinuiffe à citando librum Apo- 
caly frena aera tius libri au- 
orita$ non effet eis std a 
ra & comperta:Nazianzertis ccrcé 
pertexens Catalogum librorü Ca- 
nonicorü,nullam Apocaly pfis mé- 


uonem fecit , ficut nec Concilium |. 


Laodicenum, ob cam fortaffe cau- 


fam ;quódinter Canones,quinoe : 


mine Clements habentur, Canon 


Apoftolorum LXXXIV. in comme : 


moratione librorum Canonicorü 
non recenfet, neque nomina: librü 


Apocalypfis.. 
δεάφ ταις Domini Bar 
dc Gregorio Nazianzeno, minime 
cófentanea videri poffent;que fcri- 
birinitio Commentariorum fuorü 
in Apocalypfim Andreas Archie- 
pifcopus Cafarez Cappadociz, vir 
Bafilij, δὲ Nazianzeni fcriptorum 


quam 


obferuantiffimus , & qui inter Ex«- 


lanatores , vt vocant;litterales li- 
ri Apocalypfis , primas facile te- 
neat. Suntautem hac cius verba : 
Delibri Apocalypíis fide, & aufto- 
ri:ate , prolixe hoc loco differere 


fuperuacaneum arbitramur: con» 


fiat enim;beatos illos viros;patre. 
quc noftros , Gregorium Theolo- 
gum, Cyrillum Alexandrinum; at- 
que his multo vetufliores,Papiam, 
Irenzum , Methodium , & Hippo- 
lytum, Apocalypfis librum eflc di- 
gnum fide, ac plané diuinum, non 
vno in loco tfadere: quorum mo- 
numentis ,occafionc accepta , nos 
ad hoc confiliü interpretandi Apo- 
calypfim venimus, multaíque ien 
tenuas ab eorum fcripus , hifce 
dos Commedtatijaiíeiimus 
1CiMe. , 


* 
* 


MT 


2) ix Ul SL Td 


ISP V- 


f" 
"3 

t ᾿ ' , 
ki Ὁ ως 


huic fententia, vel 16 


Io 


DISPVTATIO 
Quarta... 


. De multiplici ie ingenti vtili- 
teyquá ad fai Chrifli Ec- 
clefiam ex libro ,A£pocalyp- 
fis permanat. 


17 Tiliratem libri Apo- 
calypfis minimé vul- 
garem,fed ingentem, 
ec eximiam, fatis 

icauit Ioannes ip- 
Íc,cum in exordio hu 
iuslibridixit: Beatws qui legia , ὦ 
Andit verba prophetia buius, c ferueto 
Εἰ ea fcripta func. . Idcmq; quà 
eflet hec fcriptura preuofa, & Deo 
cara, quantaque ín venerationc ha 
berideberet, non potuit ius 
oftendere , quam oftendit fub finé 
librihuius, inducens Domini πον 
ftrum verba hzcloquentem :. Ege 
i meum 


Jefu nifi Angelum sneum teflifeuri va 
bis hac ἡ .Et h 
re wire i eios 


md adupdud 
EL Ure 


1 detra quid ex ea ; v 
aliquid ei addendo , peruertere au- 
derent: CommHor, inquit, emni au- 
dienti erba ia libri buius, fi quis 


fuerit ad bac ; Deus fuper 
piss plagas firiptat in τῆν iflo. Et 


; de verbis libri propbe- 
aia buie auferet, Des partem eius de» 
libro vita. 
18. p erienie  e phe mani- 
rca wot trade- da Apc ^ y cem i 
^ rum Deus per feptem vifiones , & 
eefa 4»?- — Reuelationes defcriptas in- 
«^bbm. ^ brovelucadumbrare , ac ἃ» 


τε omnem Ecclefie progretlum, ac 
decurfüm ab eius ortu ad eiufdem 
in terris víque occafum , 1n feptem 
Ecclefiz diuifum atates,qua per di 


In Apecalypfem 


uería temporum interualla inter fe 
difiinguendz erant, fimulque vo-* 
Iuit Deus fignificare omnes fermé 
perquam infignes, & memorabiles 
cafus , Pnón. (a tam proíperos, 
m áduerfos, quiin fingulis Ec- 
efiz ctatibus futuri erant. Maxi- 
mz veró vVulitatis,atque voluptatis 
fuerit, omnia hzcquafi éfpccula 
quadam per hanc Apocalypfim tà- 
pecu profpicere : & 
»quzin hoclibro pre 
dicuntur ventura, éum fuo quod- 
que tempore ingruerit ex tali prz- 
uifionejac prznotione , ad id mali 
pra m,atque eriam fuperan 
dum,bené preparatum animum;ec 
przimunitum habere. 
Et verónon decuit, Scripturam 19 
veteris Teftamenri Milena » ac 
pletiorem effe; quàm noui Te- 
flamenti;ficut enim in nouo Tefta- 
mento copiofior, &abundantior 
fuitgratia, quam in vereri Teíla- 
mento; ita non decuicieiuniorem , 
atque anguftiorem effe do&rinam. 
Scriptura porró veteris Teflamen 
ti quadripertita eft: vna cft legalis 
vera cnc en nde b piri en 
icain libris sin 
uibus Mb ient : Tertia 
cft moralis in libro Iob,& in libris, 


el qui vulgo appellantur Sapiétiales : 


Quarta eft prophetica apud quat- 
tuor Prophetas maiores, i duode- 


& Cim minores, Innouo autem Te- 


ftamento m 
lem;id eft; legis nouz,& Euangceli- 
ἐπίῃ Euangelijs; habemus 
hiftoricam in A&is Apoftolorum : 
habemus moralem in cpiítolis Apo 
ftolorum ; nec fané debuit dectíe 
quarcum do&rinz genus;id efl;pio 
m. Non eft autem alia in no 
uo Teftamento prophetica Scriptu 


ra prétér A fim: ergo A 
le cal nó nezefiaro vradenda Rut 


ad complementum doótrinz noui 
Teftamenti. t. 
- .Iam veró, cum depriori Chrifto 


aduentu, & derebus ad Syna; 
pedir Ἢ ior adi 
"Tint 


Aor.1 T. 
e i. 


. premitti Propheta 


Difutatio V. 


gaps in vetete Teftamen 
to 


cripturz propheticz ; confen- 
tancum profcétó , & condignum 
fuit, dénouiffimo Chri uen- 
ti, &deijs, quzad diueríos Ec- 
Clcfiz ftatus, provarietate tempo 
rum , fpe&abant, aliquam in no- 
πὸ Teftamento fcripturam extare 
propheticam. Quod fi illud veré 
di&um efl à quodam — 
Non faciet Dominus Deus ver ; 
nifi reuelnuerit, fecretum fuum.» ad 
feruos faes prophetas, cumtam mul 
ta, & tam multa,& tam me 
facturuseflet Deus in Ecclefia fua, 
vcl fieri permiffutus , iam inde ab 
ortu eius, ad exitum vfque ipfius 
€x hoc mundo; fuir fané conuc- 
niens ca reuclari 


pus, & perpetua fidelium emnium 
memoria, &reljeione cuftodiri : 
huiufmodi autem reuelationes con 
tinet liber Apocalypfis. Si Deus 
mificAgabum Propheam, qui fu- 
turam toto in orbeterrarum fa- 
mem prediceret;imfübfidium Chri 
füanorum, &la » ἃς perfe- 
cutiones, quz iara Paulum 
mancbant Ierofoly mis prenuncia- 
ret; quanto conuenientius fuic 
eibi atas lidem 

reícribi- tiam, qua per- 
: fecutionts & calsinitares oli 

fequentibus feculis v(q; 
ad mundi finem Ec- 
clefie Chrifti, 
& fideli po- 
: ulo 
euenturz prefignarentur, 
ac pramonftra- 
rentur ? 


tisfnis, 
cámque reuclitionem tradi fcri- ο 


4I 
DISPVTATIO 
asi 


De feptem Ecclefie Cbrifti futuri 
» SÉ fitatib edel 
bus ,totidemque profperita- Ὁ 
tibus,qua in libro efpo- 
calyp[is fuiffe viden- 
tur pradici«. 


ON minorem Deus 11 
curam gerit Ecclefia 
Chrifii , & popnli 
mre e q € 

po 
autem ad fingularem beneuolen- 
uam,qua Deus populum fuü com- 
plectitur, & ad exaétam prouiden- 
uam ,quaecum regit; & tuetur, vt 
infigniora quz euentura funt ei , tá 
propera , quàm aduerfa ante prz- 

nuncict,& przdoceat eum:quo vi- 

delicet & in fecundis rebus mode- 

fté, acpié fe gerat , meu futurorü 
malorum ; nec in aduerfis rebus 

cie frangatur, firmatus , 

ere&iüfque fpe futurorum τῷ; 

fed tutus inter fpem, atque metum 
femper incedat. Atque hoc quidé 
factum effe cernimnsin vereri Te- 

ftamento circa populum Hebraü , 

cui Deus pradixir,eáfque predictio 

ncs publicis ris teítatas con 
ftarevoluit, futuras eius notabiles 
modum & calamitates, & pro- 
fpcritates. 
Septem porro fuerunt perquam 21 


- infignes Iudaicipopuli aduerfita- 


τος, atq; hromnes & pradictz οὔτ 
€i,& prafcriptz.Prima fuit calami 
τας ἃ pus funt ab /Fgyptijs, d prz 
dictaa Deoeft;Abrahe Genef.15. 
Secunda fuit tempore Iudicum , 
quam paff: funtà finitimis Genti- 
bus,per Mofen , & Iofue prznun- 
Ciata. Tertia fuit in diícifi e 
l- 


DI! 


De febtm 
magni pre 


TON D 


^ 


Exod. ταὶ 


Infra 15. 


; tenono, ; . J 
23 Fuérüretiam in populo 


» ^ cofaliiadife 


- --M 
Iudaici, npunds decem tribubus 
a regno Iudz;& przdicta eft in ter 
tiolibro Regum,;capite 12.Quarta, 
in captiuitate decem Tribuum,pre 
dicta per aliquot de Prophetis mi- 
noribus.Quinta, in captiuitate Ba- 
bylonica reliquarum duarum tri» 
buum, quam przdixit Ieremias. 
Scxta tn períecutionc regis Antio- 
chi Epiphanis, aliorümque regum 
Syriz;per Danielem cipe octauo; 
δὲ vndecimo pradidta. Septima, in 
perpetua Tudaiciregni defolatio- 
ne,quzá Romanis accidit Iudais, 
ficut predictum eft à Daniele capi 


Hebreo 
feptem valde memorabiles profpe 
ritates,etiam à Deo per Prophetas 
εἰ populo przdictz. Harum prima 
fuir in liberatione c ie à m 
uitute JE gy ptiaca;tot, rantifque 
&is prodigus mirdcnhuede uc 
"Deis fort pedis Abrahe os 
πεῖς, Secunda fuit in admirabil 
donatione » & promulgationc legis 
diuinzin monte Sina , per quam 
Refpublica Iudzorum formata, & 
conttituta eft. Tertia fuit in expu- 


tione,ac poffcffione rerra.C 
Pian Iüdaie proroifis.cxrérmina- 


tisinde antiquis eius terra habita- 
toribus,atque poficfloribus.Quar- 
tà fuitin dilatacione , & exalratio- 
ne regni Iudaici per Dauidem , & 
Salomonem, & in ampliffimi tem- 
pli zdificaiione , cultüfque diuini 
ofdinatione, & cxornatione. Quin 
tain liberatione Iudzorum a capri 
uitate Babylonica, & in recupera- 
tione Ierofoly mitang vrbis, & té- 
pli. Sexta,in vindicatione Iudgo- 


εν rumá feruitute in libertatem , per 


duces Machabaorum ficta. Septi- 
ma,omniumque maxima ( fi cam 
Judaei cogrouiffent, & amplexi 
fuiffent) in aduentu Meffz , qui 
apud ipfos natus , & cum ipfis con- 
ucríatus , plurimis & ampliffimis 
- eos bencficijs affecit.Atque hec qui 
dem Synagogz;ac populo Hebrao 
konügerunt. 


Cümautem horum fimilia in Ec-34 


clefía Chrifti , & populo Chriftia- 
no futura effent, re 
& condignum. fuit, ea diuinitus 
Ligier. v votre Scripturis confi- 

ari fideliterquc, & religiose cu- 
flodiri * Enituero feptem quoq; 
fuerunt memorabiles admodum in 
Ecclefia Chrifti, & populo Chri- 
ftiano pcr diuería temporum in- 
terualla futurz aduerfitates, & pro 
fperitates ab eius exordio ad eius fi 
nem,atque occafum in terris, Pri- 
mam aduerfitatem exoriens Chri- 
fu Ecclefia paffa eft à Iudaris: Sc- 
cundam à Romanis Imperatoribus 
per decem eorum perfecutiones i 
Tertiám ab Hareticis, & Apofta- 


ris , corümque fautoribus Princi- 


pibus,vtolim ab Arrianis, & ab Im 
peratore Conflantio & Iuliano A- 
poflata,& Valente Arriano, & ab 
Imperatoribus Grecis Sacrarum 
M hoc noflro 
PY à Lutheran m Caluinifüs, 
àRegibus Angliz. Quartama 
bus gentibus, vt ἴω νὰ » Go- 
this, Vvandalis,Langobardis, Sa- 
raccnis , & Turcis, quz adbucetiá 
ceruicibus noliris mcumbit. Quin 
tam, in diuifione Imperi) Romani 
in Orientale, & Occidentale, & in 
difceffione Ecclef a Grzcz à Ro- 
mána,& Latina.Sextam aduerfita- 
tem pauctur ab Antichriflo; Sepu- 
mam ἃ demortui Anuchrifti reli- 
quijs, ideft, a crudeliffimis Genti- 
bus;ex varijs; & longinquis terra- 
rum regionibus ad perdendum fi- 
delem ; ὃς pium goeone congre- 
andis, & acrociffima cum co pra- 
1a facturis:quas Gentes D.Ioanncs 
in capite vigefimolibri Apocaly p- 
fis vccabulis,Gog, & Magog prafi 
gnauit. 


Ex aduerfo autem feptem crant 


futurz perquam memorabiles in 

Ecclefia Chrifli profperitates. Ac 

prima quidem , & maxima fuit Ec 

Clefiz profperitas fpiritualis in fe- 

ed hominum genere, fiue 

atu,quiomni genere virtutüi,am* 
χ ; pliffimif- 


m profcéto, ἡ 


elefir. proa 
dperitat 


Septem per 
infignes Ec 
cl«fie Chri 
fh aduer 
ra » reti- 
emq, pre- 
fperitates . 


Septem Ec» 


diuzría temporum Cw haer gloriosi ,&venerabile; &amabile. 


— deten es tulle 117 
pagarunt, confirmarunt , icincredibilis opulen:ía,8c 
magnificentia Ecclefiz ; adificatis 
vbiSrerranim amplifimis,& 
plis oem áp i p édlefiafti- 
15; ;diuino, & E 
irandü in modá 


cundus Martyrum, tertius Docto- 
' rum, quartus Anachoretarum; & 


or- 


co mira nodi amplificaro, 
& exornato . Nimirü tuncimple- 


Monachorum ; quintusoptimorit: tum eft vaticinium Efaiz , qui de 


Ecclefie Paftorum , & Pontificü; 

᾿ς fextus Sacrarum Virginum; fepct 
mus Religioforum virorum,pre 
cipue infiftentum eonuerfioni ho 
minum ad Deum;qui exemplo vi 
tz,ardoréque Spiricus,& aflidua; 
ac feruent przdicatiórie diuini 

E ra verbi, plurimum Ecclefiz Chrifti 
profuerunr : rales fuere Religiofi, 

& fancti Ordines Fratrum mendi: 
cantitim ; & in hoc fzculo noftra 
Societas , vt nouiflima , fié etiam 


minima. im | 
«a bona 16. Altera Ecclefiz profperitas fuit 
aft inadmirabili conuerfidae ad, Chri 
Hia»a acci lum Imperatoris Conftatini Ma- 
derim ex — gni: Vnde generaliscxtitit pax το 
ePwerfiome — tus Eccleftz , atque eius per νηΐ: 
a4Chrifü X ucrfamterratum orbé latatio 
Con/ani.  Tunclibera,vbilibet gentium, & 
ni Magni. locorum facta cít icandz 


dei Chrifti ,& publica ad cultum 
tius fibricandi templa poteftas. 
Tunc p ΝΣ illata eft in heillisd 
ἐν & m populüm Chriftia- 
niim Maieítas Imperialis ; & du« 
plici gladio aduers* hoftes fuos ar 
mata cfi Ecclefia;alteto co iy 
penes | fzculares ; & Chriiti 
Principes; altero fpirituali penes 
Ecclefiafticos pratüles , maxime 
veró penes fummum Pontificem, 
& Romanum Epiícopam.Nam et 
fiab inttio eum gladium habuit 
Ecclefia, tunc primum tamen εἴ 
liberé ac public&atq;in quoflibet 
exerceadiilcllicas, ς commodi- 
t2sda:acft. Tuncnomen Chri- 
fti, & Chriftianorum hominum, 
antca inglorium &  inhonora- 


Ecclefiz opulentia , & magnifice- 
tia fub figura ,.& noie Ierufalem: 
uens; Erunr, inquit; reges nutrit: 
(y regina nutrices 144: fuges lac gem. 
tum, (n mamilla regum (aBtabaris: 
pro arc afferent tibi aurfé pro ferro av 
tum pro (sghis as , Ὁ idib. ferri... 
. Ad quartá Ecclefi ita & 


tenr pertinet, quód in ea fuere nó 
paucioptimi Imperatores,& Re- 
| Fue nemo. etate pra-- 
átes , & acerrimi defenfores Ec- 
defiz Catholicz ; ὃς Catholicz fi- 
dei, & religióis, ac difcipline Chri 
ftianz eximij cultores , & propu- 
guuuaxa 3 Meu relis 
icmagnusille Theodofius Impe 
rator& Carolus Magnus , & Ca- 
rolus V.affliz in his temporibus 
Ecclefizingens & przfidium , ἃς 


fi. decus.Huius & fili*, Philippus II. 


& nepos Philippus III. Catholici 
Reges, vt fuperiorcsomnes Prin- 
cipes,amplitudine Imperij, & po- 
samt Vna δὲ diuitíarü 
abundátia : δε ξένε, ΕἸΣ rx 
veegiagoprm entia, tia- 
na iuftitia, & pietate nullo priorü 
inferiores fuerunt.Quos;reor cq- 
dem, in hoo tam calamirofo fzcu- 
lo noftro, in magnü Ecclefiz Chri 
fti fübfdium,& folatium; atq; or- 
namentum; fingulari confilio ; & 
fna. Deieffedatcos;- - 
Ad quintam profperitatem Ec-1 9 
clefic Chrifii referri peffuntcome.— 
[δυγοας perinfignes; ac percele- ἡ 
res victoriz de hoftibus Ecclefig, - 
tum Pagaais; tum Hareticisnon ὁ" 
tam. humanis: siribüs.., atque * 


opibus, 


e profperita 18 


Locus. ΤΣ 
4? € 6o. 


Carolus Y), 
Philipp.1t 
€ 111. re. 
ge Cathel, 


«S1 s» L 


ex 


τὸ. 


7*4 
ibus;quàm manifefto Dei auxi- 
lio comparatz ; quales fuere fub 
Conftantino aduerfus Maxentiü, 
fub Theodofio aduerfus Eugenii: 
fub Heraclio aduerfus Cofroam 
Perfarum regem, & item fub Ca- 
τοῖο Magno ; & in bello facro pro 
recuperatione Terre San&t, & 
fub Carolo Quinto aduerfus Ger- 
maniz rebellionem;& de Hzreti- 
cis in Gallia fub Chriftianiffimo 
Carolo nono,& in Belgio fub Ca- 
tholicorege Philippo fecundo In- 
ter has porro Chriftiani vi- 
&orias ,illa przcipué memorabi- 
lis;& przdicabilisyomnique zuoce 
lebranda eft de Turcis victoria na 
ualis anno M. D. LX X I. menfis 
O&obris dic feptimo ; & virtute 
' militum Chrifttanorum,& ducü; 
maximé vero D E I ope; ac prote- 
€tone parta. níicsi60 08g 
30. Sexiam , &feptimam profperis 
tatem,proprias effe dixerim hu 
feculi. Sextam quidem non ine« 
pté appellabo inuentionem noui 
orbis Occidentalis, & inzftima- 
bilem argenti, & auri vim, & co- 
piam quafi perennem repe 
tam: δὲν quod fuper omnia eft , in- 
numerabilium gentium, & popu« 
lorum ad fidem Chrifti conuerfio 
nem. Nec magnam quoque non 
fuiffe Ecclefix profperitatem puta 
uerim officium San&z Inquifttio- 
nis:ex quo tanta in Ecclehiá Chri- 
fti ^ ye ms »vtquod in 
Hifpania , plurimifque Imperio 
eius fubledtis ndi tà 
μον ipfum, ὃς dominatio ἴσοι. 
is, quam religio Chriftiana , & 
Catholica fides, & integra, & 1n» 
concaminara non modo fter, verü- 
etiam vigeat , ac floreat , huic ma- 


pup 32 {ΠῚ 


rerum humanarum cógnirio , fine p 
Dci aliqua fingulari reuclatione, 
UII 


Yn. Mpecálypfme 


teneri à nobis non poteft. Nos ta- 
men in explanatione. buius libri 
Apocaly pfis,vbicumque iftiufmo- 
di aduerfitates,& profperitates a- 
dumbrate,figurateque videntur fi 
gaificari; probabiles quafdam , ὃς 
noftras, & aliorum Doctorum con 
ie&uras exponemus. 

Cum igitur füpradictas aduerfi 5 t 
tates, & proíperitares Ecclefiz,ha.- 
bere przuifas,atque przcognitas, 
pis momenti , ingentifque 
vtilitatis, eas vero, pracipuas cer« 
té atque wa derer B. Ioannesin 
Apocalypfi iub diuerfis (uarum vi 
fionum imaginibus adumbraue- 
rit, & infinuauerittquis nó perfpi- 
cué intelligat; conueniétiffmum , 
atque viiliffimum fuiffe;hanc A po 
M inem lireris commendatá Ec- 

ztradi? Simul & illud appa- 
retconuenies fuiffe; vt fcriptor ea 
rum reuelationum effet B. loánes 

ftolus.Nam fi Danieli propter 
fingularem,& planévirgincátam 
animi,quàm is puritaté s & 
quia vir defideriorum erat, conue 
niés fuit rcuelationes fieri tot τὰ 


uentum pertinencium:cum res v7 
uere fuerit in B. Ioanne nón 
folum nonnferior,fcd etiam fupe 
rior:dignus profe&tó fuir, cui reue 
lationes diuinitus fierent myfterio 
rum ; quzad pofteriorem Chrifti 
aduentum, & nouiffima Ecclefiz 
Mmm er Sac Doni Tcfla 
inter Sacros Σ 
menti librus extremum locü me» 
ntotenet. Nam & poft aliosom- 
nes(vnodumtaxat eiufdem Ioan» 
'nis καρ nen eei fcri- 
tus eft;& pracipue agit 
jd " de vitiis Ecdefia, LL 
wuir- co L5 
siudit qur iptgibuss oit 68 
Uo ctor got nt 433 
73 zm ! meb $c os xil 


3. Diony[. 
Ecd ῥίεν, 


4? 3. 


» 


ἦ 


ΥΤΑΤῚ 


DISP 
,!.n3 Sexta... 


o 


. Super obfcuritate libri A4 poca- - 


bpfis. 


Bfcuriffimum effe li. 
brum Apocalypfis, 
omnes nt; δ. 
'nullo dicente, res 1p 
faloquitur. Tentan- 
- ^.-t enim vifiones in 
'€o libro defcri inrelli b 
14 magis, magtíque rimari eas, 
fcrutari conatur, videntur ma- 
gisincomprchenfibiles. Nec cam 
obfcuritatem difcutiunttam mul- 
ti eius libri-incerpretes: quin etiá 
perle&tis omnibus, magna nihilo- 
minus ad intelligendum obícuri- 
as manet, atque difficultas. In 
«hüc itaquelibrum bené quadrat, 
od Angelus Danieli de vifioni- 
con faéti: m Tw Daniel figna 
rimi pertranfibunt ', y multiplex wrít 
feientia: & quodlegitur ápud-1faiá. 
Erit vobis viia omnium 
bri fignatiz 


eur dederint. 


fis. 
"Nam quo o stamp B πελπαιά 
ántelle&tu effe quod fcribebat, ex- 
citans fubindeattentionem Le&to 
1 Qui 
ure: audiendi audiat , ὃς alio in lo- 
-&0:: Hic eff Sapientia, & alibi: ba- 
bet numerum no- 
«minis Beffia. Dion y fius certé Arco- 
pagita Apocalypfim beati Ioan- 
nis appcllseie arcanam, & omni- 
no myflicam vifionem. . 
à; "Sed memorabiliseft fuper hac 
. "e ^ t . 


Difatatia KE 


4 


15 
ipía re Dionyfij Alexandrini fen- 
tentia; qui quamuis effet vi 
gnoingenio;excellentique doctri 
saprei de Apocalypfis tamé 
obfcuritate huncin modum loqiít 
tur apud Eufebium:ego de Apoca 
lypfi hanc mecum opinionem con 
€epi, longe abftrufiorem εἴς in(il- 
la materiam,quàm mens mea fact 
lé confequi queat ; & in fingulis 
-propé fententijs , fenfum quens 
dam myfterijs imiolutum;& 

.deadmirabilem delitefcere exifti 
mo:Etquánquam cum ipfe nó in- 
telligo, fufpicor ramé intellectum 
quendam: reconditiorem | verbis 
ipfis effe inclufum ;.-atqueeas res 
non pr ratione metior, & pó 
buo, &al- 


posue Necideoeasimpro- 
siis e αν 5. fed co ma- 
is admiror a tisa 

tare nén qücoWio cnim crc 
enfu , qui nobis inpromptu pofi- 
tus viderur,vitioneb illas m τοὶ 


€ , aut poffe intelligi pere mani 
eftum "Hae Diony (iie dé δὅ. 
fcuritate Apocalypfis; & (cité ad- 
modum, & prudenter, & p 

libri &po3 4 


verbali :- Non iginirobfcuritas 
e fim i calypfis'faceredebe EA 


Poffct iraquein librum Apocaly 
dwsipeodis; quod fertur. di 
Socrates de fcriptis Heracliti , qui 
propter nimiam obfcuritatem co 
omiuatus eft σχοτινὸς. Cü enim 
civ —— fec quid ipf 
( m Heracliti legiffer;quii 
de en libro videretur ita refpódit 
Euripidi, ea quz ipfeintellexiffer, 
vifa effe fibi valde peo 
clára:credere aütfe,raliaitem effe 
uz non intellexiffet,fed ea tame 
io quopiam natatore indige- 
re.B. Hieronymus in epiftola; quá 
Ἔ ᾿ fcripfit 


Dio 

A5 lexandr, 
apud Enuf. 
lib.7. Hiff, 
Ecc.cap.ae 


«à Ule 
bh OW 


Scitum de» 
Heracliti 


τό 
fcripfit λὰ Paulinum , paucis ver- 
»bisimmenfam Apocalypfisobfcu 
fitatem expreffit; Apocalypfis B. 
Toannis(ait Hierony mus) tot ha- 
bet Sacramenta quot verba: parü 
dixi pro merito voluminis, laus 


' omnis inferior eft: in verbis f'ngu 
lis multiplices latent intelligétia. 


m pütant 


Sic Hieronymus. que 
delibro Apocalypfis 


e; quod de quadratura circuli cri- 


to fermone iactatur; eà quide effe 
fcibilem,fed nondum tame eius re 
periá effe fcientià: finiliter A 

calipfim B. Ioánis effe intelligibi- 


ein, atque interprerabilem , alio- 


quin fruftra effet fcripca, fed ger- 
manam tamen , & propriam om- 
nium cius nyfteriorum intelli. 
gentiam, atque interpretationé ; 
Anon videri adhuc effeinuentam. 


DISPVTATIO 


tpocalypfis 


- v JE fint cáufe , ex 
quibus oritur przci- 
pué obfcuritas libri 
A ypfis,indicá- 

» dà Le&ori eft.Prima 

εὐ τ ἢ 1562 -eaufar Omnis pro- 

phetia , E 

o,priufquam impleatur , (in 
it Irenzus)enigma eft, uá 

» s entiam, & cxpofitionem. 


veteris Teftamentt de venturo 


; quz ;quoriiam in Chrifto 
ead 
nis faciles intelle&tu funt. Iudas 
autem, & qui przcefferunt aduen 
tum Chrifti, & qui ctiam nune 
end setti expedaant , tue- 
runt,& funt obfcuriffima. V eriffi 
mum enimeft ilud, quod dixi 


Decaifi fapraditia cMfentitati 
ΚΣ 37 libri pocat yf ΤῚΣ 


Jit Mpocalypfam | 


Paulus ; Iudzis non credentib.ia 
Chriftum velatas effe fcripturas , 
ficut velata illis eratfacies Moyfi; 
vbi veró crediderint in Chriftü , 
protinus auferri eis velamen. Cü 
igitur A pocalypfis contineat pro-- 
phetias rerum futurarum, poer 
tim vero eorum , quz fub finem 
mundi euentüra fant ; quid mirü 
^fi ad intelligendum & obfcura fic 


-Apocalyp s,& tanquam znigma- 


uca?''. 


Secundácaufa; Certum eft, ea-; 6 


rum vifionum , quz narrantur in 
A four vlineralcqp lentum Qe 
cum efie, quem verbà ipfa fecun- 
wtitepcn νυ ἐγ ἀν 1gnificatio 
nem iumpta prz fe ferüt;alioquin 
continerent res impoffibiles, & 
wer aes vir funt illa ; anina- 
1imulierem amictam Sole , 
ie bus fuis calcare Lunam; & 
haberealas,& volare, & alia id ge 
nus pérmulta.Oportet igitur,ima 
ginarias illas vifiones, effe figuras 
quarumdam rerum ; quz per illas 
operté, adumbrateq; figurantur, 
LL reme sem qnae pu 
; & imagines propr 
fignificantur,, ince£tum eít udi- 
ciun, dubia oniectatio., anceps, 
&infirmaratio: quippz cum illz 
'vifionesatq; imagines, ad res mü] 
tas;& inter feadmodum diuerías 
apté,commodéque applicari pof- 
Ley Sm MM ei eal 
ro ! 15 ato,qu 
héwerss ἢ Ioanni; i la xidonE 
feptem Angelorum tubis canen- 
tium , &aliorum feptem phialas 
ira Degehonium ἃ mulierisa- 
miótz Solz, & fimiliter inalijs. . 
Tertia caufa: vult Deus prophe-; 7 
tias mancre occultas , nec plané 
cognitas vfq; ad id temporis, quo 
impleri, & perfici debent que pro- 
phetata func. Quá ob caufam Da- 
στο} Angelus dixit; Τὴν Daniel clan 
dc fermones, Cr figna librum vfquead 
tempus FTatutum:plurimi pertranfibitty 
é multiplex erit fcientia τὶ & paulo 
poft hzc: Vade Daniel, quin “ἄς, 
fgnatique 


Letui $44 
Cerinib, 5. 
Exod, 34. 


A5 ptcnl. iss 


4r 


Mattb, 7 


Matib,13. 


38  Quariacaufa. Vult 


WE 


. ^. 


bifatatio YIIL- 


Ffignatique fermimen e figna brum uf 


ad tempus prafin tun. Cum autem. - 


appropinquauerit tempus,quo eué 
nis fores funt irApOcay pf 
pradiéta, runc mittet Deus Pro 
tas, & Doctores 
Ecclefiam,& populum fuum,& ad- 
ueríus mala ingruentia przmunié- 
dum. Tunc de priorum interpre- 
uim expofitionibus verum fiet iu- 
dicium, &quaz fuerit vifionum hu- 
iuslibri germana interpretatio, cx 
conuenientia eius cum rebus ipfis, 
euenufque liquido coeant. 
eus füas pro 
pheuas non effe quibuflibet homi- 


num perdias: vel quia 1 adecer,nó 
enim condigrium dia n&a dari ca- 
nibus, & margaritas proijci ante 
porcos : vel quia non expedit eas 
iohesua quibufliber intelligi; ne 
cilicet contra: quos multa per illas 
propherias pradicuntur , illi vche- 
mentius acerbentur, atque afperé- 
tur , & aducrfus Dei populum ía- 
wiant atrocius. Quocirca Dominus 
nofter in loquebatur 1u- 
dzis , & loannesin hoclibro A 
calypfis cap.17. multa fub imagine 
meretricis purpu n 
ne Babylonis aducríus Romam tüc 
ediram, & manciparam Idolola- 
trig, & aduerfus Imperatores n 


. manos acerrimosinfcétatores Chri — 
flianz religionis , & crudeliffimos 


.- Chriflianorum hominum hoftes fi- 


39 . 


at ,velateque vaticinatur. — 
wem taesuo. Cómune eft huic 


teris Teftamenti, necin ordipanda 
vifonum eni, necin itat, c 
plicatuque cuiufque vif onis rectü 
aliquem, ὃς diftinétum , ac perpe- 
tuum feruare ordincm vel EN 
rum, vellocorum;vel rerum g 

rum,vel dignitatis negotiorum;aut 
períonarum ; fed frequenter y 

parcanticipationes, & recapitula- 
tiones , id efl , priora pofiponere , 
& anteponere pofteriora: crebris 


euam, & fubiusvtitranfitionibus ἢ 


€x vnoin aliud , vcl fimile , vel αἰ. 


ad prazdocendum perfe&é 


racr,& fub nomi- 


cam alijs prophetijs ve- 


: 17 
fimile; & ex di tránfire ad rer 
c 


Tàtàm, vcl € contrario. Et cum 
uid fucrit coeptum dici, ἃς de- 


» te, €o pratermiffo , 
Ciofic dd alo j Rio illis non 
; declaratis , rurfusad prio- 
rarefilire. Hzc autem ordinis com- 
mutatio, & perturbatio, 8: non con 
tinuatarcrum traétauo,valde obfcin 
rat eurum ,quz iicuntur , fenteri- 
uam , & legentium turbar, atque 
confundit intelligentiam . Hocta- 
men confulra opera fit in prophe- 
ujs,vt fineD EI SPIRITV ;quo 
illz funt conditz, fint mortalibus 
impenetrabiles; &-ne diuina pro- 
phetia , tanquam aliquod humani 
ingenij, & radionis, & prudentiz 
inuentum , atque infliuutum pu- 
tetur. γ ἢ | 


DISPVTATIO 
Octaua... 


Super fexta caufa ebfcuritatis libri 
"It pecalypfis, que oritur cx mul 
tiplici admodum,e* diuerfa ra- 
tione iuterpretandi /poca!yp- 

» quam libri cius explanato- 
Tes fecuti funt.- 


τ 'ATIO /& modusinter4o 


1 pretandi Apocaly 
$e Cdbslnabig oh. 
ANNCY nibuseius libriexpla - 

ZWB natoribus obferuare 
adhuc potui )quadru- 


H 1 
plex videtur poffe notari, ac difti 
gui. Prima ratio interpretandi cis 
τὰ vifiones, quz íunt 1n hoc libro, 
tractare, ac declarare , quafi effent 
rerum iam geftarum narrationes, 
acnen potius effent przdictiones 
pedum prophetice rerum gessi 
arum obfcuriffimis imaginibus,et 
fimilitudinibus inumbratz: pra- 
termiflo itaque litterali earum v7 
onum fenfu , tanquam per fe ma- 
niícfto, pmuld 2 iue oo 
| verba 


cem & octo Hoimihjs in Apocaly- ' 
Ticmiss, — phim B. infcriptis , de: A uería Ecclefia tempora, & quafi z- 
Primafis, —busfu imaffus, tates cius magno pfi Ecclefie adiu 
Beda. Beda, rus,& mentojatq; ornamento futuri erat. 
Haymo. .Quanq nam in- Eee eiue. c τον seen 
Mnfelmus. los, & iniffogenereinterpre- tum primus Jut ἢ Ἢ 
"ims facile pi EE τινι. dantium EcclefiamtSeeundus Mar 
- . pet Rupertus : nimirum interpre- tyrum,cam fanguine fuo fgcundá- 
tatio cius videtur copiofior, & gra- uum: Tertius Doctorum,eam illu- 
ic ἰτηκ ἐνωώωνῳ » ὃζ varijs, 
cmm que'difputationibus ditior; d 
pyess 
41 Ale 
fim ratio eft quorund; 
t certé plerafque 
djs hatten 
tari de nouiffir 
ribus, & de Anti 
ne, ὃς ἃ 
judicandu 
fua Apoci 
ric, & Íc | 
Villerinus. dam in 
Bola feciitus. 1 TS à 
4lbctws, — plurifaria ilis Bedà,& ΑἹ formantium , atque renoua: 
Were —— Dpernus caipía pluri fecundum priflinam pietatem; at- 


18 


verba ipfa perfe fumpta , ad varias 

allegorias , ac myfticas interpreta- 
uones applicant , cum tamé fenfus 
myfticus ,is tantüm probabilis fit, 
qui fumitur ex analogia ad fenfum 
litteralem. Hanc porro interpretá- 
dirationem cui fecuti funt;non vi- 
dentur con fidcraffe , quid tota tpfa 
vifio fignificet, & ad quem finem 
referenda , &ad ism fenfum, at- 
que intellectum dirigenda fit: fcd 
partes cius diflipéié, ac feparatim, 
quafi à corpore dinulfa membra; 
peraactant.Hinc yero fic,vcperle- 
élis longiffimis iftorum Commen- 
uarijsnihilo plufquamantea, vifto- 
nes B. Ioannis 1 c&or intelligat ; qp 
verum, & proprium litteralem fen 
fium earum vifionum ex ifti 

di Commenrarijs cognofcere non 
potuerit. Hancaurem viam & r2- 
tionem inter retidi Apocaiy pm, 
tnagna in tenucru ico- 


nius , vtlicecinrelligere ex illis de- 


In Apoecalypfim 


mum nofter Kibera verfatur. At 


enim hoc genus expofitionis, prz-- 


terquam quod nimis reftringit , && 
coar&iat doctrinam Apocalypfis ad 
vitimam tantüm Ecclefiz ztatem; 
& períccurioncm;funt prztereain 
Apocalypfi non pauca,que ad vlti- 
ad perfecutioné 


Terüam viá interpretandi A 

fünt  Ioachtmus 
Abbas.annos abhinc quadringen- 
tos , & Vbertinus Calalenfisante 


annos ducentos, & in hac noftra 


atate Seraphinus Firmanus: q fuis 
quifque temporibus habiti funt vi- 
τὶ 2dmedáreligiofi , & fpirituales, 
platiui ; quinciiam, non- 
tico fpiritu af- 


que 


2 oachimus 


^ 


Abbas. 

Vbertinus 
Cafalen. 
Serapbinus 
Firmanut, 


[nr ex p 


Diui 7711). 


que fan&tixarem: 


43. Sed cum vellent ii fap feptem iflos 


hominum in vna qualibet vi 
Sonny) B. Ioannis omnes defi 
ifficile eis fuit , partes cu- 
iue v vifionis ita diftinguerc , vt 
zque flatui rié , ac di- 
ΠΣ een τὸ cat. Dein- 
de , ifti tanquam Pieplieriees de 
temporibus ; & rebus eorum ata- 
tem longé poft co» (ccuturis , qux- 
dam przdixerunt ante nofiram cta 
tem effe ventura ,quz adhuc ne- 
quaquam cuenerunt. 


44 artam, & vltimam interpre- 


un VIRA rationem 1nfticerür 
Petrus Auri 
yras; & 


nius Viterbienfis , qui anteannos 
paulo plus centum seceind Ifti to- 
tum Ecclefie proceffum , & quafi 
guum , ab etuscxordio vfque ad 
Mundi confumraationem, fecun- 


tes Ec Rave qoo tem e 
Vaca etian pere ro ἀς- 
pom eer ena 
ea fpe&taretad praíens 
dud sine 'us;ii pu Ioan- 
Tues 

ula t gen 4d vnt- 
nens Ecelefam , led 


ens | 
fepten dumt. 
1n Afía , Ecclefias . "Placet i itaque 


iis fer METUS B. Ioannis ἐμ fec: 


gna, mem 


ra, i 
cin /in pnma eius atate conti- 
day. t EE effc Lepide 
per fecunda 
de libro ΠΝ des & 
quz in EE ERA ata 4. M 


Ecclefie , figurata effe | 


; dum 
4 fcuras 


Ji. πον 


Ὁ a taionum libri A 


19 - 
picsnamd vifi ἠόβέσνανς cft de fe 
prem tubis; & fimiliter dcinceps in 
alij bor ali 


enim ratio hzc interprctan-4« 


-diApocalypfim, eee difficul- 


tatem , exque habet incom- 
modum: Primüm enim iíli in ac- 
commodanda prophetia cniufque 
vifionis ad hiftoriam aatis ei vi- 
fioni refpondentis ; fzpenuiero 
laborant, & fudant vehementer, 
qoód verba, & fententiz B. Ioan- 
nis non nifi zeré admodum, & vio 
leter rebus illisaptariqueant.Nec 
profe&to fit verifimile fanétum Ioà 
n€ voluiffe ignificare cas res, quz 
ab iflis memorantur, fcilicet admo 
viles , & ignobiles 2tquc ob- 
T5, $rcbus alijs mc- 
moratu diuo daE « De Deinde , in 
co quoque ἐν τος 
quinque vifiones vf: pit silia ἘΝ 
mé tempora deduxerunt;a 
do cas ad res iam in. E Lad did 
víque temporis geftas: tempus ve» 
τὸ. quod poft ipforum ztatem fu- 
turum erat,adumbrari cenfucrumt 
pet v limam Ioànis vifionem, quz 
pertinent ad Antichriftum , δὲ ad 
Izculi confummationem . Contra 
tamen facit, quod ab aate 1Π0- 
rum ad hodiernum diem rrecenil 


annleffluxerunt, in quotemporis 
dccuríu neque An VR, venit, 
& resi U emisiue "am 
faperiori io 
res euenerunt ; quas non erat di- 
num prater à -apgsq [ie 
j Cui 1n libro 
TAMEO in- 


Atque hzc ndm efl maxime 4$ 
m ias t; de interpre 
ypfis diuer- 
pe firassqua tantum abeft, vt le&oris 
mentem ad intelligendum ns li- 
brumilluminet, & adiuuet, 
magis obícuret , & perur 
f m ram 


& duerisdüaduco re ratum 


j "e ὦ 
20. 2m Appi « TEES 
tionis huius prophetia: fed arbia 


effeineolibro, - 


tationem : earum namque varie- 
tas interpretationum , atque earü 
cuiufque nonnulla probabilitas, c- 
jus , quz omniunr fit optima , ma- 
ximeque probabilis , iudicium , & 
€ic&ionem reddi perdifficilem. 


DISPVTATIO 
Nona. 


De nonnullis regulis,tanquam ve- 
medijs tollenda , fi nom ex toto, 
magna tamen ex. parte , libri 

| edpocalypfis obfcuritatis valde 
idoneis,C4 efficácibus, 


47 TSI magna eft libri 
Apocaly pfis obícuri- 
tás,ca tamen non eft 


tanta, vt omnino 1In- 


ex abilis, atque di:de hoc 
inthperabilis cen 


rarios , qui rem 
bilem. Aboreds Commentarijs 
ἀρεταί, δὲ conati fint explicare. Si 
enim illi putaffenr , libri huius in- 
telle&tum effe incomprehenfibile, 
atque impenetrabilem , on n. ri 
profe&o in eo interpretando 


tem- 


TV" π * 


tror tamen , m 
quorum germarai interpretatio- 
nem;& intelligentiam reperirenó 
fit per difficilezaliorum vero, fi-non 
fit explorata,certaq; i 
quidem cercé non impr 

iedato. — * UMP 


itio , erit. 
abilisco- 


v 


Caterüm , nobis vifum eft prz-4$ 


mittere hocloco nónullas regulas, 
vel documenta , vel monita ( quafi 
remedia) minuendz obícuritatis 
Apocalypfis effcacía , quibus pra- 
monitus , & praed 


o&us Lector, ad - 


capefiendam libri huiusintelligen - 


tiam paratior , & inflructior accc- 
dat. Sed illud ante omnia hic po- 
nendum ett , per eas viffones , qua 
in libro Apocalypfis commemorá- 
res , atque UN — 
ue,tam s,quam aduer 
Pu Ecdelia: Chrift futuros; ab 
ciusexordio,ad finem vfque mun- 
τὰς hoc enim conuenitinter me- 
liorcs libri huius ezplanatores: nec 
id obícuré fignificauit Dominus 
Ioanni extremis pené illis verbis 
primi capitis:Seribe ἊΝ e qu£ 
funt , C qua oportec fieri pofi bac. EQ 
rum porro , quz ventura crantin 


^ 


Ecclefia Chriftiomaxima pars, per 


annos fcilicec mille quingentos fe- 
puaginta;ab initio eiusin die Pen 
tecoftes ficto , ad hunc vfque annü 
tran factos , iam decuría , & confe- 
&a cft : nec plus temporis, aut etiá 
tantundem reftare vfoue ad diem 
fzculi credibile eft. Maior itaque 
pars huius prophetiz iam comple- 
ta efl, miner veró parsreflat implé 
dasminoris autem negouj,& laba 
ris fuerit,ad ca,qua iam facta funr, 


od applicare, & accommodare prophe 


Ῥῶραξ ἐμάς εν iepeunguiiena dum übri 


uam B.Ioarni$ iam explicatam ; 
Fred ad ea,quaz expectantur;in po 
erum futura, 


.. Sit igitur hac prima regula: i49 


το n iam completa funr,cü mul- 
τὰ 


variz fintjad qucaptariqueat Οδονεεῖα 
propheua B. Ioannis, videnturea κε illwfra 


E! 


T 
4 


"M: pocaly- 
οὗ [ως 
fitaté accó 
modata. 
T-Regnia, 


Difutale 1 X; 


| on habuerunt tres huiufmodi có- 
itiones : vnam,vt finr communia 
aut toti Ecclefiz,aut maxim illius 
parti: Alteram, vtea fuerint maxi- 


" méinfignia velprofperitate, velad 


uerfitate: Tertiam;vt ad ea, B.Ioá- 


. nis fenrentiz , & verba in fingulis 


vifionibus planius, & cógruentius 
aptari, & accommodari queant vel 
ex toto,vel certé maxima in parte: 
nequehzc indiget probatione , cü 
per fe manifeftam contineat veri- 


. atm. 
x. Regulo, ,9./ Secunda regula. In his vero re- 


bus explicandis, quz in pofterü fu- 
turz sut, maius eit interpretisop?, 
maiorq; labor. Non enim 1ftiufmo- 
direrum certa fcientia,nec prophe 
tiz Ioannis ad eas res perunentis 
cerca interpretatio, & intelligentia 
teneri, & tradi poteft, nifi ab co ( fi 
quisforté talis eft ) qui reuelationé 


earum rerum à Deo accepiffet.In quad 


eoigitur rerü genere,& in ca parte 
prophetiz Ioannis procedendum 
€t, pbabiliter οὐαίεδναν do,& qua- 
ffc diuinando.In primis ve- 
ró,omnegenus prophetiarü ; quas 
interpretes de fuo fenfu expmunt; 
fufpe&tum effe debet,cum pluresá 
quibufdam interpretibus editas , 


euentus manifefte refellat.Ea vero. dir 


mum ἃ B. Ioanne prafigura- 
ta, & prafignita effe putandum cft, 
adquz vifiones — n có 
modé applicantur , & belle qua- 
drant. Nec applicatio ipfa fapere 
debetaliquid peregrinum, aut pa- 
radoxum,aur temeré, & gratis di- 
&um , auc cum ijs , quz iam cerra; 
aut propé certa , & pierifque pro- 
bata funt,minimé cófentiens . Ne- 
que in hocrerum genere coniectu- 
rali, & opinabili veendum eft affc- 
uerationc,fed opinatione, & conie 
&atione,;& verifimilitudinis, & p- 
babilitatis vfurpanda funt vocabu 
li. inijs, quz futura 
funr,minus incerta; & dubia vidé- 
tur ,quz ad Antichriftum fpe&ár, 
€a nimirum magnam partem , ex 
antiqua traditione ; & veterum 


2I 
Patrum, & DoOBorum Ecclefiz fen 
tentijs, necnon communi fidelium 
fenfu , & exiftimatione , itrobora- 
tam fidem , atque auctoritatem 
habent. 
Tertiaregula. In tractandisvi-;o j.Regula. 
fionibus huiuslibrinó funt omnia 
ad viuum refecanda,nec minutiffi: 
ma quzque fcrutáda, neque!nimis 
morofe, & anxié inhzrendum fin- 
Lem verbis , neque de accommo- 
atione omnium ad id quod nos in 
tendimus , & docere volumus , ni- 
mio plus laborandum: hoc etiá fer- 
uandum effc in tractandis parabo- 
lis;monuic'b. Chryfoftomus fuper 
vigefimum capur Matthai.Satis igi 
tur fueritfcopum,ad quem toda vi 
fio dirigitur,indicare;& uftendere 
principales eius vifionis partes ad 
τὰ quod nos oftendimus;apté, & có 
gruénter accommodari , & belle 
j rarc. egula. 
Quarta reeula.Quod fupra dixi-5 1 tus 
mus 1 Difputatione feptima de cau 
fis obfcurttatis libri Apocalypfis 
cum explicaremus quintà caufam 
eius obícuritatis , idem in hoc loco 
reperere conuenit, prophetia hanc 
Beati Ioannis , fiuc quain ca nar- 
rantur vifiones , non perpervà ,.&. 
e&ta ferie,nec iuxta ordinem.te- 
porum, & rerum gerendarum;có-. 
Ícriptas effe in hoc libro: fed non. 
raro quz pofteriora funt , prius, && 
uz priora , pofterius tractari, Ncc 
emper, cum vifionis enarratio in2.- 
choatur , ea continuatur víqué ad 
finem : fed interrumpitur nonnü- 
pee intericétis alijs rebus fatis 
i εἰς; & poflea ad vifiontém,que 
inchoata fucrat , tractandam re- 
ditur. Frequentes itaque funt in 
hoc libro anticipationes , recapi- 
ulationes , tranígreffioncs 'item , 
& regreffiones , necnon δὲ repeci- 
tiones earundem rerum, atque re- 
tra&tationes , quin etiam repen- 
tinztranfitiones. Hac porro effe 
Lcétori przuifa , & przmeditat 
ad id conducet, vt mens eius 
inordinate narrationis perturba- 
B; uoncin 


s. Chryf 


€ Regula. 


3 In Apocalypfmn.-. 


tionem: nequaquam perturberur; 
atque or endet: : 


uabus mocapitc buiuslibri, fimilis eft. cPwenire cii 


prictaies, & ci 
aliam vifionem 


e - ; : 
DISPVTATIO 
Cru Dcum. rrr 


Super alijs tribus végulis,ad illu- 
Ji RA libri "A pocalypfis ob- 
t fenritatem , etiam nan parum 
7 canducentibus. 


S EX T A, Regula, prophetia bc 


P. Ioannis cum al1js quibufdam. 


ων - L 


l- bus traditur, in principio conucuir. 


i €overó , quod Ioannestn fecunda. 


j prareliquir Ezecl 
- ro, & phrafibus , atque fentenijs, 


; nieli,& Zacharie perfiniiliscft.Vo 


vereris Teflamenii prophetijs ma- * 1 
gnam babet fimiliudiné , & quafi ilu 

confonantiam tum in ipfis vifioni- ' 
bus,tum in verbis etiam,& phrafi- iab 
bus,aiqucfentenujs.Exempligra- — Propheridi 
Ua;primavifio,qua rarratüriD pTÀ — p, Ioannis 


busvifonibus Danielis, cilciicet, — a/j; qmi- 
que ícripta eftin capitefcptimo,& — 4ufdapro- 
ci, quz 1n capite decimo cómemo- — pZrrijs ve- 
raiwur.SecundavifioToannis,qua. — feris Tefla 
capite quarto, ὃς aliquib.íequenti- — mend. — ' 


cum illa Daniclis vifione;que eftin ς DA. 
capite feptimo, δὲ cum viftone Eze 
chiclis,quz cft in capite primo . In 


vifione habet dequatuor animali-. ὡνΝ 
bos, fundi dinh hét ——— vifione 
achariz de quatuor qua sS 
cft in capite fexro. Sexta Tent vibe 
Lcd cce trt fiuc Pa 
bylonis , quz ia capite decimo fc-. 
puimo enarratur., magnam habet 
conucnienriam cum prophetia Ha- 
ja capite decimoteruo, & Ieremiz 
capitequinquagefimo.Denique va 
ticinium illud Ioannis, quod in.ca- 
ite vigefimo continetur de genti- 
us Gog, & Magog , multum con- 
ruit cum ijs,qua de eifdem genti- 
us in apititigcámo eétauo fcri 
zechicl. In verbis por 


plurifariam Ioannes, Efaiz, & Da-. 


luitautem Deus tantam efte fimili- 
τὸ wes: oae xin & noui 
Teftamét prophetias, vt ex eo ap- 
parcret,eundem εἴς Deum αν 
que Teftamenti conditore, & Ῥτο-. 
phetarum vtriufque Tefiamenti in 
fpiratorem , atque dodiorem: & ve 
vnius prophetia cognitio ad intel 
1x&um alterius duceret,& promo- 
ucret Lc&orem. £t) 
ima regula. Pleraque in li- 34 
bro Apocalypfis rraduntur figura- 
t&,atque operié, nulla corum inter 
pretationeadhibita: funt tfi pauca 
quzdam,quorumapponitur 
cauio.Exempli caufa: In.puimoca- 

s pite; 


Proprieta- 
agm verbo- 
φῇ nec efr. 


prncpium, e 


$6  Ofttauaregula. 
» qurtraduntürin hoclibro,ea non 


"Bifetatio 157. 


pite,cum dixiffet, Ego /um Alpha, ev 
Omega fubiungitur interprerácio: 
i, & in fine Lares 

itis: Seprizinquit; JZella, 4ngeli funt 
ie Eeclofarum : Θ᾽ candelabra. fe- 
prem, fiptern Ecclefia funt,& in. capite 

uiato:Vidi dgnum babentem cornua 
Nena ocu les ρέει, bi funt feptem 
Spiritus Dei mifi in omn.sh terra . Et 
pauló poft in eodem capite : Haben- 


, ter finguli cytbaras , Θ᾽ phialas aureae, 
plenas 


odoraimehtor um; qu« [unt cratio- 
ner Sanitorum . Ec in capite feptimo: 
Vnus de. Vixit mibi: bi , qui 


atione smagna en lauerunt Hol 
las , & dealbauerunt eas in fanguine 
“ρθε. Ec in capite decimo fepti- 
mo myfterium Meretricis purpu- 
ταῖς fedentis füper aquas multas; 
δὲ fuper Beftiam coccineam habé- 
tem capita feptem , & cornua de- 
cem , declarauit Ioanni vnus de fe- 
prem Angelis habentibus feptem 
phialas . Erin capite decimono- 
do: Datum ef? inquit, i//i , vt coope- 
viat fe byffino [plendenti, (ὧν candido ; 
by finum mim , inflificatiemer funt San. 


$5. Curporró hac pauca fuerint ex 


cata illam reoreffe cauíam , vt 

horum interpretati v erAsaR 
Ceterorum;quaz ron funtinterpre- 
£i; venerit intelle m,perquá 
dam videlicet anal 
ne fimilitudinis , veletiam ies 
RE LE 
que propterea fa&ü exifti zin 
teft,vt ex paucarum illarum rerum 
interpretatione in 
D NE ro,&on cí- 
Ξένος, τὸ εκ εξ τ Eee 

Ares verba per fe 

cae ed ea fi di ae mylh- 
is ripta effe € B. loanne , δὲ ἃ 
nobisac pienda. "n ! X 
^ Sicut B. Ioannes 


nifi per reuelationem Dei ο- 
uic is neque carus rériur verb; 


im,vel ratio- 


icamus ea, quo 


: " 
tit 


& certam itceéebidioe di 
fpiam adipiici , fine Deraliqua oz 
lari mentis illumiuatfone ac dira 
ione. Hec abteth illiimíinatio Dei; 
& direclio;afid uis intenti(oue pre 
cibus, & flagrantifimis defiderii 
à Deo cxpetenda;& poítuláda eft: 
fi enim Dominus Deusvoluerit; 
Spiritu inteligentiz replebit nos; 
Dcbet itaque Leétor huius Libri; 
ficanimo affc&us ad eum legendü 
accedere , vc qui in co tradunur; 
magna animi humilitate, & pia fo- 
brieta e accipiat , ne eà Πιρει δὲ 
aut temerarie aute imis etiam, cu« 
fuperbis refiltit , humilibusautem 
dat gratiam;pratiam dico,& inrel- 
ligendi cceulta,& ardua perficien- 
τ: myfieria nempe , ὃς arcana fua 
Deus abícondit huius mundi pru- 
dentibus, & reuelatea paruults. 
Ru 
pfim B.Ioannis tüperbis, & impijs 
cius fcrutatoribus effe incompre- 
henfibilez, non autem ijs;qui hn« 
mili fpiritu  & pio corde, mitique 
animo ad cam fcrutandum adétit, 
fuper hoc,ivquam , pulchré difpus 
tans Rupertus; feripturàm Apocas 
lypfis dixiteffe / milem illius cerra 
promiffionis,la&e,ac melle Ruétis: 
vam terram confiderandaá mia 
i iuffu. Mofes exploratóres : 
plures corum , homines fuper- 
bi , atque impij videlicet,terra illi 


detraxerunt, & lumab ea ad. 
eunda: Uds eq eripi 
fionem re impoff 


 fiosé νον audeit: Deus enim 


ad 
fit 
fed 


rum eiusin Apocalypfim hzc funt 
verba;Quid- facra nobis ird: 
4 


ertus difputans ,- Apocaly-57 


Pren 4, 
lacobi 4. 


Mattb. 11. 


Rupertitul 
chra ἀρ 
tatio, quód 
Jeriprorum 
libri Apoca 
bpfis fn fr. 
milis terra 
promiffio- 
nis. 


Numétgt 


Num.16. 


"mur; & ibialuorem 


24 
nift vt repromiffionis eft cerra» Qd 
enim fuit Hebrais de terra J£gy- 
p exire, & in illam promiffionis 
terram introire, hoc nobis eft , de 
ignorátiz tenebris cxiffe,& ad no- 
ticiam Dei per Scripturarum veri- 
tatem introire. Nondum quidem, 
dum fcripuuras legimus,& intelli- 

imus, facicac faciem Dominü vi- 

emus ; verumtamen ipía Dci vi- 
fio,quz in nobis aliquando perficié 
da cít,hic ià per Scripturas inchoa- 
tur.Et quznam terra huius , id cft, 
fan&tz Seripturz, pars vberior cft, 
quam hiciiber Apocaly pfis B. Ioa- 
nis Apoftoli ? Quz, inquam, facrz 
Scrip.urz pars;hac Apocaly pfi aut 
in fuperficic pulchrior , aut in fen- 
fu eft locupletior?Etenim tot habet 
facramenta,quot verba , & in ver- 
bis fingulis multiplices latent intel 
ποτα. Vtigitur terram hanc pof- 
fideamus , fidelium exploracorum; 
qui mites fueruut,exéplum fequa- 
mur, dicendo contra immites Ha- 
reticos huic terrz detrahentes,quo 
niam terra,quam circuimus; valde 
bona cft . Ipfi dicunt, terra,quam 
lufirauimus , demorat habitatores 
fuos;fed mériuntur. Non enim ter- 
ra iila , terra fcilicet Dei , deuorat 
habitatores, fed (uz ipforum adin- 
uentiones deuorant fuperbos, ficut 
murmuratores Hios exploratores 
nó illa repromi terra, & quà 


. nonattigcrunt , fed ipfa quam cal- 


cabant terra; dcuorauit,& degluti- 
ui di ἂν pedibus edrü.Pro- 
inde expedit, vt mitesaio fimus, 
uicumque hanc terram,id eft;hác 
ipturam Apocalypás ingredi- 
uinorü fen- 
fuum maieltaré latere arbitreinur, 
wb! adhuc minus intelligimus . Si 
enim propitius nobis fuerit Domi- 
us,introducer nos in terram hanc 
lacte, & melle manantem , vt inue- 
niamus latentes in ea diuicias falu- 
tis,& thcfauros fapientiz, & intel- 
Icétus;confilij,& fortitudinis, fcien 
tiz,& pietatis, & timoris Domini. 
Haítenus cx Ruperto. 


In Apoecalypfem " 


DISPVTATIO 
Vndecima.. 


De confilio, fiue vt vulgo dicitur, 
intentione 'B.Ioannis in [criben- 
do 4 pocalyp[is libro, € de ge- 
nerali eius libri partitione, 5 


PVODNAMfue-58 
Mo riccófilium, fiue, 
vr vocant , inten- 
tio tam Dei tra» 
dentis B. Ioanni 
49 ^pocilypfim, q 
: B» ipfius loannis ea 
fcripto proden tis, breuiter indicà- 
dum eft. Voluit Deus per tot,& tà 
varias in hoc libro defcriptas vifio- 
nes premonflrare omnem Ecclefie 
Chrifli progreffum ab eius initio, 
ad eafdem víque in terris finé; non 
quidem quantü ad omnia,fed quá- 
tum ad infigniores dumtaxat, & 
memoratu digniores, przcognitu- 
que vtiliores cafus atque euentus, 
tam profperos , quam aduerfos in 
Ecclefia , & populo Dei aliquando 
futuros.Hinc enim perfpicué intel 
ligi poterat admirabilis Chrifli pro 
uidentia , qua Ecclefiam fuam gu- 
bernat per varios cafus , & pcr tot 
difcrimina rerum,dirigedo, & pro 
mouendo , & tandem perducendo 
eam ad vltimum illum perpetuz fe 
licirauis finé;ad quem ex omni eter 
n.tate przdeftinata ab co fuerat. 
Ac licec maxima pars libri Apoca- 
lypfis verfetur circaea; quz poft 
etatem B. Ioannis ventura erants 
non ea ramen fola tractantur , ve- ᾿ 
rumcetiam que gerebantur eo rem- 
pore, quo Ioánes Apocalypfim ac- 
cepit à Deo; quin etiam nonnulla, 

uz ante id téporis cuenerantcir- 
ca Ecclefiam, ab eo fcilicet te. 
re,quo fuerat ipfa in terris,die Pen 
tecoftes fundata. Ioannes itaq; fcrá 


pfit in hoc libro & iam 
quz tamen ipfe videratik przíen- 
EX uas 


΄ 


τ» 


Fr 


πα». 


* ΤΣ 


* 


calypfim accepit, & q 
Pi aec Alle 
racrant. 


ndi ven 


$7 H«c um omnia tradere B.103 


nemin hoclibro,manifeflum fit ex 


rone:viderat confummationé om- “ἢ 


nium Apoflolorum;omnibus nam- 
ue Apottolis fuperftes ipfe fuit. 
Viderst aliorum complurium Mar 
rüm gloriofas vi&orias: viderat 
fadam Iudaici regni euerfionem, 
& Iudzorum capuuitatem ,& per 
vniuerfum ferme terrarüm orbem 
bai ee si Sapori ipfis A- 
pottolisà Chiifto przdi&a. Dein- 
de;fecundailla particula; Ez Z fint», 
denotat eaque agebantur eo cem- 
equo tfadira eft Ioanni Apoca 
Drs : fauiebat nimirum tunc fe- 
cunda Chriftianorum perfecutio , 
inqua & ipfeIoannes 1n feruentis 
ole: dolium miffus fuir, & in infula 
'Patmos relegatus eft; tunc per om- 
nes gentes predicabatur Eua 
minuni bar ad Chrifli fidem con 
PAUSE ea t ebantur cir 
cafeptem Ecclefias ue Io- 
nnes ip! eiat fecundo, ter 
tio Capite huius » Poftremó 
Ja vltima particula : E: 4*4 fieri opor- 
o ire quia fimpliciter dictcur. 
Ld, nonjdefinité defignando 
ae, vcl illazfatis offendit figuifica- 
riomnia,quz poft tempus accepte 
roc is ventura erant Eccle* 
fe Chriftivique ad finem mundi. 


Difutatio XI. Ὡς 
a, que agebantur e ede is 
i ventu. 


ixi ( omnia qua ventura erant 

on intelligens fimpliciter mirer 
eüam minutiffima; & leuiffima , id 
enim foret infinitum, neque vti 


cogni nec m, & cran 
Sar omnia RADI Ine 


fio ett de Chri ΠΟ τέ mirabili ha 

tu, & ornatu vifus eft B. Ioanni , 

exponitur in primo Capite. Securi- 
dà vifio, in Capite quarto víque ad 
octauum de libro feptem figillis fi- 
gnato.Tertia vifio,in o&tàuo Capi- 
te vfque ad duodecimum de fepcé 
Angelis, feptem tubas habentibus. 
uarta, in capite duodecimo , de 


- 


muliereamicta Sole,& de Dracone . 


infequéte eam,& de Beflijs ex ma- 
ri;& terra afcendentibus. Quinta 
vifio, in capite decimoquinto de fc 
ptem Angelis effundentibus fepte 
phishsiDel in terram.Sexta vi- 
0,i capice decimofeptimo de pur- 
purate ineretricis,& ylonisdi- 
natione,& de ne , atque 


Íupremo, eternóqueexi- . 


tio, Septima vifio,in capite vigefi- 
moprimo de Ciuitatis Ierufalem 
admiranda magnificentia , & opu- 
lenta, & gloria. Atque hic ' 
Prolegomenis noftris in 
librum Apocalypfis 
finem poná- 
mus. 


€A 


VERS.1. 


s52ATP2OCO^KA EYE S 4...» 

m Tocalyp[is Iefa Chrifli quam dedit illi Deus palam face: 
YA Vd) τε feruis fuis,qua oportet fieri citó: c figmificanit, miti£s 

2 [EA perd ngelum fuum feruo Ioanni, * qui tefimonium per- 
de Pase libuit verbo Dei, & teflimonium lefu Chrifti, quecun- 


3 “απὸ vidit . * Beatus quilegit , €4 audit verba prophetis 
4 buius : €? feruat cayqua in ea fcripta funt: tempus enimbrencefi . * 
Joannes feptem Ecclefis,que funt ine-ffia , Gratia vobis ὅδ pax ab eo 

iefi, &$ Qui erat, Qui venturüs efi: Cr à feptem [piritibus,qz im 


4 pea tbroni eius funt: * c d Lefu Chrifto, qui efl tefüis fidelis, pri- 


mogenitus mortuorit, Cr. rinceps regum terra: qui dilexit nos C$ lanit 
6 "πος ἃ peccatis noflris in fanguine fuo, * £f fecit nos regnum € facerdo- 
tes Deo,» Patri fuo; ipfi cloria, δ imperiti in fecula feculorit e-fmen. 
7 * Ecce venit cum nubibus,C2 vidcbie eum omnis oculus, Gr qui cii pu- 
8 pugerunt: Et plangent fe fuper fe omnes tribus terra: Etiam, 4 men. * 
Ego fum a, € 9, principi eh finis,dicit Dominus Deus:quiefi,£4 qui 
9 ceret qui venturus eflomnipotens, * Ego Ioants, frater vefler,c$ 
particeps in tribulatione,C? regno,€? patientia in Chrifto Lefu:füi im in- 
fula,que appellatur "Patntos,propter verbum Dei , C$ teflimonium Ie- 
406 [μ| Fuiin fpiritu in Dominica die,c* audiui pofl me vost nagna, tan 
"quam tube," dicentis: Quod vides, fcribein libro, mitte feptem Ec- 
clefiis,qua funt in Afia: Epbefo,C9. Smyrna,C" Pergamo,5$ T hyatire, 
11 995 Sardis, C Pbiladelpbie,E3 dLaodicie: * Et conuer(us fum,vt vider 
vocem,qua loquebatur mecum:€ conwerfus,vidi feptem candelabra au 
13 rca: * € in medio fept£candelabrori aurcorii [imile filio bominis,vefti 
14 tum podee,C pracintlum ad mamillas zona aurea: * caput ἀμ δ eius, 
€ capilli erant. candidi tang lana alba,ttanquá nix oculi eius tan- 
15 qu flamma ignis, * & pedes eius fimiles auricbalco , ficut in camino 
16 ardenti, vot illius tanquá vot aquarm multarum ; * € Fabebat in 
dextera fua flellas feptem. € dcore eius gladius viraqs parte acutus 


17exibat:C$ facies eius ficut fol lucet in virtute fua, * Et cm νἱαϊβ ei, — 


cecidi ad pedes eius tanqua mortnus.Et pofuit dexter [uam fuper me, 


- 18dicens:Nolitimere:ego fum primus, && mouiffimus, * € viuus , €9 fii 


mortuus 5 ecce [m viuens in fecula feculoris, € babeo claues Μὸν 


19 6 fnferni. * Scribe ergo que vidifli 85 qua oportet fieri posl bec. * $a- 


20 cramentum feptem [lellarum,qua vidifl in dextera mea,c feptem can 
delabra aurea:feptem ielig,s^Tngeli fimt feptem Ecclefiarumié cande 
labra [epiem, feptem Ecclefie fun; —— 7007 " -" ? 


. VERS.1. 


PRIM 


2 


A DISPVT 


.-DE VOCABVLO APOCALYPSIS. 
T (0s: Super illis veis |... 0 | 


e4PO0 CAELTOP $18 


Erba qua 
sütab ex- 
? ordio pri 


33 ΐ tis; vfque 


ba jfunt 
) in verfu: 
nono: Ego 
Ioannes fra 
: ter veffer , 
τ. funt quafi prooemium huiusli- 


: bri;continens Scripturz huius Apo 


calypfis commendationem;& falu 
tauonem miffam ijs , ad quos fcri- 
puis eft hic liber. Commendatio 
autem Scripturz Apocalypfis, mul 
tis ex rebus fignificatur a B. Ioan- 
nesprimó quidem ex dignitate per 
fonarum;,à quibus, & perquas, & 
quibus tradita eft Apocalypfis,hoc 
εἴτ, Deo,& Chrifto Domino,& ip 
fi Ioanni Apoftolo ; & dile&iffimo 
&hrifà difcipulo propter teftimo- 


mi Capi- 
ἡ ad illa ver: 


PESE CHRISTI. 


nium Iefuin exilium eie&o. Dein-: 
decommendatur hzc $cripturaab: 


cue genere do&trinz, qua in ea tra 


tur;non enim eft humana doctri; 
na ; fed fupernaturalis , & diuina;: 
hoc namque fignificat vocabulum. 


Apocalypfis,id eft, Reuelationis eo 
rim; quz ratione humana funtin- 
comprehen fibilia.Poffet itaque di- 
ci Beato Ioanni de hac fua Apoca- 
lypfi, quod Beato Petro dixit Do- 
minus; Beatus es Simon Bar-lona,ouia: 
cAY0 9 fanguis n9 reuelauit ili, fed Pa 
tet meus y qui in celis eff: & quod di- 
xit Daniel regi Nabucodonofor ; 
Mihi quoque non in fapientia , qut efi in 
me plufquam im cunttis viuentibu s,Sa-- 
cramentum boc reuelatum eft : fedeft 
Deusincodlo reuelans mylieria . "Tun 


Apocalypfiscommendaturab vtili 


tate;ciim dicitur; Beares,qui legit, eo 

andit verba propbetia buius , & [eruat 

€A,qHA in ea ΒΡ f»nt.Quart2 com 

mendauo bums fcriptura pus 
à 


Matib 16, 


Danicl.c 2 


» 


fcripta eft ptiuato alicutEomini,vt 
nónullz Pauli Epiftolz Timotheo ; 
& Tito, & 
alicui Eccl 


Corinthiorum ; fed feptem Eccle-. Interpres Graecum nomen A 


ΠῚ Afiz,& fub cafu oderit "pna alíquand Feinetivihie Ἂς 


ueríz Chrifti Ecclef P dgadam 
huius Scripturz commendatione 
continet conditio rerutn, quz San- 
€to Ioanni teuelarz funt, & in hoc 
libro defcriptz,quz funt res futu- 
rz 3 & mox futürz,, & 


ra comparatum eft , vt mortalium 


animi, futura nofcendi fint auidiffi- 


mi:prefertim veró quz propé futu 
DENN aliquo dI attin- 

nt.Ergo ( vt in pauca contra- 
Eo ) commendatur Apocilypás 
in procemio huius libri à qua 


lici genere caufz;à formasefficien: 
Ls ΠΑ & máterii. Forma do&ti- ; 


nz huius eft, quam denotar nomé 


Apoctlypern ciens,eft reuelaris;. 


fiuc tradens Apocalypfim, Deus, 
& Chriftus, & Angelis; & Ioánes 


traditam fibi Apocalypfim fcribés.. 
Finis eft beatitudo hominis feruá- 


tis ca, quz tfactantur in hacpto- 
phetia. Materia demum, & princi- 
alis,& maximia,funt res futurz in 
finem víque Mundi. Altera porro: 
uius procemi Continet Apc- 
fiQicaia Bdacscpdeih qua ccm 
Ioannes ijs, ad quos fcribit , id eft, 
feptem Ecclefjs Afiz , gratiam & 
pacemd Dco, &à Icíu Chrifto, ὃς 
à Wm Spiritibus precatur . Sed 
explicentus illa verba: 
APOCALY P$1$ JESV. CHRISTI. 


vfurpata,& Tir s τερον Tranfla- 
tione eorum v tata:negarenim B. 
Hieronymus , fuper primum Ca- 


ad Galatas, apud vllos i 


rEpi 
Beriptores Ethnicos id nominisin- 
ueniri. Cuius vocis ea eft fignifica- 
tio,cüm quid tcdtum ; & velatum; 
CZ 


ee 4, Apeabpfs σα... 
ab vniuerfalicatéeius : non enim. ablatum defüperoperintento, 


ilemoni : neque vnt. 


lia Latin 
,Vt Romanorurm;vel- bulo 


in finem víf- | tit HI Verbuhfreuclare,vt 
que Mundi fütürz. Sicautém naru- frequentef'i n 


octauo. 


preis 


rum, 


quzin hoc libro defcribuntur;diui 


uu 
diua ceu ertur in lucem . Etcü 
totus hicliber Gracé ícriptus fit;a- 


Ie ie VER Porto 


Cimoqtarto : 
piilols ad Corinthios : ΟΣ ἀγσπερς 
Autem vertit in Latinum nomé Re 
uelationis,vt ad Galatas primo : fi- 
cut etiam Grecum verbum conuer 


| is, przcipué ve 
τὸ in Pfalmo centcfimo decimo 
3 


Hac itaque prophetia B. Ioannis 
vocatur Apocalypfís, id eft , Reue- 


A 

látio gactlapernauirilis & pror- 

bic piis occulta j 
: bilis homini RE ire 
n ( reuclatio 
Mo Exi του ηδδα Prophetia 
hei ir i tam refpe&u figno- 

quám refpe&u rerum fignata 
rum.Nam & ipíz vifiones imagina 
rizac mult ies itudines. ,...941 


eobie&zB.loam . 
nifunt , &pe o dendite pat ! 
nobisin hoc libro.Significatio verà 
earum vifionum , reuelata ir αν 
eft San&o Ioanni , alioqui non ipfe 
fuiffet veré heta,ficutnecPha 


nec Nabuchodonofor Prophe- 
ufosrunt, MUN eis diuinz Vi- 
fiones conugerint; nobisautem ea 
rum vifionum fignificatio minim& 
reuelata eft , fed eam per conie&tu- 
ras po indagamus . , 
E em reuelauo prophetica, 4 
quz fit cum Vifionc imaginaria , 
qualis eft hec Ioannis , maioris di- 
gine quandoin ea apparet per- 
onaaliqua infltruens de rebus oc- 
encre perfona illa eft di-- 
δ) 


—À RÀ. πα τς 


ior,vt Angelica,quàm humana, 
ii quin Angelica ; ranto & 
Vifio & Reuclatio habet prz- 
ntior. Licét autem initio huius li 
bri fcriptum fit Deum 


fim de loanpi per m cm 2: 


turam hanc quatuor modis appel ἜΝ fefu Chrifii , quam 
ἰνῶν i i Deus facere | 


Dionyfius 
^ aMreopag. 


Mibana . 
€f. 


perfonam. 


0 Difutatio 1n. 29: 


ρὲ ramen ipfe Angelus non]. tus atque ornatus eft B.Ioannes;is: 
HM ἀραρδ vC calis copibkus & fublimius, quim 


fentans Deum,ve! Chriftum;cuius alrj Euangeliftz de Chrifti diuini- 
nomine loquens mul:a dicitque in e B ποτε As ob eà- 
inge Prope ié non com Lexi comparatus eft aquila 
tunt. Eo autem Propheriahzc Dionyfius Arcopagita in librode 
losmis veteribus Arf a ante- Ecclefiaflica hierarchia, Euange- 
cellit; quod illz funt derebus , vel lium eius vocat diuiniffimam, & al- 
ad Synagogam,velad prioré Chri- tiffimam [οἴ Theologiam. 
ftiaduentum pertinentibus; hac 
νεγὸ de ijs , quz fpeétantad Eccle- 
fiam Chrifti , & ad poflerioré eius 
aduentum. - "noo 
Exhoc autem primo libri hu- 


SECVNDA 


"diusvocabulo,, quod eft A lyp- Dif; utatio. 
fis fata eit inen fo sppclidi Vp 
rihuius,imnfcrt renim a : Poo 
ur ApocilypfsBIoam.Apo- ὠ SUPcrillis vetbis: 


oli.Quaiquam IoannesipfeScri. ὁ 


t;initio enim | eren ar vocat 
Apocalypfim; P oft nomi- feruis fuis. 
nat Prophedam;& paulo intra vo- 


* - 


catlibrüim Lesen in vltimo auré 


Capite appellat Librum Prophetiec. D) Vod hicdicimr; Deü 6 
In libris Gracis inícriptio huius Apocalypfim dediffe 
Operis eft huiufmodi; Apocalypfis Chrifto, vt eam ip- 
Ioannis bene ie ipee ex il fe traderet feruis fuis 
lo cognomento Theologi a men  €xplanans Rupertus; 
rarivolucrunt5, Ioannem libri hu- Iftam , inquit , re- 


iusaucborem, nonfuiffe Ioannem uelandi coeleftia Sacramenta fer- 
Α ficlum,& Euangeliftam,& di- uis fuis poteftatem, Chrifti Hu- 
lum ifti difc cTub- manitas dono accepit, quemad- 

uM e Recreo 
mento m; fatis. tum eft, vbi Agnus librum feptem 
rm rae Ecclefiaftice imperi- piis Aran de fries fe- 
tos fefc oftenderunt.Si enim vete-. dentis inthrono accépit , & a 
rum Patrum Scripta legiffent, co- . ruit . tie 

ouificat vtique, Ioannem Apo- tus dicit Cclefijs; Hac dicit San- 
Eun. Euangeliftam, hoc Thec wi , Cr Verus, qui. babeto clauem.» 

i : iffeabantiquis Dauid: qui «perito , Cr nemo claudit, ; 
Patribus appcllatum. Sic enim ap- tleudà, (v meme mperit,. Itaque 
pcllauiteum Dionyfius Areopagi- Humanitatt quidem Chrifti nihil 
quam ad ipfum Ioan efl quod datum non fit, aut quod 
pem fcripfit in infula Pathmo exu non acceperit ; Diüinitati vero 
lantem. thanafius iridem appella- nihil datum eft in potefiatem , 
uiteum in Synopfi , & Epiphanius quodante non habuerit. Sic Ru- 
in Harefi τὺ. Chryfoftomus item perus — — 


. Eorundem quoque verborum 


necnon & Cyrillus Alexandrinus Interpretatiónem Ioachimus Ab- 
libro tertio de Trinitate. Merítoau bastradit δα κδαν Chiles non 
tem Theologi cognomento infigni vt Deus eft, fcd vt homo eft, 


scepit 


Rupertus ἢ 
«pocalj. 5» 


Apocaly.gs ^ 


Ieachirh 
Abbas . 


46: ο΄ 12 Apealypfs Cap. T. 
Accepit à Patre Apocalypfim;ideft,, moIoannisia vifione Ímaginatí4; 
A rae diminorum miyfte- per varias fimilitudines, rmn 
tiorum. Quia;nifi Filius Det fa&tus. nes reprafentauit, eorumque intel 
effet & homonafcendo , ἃς vitulus ligentiam ei przflitir. — 

in cruce moriendo; & leo ex morte 
tcíurgendo,& aquila ad fuperos a- 


dedit Animz Chrifti, non Eidem 
fcendendo; myitería, que deeius pervifiones rmaginariz$, & perva 
naciuitate;paffion*, refurre&ione, rias fimilitudines , & figuras, fed 
& afcenfione à Bpopheus Vereris. perclaram & diflin&am , & perfe- 
Teftamenti przdiéta, & fcripta fue. Cam rerum omnium futuraráü fcié 
tant,nequaquam reuelata & tnant. uam, Dcinde Chriftus eande A po- 
feftata fuiffent, Reuclatio 1gitur ep fim tradidit Angelo, non per 
Chrifti, opuseft veritátis:quiaquz vifionem imaginariam neque per 
facturus erat ipfein plenttudineté- fenfibilesaliquas fimilitudines ea 
poris , infpirati diuinitus prdixe-  namqueratio τε μρμάτον φῇ «Aliens 
runt Prophetz: & quz illi obfcuris hc os adi i intellectui angeli. 
verbis fignificauerant , Chriftuse- co:fed per reuelationem pure intel 
Xercendo poris, quàmloquendo lectualem. aptus denique ean- 
rcuelauit. Ergo Deus Parer dedit fi dem Apocalypfim tradidic B. loan 
liofuo Chriffo hanc Reuelationem πὶ; δ Ioánes ipfi Ecclefiz;eonem- 
fucurorum,;cüm eutn incarnari & do,qui defcriptus eft in hoc li 
mori,&rcíurgere fecit ex mortuis, 
& aflumpre morcralitatis noftre fub 

ftantiam in dexterz fuz glor in 
-, locauit,& Spiritum Sana 55 


N 


Deus itaque hanc Apocalypfim 8 D^ C/riff 


Jc entia re 
rum futu. 
rarum.i 


2, 


Tenn. 


ftolis in notineeius mi itia, &gratiaeflrepleta, — — 

pereum compleuit D Decurtàutem,vel maximé, Chri- 

qui Prophetis dé rdi&t: dod e nium omnium; 

erant: atque ht licomple* quz futura erant in Ecclefia na: 

menturii ἘΝ r tue quod ipfum przdixerat Ifaias,futu 
latio & mani - tum & Regem,& Legislatorem,ec - 

mus. *m omnium hominum .. Nec 

»ifiutitur 7 ὌΠ | PEMD MERE YONDIS vthanc 

Jaterpreta op 0€ pocaly 'piim;quamabipfoaccepe . 

fie lencbi.. y cuela ff; rat, Chriltus vaderseicduir fuis ng 
n". C ' rumetiam vt bonorum omniü quat 
Z (cendo, morie efurgen- Lr a ny in glo Plaaenim 
reucl. ideft ,. qu Ὁ εἰ λέξει eft homo plenusgraiia 
ipfo & veritate, vc de pebiridios elus à 

tà acciperent omnes.Sicut enim natu 

reta- ra dedit humano capit fenfum, δὲ 

 mouttmnon vt ea fibi tanum habe 

| &i ret; fed vc eain vniuerfüm corpus; - 

enim B. Ioannes in hoc loco atqueomnia in membra diffui.de- 

de myflerijs vitz Chrifliagit, fed. ret,ita Chriftus quieft caputEc* 

de myfterijs, id cft, arcanis, & fe*. clefiz.bona fna deriuat in Santos, 

diva creris rerum in Ecclefia futurarum quiiun t membr ur ra 


vfque in finem mundi:quequidem ri poteft,quod 
fecreta Chriftus per M ani rai eqs pu 


» 


9 


Quo sen fu 


dix erit Cri 
inus fe ne- 
fere. diem 
andicij. 
Locus Mar 
i cap.135, 


δ. Auguft. 


Genef. 15. 


Rer id nefcit, quod nefcien ^ 
cit ; id eft, quod non xa fciebat, ut 
ME 
dictum eftad Abraham: Nwne cogno 


tatione: Ime innouuir. τὸ eun- 


Diffbutatio I 11; 


od tef iendit in Mohén; barbam. 
C: Den em — 


idi&umef,. 


nium drei srt obij cereforraffe | 
quifpiam id quod ip emet Domi- 
nus de fe dixit n |ex- 
uremivniu Iudicij;hzc e. im 
eius t Marcus capite 13; 
De die autem iloyuel bora nemo ret ". 
que. "ngeliin Galo,negue Filius j a 
ter. Verüm ifti obie&ioni B. isi ah 
ftinus occurrit in ite duodeci- 

mo libri: ue de Trinitate fcri - 
bens, illud effe ditumá Domino. d 
non 

fecundüm iussi 1n Scriptura oc 
tuf quifpiam tognofosrésem MM ἡ 
nonquia tunc primüm vx aec dh 
eam ,fed quia tunc fecitalios 
fcerecam rem, fed quia tunc iir 
alios € eam rem. Dicitur 
edam uis nefcirealiquid,non uia 
non ftiit illud, fed quia non facit 
aliosid ícire, id occultum 
alijs;& de eoi itus, non eis 
mé tM MODE quafieam rem 
neíciret. Auguftini verba funt hec. 
Dixit Chriftus fe nefcire illü sd 
tes fa- 


dem 1e modum locu 


eid 


soi 
s: Non 
»»if b 


Lgeitie neíciebar Duct qd 
cr ipfum fcire non poterant;& 
host folum fe inrer illos dice- 


bat quodiillos per ipfum fcire opor 


xebat. Jxskine Íciebatinterperfe- 1 


. calypfim 
deo 


3I 
: ΡΥ, 
ipie chm dii pimianig qum 


IUIS 


ἢ ταὶ in ye seen e aras non 
inueniatur;quia P: hominibus 


— AnguiH inus. - 
Po » 


d €. R 

: SUUM 
-Soper ilis verbis: 
E spore fe Imi. 


ZR AHM TA 


- Chrifto dediffe Apo- 
m Air ,utpercam 
uis prderaéttie fer 
is, ea quz opor- 
tet gniüca asusta: vlümis rA 
bis tur materia; quz tr. 

tur in Apocaly pfi,id up uc per 
Apocalypfim manifeftata funt B; 
Ioanni. Ac licét non fit tora huius 


bicis boó loco Deus1o 


VERS.r. 


δ δεῖς, que quz poteris edel. 


Medii m " ex ver- 
» irci Angelus; Scri- 
beinquit,qua vidifti, &y que fuut , Qv 
qua pot? bee futura (unt. 
Verüm quod dixit CUP δεξωαιβς LAN 
uz tunccitó 


edeijs , 
etur hic con- 


a erant , non Υἱ 


- qe cum materia huius libri,cu- 


agna pars videlicer,de nouifft 
mis rund omporibusir de Anti 
Chrifto eít.Ecceà tempore quo Io- 


Sema πο τῷ 


Acpocaly. τ, 


31 γα Apocalypfts Cap. 1. | 

plius mille quingentos: necliquet. tationisdeclarationem feribit Prix 

quantum fupercet temporis víque  mafius in Commentario huius lo- : : 
ad fincm mundi, ἃς &duentum An-. cijOmnia,inquit,que temporaliter Primaffus. 
tichrifli ; quo modo igirur. San- géruntur,habentexordimm, & cur 
&us Ioannes verc dixit, prophe- fum,& términum fuum. Poft exor 
uam fuam ,quzadtempora Anti- tumautem Ecclefiz , quz iam fue- 
chrifl1 przcipué pertiner ,citóim- rat Apoflolorum pradicatione fun 
eer dam fore? Nec folum id dicit. data, reuelari oporruit €— ef- 

q 


στο 


rit; dicens ;Temfns enim propà eff . ne contenta;vt pradicatores veri 
Quatw* 13 Vt hzc difficultas explicaretur, tats;huius cognitionis fiducia prae - 
IsterPr:i4— quatuorab Auctoribus eorum ver. diri, indubitanter. rentur 


Prima. 


penes, borum excogitata imfunt paucimultos,inermesarmaros, hu 
Inchprdi 25 igi v 


enim,& mala huius TigeioBuno vti Propheta dixit; womam mile, Pfalm.29; 


Y ;  &citóotranfeuhrnihi.enim ante oculo, 
A epos tionem fa- 
€it,quod fecundum eam dici potuif 
fet, ab ipfo víque mundiexordio, 
duerfi- i um tempus Meffiam,vel 
bus tempo CET — dci 
yfhica potius. rum;quem tamen loquendi. modü 
terpre;a-. non habec humáni fermonis con- 


Aieies 


Y 


reípe&u zxernitatissmil: videatur;comparz 
: leenim anniapud Deum;táquam prioribus ten 
Pfalsg9.  diesvna:& Paulusad Hebreos 10. mun: 
x.Peti. — loquensdefecundo Chriiiaduen tranfaét 
: tu dixit; A44dbue modicum,aliquantus — brofij ver. 


Iumás. qui venturus efl, vcniet , Gy nou dicii ropicquvm appels am fi 


sardabit,, Et Aggzus capite [ccüdo aduentu Domni vfque 
tempus quod lupercrat víque ad. ad finem müdi ante oculos ponas, * 
Meffiz aduétum,quod tempuserar. longuminuenies ; fed in compara- 
annon cre io 
a auit vnum modicum; dicés γος eit. hec Interpretatio, 
dites tend icum efl , ry ego com- minimé probabilis eft; Ab aduentu 
moucbo calum, ($. terram y mare, d enim Domini víquead huncanniü, 
aridam... Et mouebo omaes gentes ,C*. pr:crierunt iam mille fexcentian 
venet defideratnu gentibus Au-. nil, idautem eft, tertia - 
diat iepr€- pars tocius temporis , quod ab ini- 


uuum Ὁ ] uo 


μανίας. 
veth6À udieris 
Jfentencia, 


Brimafras. 


VERS.1. 


^ Dibwlatio 1111. 


tio mundi eranfa&um eft vfque ad 
Ghrifti aem hoc enim tem-- 

s ;pauló ampliüs quatuor anno- 
Tat milliz coder ER fu- 
pradiétis mille..fexcentis. annis à 


Feng rim nam adhüctran. trad 


; addere oportet anios qui 
adhuc reílant vfquead finem mun 
di. Quomodo igirur tantum hoc 
tCROA ab. aduenur Chrifti víque. 
ad finem mundi, poteft. veré dici 
breutffimum, refpe&u , & compa- 
ratione cem 
ἘΝ ad-Chrifli aduentum exa- 

i? 


14 Mihi videtur quarta Interpreta- 
tio,quam fignificat Primafius,cece 
ris effe renda.C ἀπ enim 
Apoca Vive cumptibeadas futu- 
ros Ecclefie fucceffus omnes vfque 
ad-finem mundi;horum autem plu 
resauc proximé., aut non multo 
polt. exarem: Beati. [oannis futuri 
erant;idcirco veré diétum efi, reue 
lata effe Ioanni , qua citó- ventura 
erant; nam edi multa erant valde 
remota τ΄ vt quz ad Antichriflum 
perüneént: eranctamen alia multa 
non admodum longinqua. Prima- 
fius explatians illud ; Tempus enim 

«pe eii. Sicait : TCmpusin proxi- 
elo diviiciisat » vtdingula , 
dicenda funt ntur:cüm 
ponen Ecc propaga- 

tionisincrementa fui [n 

pk à 


(oA CR 
Ss Difputatio. ἡ 


Superillis verbis: 


A 


Significeuit , mittens .per "nge- 
lum fuum ferno fuo Ioanni. 


sed Lludfignifeauit, Beda , Al- 
berrus, Rupertus, & plu- 
res alij putant , non idem 
valere,quod oftendit , de- 


earauit , manifeitauit , fed contra 


- 


ris ab initio mundi 


-—£ 


39. 

otiüs idet valeréjatq; valet apud 
Duipssvrbi "ord doo 
Y o.| frniices it,idé 
valet atque,ftgnis quibuídá,& ima 
ginibus inumbratum , & velatum 
liditsquamquam earum fimili 
tudinum ; & imaginum fignifica- 
uo, & intelligentia B. Ioanni patefa 
Gacít. Verümilfta expofitio licec 
quantim ad veritatem fententia 
non fit improbanda;non eft tamen 
probibilis quantum ad germanam 
ἀροιδελδότιοιι verbi Graci ,quo 
vius eft Ioannes in hoc loco , ἃς 
I Latinus Interpres vertit, //gni 

awit: non cnim eft verbum Grz- 
«nm: zepay i^v, quod idem fignifi- 


liec. cat; atque Latinum verbum figno, 


obfigno,fieillo, fed eft verbü Gre- 
cum zx4aiie,denorans idem quod 
o[tédo,declaro,manifefto. Nec La- 
dirus Interpres verbum fignifico , 
aliter vfurparefolet, quàm pro eo 
quod cfi declaro,vel manifeit». Pri 
mafius Feueeet rrRNScem deno- 
arc , aliqua 1n vifionibus Ioannis 
manifeftari , & declarari nobis ; vt 
€x 1llis paucis ad cetera perfcrutan 
da incttaremur , & quafi manu de- ἢ 
duceremur.Sic cnim ille fcribit: Di 
cendo fgncau:t, aliquid etiam fu- 
turorum;,& my fleriorum oftendit: 
nec fuperficie litterz. nos voluit 
rémancre contentos , quosad my- 
fteria altiüs perícrutanda, fignifi- 
candi verbo tecitintentos. Cum au- 
tem dicit feruo fuo Joanni, omni Ec- 
clefia in. vno illo reuelari volui , 
ue án arm eoa - Ideo 
ixit pa ere feruis. fuis. non 
folüm vni - mulus , fed per 
ymum e vniuerfis : ficut re- 
gni coclorum folus Petrus claues 
accepit , qua ramen poteftate, om- 
nis Ecclefia ντὶ fublimara prome- 


ruit. 

-- Circaillud : Mirtens per. Angelum V6 
fuum, ves quzítiones breuiter tra- 
&ar poflunc.Prima quaflio: Vide- 
ind prima vifione, qua peres 
An'hoc primo Capite,non Angelus 
dedic Chris apparue loi 


An omia 
per Ange- 
Ium, ec nó 
1mmedtarà 
ἃ Chrtilo 
aliqua fina 
reuciataB, 
Ioanni, 


A: pocnl.1 o. 


Dronyfiur ,. 
. De εαἰεβὲ 
Hietar. c. 4. 


S Hisreny. 


S.Cregor.. 


Trira[tus.. 


In Apücalypfie Cap. I. 


& ipfum docuiffe: éa namque ille 
de fe loquitur , quz in Angelum 
€onuen!re nulle modo poffunt: ait 
€nim . Ege fum primus , (f nouiffimus, 
bir mertuus Cn ecce fum viuens in fe 

a feculorum, (n babeo claues mortis, 
Ὁ inferni . Scd refpondendum etl, 
nonnunquam in Apocalypfi loqui 
Angclum proprionomine, vt cümnt 
vetuit adorari fe d Ioanne, dicens: 
Vide ne feceris ,conferuws enim tutus [ums 
€? fratrum tuorum bahentium teffimo- 
wumlefu . Interdum veró Angelus 
loquitur non fuo nomine,fed ipfius 
Chrifti , quem reprzíentat , ita vc 
períonalicer fit ed lare reprzíens 
tauuéautem Chriilus ; & ita ficin 
prima vifionc huius libri . Efteninr 
vera, meritóq; probata. Theologis 


cutos effe Ioanni, arque eum mul 
ta docuiffe. Sedad iftam quaftio. 
nem hoc fit refponfum ; totam ike 
lam vifionem quatuor animalium: 
& viginri quatuor fcniorum vel τὰς 
cendum , velloquentium ,ab An^ 
gelo effictam , & formatam effe in 
animo Ioannis, cum e extas 
fi. Angelusenim fecit , formans 
do in animo Ioannis figuras , & 
fimilitudines animalium , & fe. 
niorum , vt Ioannes in extafi 
fimus videretur fibi & illa videre 
prafentia , & ab illis hzc vel illa 
audire. d " 
Tertia quzftio : An fuerit vnusrg 

duntaxat Angelus , qui omnia re- 
uelauerit Ioanni , an vero plares 
fuerinc Angeli - Nam & vnum 


Scholaíiicis illa B. Dionyfigy Areo- fuiffe 


pagi fententia,omnes diuinas vi- 
iones, & apparitiones hominibus 
fa&tas , fiue in veteri , fiue in nouo 
B pcmeicomei eese ii is 
m quocunquetcempore , ὅς. 
eps 2: fuerint,ef- 
e factas per "m. s 

minift peri αν iie Hoc 
etiam aperté , ΠΌΘΕΝ, iradit 
$. Hieronymus fupe verbis 
ipu certij Epiftola ad Galatas: 
or in manu mediato- 


oummentariorum 
Ad candem quoque fententiam in 
omuenes i aa loci (cribit hac 
Primafius : Recté dictum eft illud, 
: lum fuum a Chriftotetffe 
Giledlo Icipulo reuclata myfíte- 
ria conftat entm , peraffümpram 
&reaturam, δὲ non per Diuinitatis 
effentiam, Chriftum femper appa- 
ruiffcmiorralibus - & ante incar- 
nauonem fuam , & poft afceafio- 
^1em - 
17 Altera quzílio eff : Quomodo 
| hic dicitur, per Angelum tuiffere- 
uclata Toanni myficria , quafi (0-- 
lus ipfeomnia maaifeffauerit Ioan 
nizcgimus enimin hoc libro Ap 
calypfis , etiam quatuor animalia, 
δὲ vigind quatuor feniores ízpé lo- 


iffe , videtur eo indicari , quod 
dicitur hic numero fingulari , per 
Angelum fuiffe manifeftara Ioan: 
φυτὰ la: ex at rapti 
res Angeli: In hocenins 
Libro Apocalypfis plurifariam in- 
ducuntar multr,atque variy Ange- 
lí cum B. Ioanne loquentes. Equi- 
dem puto , vtrumuis haud i 
babillter credi poffe. Potuitenim 
vnus effe ancüm Angelus,qui fin- 
xerit in animo Ioannis oés illas vi. 
fiones multorum Angelorum Io- 
entium cum Ioanne , cüm rcue- 
rà tamen non effet nift vnus An. 
elus perfonaliter ibi przfens, & iL. 
om vifiones atque reprafentatio- 
nes efficrens. Poteft etiam dici fui(- 
ie plures Angelos: non enim Chri. 
ftus hic dicitur mififfe vnum 
Angelum,fed precisé An- 
gelum:nec eft in fa- 
τ΄ eris litteris in- 
folens , nu- 
Omer | 
fingularis pro numero 
pluratiuo vfur- 
patio - 


“4: dot 
bac Apoca.. 
bypfis , ab 
vno tantié 
Angelo, a 
& pluribus 
tradita fit 
B.Ioanns. 


VERS.1. 


Ambrsf. 


Joan. 13 ᾽ 
Οοἰοῖ,ι. 


Jonn.1. 


leaf. 12. 


D] 


Q X LJ. 
pe eats v 


Super illis. verbis: 


ui teflimonium perbibuit verbo 
Dei , c teflimonium Iefu Chri- 
| fli quacunque vidit. 


perc demonfirat , nó 
Vzwb ab alio Ioanne , fed 
1 ab coqui Euágelium 
fcripfithunclibrum effe compofi- 
"um. Qui δὲ — recubuic fuü- 

rà pe&us Domini , in quo erant 
Pies thefauri nin & (cien- 
uz abíconditi,vnde immenfüm fa- 
pientiz fontem haurire meruit . 
Perhibuit ergo Ioánes teftimoniü 
Dci, quandodixit: 2» principio erae 
Verbum , y Verbum erat apud Deum , 
€ Deus erat Verbum.Sed in eo quod 
Íequitur z vidit, quibus 
verbis fignificatur Ioanné de Chri 
flo teíiificatum effeomnia quz vi 
derat; quefiio exoritur , quomodo 
hoc fit verum , cüm ipfemer dixc- 
rit in fuo Euangelio capite vltimo: 
Multa quidem C». alia dins fecit Lefus 
án con[pecim Difcipulorum fuorum, que 
mon [unt feripta in libro bac . Scd 
fciendum eít, Toannem perhibuif 
fe teltimonium omnim quz vi- 
derat , predicando videlicet gen- 
tibus omnia quz à Chrifto didi- 
cerat , & miracula quz viderat, 
narrando : Scribere autem noluit 
omnia ;fed eatantummodo,, quz 
poitzà profutura cffe przuiderat . 
Hac Ambrofius : quibus proríus 


. eadem íuper hoc ipíoloco fcribit 


Ruoertus , ab co indubié mutua- 


iusj.. Teflimonium igitur , quod 


« A Difutatio V. et 


τ dicitur hicperhibniffe Ioannesver 


4r 
epu tc ifti ad Euange. 

uim ab δὺ , priufquam 
accepiffet Apocalypfim : in quo 
Bualgelio malrifa ru iod pexci- 
éin exerdio eius 


iffimü 
eiihusinzie zterniritis Chrifti - 


teftimonium, & preconium edidit. 
Eadem quoque Andrez Cefarien- 
fis , & Bede, & Kyrani;alioràmque 
fententia ett. à 1 
Verüm Aud&ores iftos refelli 
aperté ratio temporum. Puange- 
lium namque fuum Ioannes non 
fcripficante exilium , fed velin ip- 
fo. exilio: vc fignificant in Synopfi 
Dorotheus,& Athanafius,& Theo 
phylaétus in Przfatione Commen- 
tariorur fuorum in. Euangelium 
Ioannis, & Nicephorus libro 3.ca- 
pite 9. Vel fcripfit Euangeliü poit 
reditum ab exilio,quod certé mul- 
to eft probabilius: idenim Diony- 
fius Areopagita non obfcure figni- 
ficat inea , quam ad ipfum Ioan- 
nem exulantem ícripfit Epiftola, 
idemque tradit Epiphanius contra 
hzrefim quinquagefimam pri:nà , 
& Eufebins lib. 111. Ecclefiaflicae 
Hiftoriz , & Hieronymus εἰς Scri- 
ptoribus Ecclefiaíticis , in Ioanne 
Apoftolo, ὃς Primafius in. printi- 
pio fuorum Commentariorum in 
Apocalypfim , ita fcribens: Apo- 
calypfiin eo tempore Ioannes ac- 
cipere promeruit ; quo tempore in 
Patmos infgla pro Chriíto à Do- 
miriano Gzfare exilto miffus , & 
metallis damnatus, terminis arce- 
batur incluíus . Poftea vero ícri- 
pfit Euangelium poft Domiuani 
mortem , exilio liberatus , a con- 
gregatione Sacerdotum rogatus, 
contra Valentinum ,' & Cerinthü, 
& Ebionem, qui cótra Chritti di- 
uinitarem , & aeternitatem fal(a & 
impia docere , multofque fuis er- 
roribus; irretire coeperant .. Sic 
ille. Sed ego miror fats, Bedam, 
jui. fcripferit in. Commentarijs 
his in Apocalypfim , ante eam 
fuiffe Euangelium à Ioanne fcri- 
Ca ptum, 


4: 
wtum , cum ipfemet in co libro, 
uem fecit, & infcripfit De fcx ata 
tibus Mundi,vbi agit de Nerua Im 
peratore , ait, Ioannem poft Apo- 
calypfim, fnümque ab exilio redi- 
tum fcripfiffe Euangelium. 
2r Verüm nofíirce hurc fententig ad- 
uerfaur Canon B. Clementis, qui 
inter Canones Apoftolicos nume- 
ratur cétegcfimus quartus : in co 
€nim ponitur inter libros Canoni- 
cos ( quorü ibitraditur numerus ) 
Euangelium B.Ioannis, Apocalyp- 
fis autem.«non ponitur : id autem 
non obfcure eft indicio, Apocaly p- 
fim non fuiffe tunc, cüm eft ille Ca 
ncn fa&us, editam; ex qno liquet 
Euangclium fuiffe fcriptum ante 
Apocalypfim . Sed hac nos nihil 


* mouetobicctio; Quibus nempe no- 


tum eit , iftum Canonem oélogefi- 
mum quartum multas ob caufas à 
doétis viris meritó non probari « 
jprocpis iftorum Canonum Apo 
olicorum quinquaginta dütaxat., 
vel fexaginta, Sanétorum Patrum; 
fummorümque-Pontificum, & plu 
rium Generalium Conciliorum au 
&oritate comprobati funt: Reliqui 
e in pos ovr co 
o&ogefimus »fidem, & au- 
&britatem non habenc. Deindein 
iio Canone, inter libros facros, & 
Canonicos ponuntur tres libri Ma 
chabzorum;& omittuntur Efdras, 
Iudith; Tobias;Sapientia, Ecclefia 
ficus :cum tamen Qatholica Ec- 
elefia nec aenoícat tanquam Cano 
nicos,nifi duos priores Machabeoc- 
xum libros; & Efídrami , aliofque 
0s dixi, pro facris, & Ganonicis 
ABabeat. Tum in ifio Canone re- 
€enfenrur inter libros: Canonicos 
Epiftolz Clementis , δὲ libri Gon- 
füitutionum eius; quz nunquam in 
Ecclefia , Canonicorum Sciipto- 
rum auctoritatem , & veneratio- 
nem.habuerunt.: Poftremó com- 
memoratio Euangclij Ioamnis,que 
firin ifto Canone, deftruit penicüs 
eius Canonis fidem, & au&orita- 
-xem. Canones enim 1fü-dicuncur 


In Apes Cap. I. 


effe conditi, B. ApoftoloPetro vi- 
uente ; isautem fub finem Pripci- 


patus Neronis , gloriofo io 
vitim αὐλὸν νυ Beliuà Ida 
nis, multis poftex m. Petrian- 
nis effe confcriprum , inter omnes 
conuemit. Necdici poteft , Euan- 
gelium Jounnis po ca efft adie- 
umifti Canoniab ipfo Clemen- 
te; qui Ioanni fuperfuit: Ioannis 
enim obijt fecundo Traiani anno ,. 
Clemens autem tertio anno: hoc, 
inquam; probabiliter dici non 
tcft ; ob eatidem enim caufam de- 
buerat Clemensaddere ifti Cano- 
ni etiam: Apocalypfim: Nifi force di 
gatur ab aliquo; Clemenremnon 
habuiffe pro Canonico libro A 
calypfim. Sed hoc impium eft dice 
re: nam. neque Clemens;qui eo1p- 


iot € vixit, ignorare potuit 
fe; & 16 


ἃ Ioanne fcrigtam. 
ns effe Ioannis A pofto- 
on potuit cám profacra,& Ca- 
nonica Scriptura.non habere... Sedi 
nos, his, quafi per digreffiunculam: 
uandam curfim ditis , quodnam 
erit ceftimoniü illudjquod Ioan- 
nes verbo Deiiamante Apocalyp- 
fim prohibuerat; breuiter decla- 
remus.- 2.5 


. Triplex fuit-teftimonium Yoan-: 


nis de. verbo Dci: vnum fuit prxdi« 
€ationis : alterum , miraculorum : 
tertiü;paffionis pro ipfo bono Dei: 
loannes etenim fidem , & do&ri- 
nam Chrifti przdicauit in Iudza ,. 
& in Afia :: teftificans eam veram: 
effe, & dininam ,. & ad comparan-- 
dam falutem: anima neceffariam: 
cuilibet homini .. Huiufmodi au- 
iem. teftimonium facilé- perfuafit 
hominibus , quia plurimis , maxi- 
mifque miraculis ipíum compro- 
ovs y e ir Pp tn 
nullo: modo poflet .. Ipfe quoque 
multa paid pro s tedio 
nium.quod perhibebat Chriflo 


.eiusnamque.rei: cauía ,. tanquam: 


reus duóus eit Romam. ν΄ , 

inibi miffus in. iuum uiua dd 

liumn;,&ini 1 relega- 
tus. 


2 loanni; de 


Triplex 


Chriffo te- — 
fimi 


L 


JDifutatio F 1 Ἷ 


fus. Horum porrà verborü in Gre- 
€a le&tione expeditior eft conftru- 
Gio, & apertior fententia; fic enim 
€íl ad verbnm: Qui teffificatms eff ver 
bum Dei, Cv teflimonium Jefa ἐπὴν 
€? quacumque vidit. Suntenim om- 
' niaifta nomina in Accufatmuo, quz 
Ma ciens ἃ verbo illojs//ifieasus eff: 
teltificartautem dixit pro eo,quod 
eft, publice & aperte, & libere & 
fidenter, en conftanter predica 
re verbum Dci. Illud veró: £r 4ua- 
eumque vidit , magnam teflimonio 
Ioannis aftruir , fuit enim co 
rum quz przdicabat , τοῖς ocula- 
tus.Et hoc ipsü explicaciüs ipfemet. 
dixitin exordio prima fuz E piflo- 
lz,ira fcribens ;  eudrnimus, 
quod vidimus oculis nefiris, quod per- 
fpeximus, ὧν manus nofira contre&aue-. 
ΤΑΝΕ de uerbo. vita, annunciamus volis. 


* 
97 E c p 
. Difputatio. 
Super illis verbis: 


Teannes feptem Ecclefiis. que funt 
in JA fia , gratia vobis , cr pax 
ab eo Qui eft, €4 Qi Erat, $ 
Qui Fentuus Efl, - 


Ec eft falutatio , qua 
B. Ioannes librum 


Apocal fis cxorfus 
elt , m Lands faluta 
uone fintuit eundem 

Ἔχ quo apparet , li- 

brum hunc effe Epiftolarem , ad 
formam fcilicet & modum Epifto- 
lz conícriptum Numero auiem 
iftofeptenario Ecclefiarum, pleri- 
que Interpretum denorari putant 
vniuerfam Chriíii Ecclefiam: hac 
enim & vna eft propter voitatem 
fidei, & charitatis, & eft feptuplex, 
ropter feptiformem Spiritus San 
b: gratiam, per quam animatur,& 
vegceiatur, & regitur Ecclefia. Ob 


43 
candem quoque eatifam B. Paulus 
ad feptem duntaxat Ecclefias,fcrip 
fit Epiftolas , volens erudire, atque 
infiruere vniuerfam Ecclefiam.Scd 
profeétó, 1fta Interpretatio, myfti 
ca eft magis quam litteralis. Non 
enim poreft negari , A pfim 
proprie fcripram effe à B. Ioanne 
ad illas feptem Ecc'efias Aie; cum 
δὲ illas nominatim percenfear, & 
ad feptem illas Ecclefias fcribat 
Epiflolas , fingulis mittens fingu- 
las; & quid in vnaquaque earum 
laudabile eratac vituperabile,com 
inemoret; idque facere Ioannes iuf 
fusa Chri/lo eft. 


; Sed curad iftas precipue Eccle- 14 


as B. loannes fcripfit Apocaly p- 
m?An quia iftas Ecclefías ipfe in 
dauerat & rexerat? id enim dei 
.fo Ioanne teftatur Tertullianus [- 
bro quarto contra Marcionem;Bca 
umenim Ioannem pradicafle. in 
Afia, przcipué autem Ephefi, Euá- 
gelium Chritli, tcíles funt B. Mar- 
tyr Ignatius in Epiftola quam fcri- 
pfitad Ephefios, & Irenzus libro 
tertio contra Hareíes, & Synodica 
Epiítola Concilij E hefiniad Clc- 
rum Cóftantinopoiitanum; in qua 
itur Sanctus Ioannes vna cum 
Beadiffima Virgirie incoluiífe E phe 
fum ; quanquam illud de Beauffi- 
ma Virgine, Epiphanius difputans 
contra Harcfim | fcptuagefimam 
m,pro certo non babet. 


Sed enim Ephefine Ecclefie fun 3$ 


 Wator,non fuit Ioannes:fcd Paulus, 
ui totum trienni(i docendis Ephe 
dot aique eorü Ecclefia fundaanda 
confumpfit, cui ét Ecclefiz Tim 
theü prafecit Epifcopü. e quo 
dixit B. Hieronymus in hbro de 
Scriptorib. Ecclefiaíiicis in' Ioan- 
nestoras Af'e Ecclefias πῆς funda 
tas,& rectas a Ioanne,non videtur, 
fi accipiatur fimpliciter, ὃς precise 
omnino verum. Ante Ioanne enim 
Paulus fundauerat Ephefinam Ec- 
Cle(iam; & Petrus ante Pauliim án 
Afia minori Euangelium perit 
rat, multofque ad Chriili fidcm 
C. 3j «on- 


Tertullian. 


fes illas 
eptem Ec- 
clefras Mfre 
primus om- 
nium le«n 
nes funda 
uerit y res. 
Xeriz 


Nix 


8. Hierony. 


Eijphan, 


44 


conuerterat;ad quos nimirum ipfe 


fcripfit Epiflolas fuas; idque confir , nem gloziz ; 


mat euam MagnusLeo in primo 
fermone de: Fefto Apoftolorum. 
Sed quia poft Petri, & Pauli marty: 
rium, qui Afíanarum Ecclefizru ai- 
Do&tores , & fundatorcs fuerant, I 
pullulantibus ibi hzrefibus, ma 
gna cratfatta Chriftianorum per-- 
turbatio , magnumque periculum: 
eracne deficerent illi a finceritate 
fidei,& do&rinz Chriffi:idcirco B. 
Ioanneseas' poftea dento eridien- 
das, & regendas fufcepit. Epipha-- 
nius^ difpurins:contra' Harefirt 
quinquagefimam primatii;ait, Τοῦ" 
ὁ mem aate iam fenili przditurm , à 
Spiritu Sancto iuffum cffe przdica 
τὲ illis Ecclefijs, & refle&ere errá- 
tes in viam. Earum portó ufi 
poi onde Ioannes cufam 


rep d :quz ini 
&é, aut praue rrt 
ipfum Spiriti id dno; nur dot 


Axle ζῆι τ 025 XCOEMOuMeRuI3 
Ett "una vete aba 
secs s dO qui catóo qui verti ej quo: 
νι 'rbo: Pm : eft inter- 
s nitatis:Patré quidem perillud, - 
Exed.3. Ipfe enim dixit Mofi: Ego (i£ 

77 ,0 : ipfe ^ Left , milit 

Ue Filium ve SQuiéan c 
loa. X. de eo quippe toóaunes dixit: Iprimz 
Verbum, e» Verbum erat apud 
n, (Ὁ Deusevat mma n 
wricae Sprritum fan&tum 9 
Qui venturus eff : Sanétus enim Spi 
eec  TFitusquotidie venit & venturus eft 
Ux corda hominum ea illuminando, 
Secunda, - do,& fanétificando. Als 


gens fe enim eracabini- 
tio Mundum eondésupfe eft Mum 
dum perpetuo conferuahs ,* 
fce: lof ventas i tn 

au ferat flavum , : 
tnatdbilodié, το Ys. 


In Apocalypfte Cap. I. 


gloriofum flatum; , ad fimilitudi- 

m in corporibus 
fuishabebunt Beati poft refürre- 
é&ionem ,qua de re difputat Paulus. 
ad Róiatos 8. 9 v 


eM próbabilior fit-tertí22 7 3- Iure o 
Ne 
oriplacim 


vexatio atanverbaiftavilwo 
tai κώςτο ipfam! Trinitatem 3: fed: 
indiftinété tamen eà feilicec ra- 


uone , vt Deus vnus eft. Per illas - 


iraque tres differentias teniporis ,. 
prafencis , praceritiimperfeéti, δε! 
φατε! inf nitatüt : s Dei» 
qua cóex íftit: tothis: temporis exz- 
ctae Me NL per ipie 
— vr perfe D 

cft ;'tión poffumus cogitatiónein- 
formare ;,- dein m rehendere 
in üiz,aucv 

$ eam: 


y ris. Veri enim ατοτα νας, ι εὐτῖβε 
Sa ΞΟ ττΙ onem duj 


dermin d ad el: 
duse ange bet, & finem ; tum 
De HbS perd etcrnitas tota fi- 
"proríuüs omnis 


/ccefiionis: 1stuot 


xv. i SERIE SIC 12 i 


: ὩΣ onc neceffe, ^ 
nec intelligi Ὁ δ 


ers variationis , 
{τι vct 


sti omne Fea 7 o6 γῆ 

τος Mraagsbn ct2up 

zd tfusisl33x 1 Fi sten 

Lizuin« 7230000. 12 cav dierius 

Dg 25i X, ro δυο σῇ 

u'enigib-3afqoq 

- ρει 

3*2. f ΣΆ - Samen 141532 2: 
- $EPTI- 


ε 


patto 


44. 


OO ils 


^ Mif It αἵ [45 
E. : fisse HER ;^ meseam mihi diffuadedt. Prímüm 
! [Om33q mr re EN Pacun ja 
's E pi gera ^ depen dosis 5 isier μα ἐμν 
e i a J -Difputa εἰ mimis labe ἀορικίδη σαι a 
s 1455.1 - τ 21} 11 ὃ τ b 


ue ioufitatam ;.in- Hs, 
UNES: t écifaderd n MO robabileam ha 
Super ifi verbis: JA betfencenzia: mel pti 


ΓΟ ET Ei : 
YERRS. ἧς: ᾿ἀρβμονε ἜΣ ΩΣΤΗ Ko ομ  βρὸ es Ἢ Mara d A ; 


ANS nieius funt, ^ . -corumdonorumquafi fupdamen- 


d'hominis, lie 

ἃς ΕΝ Tiominis; 1fla 

£2 :-. ^2. TT erba noh fa- dona Spiritus Sancti:Infolens 
"édlem 


SQuifni- c -tus San&ti, appellare feptem Spar 
Jifeptem.o — 3 nelinpldrer τᾶς aer pes Nam li- 
pM 8 A ( κα ion tamen m voce ^ 
ΤΆ ΘΗΝ 


τῆς bti in- terac 


Crew, . onfpeusn enia à UR clar dim S im Spisefeenus, ori 


; Spiritus pracise N Aga 
[ote ms endi lu ^ ἢ ur dt R Tubilan riam qud. 
τ nes tls xim em Spi- - pid; el ventum; vel Angelum, 
ιν εξ, δα δ τας mie E D 
ἔχοις ra magise m 
Leiter nées P dope S AE eee adurdecilud eig 


dn 
Dirit Aon E eiae n admodamillaver 
PrimaIn- . à 
füger illi ΣΝ "tbFohi elus funt, s 
τ sn "i δὲ Pe P e quine dn € competere , 3 
Lt BEI ucc ΕΣ 
It "ANoFdih fehte diam; Be D eroterh- dire iti CMOPeAU gi Rl 
dud e pet unter 
mam Vüeemwpencomii p 
re fepré donis S Sá&&. Prate r 
-i tofpetchroniDeieR. — ^s 
bj ezn * EX inieiiromn ; qui data, 
win caffant seepstot 'capefferda,exeque 
"yino dique fus eiusm cius conipedn 
VisoAÍTA » m caüceni in perfonaitiSpi- 
va Titus Saná&i , qui Dur efl mullis 
aombrof. ripae: ru » mullo-4odo con- 
Beda, ] * T ' HUNE: PME so i ; 
. r a ibitu Equidem -30 2. nte re 
"uere. Pi ] c: fior πη déc CE tatio, ? 
3 im s 
hd ihe 6: cer SETS tpte aci 


[erudi erciriat 


ra Mee meu riu 
nd. pollum : duc namque poaffimüm | digi 


(tcp ig 
Quelocmuoel,feptemdonaSprri. “τ Dos 


nd 


"46 πῶ, NN 
CAPVT PRIMVM 
APOCALYPSIS- 


m Pocalyp[is Iefu Christi quam dedit illi Deus palam face- 
re feruis fuis,qua oportet fieri citó: cr figmficauit, mitt£s 
per Angelum fuum feruo Ioanni, * qui teflimonium per- 
à bibuit verbo Dei, & teftimonium lefu Chrifli, quecum- 
3 -. que vidit. * Beatus quilegit, 85 audit verba prophetiae 
4 buius : € feruat cayqua in ea fcripta funt: tempus euimbreucefi . * 
Jaannes feptem Ecclefüs,que funt ine-t[ia , Gratia vobis 4 pax ab eo 
Quieft, € Qui erat, node jn id 4 feptem fpiritibus,qz in 
'$ con[pettu tbroni eius funt: * e ἃ Iefu Chriflo, qui eft testis fidelis, pri- 
mogenitus mortuori C. Princeps regum terra: qui dilexit nos, e$ lauit 
6 nos ἃ peccatis noftris in fanguine fuo, ἢ e fecit nos regnum 59 facerdo- 
tes Deo,C atri fuo; ipfi gloriae imperiti in fecula feculorii e-fmen. 
7 * Ecce venit cum nubibus,C2 vidcbie eum omnis oculus, C qui ci pu- 
8 pugerunt: Et plangent fe fuper fe omnes tribus terra: Etiam, 4 men. * 
Ego [um a, € v, principii C finis,dicit Dominus Deus:quiesi, es qui 
9 erat, qui venturus eflomnipotens. * Ego Ioamts, frater veflev,CS 
particeps in tribulatione,C? regno,€4 patientia in Christo Lefu:füi in is 
fula;que appellatur "Patmos,propter verbum: Dei , &$ tefiimonium Ie- 
16/u.* Fuiin fpiritu in Dominica died audiui pofi me vos? magna, tan 
11 quam tube," dicentis: Quod vidés, fcribe in libro, mitte feptem Ec- 
clefiis,qua funt in /4[ia: Epbefo,C?. Smyrna, C Tergamo,e? T hyatira, 
11 63 $ardis,C Pbiladelpbie,C3 «Laodicia: * Et conuer[us fum,vt vider£ 
vocem,qu& loquebatur mecum:€2 conuerfus,vidi feptem candelabra au 
13 rea: * € in medio fept&candelabrorg aurorit fimile filio bominis,veftt 
14 tum podere, pracinttum ad mamillas zona aurea: * caput ant£ eius, 
C capilli erant. candidi tang lana albaycrtTanquá εἶχ κ᾽ oculi eius tan- 
15 qu flamma ignis, * & pedes eius fimiles auricbalco , icut in camina 
16 ardenti, vos illius tanquá vox aqtarm multarum ; * C2 babebat in 
dextera fua flellas feptem 5. € dcore eius gladius viraq; partc acutus 


17exibat:&? facies eius ficut fol lucet in virtute fua. * Et cim vidifs& €i, 


cecidi ad pedes eius tanqua mortuus.Et pofuit dextera [uam fuper me, 


- s8dicenszNoli timere:ego fum primus, & nouiffimus, * £2 viuus , C9 fili 


mortuus €? ecce f'«m viuens in fecula feculori, € babeo claues Móri 
19 € 7nferni. * Scribe ergo que vidifli, e? que oportet fieri pofl bec. * Sa- 
20 cramentum [cptem [lellarum,qua vidifiu in dextera mea, feptem can 

delabra aurea:feptem flellp,engeli funt feptem Ecclefiarumi tande 

labra [zptem, feptem Ecclefie funt; gir m oo πὰρ » ? 


. VERS. 1. 


IN CAP 


EL gs AR 
P, o ΟΣ 


VT 


E i τ ΩᾺ SN X. ) 


DISPVTATIONES 
COYAGINTIQVINQVE. | 


« ona em 


« 


PRIMA DISPYTATIO- 


DE VOCABVLO APOCALYPSIS. 
yen εἰν Super illis verbis 35 E 


e4PO CALTPSIS 


j Erba quz 
sütab ex- 


c à - ΖΕΥ͂ $ 
ec. funt quafi prooemium huiusli- 


: bri;continens Scripturz huius Apo 


calypfis commendationem,& falu 
tationem miffam ijs , ad quos fcri- 
ptus sit. hic liber. Eme 
autem Scripture Apocalypfis, m 

uis ex sebus. fi nica 48. Ioan- 
nesprimó quidem ex dignitate per 
fonarum,à quibus, & per quas , & 
quibus tradita eft Apocalypfis,hoc 
εἴτ ἃ Deo, & Chrifto Domino,& ip 
fi Ioanni Apoftolo , & dile&ctifimo 
€hrifà diícipulo proprer zeftimo- 


ZESF CHRISTI. 


nium Iefuin exilium eie&to. Dein: 
c 7 ap S HEP Scripturaab 
ipfogenere uz inea tra 
τος λοβον enim eft cis do&ri. 
na ; fed fupernaturalis , & diuina; 


' hoc namque fignificat vocabulum. 


Apocalypfis,id eft, Reuelationis eo 


' rum;quzratione humana funtin- 
' comprehenfibilia.Poffet itaque di- 


ci Beato Ioanni de hac fua Apoca- 
lypfi, quod Beato Petro dixit Do- 
minus;Beatus es Simon Bar-lona,ouia. 
cAY0, δ᾽ fanguis n2 reuelautt 1i, fed Pa 


ter meus , qui intelis eff: & quod di-. - 


xit. Danicl regi Nabucodonofor ; 
Mibi quoque non in fapientia , qut ef? in 
mt plufquam i cunttis viuentibu s,Sa- 
eramentum boc veuelatum eft; fedeft 
Deusin calo veuelans myHeria . "'Tunv 


Apocalypfiscommendaturab vtili | 


tate;cüm dicitur; Béatus,qui legit,en 

andit verba prophetia buius , cr [eruat 

€a,qua in ea feripta funt..Quarta com 

mendauo huis. fcriptura pétitus 
à 


PRIMVM 


Mattb 16. 


Danicl. 2 


48 


ab vniiuerfalizatéeius : non enim 
fcripta eft priuato alicut komini, vt 


noónullz Se phonon Timotheo; TA 
&'Tito, moni: neque vnt 
Ei evteftominotuit ve bilo 


Corinthiorum ; fed feptem Eccle- 


A 
fijs Afiz;& fub cafuni nóminesvni 'Typfis 9 rctínet, vchic; & 
uu Chrifti ἐπὴν ἣν am V pae ὅσα Capi prim ΕΞ 
piftolz ad Corinthios: aliquando 


huius Scripturz commendatione 
continet conditío rerutn, quz San- 
€to Ioanni teuelarz funt, 
libro defcriptz,qua funt res futu- 
rz,& moxfutürz,& 


ra comparatum eft , vt moertaliu 


fitemví- τίς in Latinum V 
que Mundi fütüra. Sene na frequéntefin) 


e Δρκρδρῦ; Cap, 1. 


ablatum defu operintento,oflE- 
ditur, & prolem in lucem . Etcü 
totus hicliber Grace fcri 
ddita , 
: - erento 
nterpres Graecum nomen 
JA 


Latin 


ca- 


& 


Autem vertit in Latinum nomé Re 


in hoc Uuelationis,vtad Galatas primo : fi- 


cut etiam Grecum verbum conuer 

uhfreuelare,vt 
mis, przcipué ve 
τὸ in Pfalmo centcfimo decimo 


animi, futura nofcendi fintauidiffi: octauo. 


mi:prefertim veró quz propé futu 
ra funt, & aliquo OPE attin- 
nt.Ergo ( vt in pauca contra- 
m ) commendatur Apocalypfis 
in procemio huius libri à quadru- 
plici genere caufz,à formasefficien: 
te, fine, δέ máterid. Forma doétti- 
nz huius eft, qum denotat nomé 
Apocaly pfis.E fciens,eft reuelaris; * 
fiue tradens δ, μοροὸ ἡ τε Deus, 
& Chriftus, & Angelus; & Ioánes. 
traditam fibi Apocaly pfim fcribés.. 
Finis éft beatitudo hominis ferua- 
tis ea, quz tfactantur in hacpto- 
phetia.Materia dcmum, ἃς princi- 
δ maxima,funtres futurz in 
em víque Mundi. Altera porró: 
httius prooemij is continet Apc- 
ftolicam faluratfonem , qua Beatus 
Ioannes ijs, ad quos fcribit , id eft, 
feptem Ecclefjs Afiz , gratiam ὃς 
pacemáà Deo,&àlIcíu Chrifto, & 
à feptem Spiritibus precatur. Sed 
explicenus illa verba: 
MPOCALY PSI$ JESV. CHRISTI. 


vfurpata;& frequenter in Tranfla- 
tione eorum vfitata:negat enim B. 
Hieronymus , fuper primum Ca- 

ur Epiftolz ad Galatas, apud 

criptotes Ethnicos id nominis in 
ueniri, Cuius vocis ca eft fignifica- 
tio,cüm quidtedtum , & velatum; 


— 


vllos i 


Hac itaque prophetia B. Ioannis 
vocatur Apocalypfis, id eft , Reue- 
látio gac fupernaturalis; 
fusqb ndira;&cocculta Rc incom 
pr rice mini βαρύς αἰ χρὴ 
cognobülisjquam.per Derrenclauo 
nem. DII κήτει Prophetia 
hzc Reuclatio, tam refpe&tu figno- 
rum;q refpectu rerum fignata 
rum.Nam & ipfz vifionesimagina 
rizac multif "finiilitudines . 
quz in hoc libro grin rre 
nifünr, δὲ per eum reue! int 
nobisin hoc libro.Significatio ver. 
earum vifionum , reuelata qui 
eft Sancto Ioanni , alioqui non ipfe 
fuiffet veré Lee acci cutnecPha 
rao, nec Nabuchodonofor Prophe- 
ur fuerunt,quamuis eis diuing Vi- 
fiones conugerint; nobisautem ea 
rum vifionum fignificatio minim& 
reuelata eft , fed cam per conie&u- 
ras probabiles indagamus . - 

Eft porró reuelauo prophetica; 
quz fit cum Vifione imaginaria ν᾽ 
qualis eft hec Ioannis , maioris di- 
δέ λον qund eaapparet per-: 

aliqua inflruens de rebus oc- 
cultis: & quanto perfona illa eft di- 


gniorvt An elica,quàm humana, 
2 


m Angelica ; tanto & 
Vn iw ὃς Reuclatio habet pra- 
antior. Licét autem initio huis li 


bri fcri fit Deum Apocalyp- 
fim dédifie Iganpl per οτος vu 
epe 


3 


oO M 


4 


^ Difutatio 119 ἢ 


fapt tamen ipfe Angelus non 
tur Ioanni vt Angelis icd vtreprae 
fentans Dcum ve! Chriftum;cuius 


nomine loquens «nul:a dicit,que in 
tunt. Eo autem Prophetia hzc 
oannis veteribus preue ante- 
ccllit; quod illz funt derebus , vel 
ad Synagogam,velad príioré Chri- 
ftiaduentum pertinentibus; hzc 
verà de ijs, quz fpeétantad Eccle- 
fiam Chrifti » & ad poflerioré eius 
aduentum. Won 
Exhoc autem primo libri hu- 
ius vocabulo , quod eft Apoczlyp- 
fis,facla eft inferiprio,& appellàtio 
libri huius;infcribitur enim, & ap- 
rur Apocalypfis B. Ioan.Apo- 
oli.Quarquam Ioannes ipfe Scri- 


perfonam Angeli Proptis non com 
LÁ 


i eros hancquatuor modisappcel 


Dionyfius 


2 Mdrecpag, 


Mbana . 
€». 


t;initio enim ἘΝῚ Capitis vocat 


pus oft nomi- 


Chrifli 


an 
tos fefe oftenderunt.Si enim vere- 


meque eer Ὁ Α 
no tam, : 
logi cognomento fuiffe ab antiqui 


nem de 1n infula Pathmo exu* 
lantem. Athanafius iridem appella- 
uiteum in Synopfi , & Epiphanius 
in Harefi 51. Chryfoftomus item 
in Proemio explanationis Pal. 5 7. 
necnon & Cyrillus Alexandrinus 
libro tertio de Trinitate. Merito au 
tem Theologi cognomento infigni 


29: 


, tus atque ornatus eft B.Ioannes;is. 
us δὲ fublimius, quám 


enim copiofi 


alij Euangcliftz de Chrifti diuini- 


tate , & acernitare vr φὴ » ob eá- 


ien paratus eft cesis 
ionyfius A ta in librode 
Ecclehaflica Yes vd ia, Euange- 
lium eius vocat diuini » δὲ 


uffimam Iefü Theologiam. 


SECVNDA 
Difputatio. 


Superi illis vetbis: 


pro oer ne δμω 


feruis fuis . 


CU 
( Ἢ Apocalypfim dediffe 
Co Chri OR eam ip- 

AN IAA fetraderet feris fuis 

——— 


explanans Rupertus; 
m , inquit , re- 


ἃ 
. uelandi ceeleftia Sacramenta fer- 


uis fuis poteftatem, Chrifti Hu- 
manitas dono accepit, quemad- 
modum & in hoc lbrofguibus- 
tum eft , vbi Agnus librum feptem 
figillis gnatum , de dextera fe- 
dentis in thron it, &a 


0,2 


ruit. Dequa item poreftate Sptri- 
Per. cobra ial 
uw , Cr Verur, qui 
antiquis. Dauid: qui aperit, , ὦ" 


babet clauem» 
nemo claudit; 


tlawdé, (v memo aperit. Itaque 


i» Humanitati quidem. Chrifti nihil 


efi quod datum non fit , aut quod 
non acceperit ; Diuinitati veró 
nihil datum eft in poteftatem , 
quodante non habucrit. Sic Ru- 
perius, 

Eorundem quoque verborum 
Inrerpretationem Ioachimus Ab- 
bas tradit huiufmodi; Chriftus non 
vt Deus eft , fcd vt homo eft, 

5 ϑοζέρις 


Vod hic dicimur; Dei 6 


VERS.1; 


Rhupertut ἢ 
"pocaly. 5» 


“αι ^ 


Ieachimhu 
Abbas , 


40: In Apecalypfs | Cap. T. 

Accepit à Patre Apocalypfim;ideft,, moIoannisin vifione Imaginarí1; 
YA aen diminorum niyfte- per varias fiinilitudines, oir 
tiorum. Quia;nifi Filius Detfa&tus. nes reprafentauit, eorumque in:el 
effec & homo nafcendo , & vitulus. ligentiam ei praflitic. 

incruce moriendo, &leoex morte — Deus itaque hanc Apocalypfim 
tcíurgendo, & aquila ad füperos a- 
fcendendo; myiteria, quz de eius 
natiuitate;paffion*, refurre&ione ; 
δὲ afcenfione à Prophetis Vereris 


8 D: Chrifti 
fc entia re- 
rum futu. 
rArum. 


Téftamenti pred xL eu iem 
tant, nequaquam reuclata & tant 


feftata fuiffent, Reuclatio 1gitur 
Chrifti, opus eft verirátis: quia quz 
facturus erat ipfe in plenitudine té- 
poris , infpirati diuinitiis predixe- 
runt Prophetz: & quz illi obícuris 


«yp fim tradidit Angelo; non per 


v 

fenfibilesaliquas fim 
nam anerabcogeefcendi ,$aliena 
& in ia cft int 1 i 


verbis fignificauerant , Chriftus e- 
xercendo poris, quàmloquendo lc&tua 
rcuelauit. Ergo Deus Pater dedit fi 
liofuo Chrifto hanc Reuelationem 


col- lypfi;accepitin primo infanti fuz 
conceptionis , tuc enim anima cius 

: DAN Kgaumad iie. T 

$e maximé, Chri- 

1 tum habere fcientiam omnium, 

chuiufmodicomple* qu furura erant in Ecclefia fna: 
c&aeorumreue- quod ipfum pradixerat Ifaias,futu 


OE 


illo 


just pi hetis de il " 


»ifutiir 7 
Jnnrpreta 

fio lencbi.. 
n^ 


ye Ὁ 
e gend ia&us eft δι : 

»peftquam ab ipfo. & veritate, vt de plenitudine cius 

j " 

m interpr ra PIDMHADOCABIHEIEn ira; δὲ 

motutmnon vt €a fibi tanum habe 

« ret; fed ντ δὰ ἐπ vniuerfüm corpus 


atquc omnia in membra diffur.de- 

TEt,Ità u$, quieft caput Ec* 

clefiz.bona fna at in Sanétos, 

qui funt A EADIS CC ABUNDAD 

ri poteft,quod fcriptum eft in 

fslmo j »« Si PApRAADRE M 
uero ius 


ic myRene vite Chrilliagie, fe. 
e myfterijs vita Chrifli agit, | 

de miden Mel acne Bes 
credsr Ecclefia futurarum 
vfque in finem mundi;quequidem 


S 1 Locut Pfad 
fecreta Chriftus per Angelum ani 


mij 


É  Diffutatio 111.7 31 
d defcendit in barbam, δαγόανε &os, quod iter paruulos nefcicbar; 
Ad ro siod deftndieirimes ufi ipfe enim dixit; &apientiam loquimur 
MEE Uo oc nemen qm og ct 
Sed contra id, meft, cu circ [.] 
? Chriftum babuifc fcrentiam om- quod occultat,quo dicitur fofla cz. 
ὰ preme job sey inten €a;quz occulta cít. Neque enim ali- 
en fu iam id quod iplemet Domi- ] 

Tor Cri Errem fe dixit , nefcire fe diem ex- in ccn(térudine hnmana non 
dns fe ne-— tremivniuerfalis Iudicij;hzce im inueniatur;quia vtique hominibus 

fure dem — ciusverbarcfert Marcuscapite 13:1 loquuntur. Sic Augultinus, 


sndicij. Dele autem :lloyuel bora viemo feit;ne- : rr^ 
Locus Mar — que Aingeliin Cato,negue Filius nifi Pa  — - ] -— 
€icap.13, — ter. Verüm iftiobicctioni B.Auguz "T É BR poke A 
$.44g«/. — ftinusoccurritin Capite: E Uu E. KR T A eiusd 
mo libri tees de Trinitate fcri- το Difputatio. 
bens, illu MAU DM] scq καὶ iii 3 
non propria,fedfiguratalocutione; Ὁ Super 'verbis: 
fecundim quam ia Seripora dici Aa] TN! τῇ ὡς 
ψ tur quifpiam cognofcereremaliq; |^ 94, ὃ TA TT 
D pedem Ge δ. ξακγλφωνναε αι. ὦ ( Qua. oportt fieri. εἰιὸ. "4 VERS.. 
eam,icdquiatuncfecitalioscogno ΟΠ 557 0005s ὶ 
fcerceam rem, fed quia tunc fecic Icitur hoc loco Deus .1o 
cognofcere eam rem. Dicitur Chrifto dediffe Apo- 
eriam quis nefcirealiquid,non quia calypfim , ut peream 
non fciat illud, fed quia non facit ipic palàm faceret fer 
aliosid ícire,fed habetid occultum ἄς δ᾿ ΑΨ υἱἱ 5. ea quzopor- 
alijs;& de coinrerrogaus,noneis tetfiericico. Hisautem vIüimis vere 
manifeftat;perinde quafieam rem. bis fignificatur materia, qua tracta 
neíciret. Auguftini verba fünthec. tur in Apocaly pfi;id eft, ea quc per 
Dixit Chriflus fe nefcireillü diem, Apocalypfim manifeftata funt B; 
quia id nefcit, quod nefcientesfa- Ioanni. Ac licét non fit tora huius 
cit ; ideft, quod non1tafciebat, ut. libri materia; vel do&trina;declara- 
tun i m—— i i VON IDIOT LISENDENRE 
di&um eftad A m: Nwne xima pars,& potiffima, atque vtilif. ^ 
Goef. 31. 2 nir im, qe Meer Non foiinraMscaia hoc i 
eci vtcognofceres quod timeas ip. broIoannemagere de rebus futu- 
Deuninam δειρὶς ν inilaten. risedenm deis uz euenerant : 
tauonc acusinnotuir.Ad eun- ante | i Apocalyp- ^ 
dem: hes odumlocutuseft Α- fis,& deijs, quailloipíotempote edpocaly. ys 
ij$, dicens: Non agebantur, manifeftum cft ex ver- 
Leus.Co — !"dicaui me [cire aliquid ἡ | nif bis dixitci Angelus; Seri- 


ie listos Sn As "Ao tocaly. τ, 
ao. beinquit,qua vidilti, &rqua fuut, (v : 
s enit ,qui capereal quapefibgefumra [unt, — : 
tiorade Chrifii deitate non pote- — Verüm quod dixit Ioannes, Apo 
rani-Quiburerise fani pdf i caly pfim eífe de ijs , quz tunc citó 
xit: Non potui vobis loqui quafi ipiri- futura erant , non videtur hic con- 
Mame cnni to geom materia huius libri,cu- 
ointerillos Paulus,qd' iusmagna pars videlicer,de nouiffi 
i per ipfum fcirenon poterant;& mis mundi temporibus,& de Anti 
e min inter eroi, dem a elei itin — n5 
at,qu umícireopor annesaccepit, & fcri dies 
.xebar. Dcajqnefciopat intrperfe- fim;pracericrunt adhuc ann. gk 
gr C p 


Φ μανίας. 
vt udieris 
fenzencia, 


Primafíus. 


VERS.r. 


^ Disi 111. 


tio mundi tranfactum eft víque ad 
Clirifti aduentum, hoc enim tem- 
pus ; pauló ampliüs quatuoranno- 
rum: millia continet. Deinde fu- 
pradiétis mille. fexcentis annis à 
Chrifli aduentu víqué adhüc cran. 
Cis ; oportet annos qui 
adhuc reítant víquead finem mun 
di. modo ieirur tantum hoc 
t6nnA ab. aduenui Chrifti "ase 
ad finem mundi, poteft veré dici 
breutflimum, reípe&tu , & compa- 
ratione temporis ab initio mundi 
Eas ad-Chrifti aduentum exa- 
1? 


14. Mihi videtur quarta Interpreta- 


tio,quam fignificat Primafius,cere 
ris effe P erenda.Cüm enim liec 
Apocalypfis e$ petia futu- 
ros Eccicfie fuccetfus omnes vfque 
ad-finem mundi;horum autem plu 
resauc imé., aut non multo 
poft acatem. Beati. Ioannis futuri 
erant;idcirco veré di&um cft, reue 
lata effe Ioanni , qua citó. ventura 
eranc; nam etfi multa erant valde 
remota ,- vt quz ad Anrichriflum 
pertinent: eranttamen alia multa 
non admodum longinqua. Prima- 
fius explanans illud ; Tempus enim 
rope eit. Sicait: Tempus in proxi- 
mo effe dicic , fcilicet , vtdingula , 
f oye ie antur:cüm 
antatz iam Ecc propaga- 
fiolisiucaeia EAE ANA TR E 


Q.V A R'T A 
Sus Difputauo ^ . 
Super illis verbis: 


Significauit , mittens per Inge 
lum [uum feruo [uo Ioanni. 


res alij putant , non idem 
valere,quod oftendit , de- 


clarauit ; manifeitauit , fed contra 
wt 


*, 


15 gy fh. Lludyfgnifeauir, Beda , Al- 
Ds bertus, Rupertus, & plu- 


- 


39. 
pitiisidekwaleniiite, valet apud 

unos verbü figno; vel obfigno, 
vel figillo. Ergo tllud, fgnifzauir, ide 
valet emque fignis quibu dá,& ima 
ginibus inumbratum , & velatum 
tradidit: quamquam earum fimili- 
tudinum ; & imaginum ifica-- 
uo,& intelligentia B. Ioanni patefa 
Gacít. Verümifta expofitio licet. 
quantum ad veritatem fententia 


i mon fitimprobanda;non eft ramen 


probabilis quantum ad germanam 
fignificationem verbi Graci ,quo 
vius eft Ioannes in hoc loco , & 
uod Latinus Interpres vertit, figni 
it: non enim eft verbum Grz- 
enm epa» iw, quod idem fignifi- 
cat; atque Latinum verbum figno, 
obfigno,figillo, fed efi verbü Gre- 
cum enia it,dcnocans idem quod 
oftédo,declaro,manifefto. Nec La- 
dnius Interpres verbum fignifico, 
aliter vfurparefolet , quàm pro eo 
quod eft declaro;vel manifcito. Pri 
mafius illud Jfrgnificauit, putat deno- 
care, aliqua 1n vifionibus Ioannis 
manifeftari , δὲ declarari nobis ; vt 
€x illis paucis ad cetera perfcrutan 
da incitaremur , & quafi manu de- ἡ 
duccremur.Sic cnim ille fcribit: Di 
cendo /gmcan:t, aliquid etiam fu- 
turorum;,& myfleriorum oliendit: 
nec fuperficic litterz. nos voluit 
rémancre contentos , quosad my- 
fteria altis perícrutarda, fignifi-- 
candi verbo tecit intentos. Cum au 
tem dicit feruo fuo Joanni, omni Ec- 
clefiz in- vno illo reuelari voluic , 
m in sog T: - Ideo 
ixit paf. ere. ferui. fuis. non 
folüm vni " mulis , fed per 
vnum pouus vniuerfis : ficuc re- 
gni coclorum folus Petrus claues 
accepit, qua tamen poteílate, om- 
nis Ecclefia vu. (ublimata prome- 
rüit. 


An ema 


“ηζε- 


pr 
-- Circaillud : Mirtens per. Angelum VÓ lum, (δ᾽ nà 


fuum, wes quaítiones breuiter tra- 
&an poffunc.Prima quzfio: Vide- 
aurin prima vifione, quz narratur 


Amhoc primo Capite,non Angclus, 
iedipis Chris apparu ein, 


immeátaré 
& Chrtifo 
aliqua fint 
reucíataB, 
loanni, 


MH: pocnl.1 9. 


Tuonyfiur ,. 
. De calefis 
Hietar. c 4. 


S, Hierony. 


$.Cregor.. 


In Aphcalypfie Cap. I. 


& ipfum docuiffe: éa namque ille 
de fe loquitur , quz in Angelum 
€onuenire nulle modo poffunt: ait 
€nim . Ege fut primus , Ὁ nouiffimur, 
C» fui mertuus,Ó ecce fum viuens in fe 
a feculorum, Cr babeo claues mortis, 
€ inferni . Sed reípondendum efl, 
nonnunquam in Apocalypfi loqui 
Angclum proprio nomine, vt cüm 
vetuit adorarifed Ioanne; dicens: 
Vide ne feceris conferuns enimtnus fun, 
€ fratrum tuorum babentium teffimo- 
wamie(n . Interdum veró Angelus 
loquitur non fuo nomine,fed ipfius 
Chrifti , quem reprafentat , ita vc 
per iter fit Angelus, reprzíen- 
uatcuéautem Chriftus ; & ita fic in 
prima vifionc huius libri . Eftenim 
vera, meritóq; probata Theologis 
Scholaíiicis illa B. Diony fij Areo- 
agicz fententia,onines diuinas vi- 
ones, & apparitioncs hominibus 
fa&as , fiuc in veteri , fiuc in nouo 
Icance κυ μετ. ττλαν. εϑωσ τὰ 
in quocunque cempore , & loco,& 
Pepe meses fuerint,ef- 
c An $,coru e 
mioiiterie heciatbue Gblstas- Hac 
etiam aperté , affiimatéque tradit 
S. Hieronymus fuper illis verbis 
C - tertij Epiftola ad Galatasz 
Ordinat per Angeles in mana mediato- 
nt & B.Gregorius:n Prefatione 
Commentariorum füorumin Iob. 
Ad candem quoque fententiam in 
Cómentario huius loci fcribit hzc 
Primafius : Recte ditum eft illud, 
er Angelum fuuma Chrifto uiile 
ilcéto Ditcipulo reuelata. myite- 
ria: conftat enm , peraffamptam 
€reaturam, δὲ non per Diuinizatis 
effentiam, Chriftum femper appa- 
ruiffc mortalibus , & anre incar- 
nauonem fuam, & poft afceafio- 
nem. 
17 Altera quzílio eff: Quomodo 
hic dicitur, per Angelum tuiffere- 
uclata Toanni myfteria , quafi fo 


cutos effe Ioanni, arque eum mul. 
ta docuiffe. Sedad iftam quaftio. 
nem hoc fit refponfum ; toram ile 
lam vifionem quatuor animalium: 
& viginri quatuor feniorum velta« 
centum , velloquentium ; ab. An^ 
gelo effidlam , & formatam effe in 
animo Ioannis , cum effecin exta 
fi. Angelusenim fecit , ans 
do in animo. Ioannis figuras , & 
fimilitudines animalium , & fe. 
niorum , vc Ioannes in extafi 
fitus videretur fibi & illa videre 
praíentia , & ab illis hzc vel illa 
audire - 

Tertia quzftio : An fuerit vnusrg 
duntaxac Angelus , quiomnia re- 
uelauerit Ioanni , an vero plures 
fuerint Angeli . Nam & vnum 
fuiffe , videtur eo indicari , quod 
dicimur hic numero fingulari , per 
Angelum fuiffe manifeffara Toanz 
ni mytteria: ex aduerfo videntur 
fuiffe plures Angeli: In hocenim 
Libro Apocalypfis plurifariam in- 
ducuntur multtatque varij Ange- 
lícum B. Ioanne loquentes. Equi. 
dem puto , vtrumuis haud impro- 
δον aredi podio o Potuitenim 
vnus effe rantüm Angelus;qui fin- 
xerit in animo Ioannis οἷς il[as vi. 
fiones multorum Angelorum lo- 
quüendum cum Ioanne , cüm rcue.- 
rà tamen non effet nift vnus An. 

elus perfonaliter ibi przfens, & il. 
b vifiones atque reprzfentatio- 
nes efficiens. Poteft euam dici fui- 
fe plures Angelos: non enim Chri, 

ftus hic dicitur mififfe vnum 
Angelum,fed precisé An- 
gelum:nec eft in fa- 
τ΄ eris hteris in— 
folens ,nu- 


E Omer | 

gularis pro numero 

pletstoevfar- 
pauio . 


lus ipfeomnia mànifeffauerit Ioam - 


ni:zceimus enim in hoc Tibro: Ap« 
«alypfis , etiam quatuor animalia, 


δὲ vigindiquanior feniores fzpé lo- 


“4: dots 
bac Atoca— 
lypfis , ab 
vno tantié 
Angelo, a?s 
& pluribus 
tradita. fit 
B.Ioanns. 


VERS.:. 


Ambro. 


Joan.13. 
Colof.A. 


Jonn,.1. 


Toafi. 11. 


A ( Difutatio V. M 


1r 


QL No 
a. Difputetio. - 
Super iliis verbis: 


uii. teflimonium perbibuit verbo 
Dei , Ó teflimonium Iefu Chri- 
Áli quecunque vidit . 


AE C verba interpre- 
tans Ambrofius ita 
fcribit: Hic locusa- 

9 peri demonflrat, nó 

ΣΧ ab alio Ioanne , fed 

3 ab coqui Euágelium 

fcripfit.hunclibrum compofi- 

tum. Qut& in coena recubuic fü- 
pra pe&us Domini , in quo erant 
omnes theíauri fapientiz & fcien- 
uz abíconditi,vnde immenfum fa- 

pientiz fontem haurire meruit . 

Perhibuir ergo Ioánes teftimoniü 

Dei, quandodixit: Jn principio evat 

V »Ó Verbum erat apud Deum , 

€ Deus erat Verbum.Sed in eo quod 

Íequitur z vidit, quibus 

verbis fignificatur Ioanné de Chri 

flo teíiificatum effeomnia qua vi- 

derat; quefiio exoritur , quomodo 

hoc fit verum , cüm ipfemer dixc- 
rit in fuo Euangelio capite vltimo: 

«Multa quidem Cy. alia figna fecit Lefus 

án con[fecin. Difcipulorum fuorum, que 

pon [unt feripta in libro boc . Scd 

Íciendum el, Ioannem perhibuif- 

fe teltimobium omnrum quz vi- 

derat , predicándo videlicet gen- 

tibus omnia quz ἃ Chrifto didi. 

cerat , & miracula quz viderat, 

narrando : Scribere autem noluit 
fed ea tantummodo , quz 

pottzi profutura effe derat . 

Hac Ambrofius : quibus prorfus 


. €adem íuper hoc ipfoloco fcribic 


Ruoertus , ab eo indubie mutua- 
ius. Teflimonium igitur , quod 


« 


fuiffe Euang 


4r 
dicitur hic perhibu;ffe Ioannes ver 
nos. ems ifti ad Euange. 
lium fcriptum ab eo , priufquam 
accepiffec Apocalypfim : in. quo 
Euangelio multifariam , ed praci- 
puéin exerdio eius ü 


u 
diuinitatis, & zterniratis Chrifti - 


teftimonium, & preconium edidit, 
Eadem quoque Andrez Cefarien- 
fis , & Bede, & Kyrani;aliorümque 
fententia ett. , 

Verüm Aud&ores iffos refelli 
apertératio temporum. Euange- 
lium namque fuum Ioannes non 
fcripficante exilium , fed velin ip- 
fo. exilio: vt fignificant in Synopfi 
Dorotheus,& Athanafius,& Theo 
phylaétus in Przfatione Commen- 
tariorura fuorum in. Euangelium 
Ioannis, & Nic us libro 5.ca- 
pite 9. Vel fcripfit &uangeliü poit 
reditum ab exilio,quod certé mul- 
to eft probabilius: id:enim Diony- 
fius Arcopagita non obfcure figni- 
ficat inea , quam ad ipfum Ioan- 
nem exulantem fcripfit Epiftola, 
idemque tradit Epiphanius contra 
hzrefim quinquagefimam pri:nà , 
& Eufebins lib. 111. Ecclefiaflicae 
Hiftoriz , & Hieronymus de Scri- 
proribus Ecclefiafticis , in Ioanne 
Apoftolo, ὃς Primafius in. printi- 
po fuorum Commentariorum in 
Apocalypfim , ita fcribens: Apo- 
calypfim eo tempore Ioannes ac- 
cipere promeruit , quo tempore in 
Patmos infyla pro Chrifto à Do- 
mitiano Gzfare exilio miffus , ἃς 
metallis damnatus, terminis arce- 
batur incluíus . Poftea vero ícri- 
pfit Enangelium poft Domitiani 
mortem , €xilio liberatus , a con- 
gregartione Sacerdotum rogatus, 
contra Valentinum , & Cerinthü, 
& Ebionem, qui cótra Chriiti di- 
uinitarem , & zternitatem fal(a & 
impia docere , multofque fuis er- 
roribus. irretire coeperant .- Sic 
ille. Sed ego miror fatis, Bedam, 

jui fcripferit in. Commentarijs 
du in Apocalypfim , ante cam 
i elium à Ioanne fcri- 


c 2 Ptum; 


Jos Eug 
gelium, (ad 
ef 


205 Apoc 
tf. 


Primafus. 


42 
vtum , cum ipfemet in eo libro, 
quem fecir,& infcripfit De fcx aita 
tibus Mundi,vbi agit de Nerua Im 
peratore , ait, Ioannem poft Apo- 
calypfim, fuüimque ab exilio redi- 
tum fcripfiffe Euangelium. Ὁ 
αὶ Verüm noftre huic fententig ad- 
ucrfacur Canon B. Clementis, qui 
inter Canones Apoftolicos nume- 
ratur cétogcfimus quartus : in eo 
enim ponitur inter libros Canoni- 
cos(quorüibitraditur numerus ) 
Euangelium B.Ioannis, Apocalyp- 
fis autem. non ponitur : id autcm 
non obfcuro eft indicio, Apocaly p- 
fim non fuiffe uunc, cüm eft ille Ca 
ncn fa&us, editam; ex qno liquet , 
Euangclium fuiffe fcriptum ante 
Apocalypfim . Sed hac nos nihil 
τ mouetobiectio; quibus nempe.no- 
tum eft , iftum Canonem oélogefi- 
mum quartum multas ob cauías à 
do&tis viris meritó non probari . 
jrincipits iftorum Canonum Apo 
olicorum quinquaginta dátaxat ; 
vel fexaginta, Sanétorum Patrum; 
fummorümque-Pontificum, & plu 
rium Generalium Conciliorum au 
&oritate comprobati füntz Reliqui 
autem , in quibus eft ifte Canon 


o&ogefimus quartus,fidem,& au- rem 


» 


&britatem non habenc, Deindein. 
ifto Canone, inter libros s 
Canon ἰοοτμαδυσα ΕΝ ΒΉΝΟΝΝ. 
chabzoruin;& omittuntur 5 
Iudith, Tobias,Sapientiz,Ecclefia- 
fiicus ::cum tamen ca Ec- 
6lefia nec agnofcat tanquam Cano 
nicos;nifr priores Machabec- 
rum libros; & Eídram , altofque 
uos dixi , pro facris, & Ganonicis 
cat. Tum in ifto Canone re- 
eenfentur inter libros: Canonicos 
Epiftole Clemeniis , & libri Gon- 
fütutionum eius; que nunquam in 
Ecclefia ,, Canonicorum Scripto- 
rum auctoritatem , & veneratio- 
nem.habuerunt.: Poftremó com- 
memoratio Euangclij Ioamnis,que 
fir in ifto Canone, deftruit penitüs 
eius Canonis fidem, δὲ auctortta- 
-xm. Canones cniim ifüi-dicuncur 


In Apieabjife: Cap. I. 


effe conditi, B. ApoftoloPetro vi- 
uente ; isautem fub finem Pripci- 
patus Neronis , gloriofo martyrio 
vitam finiuit:atEuaugelium Ioán- 
nis, multis poftexeeffum: Petrian- 
nis effe confcriptum , inter omnes 
conuenit. Necdici poteft, Euan- 
pn loannis poftea flt adie- 
um ifii Canoniab ipfo Clemen- 
te, qui Ioanni fuperfuit: Ioannis 
enim obijt fecundo Traianianno , 
Clemens autem τοττίο anno. hoc, 
E probabiliter dici non 
tcft ; ob eandem enim caufam de- 
buerat Clemensaddere ifti Cano- 
pi etiam. Apocalypfim: Nifi forte di 
catur abaliquo, Clenrenremnon 
habuiffe pro Canonico libro A 
calypfim. Sed hoc impium eft dice 
re: nam.neque Clemens;qui eo1p- 
Ío tempore vixit , ignorare potuit 
A ypfim a Ioanne fcriptam. 
ffe; & (ciens effe Ioannis Apofto- 
li;pon potuit eam pro facra, & Ca- 
nonica Scripturanon habere. Sed 
nos, his, quafi per digreffiunculam: 
uandam curfim:diétis , quodnam 
uerit teftimoniü illudjquod Ioan- 
nes verbo Deiiamante Apocaly 
fim prohibuerat; breuiter decla- 
us.- Lum. 
εἰς Triplex fuit.teftimonium foan-: 
nis de- verbo θείς vnum fuit przdi« 
€ationis : alterum, miraculorum : 
tertiü;paffionis pro ipfo bono Dei 
loannes erenim fidem , & doótri- 
nam Chrifti przdicauit in Iudza ,. 
δὲ in Afia : tefuficans eam veram 
effe, & dininam ,. & ad comparan- 
dam falutem: animz neceffariam: 
cuilibet homini. Huiufmodi au- 
iem. teftimonium facilé- perfuafit 
hominibus, quia plurimis , maxi- 
mifque miraculis ipfum compro 
bauit ,. vc. de veritate eius dubitari 
nullo: modo poffet .. Ipfe quoque 
multa paffus eft propter teftimo- 
nium.quod perhibebat Chrifto: 


.eiusnamque.rei: caufa ,. tanquam: 


reus duótus eft- Romam: ν vd 

inibi miffus in. feruenis olei 

liuin,& in infulam Patmos relega- 
tus. 


Triplex: 

1 Joannis de 

Chriifo τ 
flimeni 


JDifutatisV 11. 


fus. Horum porró verborü in Gre- 
€a lectione expeditior eft conftru- 
6o, & apertior fententia; fic enim 
€íl ad verbum: Qui teffificatws efl ver 
bum Dei, Cv teflimonium Iefu Chriili, 
e que vidit. Sunt enim om- 

' niaifta nomina in Accufauuo, quz 
reguntur à verbo illojse7ifieasus eff: 
teftificarrautem dixit pro eo,quod 
eft, publice & aperte, & libere & 
fidenter, er conftanter przdica 
re verbum Dei. Illud veró: Er eua- 
eumque vidit, magnam teftimonio 
Ioannis fidem aftrur , fuit enim eo 
rum quz pradicabat , tefüis ocula- 
tus.Et hoc ipsi explicatiüs ipfemet 
dixitin exordio prima fuz E piflo- 
3la fcribens ;  audenimus, 
qued oculis mofiris, quod per- 
fpeximus, ὧν manus nofira contrecaue.. 


ΤΑΝΕ de uerbo vita,ammunciamus volis. 


9" E» oT 
, . Difputatio. 
Super illis verbis: 


Ioannes feptem Ecclefiis. que funt 
in Afia , qratia vobis , cr pax 
ab eo Qui eft, Cf Qui Erat, 


Qui V enturus Eft. 


Ec eft falutatio , qua 


23 
τ΄ B. Ioannes librum 


Apocalypfis exorfus da 


eit , eademque faluta 

uone finiuit eundem 

- Ἔχ quo apparet , li- 

brum hunc effe Epiftolarem , ad 
formam fcilicet & modum Epifto- 
lz confcriptum Numero auiem 
iftofeptenario Ecclefiarum, pleri- 
quc Interpretum denotari putant 
vniuerfam Chrifuü Ecclefiam: hzc 
enim & vna eft propter voitatem 
fidci, & charitatis, & eft (eptuplex, 
iopter feptiformem Spiritus San 
igratiam, per quam animatur,& 
vgetatur, & regitur Ecclefia. Ob 


43 
eandem quoque eatifam B. Paulus 
ad feptem duntaxat Ecclefias,fcrip 
fit Epiftolas , volens erudire, atque 
infiruere vntuerfam Eccleftam.S$ed 
profeéto, 1fta Interpretatio, myfti- 
ca eft magis quam litteralis. Non 
enim poteft negari , A pfim 
proprie fcripram effe a B. Ioanne 
«d illas feptem Ecc'efias Afia; cum 
& illas nominatim percenfear, & 
ad feptem illas Ecclefias fcribat 
Epiftolas, fingulis mittens fingu- 
las; & quid in vnaquaque earum 
laudabile eratac vitapcrabile,com 
incmoret; idquefacere Ioannes iuf 
fusa Chri/lo eft. 
, Sed curad iftaspracipué Eccle- 24 
as B. Ioannes fcripfit Apocalyp- 
mzAnquia iftas Ecclefías ipfe n 
dauerat & rexerat? id enim dei 
fo Ioanne teftatur Tertullianus τὰ 
bro quarto contra Marcionem;Bea 
tumenim Ioannem predicafle. in 
Afia, precipue autem Ephefi, Euá- 
gelium Chritli, tcfles fünt B. Mar- 
tyr Ignatius in Epiftola quam fcri- 
pfitad Ephefios, & Irenzus libro 
tertio contra Herefes, & Synodica 
Epiítola Concilij Bibeüinisd Clc- 
rum Cóftantinopolitanum; in qua 
dicitur Sanctus Ioannes vna cum 
Beaüffima Virgirie incoluiffe Ephe 
fum ; quanquam illud de Beatifi- 
ma Virgine, Apples difputans 
conrra Hercfim fcptuagefimam 
m,pro cerro non habet. 
. Sed enim Ephefine Ecclefie fun 35 
tor,non fuit Ioannes:fcd Paulus, 
ui totum trienni(i docendis Ephe 
p pee eorü Ecclefia fundada 
confumpfir, cui ét Ecclefiz Tim 
theü prafecit Epifcopü. Ergo quo 
dixit B. Hieronymus in libro de 
Scriptorib. Ecclefiaíiicis.in' Ioan- 
nestoras Αἢς Ecclefias fniic ida 
tas,& rectas a Ioanne;non videtur, 
fi accipiatur fimpliciter, ὃς precise 
omnino verum-Ante Ioangé enim 
Paulus fundauerat Ephefinam Ec- 
Clefiam; & Petrus ante Paulim ἐπ 
Afia minori Euangelium pice 
rat, multofque ad Chriiti fidem 
cj con- 


Tertullian. 


An illa: 
feptem Ec- 
clefras Afre 
primus om- 
nium loc» 


nes funda- 


terit e rts 


ΧΕΙ ἐξε 


8. Hierony. 


"Ua 


19 


Epiphani*, 


L: 


Trielex 1n 


44 In Aporalypfés Cap. 1. 
conuerterat,ad quos nimirum pfe: gloriofüm flatum: , ad fimilitudi- 


fcripfit Epitlolas fuas; idque confir, nem gloziz , quam in corporibus | 


materiam MagnusLe) in primo íuishabebunt Beati poft refürres 


fermone de: Fefto Apoftolorum. 
Sed. quia poft Petri, & Pauli 

rium, qui Afianarun Ecclefiaru ai 
Do&ores , ὃς fundatores fuerant 
pullulantibus ibi hzrefibus; ^nt 
gna cratfaécta Chriftiariorum 
turbatio , magnumque peri 
eratne deficereir illi a Fncerikae 
fidei,& do&rmx Chrifti:idci 
Ioanneseas poftea med eta 
das, & regeridas fufcepit. Epipha-- 
nius^ difpurans concra. Harefir 
quinquagcfímam primari;ait.lod- ἡ 


ὁ nem atate jam fenili preditum , à 


Spiritu Sancto iuffum effe przdica 
τὲ illis Ecclefijs,& refle&ereerrá-. i 
tes in viam. Earum porro E éclefiá-- 
rum:tantam Ioannes c tps 
vtédam^ re der 
fingulas ccelefias; fcripfez: 
ritep-ftolas,quin: 
calypfirh : bs inillis'E 
&, aut praue agebantur 

ipfum s d pm 


rans. ΗΘ} yve 


| Derfpnas dg 
ti üsPairé quidem per 
5. enim dixit ΜΟΙ: Epod 
c Mofes 


i 
-verà pet itis Quat. 


ppe ioannes dixit tprimz amos 
edi. Pew e etii £d 


er, 
E Deus evat. virbumo t 
fan&tum illud : 


ν πάν τε, et: Sage enit: Spi 
i eie howiqepr ed n edo, 


Mg wr 
ἃς fanétificandó. Al - 


3 'vetba de folo Patrem- ! 
rt ONERE. 1 2» 


TOBLMN  eóndéscipfe eft; Mun- 
dum conferuans ,- & re- 


ns & pfe ventufüs eft, vr mun- 
aufesat flavum cerrüptionis , & 
mutabiitais, ὃ e det üouum ὃς 


si eH , milit 


é&ionem ,qu3 dere difpucat Páulus 
ad Rómanos 8. Yumieos vh d med 


- Sed miht probabilior fit-tertía27 3. Interpre 


fatio du- 0 


Interpreratio,qua'verba ifta refert 
ad totam i | Trinitatem 5 fed: 
- indiftinété tamen, ea ffeilicet ra- 


done, vt Deus vnus eft»: Per illas - 


ess ihe eee ed , 


, praeritióm 

A rfi nuatur ac s Dei»: 

que cóex iftit- tothis- exe 

Eycri on drirediemc iun 
ritate ; δὰ ratione ; vr ápfa 

cft ; tión poffumus cogitatiónein- 


formare ,: nedüm comprehendere 


ferire 


'patdibuscempo' 
ris. Venigapunhas, t totius um 


,& 


expen etm em 
^s &ducceffi Iccefiionis:: s» &hit 
Aa LS. ΠΕ αὐ à 


* ako déceffe, " 
elligi poteft. . 


vai ον δι ΟΣ ΟΣ ΤῚΝ 


ori placi-. 
t^. bh 


^ eie 4$ 
^* rüos0 MEC nifton "ἢ nis hi den ni Prímüm 
um 7. enim diccre.gratiam ro 
fpiritibus , id 
taepe ERAN 


j o» Dif | os sammimisihaberiocukionem ,at- 
4a un^ “τ: ef f 3! Patatio. dye κε πᾶμε epos 


enimgra- — o0: 
4j ib uccide taut 
YERSA. E feptem $ us qui co us Sanéti c 
mue 15214 .eorum donoru mquafi fundamen- 
, mn DIM ^. stum,jordine Wee pn 
bal T ΜΉΝ Lais: praecedens: in anim 


“2 ὦ d irit Sinclisefolent e ΝΑ ab. 

E fa- »dona us ens A enis Pd 
; E we i dut lu doch, feptem/dona Spiri. (— 

Sguifui- c "relle&um ; quia - tusSanéti, appellare feptem Sptri- - 

4s feptem. : 'Obféurm | tusfimpliticer, δὲ '& precise: Nam li- 

Spiruusftà SD 1 , donum ab Ifaia voce ἡ 

1 cameo EL fintifi 25 non tamen 


Tb'onsinm h "Ms e ce i4 - € pracisé; 
e. ;áqnib 2 clar caius Un suem dae 
2 Eorum. pr : ds dr ahh iisimeris ic rorum 
irit n Sori- 


HA da ws Feci o puma, -fignifiae i jede bflantiam quà- 
ventum, vel Angelum, ἀδγανὰ 

hos Spi velaninià hominis.Altérum vero, 

Maid. : -quod milii magisetiam eam inter- 

XP. - pretationem diffuader ; illud eft, gy 

usdacükvar 


E tem Spi- : piii; 
ὴ P URUAY 


: gri 
náfus, ftanthecaücenr in per E 

; iis pr qui Deus éff qualis 
div mullo: itedo con- 


{3710} Υ ΚΣ ΟΗΣ 


propen-o 3. Jnterpre 
qui tatio, 


: i'inarimum meum induce Angelorum :- fecundum | 5. 
wi jiatie, eiiam mei min buie 5 diner EN 


Lyranu: . 
8. Interpr, 


4. Inter pr. 
A ucoripre 
bata. 


Irengus. 


Lecur Το. 
12. 


Luca f. 


46 
vocabulo Septenarij nonraró fi ign! 
«antis vntucrfitatem vel ma 
quampiam multitudinem: πᾶ cera 
"s ait B.Gregorius , omne rempus 
eae dicbus comprehenditur,re 
Seprenario numero vniuerfitas 
figuratur : atque huiufmodi eft Ni- 
lai de Lyra interpretatio. Alij fe- 
c» Spiritus. interpretantur hoc 
co Angelos illarum feptem Eccle- 
fiarum , ad Moenum aeta ogni 
feptem epiftolas, queíeeundo, δέ 
tertio capite huius libri continen- 
vur.Sed illud fimilius,& propius ve 
ro mihi videtur.per fepremSpiritus 
hocloco fignificari feptem princi- 


pales An rte qui intéromnes | 


Angelos (unt primarij diuinz pro- 
-videntiz circa gubernationem Ec- 
-«lefiz,atque adeo ctiam mundi ad- 
-minillrari. Andreascerté Archie- 


ce ree paar s Cappadociz, . nift 
uper hcc primo Capite Ap yp- * Hec » propter eos , qui hare- 
dedancés ica E ME scc ipium PME S. Ants 
Telrenzo, δὲ E 10: : nus, io: 1icprem 1tus 11-7 
inquit , rendus feprem, P mn Angelos, on - 
ceteris excellendores;initio effecó | annesin precando gratiam & pa- 
-ditosa Deo;fcriptum reliquir.Ilud | cem €os pranominauit atq; prz- 
quoque ancíentenuam , poluit Chrifto. Domino, dicens: 
" .apl dixit,fe cí- A feptem Spiritibus ὁ Ifa Chri- - 
d ead | tibus, qui. Je, 2» eff uw, iine. | pro- 
ftancante eiidemq; fe&tó id factum eft ,. quia ratio ip- 
- videtur fi; brielArcha- fius fententiz , & contextus, ora- 
.gelus; &in hoc lib tur tionis pofcebat vt priüs nomina- : 
-feptem Angelitubis canentes, & rentur Angeli: fiquidem nomina- 


feptem. habentes. 
fepcem Spiritus. eredi vni , 
m terram. 


Tres cbie- 31. Sedenin (ΙΔ. huie. Interprera- 


siones. 


Mndreas, 
rcbus, 


ij Angeliia eodem ordin 


7. poc /&- fententiz videntur poffe 
"Uds Primaobicétio:videturin- co 
m.s. Angelosconnumera- m 
: ríonis : nam pe 
ri duipis per Qui erat, , ὦ 
veniw: us ef; denotat perfonas é 
uinas : fi autem illud ; £r à faprem 
Spirinibus , fpica: ha Angelos ergo. 
ponuniur 
€um diuinis Perfonis y Kin. 
Socetatc adicribu ἐμ τ dh 
obizétionem zeipondept / 
“δελκομιᾶς Ages oe M oid 


Y δ τῳ 


Ij iab Cap. T. 


nontanquam parís poteflads , fe 
maieftatis cum σός illo numi 
ne connumerari ; fed tanquam 
primarios illos feruos, & miniítros 
vnà cum ipforum ; Domino inter- 
dum nominati : "s initi Te- 
For, inquis,coram Deo, e lefu. 
ὁ elebiü angela (e. 
Secunda obicétio: Inconueniens, 31 

& abfurdum: p " uc x 
pácen, preca τε ἃ 

Angelis , cüm ipfi M cledunes 


gratiz fint, nec argo fed 1s 
M Toig TN Sis ode: 


Spiritus . 


to Chrifio, proxime multa fi 

junguntur »gquz continent ora- 

HR ede. cum. Chriflo connc- 
Aen iud eff, Angelos flarein$s 

diuDeis Mu fane iftiuf- 

M piece ntur; pri- 

md Angelos videre m Det; 
deinde , effe apud Deum praci- 

cipue ratiofos atque Mpiibe 


tum , benenoffe Rene. con 

δὲ voluntatem. Dci; adhac. 
IBrauns ad ΡΝ ad Deli xt 
 €apeflenda , & exequenda vclo- 
citer atque cH dde ^ 

d ies ventis mmz 
pnr SRPS A; &riptuss ef: ef 


* 


Lecus Pass, 
rima. 


Palm. 33: 


«Ud. 


Suid fr 
^ "n 75 


Xena | 
mile 


bab 


de 


τ Difeiatis EHN. ex 


: 6 d elos tuos. Spiritus ,. ὧν minifiros bus declaratur 
doti δέμας drei c MEQUE apiid 
δαὶ, τον. —dieite esent does δου eius dos us mo RENE 


tentes yirtusé A, qui. facit 


dins ad “μένων vam meme ES ROSE ^ 
Ὁ πω) μ᾿ demo Redemporis[clicet Se Rte, 


mi 
Bt 
er 
E 


iden Aum Lomo qui fas δὲ qu : 
M uud. cui. dum; fed poiiei cz porelae ἃς 
". catis noflris in Mme [Ho , venturus effet ad 
EV R8 la quas fcri e Soler ine 


τ ἄγε; τ. Patri fuo ; 1 » dod ea congreganda 
cdi A "ex Iudeis, Eier didis 
oru αν fan REM licét ab omnibüs 
8 IP XOM n dei fict oppugnanda,nullis tamen ho. 
mü t nura viribus,nullàque Dzmonü 
a atus Ioann potentia deftruenda effet, fed per- 
aj minato 4 manfura vígue in finé mundi.Fuic 
eius gommenéat 'Qutem Chriftus reftis omni. exce- 


- ἘΝ 5€ acllentiages b | ione maior teflabatur eni 

δ) "m rebus: Au. het eie Dmm τίμα 

Ὁ cens: Qui efi teffis Ὁ Pramvmpetn E 
Trias 


s: Primogenums arme - 
,s tio aba bi 


2 [ζῶ 


m. 


οὔ» cii. ?* 9 
ffi excellin 
Mía. 


e 


ac deer 

Qyarto ,abinzftim ines ἃ | Meier hie cm 

Qyarto ,abinzftim: nime erat C bea cd 
WeeuA sto HMMED f ἜΡΟΝ lefu, qui iefimonin P. — fei Chri. 
cete alt; Ael det IAM Pilato bonam confef — ἴα 
dr ἈΦ rasa Tuin yen Tria dumtaxat Chriftum 
ap δα Quincd μος - dixiffe Pilatolegimus : Primó,ke- preipee ca 
sam ES ich. Bn num fuum non efle dehac Mun- — wondat. 
ln ig. gr de in ud f puso oem Mun- Paus Tà 
da ade H enatum: vtte-.— pibe , 
᾿ ΕΣ πιὸ ab α- tps τς hibeac veritad : ac 
, &ernitate ;. verbis ;; ij, 4 demüm Lx fuiife habi- 
Qui erat, Cr Sii denterurafi ς Ottauo turum poteflarem erfum fc vl- 


s te dh » nifi ea fujffs defuper data . 
aes. ΑΙΗ͂ΝΕ vlümis wbtte- ἐς poii qr pne es fieri ^s illud 


ud 


"|" "T". 


Ig Aypbilp ffs Caf, 1. 
iis Re qu & bona-illa con- voip δι “ὁ, VM vt tiv ἐν 
a I T A córatfi- Pilato; τ 


r 
— ΑΝ 


Hand OW oW. SA o: 
wudaorí vc Difputatios ^^ 


nii 


1. Superiltis-xesd 


Ib rffecios rignu , 9 Saterdo- 
tes Deo, C$, Tene. 


Lo Suae *G onines e Sha lon s: 
ἀδι km EE 


vM rines 


rope Diar, Ξ : a 
allis: verbi 


iflum. Hinc Hzreüci 
ris, ead κδῖφας. moreverita- 


tells nz faciant 
Rebinen. Ves Ata. exi- 


taris DI nein ue c onini ! "d i 
οὐ 2 dg T ibi 1 E. 


VERS.6. 


τὴν Pe. : 


cepe "", 


34, hou 
ξ E... m X 1 ; 
E c LQ ΓΞ 
YA "MU y A 1: ᾿ 1n bareti-- 
: on ἘΠΕ P ppaens € hat ve | yon ^ cos non effe 
; eee pi pen ΟΣ δὲ nm nfi: E r nis & cn 
τινα, c0 gefumy diner Ss dés. Colliridrantr tin A onkheribusee nium CE 
cx aa4 ἊΝ p ett;opere ipfopa (fio- : dàmzac fin απο 
QA e 2.» - fl Ae ncrdefinl πη - 
zs τ ἐν τ τυχᾷ quám damzideii τῇ 
did ijs b 
/" - ato; tefta od uto 
f τ τὰς 38 
Hi ELTE "AREE: nme aine Mao iXerunt;: n 
12) Sacerdores S ollerre hofiias Deo: 
dupli- 
"1 f - 
i: i 


'€&uomodo 
€rifliani 
dicuntur ve 
ges, cr Sa- 
cer dotes,du 
plex. inter. 
pretatio. 


Triplex fa 
erificium 
Jpirituale, 
Pfalm. 4. 
P/faim. 45. 
P f alm. $ e. 


ROLE 


S, Auguft. 
δι Leo. 


| . Beda. 


Ambrof. 


Pfslm.109 


7 faim. 0. 


- rn 
de. Anniuer Ad 


39 Ambrofius: 


-o bifutstio TAN st 
duplicem habet interpretationem;: ciui Dein: Héulatui cit 
τῆς τῖξξΞ- n terea facrificium laud 

pel DE ATA lanos.ó terre. 


denvproprie;fed figurate acn 
cé;& dpiritualiver: ficus eziasn P 
trus appellaius nos e 
viuos, à domumzhocautem 
dotium; & facrificium fpirituale in 


ns Caietanus; A« 
qd prüdens Lector, nein laqueos 


VeterietiamTeflamento non mo« incidas Hareücorum, diecntium 
Glirillianos omnes effe proprié Sa- 
εάν 


dà eft cognitum, fedetiamvaldé cá 
mendàtum jj & 1iudarum:: Dauid 
enim. prices gore marit κοῖς, one 


erem thus grund Seti 


laudis: vertiüri; nis: cum . 
ait: Sacrificium Deo , Spiritus contribu- 


cerdótes: ; Fidei 


. datus. Ifaiásquoque deu Sacerdo dentedomes iai : 


- Domini vocabimimi. 
do ρει verba faba Ἀν Tod 
nis interpreta κα νευλίτον ritales; 
inlibroz. Quaftionum DH 
ico fcz;mone nume 


uis; fic ait: Reges, | 

funt omnes; Sancti: qui im 
;quàm fi s Oto agi 

mum; fur corporis effe reó orem 

Quidetiamram Sacendotalo;quam LAE: 

vanos Tidsblawoeidddeoiet e et € need. RA omnes;ine 


disse aesti eot dist DITS | cuim uia in 


is; fe offcrendo.. pra nobis e lus Chr; 
rnoscorpori adànauit, bem E h 
ut fpiriruált 


fecutus ioeeun sfdlendo ni ae quos. ξβαρυκωμ νος Τερίς, ὅς 
τος inquir, lei, "eledi & fanctidi- iChriftus. Er B. Ignatius martyr. ín 
cuntur;eà quod membra fiat fum- Epiftofa ad νυν τας Honora- 
mi Sacerdotis dequo Pfaliniflà di- odii 

xit ! omn um; 


etiam e mp ἘΑΩΣ ΔΌΣΙΣ 


cu 


MM 


Pfalti, 45, 


VWriovsa 
etes δος - 


Caietantit, 


B. Igna- 
tius, 


35 


"peo; quis fecundum Petrum Chri 


ftiani offérunt ipfi Deo,interpreta- 
mur nos facrificium Miffz, & Eu- 
chareftiz : de quo verba faciens S. 
Auguftinus Iib.1o.de CiuitateDet; 
càpité 26 : Chriftus, inquit, Sacer-- 
dos eft;ipfe offerens,ipíc δέ oblatio 
efl:hunisrei Sácramentum quott- 
dianum , quotidianum voluit effc 
Kcclefiz facrificium.. Vocatigitur 
Auguftinus Euchariftiam , facrifi- 
cium Ecclefiz. Hanc Euchariftiam 


3o Mpicipfté Cap 


tribus Leuiticz:quoad regnum au- 
tem ratione diuerfarum tribuum 
fucceffiue.Idem quoque nunc veri 
ficatur in vniuerío populo Chriftia 
no:in quo facerdotium quidem eft 
fecundum quofdam confecratos ; 
rcgnum autem fpiritualiter . Q:- 
uis etiam vniuerfus populus Chri- 
ftianus habeat regale facerdotium 
in fümmo Pontifice , cui faapte na- 
tura conuenit przeffe regibus om- 
nibus: & relatiué ad fpiritualia;de 


petrus & iter vocauit ho- cis difponere.Hac Caietanus. 
ftias;Rrappellauit fpirituales.Ho- ——-——————— - — — 
fias dixit;quód Euchariftia nonfe -. DECIMÁA 
mel.fed (zpiüis δὲ víqueadconsü- «Ὁ. E C. à 
tiauonem feculieffertur. Eam quo. ᾿ Difputatio. 
cem siepomua ns i rein En cs: 
per fpecies sc es; i ctos illis verbis." 
enfu inuifibilis,vifibilis autem riu eProps premi Cow 
ritu offertur: & er aa Ego fum alpha , 6$ omega prine. 
gi; Mofiice er ciprelguraum . εἰρη δ βαῖσι. Ὁ. 
ft hoc facrificium Et binc xod nuno i 
ΕΣ ἀμρτανον te ise t- (3 Llud , Ego fun, δ᾽ 9,42 
m,atque vuificum. ^ — 507 ex Graca limgua,qua: 
4:  Hanc,quam dixi s m'Pe- oannes fcripfit hune 
tri, & Ioannis interpretationem fé librum,magnam ha- 
* ^ €utus Caiétanus,in Commentario “Βέτξ m;& ener-: 
illus loci B. tijfcribit quedam Ὁ 6’ δίαπι. Gracisenim, 
memoratu digna) przcipué in Ha- — A;Littera omnium prima eft;Q),ve 
xeticos huius temporis; Explanans ró,vltima, —Á θεῶν ifica- 
enim Caietanus verba illa B.Petri. rec, declarauit ipfe proximéadiun- 
fumpta ex capite decimo nonoli: gens,Pri»eiium Cr Juis Scd iftud ip 


bri Exodi,Vos autem genus ele&um,re 
gale facerdetium , &c.ita fcribit: Ad- 
"werte hiccótra hzreticos fingentes 
€x fimilibus auctoritatibus Scriptu 
r2: Chriftianosomnes effe (acerdo 
tes: conuincit enim eos hic textus. 
2 ad μάθε rie .populü I 
me plomibi regem fasti 
talcinfani aucem hominis intel. 
ere , vniuerfum 'populum Iír rael 
fie rigen facerdotes. Hzcira 
que & tunc diéa funt, & nunc di 
cuntur; vr fignificetur vtraque di- 
fele ve waccd n bone quod 
fed vt vniner ) 
'ffecin vhiuerfirace illius je nem 
dignitas facerdotalis, & regalis 
Quod tunc verificatum eft, quoad 
facerdotium, rationevnius tantüm 
i 


ium referri poteft vel ad caufalita- 
tem , tanquam ipfe fit principium 
Eri a wi ada (untomnia,& 


;proprer quem fint omnia: Vel 
refe putei ad durationcat;qua& 
ficipfe principium , & finis omnis 


durationis, id eft , ante omnem, & 
poft omneim.durationem rerum: - 
omnium; — fignificatur eterni 
tas cius. Et hic intelle&us probabi- 
lior videtur: infra enim capite vi- 
efimofécundo, vbi repeutur hec 
tentia: Ege fum 4 Ipba, i» w:pro co 
quod hic adijcirur, Principiwm ev fi- 
nisillicadiungicur,Primns, P noui, 
mus.Simile huius fententizfrequé- 
ter vfurpar Lfaias,apud quem Deus 
fic loquitur, Ante me,e pof? me, Cr ex 
tra me on ef] Deu. Vide ipfum Ca- 
pite 41. 


VERSAL- 


Luc.1 5. 


pite41.43.& 44. ^ "8 
43: s sem autem apud. Gracos 
fingulz littere denotant numerum 
aliquem ; & « , quidem denotat 
vnum ;- , veró 
tur τς duabus litteris fignificari 
Diuinitas & Humanitas Chrifti : 
Per Alpha , qua eft p-incipium 
omnium litterarum , & denotat 
vnum rite fignificatur Diuinitas. 
per Omega veró, id eft , O- ma- 
gnü , Chrifti Humanitas: O enim, 
mundum figurat,& Homo eft par- 
uus Mundus: fed Chriftuseft ma: 
gnus Mundus propter vnioné Hu- 
manitatis , atq; Diuinitatis: & ideo 
Humauitas eius peromega, idelt, 
per O magnum denorarur . His 
adijee, quod centenarius numerus 
in Scriptura nónunquam defignat 
multicudinem Electorum, vt patet 
€x parabola Euangelica de centum 
€uibhs : Octonátius autem hume- 
rus perunet ad beatitudinis con- 


N JDifbutatio. MN. «t 


i 


ingenta.; vide. 


» 

rata & perfecta fünt omnia . 
terea: fciendum , quod apud Gra- 
Cos , omnes littere verba compo-: 
nunt , & numeros denotant , & vt 
quaque funt ordine pone pofterio-- 
dea fuis MM 
efignat ampliores: « ; itaque;que 
prima eft livrerztim, défiokac n 
ὡς vero,d eft vlrima,denotatoctin.z 
geua : Et in hoc pulchritudo my-z 
eri] magna. , & delectabilis eftz 
Chriftus enim; q 1n principio νῆας: 
erat, & vnicus Dei Patris Filius;ig 
fine feculorum filios Dci fecum,nó 
quidem genitos fed adoptatos, haz. 
bebit quafi o&ingentos.id eft innu: 
nierabiles;octo bearitudinibus peri 
diuerfas mahfiones difpcriendo,re 
muneratos,& remunerádo difper- 
tios.Sic Rupertus: 0 ἢ, 
| en L8INa 


Hg 


* 


————————— 


VNDECIMA'";^ 


ie 


fummationem : Chriflüs igiturcü . . i i : - 
fit caput omnium Ele&orum, & .- Difputat o τὶ 

ΞΑτΟΓΗ ΠῚ 5 & beatitudinis eorum aduenit 
caufa fit meritoria,efficiens & exc- Super illis verbis: 


- * " 
plaiis ,.congrué admodunr. voca- 

; ,,Uwromega: .— ; 
45  Apponam hic Ruperti breuem, 


S251 Ego Ioannes frater vefler , £2 par- VERS. GU 
Rupertus, δὲ concionam loci huius Interpre- 


- ticéps in tribulatione, €? regno, MA 


"tationem .Duz, inquiGfuntlitere — €? patientia in Chrifto Iefu 
Gracorü,quorü linguálibrü hunc . qd ege iEn 
eeclefijs fcripfit Ioánes, e,& e: ; VR B.Ioánesinhocig σαν 8. πᾶ 
la οἰξεγαςὶ alphabeu prima , hzc libro Apocalypfis fe. — mes preprix 
autem vitima ; & illa principiü de- roprio fuo nomine — i emen 
notar;hec veró finem . Per &,com- Ioannis , quinquies. fatinsi boe 
monemür reípiceread facra Scri- appeilauerit, ter. in ^re ἐπ - 
pturzexordium;vbiferiprumefl: — , hocprimocapite,& — Prefer. 
Got. 4n printibio creanit. Deus calum, Θ᾽ femelin capite vigefimo primo, ἃς 
ρίαν. Per, e, autem,qua vltima. iterum femelin capite vigefimo fe 
litera eft, & finem denoiat,refpi- cunde:cum nequein Euangelio,ne 
cerc admonemur ad finem diuinz e in Epiftolis fuis; ne femel qui 
Scripturz in Euangclico volumi«. dem;proprium fuum nomen Ioan- 
Matt, vlr, — ne, vbi fcriptum eft , Eece ego vobi- nis exprefferit, Rupertus rationem 
feum fum omnibui diebus v/que ad con-. veddit huiufmodi. Non ignorans Rnfpertms. 
fummatinem feculi . Veraciter ita» B. Ioannesfore aliquando non fo 
rue mp atque err i Mmsminor iod wena etia 
Chriftum ,'& principium eflej;im Catholices, quilibr ium Apo 
quo facta (np Aper (rome d s bir 


Ὡς confumiationegm s qua: reflau- 


—- 


ent, 


51 


cerent, vel effe Ioannis Apoftoli, 
δὲ Enangcelifte "e *quoad- 
uezíus iitorum calumnias & argu- 
mentationes librum premunirct, 
voluit: crebra fui nominis comme- 
moratione , auctoritatem & fidem 
libro adítruere. Ioanné veio Apo 
fiolum,& Euangeliftam fuiffe fcri- 
prorem huius Libri , precer Patríi, 

: ciliorum,fummotumq; Pó- 
tificum auctoritatem , αὶ quibrs id 
1radicum eft : faris: profeétoclucet 
verbis illis hic proximé fcquen- 

$: Ἐπὶ $m infula , que appellatur 
Patmospropter vi ei, n tef imo- 
nium lefu Chrifli . Ex hiftorijs enim 
Ecclefiafticis manifeftum zit , nul- 
lum alium Ioannem, íllo tempore; 
propter Chrifli teftimonium fuif- 
fe relegatum in infulam Patmos, 


nifi B.[oannem Apoftolum, & Euá. - 


geliftam. 


* Mnimad.. 46 , Sine caufa igitur Eufebius libro 


werfio i Eu 
febium ὦ 
Dionyfium 
iexandri 
"ἢ fup au- 
doro, iibri 

ocaly- ἡ 


br. 


er de Eccle Gana 3$ 
o a quzdam Papig;qui fuiti 

fius ek. auditor , in Dulliatio- 
nem venit, num Apocaly pfis effet 
B.Ioannis Apoftoli, an potius Ioan 
nis cognomento Presbyter feu fe- 
nioris , quém Papias diftinguit à 
Ioanne. olo,faciens vnum de 
Difcipulis Demini, in quorum có- 
memoratione , nominat poft 
Arifthonem . Hoc ipfum fine vlla 


 dubiratione, fed affeueranter tradi 


Alexandrinus apud 


dit. 
Eufebium hb.7. cap. 2o. Id porró 


entari voluit Diony fius tum 
ex diuerfitate ftyli,qua cernitnr in 

ypfi, atque in Sean Umi 
Epiftolis B.Toánis: tum veró, quód 
Ioannes Scriptor Apocalypfts fepe 
inculcat nomen ftum, quod Ioan- 
nes Apoftolus nec in Euangelio, 
nec in Epiftolis , ne femel quidem 
exprefüt. Sed friuolum eft vtrum- 
diam reqior iip prophitui 
um requiri 
dá flo Rifforien,K Bpilloliet Ex 
id fortaffe accidit ob inrerpretem, 
quo Joannes in fcribenda 
Apocalypfi ; qui fententiasà Ioan- 


His. 


In dpocalypfis. Cap. Υ. 


ne fibi traditas, fuis vetbis 


ftylo explicauit : huiufmodi euim 


caufam reddi: B. Hieronymus di- 
uerfitatis ftyli,quz in duabus Petri 
epiftolis cernitur.Suum autem no- 
men fzpius Loannes in hoc libro 
κα eur. tum ob caufam pauló fu- 
prá expofi*am;tum etiam quod hic 
defe , tuifque rebus loquitur, alibi 
vero de alienis. Adijce quod vfi- 
tacum eft Prophetis,proprium no- 
men apponere in libris fuarü pro- 
phetiarum ; in libro nempé ipfius 
Ieremiz, fzpins nomen cius pofitit 
eft,& Daniclin fua prophetia. no- 
men fuum octies potuit, dicens: Ego 
Daniel. bis capite feptimo,ter capi- 
tc oQtauo, femel capite nono, & bis 
capite decimo. 


DVODECIMA 
- "' Difputatio. 


Super illis verbis. - 


Fui in infula, que appellatur 
*Patmos , 


VERS.9. 


ELE.GA TIONEM47 p, γέρο. 


B. Ioannis factam cf- 
fe,Domitiano Impc- 
ratore , tradunt Irc- 
nzuslibro quinto, Vj 


G&orin* & Pumafus: 


initio Commentariorum fuor'i in 
Apocalypfim, ὃς Eufcbiusin Hiflo 
ria Ecclefiaft:ica , & 1n. Chronicis, 
necnon & S. Hierony mus in libro 
de Scriptoribus ecclefiailicis , in 
loanne; & hzc eft Grazcorum iux- 
ta , Latinorumque communis fen- 
tentía: preter Epiphanium , qui 
difputans contra hzrcfim quinqua 
|» mam priminyiftam Ioannis re 
ationem refert ad principatum 
Claudi) Cafaris , qui plus triginta 
annis pracceffit. principatum. Do- 
miüani. Sed Epiphanins in ratio- 
ne 


re exiijj B. 
loannis , 
Jrenaus . 
Vidlorinus. 
Primafius. 
Eufebins. 
$8. Hiro 
miss. 


Notabilis 
lapfus Epi- 
phang in 
Chronole- 


Difstatio XIII. 


ne téporum norabiliter lapfus eft: 
nolo dieere per infcitiam Chrono- 
logiz, fed 1uuat potius credere la- 
píum effc per quandam incczitan- 
tiam fiueincuriam » velobliuioné, 
que do&iffimis etíam viris nonnü- 
m obrepür. Circa nonum por- 
fó annum principatus Domitiani 
excitata ab eo eft aduerfus Chri- 
ftianos perfecutio, que furt fecun- 
da Romanorum Imperatorum in 
Chriftianos. Hoc tempore Sanctus 
Ioannes Ecclefias Afic regés,Ephe 
fique manens , a Proconíule Afiz 
quafi reus impiezatis , ad Domi- 
tianum vinctus mittitur , ab co- 
que , vt fertur , conderi ; igno- 
minie cauía , ruffus eit τ ficuc inui- 
fum fibi Apo'lonium Tyranciü co- 
mà , & barba ( quod erac infigne 
philofophiam oftentantium ) con- 
temptus caufa idem Domitianus 
coram feradi iuffic.. Illud profecto 
certum e(t ex Tertulliano in libro 
de Przfcripzionibus Hereticorum, 
& ex primo libro Hieronymicon- 
tralouintanum;, & cx Commen- 
tário clus in caput vigefimü Mat- 
ther, B. Ioannem in feruens olei 
efle miffum , fed inde prorfus illc- 
fum exiffe. Poílea decimo anno 
principatus Domitiani relegatus 
eft in mfülam Patmosad effodien- 
da me'alla, vc tradunt Victorinus, 
& Primafíus. Manfit autem ín exi- 
lio vfque ad vítisíum annuut 

mitianil, quo c€pore accepit à Deo 
Apocalypfim, vt docet Ireneus li- 
bro quinto , Onines veró infula- 
nos Patnmos , conueríos cfle ad fi- 
dem Chrifti à Ioanne,fcriptum re- 
— Metaphrafles. Hec ver in- 
fla Patmos;vna eft ex Sporadibus 
infulis ambitu triginra mille pa(- 
fuum;ab Icara verius Occafum fi- 
ta. VideatIe&tor Plinii hbro quar- 
to capite 12. & Strabonem libro 
decimo. Quz quidem ínfula fuit 
antea ignobilis , & obfcura , & pe- 
né innominata:fed poftea S. Ioánis 
exilto, & ApocuMp 15 perceptione, 
atq; Ícriptione nobilitata inclaruit. 

"£2 


$3 


28 2 0 RE 
: I d 


DECIMATERTIA 
Difputatio. 


Super illis verbis: 


Fui in fpiritu in Dominica die. 


Reuclatio propheti- 
Ca : vel per vifionem 
fenfibilé alicuius per 
E fonzreuclantis, qua- 
lis fuiffevidetur Re- 
uelatio fa&a: Danieli cap. 9. & το. 
vel per vifonem imaginaridm; & 
hzc fit tripliciter,vel'in fomno;qua 
lem habutr Iofeph Deiparz virgi- 
nis fponfus, &: Salomon , vt narra- 
tur rertio libro Regum : vel in vi- 
gilía,'& cum víu '(enfuum exterio- 
rum;cuiufiodi fuiffe videtur vifio 
prima Ieremte : velin vigilia, fed 
in cxtafi , fiue in raptu, qualis con- 
tingit B. Paulo, & frequenter Eze- 
chicli;& huiufmodi fuerunt Reuc- 
lationes , & Vifiones B. Ioannisin 
MAD Denique fit etiam 
Keuelatio diuína per fupernatura- 
lent intelíectus humani illuftratio 

nem finc eniginaticis fimilítudini- 
bus , vel imaginibus reuefando in- 
tcllcétui moieris : quale creditur 
fuiffe gcnus prophetiz Dauidis in 
Pfalmis , & Iacob Patriarcha circa 


ἈΝ , 
V7 | 


ἘΔ quz filijs fuis Jongé poft euentu- 


Tà predixit. 


Maior porro , minórve Keuela-49 vnde 


tionis dignitas tribus ex rebus 
ari , eltímarique debet;ex quali 
tace perfonz reuelantis, & ex mo- 


-doreuelationis , & ex reuelatarum 


rerum conditione. Éx perfona ; ἢ 
rcuclans fit Deus , aut Chriftus , fi 
Angelus ,aut.-homó. Ex modo te- 
"uclationis; Reuelatio orninoin- 
xellectualis, nobilior eft;quam:fent.- 
*íibilis: & inter fenfibiles,potior eft 
pex 


A'R IIS modis fit 48 


VER S.io 


Qluinqi mo 
, AMonis p*o- 
phetice. 


lerem.iz 


Genef. 49. 
mari déat 


dignitas re 
telatiená - 


Gmenda- 
Hs proph.- 
ti& Mofir. 
Locus firi 
ANum.e.,2 


εἰν τ} 


$4 
perexteriorem vifionem reuclan- 
t15; fit pervifionem tan- 
τὴ πὶ inreriorem & imaginarià . Et 
iistér exteriorcs Vifiones, & Reue- 
ladones quanto perfona apparens 
& reuelans;apertius, & expreffius, 
& familiarius confilia; & arcana ex 
pouic,loquens cum homine quafi 
amicus cum àmico, tanto ceníetur 
pizftantiusprophetiz genus. Qirá- 
obrem Prophetia Mof:s prater ce- 
tera , eo maxime commendatur ig 
libro Numerorum capite duodeci- 
mo;quod loquebatur cum Deo ore 
ad os,ficur amicus loqui folet cum 
amico,& non per enigmata;idau- 
tem cít;non per imagtnarias vifio- 
nes,Gcznigmaticas fimilitudines, 
fedaperte, & exprefse , Dei man- 
data, & cófilia cognofcebat, & per 
cipiebac.Iam vero inter reuelatio- 
nes 1magicarias , nobilior ducitur 
que fitin vigilia.quam quz in fom- 
no qua autem fit in vigilia ; tanto 
zíiancior eft, quanto per maioré 
fc mentis abítractionem à. fenfi- 
bus,vt fit i raptu;qualis fuit raptus 
B. Pauli enarratus ab co capite 12. 
pofterioris epiftole ad Corinthios. 


7o ExXnatura denique atque condi 


tione: reuelararum rerum zfítima- 
zur dignitasReuclationis; Eft enim 
hac ratione praítantior Reuelstio 


——À us.diuints & zecernis: 
: χὰ Ecclefiam Chriftia- 


diam potiüs quàm ad Synagogam 
Tudaicam pertinentibus, Verüm 
τα mir dignitatem habét Re 
uclationesad myíteria Chrifli per- 
«inentes .. Quanto euam genera- 
lior et reue]latio, táto habenda ett 
przítabilior;vtfi non ad vnam ali- 
quam perfonam priuatam , velali- 
quam particularem Ecclefiam; fed 
ad omnes pertineat; nec vnoali- 
quo certo, & breui rempore deter- 
minetur , fed in omne fubfequens 
quum;ad vfque Mundi confumma- 
tionem extendatur . Reuelationes 
pgs Beati Ioannis ; fae funt in 
στο id efl,in extafi, fiue raptu: 

per Angelum ,interdü nomine 


In. Apocalypfie Cap. I. 


Dei cum eoloquéntem : & funt de. 


ijsrebus , quz pertinebant ad fe- 
prem illas A fiz Ecclefias,& fub ea- 
rum nomine , ad vniueríam Eccle- 
fiam : & de infignioribus Ecclefie 
aduerfitatibus , atque profperira- 
bus futuris vfque in inem Mun« 
di..Hincapparer,fi quis re 
penfitet qua pauló fupra diximus; 
quanta fit Apocalypfis Beati Ioan- 
nis dignitas atque przítantia. 


Ex 1llo autem quod fequitur : 755 t 


Dominica die: liquido cernitur, quà- 
ta fit antiquitas diei Dominica . 

Hzc nempe fuit prima » & maxi- 
mà feftinitas Chriltianoru m,in lo- 
cum Iudaici Sabbati fuccedés. A p- 
pellata eft eius Dominica ; obeam 
precipue caufam;quód ea die Chri 
ftus à mortuis refurrexic; & ideo 
tunc canit Ecclefia : Hac dies quam 
fecit Dominus , exultemus , ey latemur 
inex... Sed ob alia quoque Chrifti 
mylfteria , ea ipía die peracta , dies 
illa fuit femp es Chrittianis admo- 
dum: religiofa atque venerabilis : 
quanam vero fint ifta my fteria , fi- 
mulque de multis & magnis. eius 
diei prarogatiuis , atque excellen- 
dijs,fatts copiose differuimus in Pri 
mo Tomo Commentariorum no- 
ftirorum in Genefim , in primoli- 
bro,&in Tractatu Operis primi 
diei. Adalias porro eius diei prae» 


rogatiuas acceflit & hzc ,quod ea. 


die B. loannes admirabilem banc 
& diuinam Apocalypfim accepit. 
Creditur autem [oannes ea dic vi- 
fiones omnes in hoc libro deícri- 
ptás habuiffe;proptereà quod nul- 
quam diuerfa fuarum vifionum té- 
pora fignificet : Solemne autem 
fuit Prophetis; diuerfita:em tem- 
porum, iri quibus diuerfas habuere 
vifiones , fubriliter , atque obfer- 
uaté;curioséque annotare : vt 
videre licet apud Eze-. 
€hiclem, maximéve 

.yó apud Da- 
nielem. 

liii 12.4157 σα ΕΘΝ 


TRI 


tec; & ^ 


D. die Do., 


mínicA. 


Pfal.1 7. 


An og; γε.- 
uelattones 


babuerit 


reannes ἐπ 
Dic Domi- 


nicA, 


Digilized by G. 


4 


VERS. 
víg; ad i7 


γὁλοὶτο 


Quis fu τὰ 


frima V ifio 
miu ftopus. 


^ "ram Ur gea 
enu 


X UDifutatio E2773 


590-52) trii quoddam exemplum Biereser 


PAIMAC. ΠΩ PACTAE is 
qua Chriflus: τὰ 


peor adimi pr. τὰ 


. €ieatque babituyornatuque ap. ἡ 
paruit Ioanni , que narratur in. 
boc primo Capite illis ven "7 


Et conuer[us vidi fcptem bir 


bra aurea : €. in medio feptem: ac 
"eandelebrorum aurcorum fimi 
|J. lem filio bominis dii) Je 
dere, Cf pracin&um ad 
^as: ROI ares s caput a — 
eius , € capilli erant candidi. du 
tanquam lana alba,C? tanquam. 
- nix oculi eius tanquam flam 
oma ign s, 64 pedes eius fimiles. 
-anrichalco ficut in camino ar- 
| denti £? vox illius | düquam vox 
Aquarudi i multarum 2 C4 babe- 
(Aat in dextera fua. οί ας [6-. 
ptem : C$ de ore eius gladius 
vtraque parte acutus exibat; c? 
| facics eins fiet, b lucetin vir- 
οὐδε μα. 


Votos x ΠῚ 


b parvi vite 


oftendere nd 
- ftum habcre | per 
penam, & eff- 
. Cacem , fed mul- 
icem , atque 
aiuliifiripzin imi iuge 
do, eam Sectio 
ac fubinde ad deae: 
do; atque improboshomines ; q 
inea funt,puniendo;bonos autem, 
& pios in tribulationibus ipforum 
coniolando, & adiuuando, & labo 
res corum;, bonaqueopera aternis 
przmijs remunerando. Et in hoc 


D: 


ipfo proponitur quafi pefedum ΄. 


SR 


s 


& Reitores Ecclef robin, 
R. ἂν c qupd | 


feripoit dibgeree Rigid 


ftudcant. 


Eft porro. tri ea rima 
ἌΡ ΤΟΣ ve iir aped $5 


vifi 10: prinio def 
τ b dcisde o Chrilles Ioanni vifus 
cutdc exponitur fermo Chri- 
fti cum Ioanne habitus: uum di 
iurá Chrifto mandata Ioann 
docümeéra, sque fribebaripie dde 
prem Ecclefias Afia. Comprchen- 
ditautem hzc Vifio aliquam par- 
tem huius primi Capitis , & duo 
gp proxime fequentia Capita. Fi- 
fa vero ach iiueeüquo C bri- 
EOPSTeR Ioanni, per vndecim 
s. e fcribitur, fign M ad 
cim propricrates , & ex tias 
Chit ej Meer vt eft re&or, & 
gubernator Ecclefia: quas proprie 
tates Epifcopi, alijque re&tores Ec- 
Clefizpro virili, iiidebopti imira- 
ri,& in fei gb habere. Primó dici- 
tr vifus e. Chriftus tanquam fi- 
milis Filio hominis : fecundo vifus 
elfc in medio feptem candelabro- 
Tum anrcorum: terdó,veititus po- 
dere: quarto,pracinétus id mamil 
9na aurca:quinto, capite & ca 
pillis cádidis, vr eft lana, & nix:fex- 
ro, oculis flammantibus ranquam 
ignis feptimo, pedibus aurichalco 
milfbuszoétauo; voce quafi aqua- 
rum multarum :.nonó , habensin. 
dextera fua flellas féptem: dccimo, 
€x cius urc gladius vtraque parte 
acutus exibat : vndccin 5, eracfa- 
ce, vt elt fol, cum maxime lucet; 
Veràüm quia in fingulis hift ce ἡ 
rebus operta latent mul- 
τὰ, ὃζ magna myfte- 
ria, figillatim ea- 

euoluenda, ἃς à; 
 enudanda 4 
* dunt. * 


"pir. 


Ϊ 


«4. Phila 


ibis re-—- 
ἘΣ αὶ, 
Its: fuir f 
Cbriflus 
altorum bo 
DIDATAM 


56» 


Mn Apócal)pfis Cap. 1. 


^ .!Bomo;fed fimuletiam Deus.Dein-- 


" de,naurrai Hohiinis habebat, 


DECIMAQVARTA 


Difputatio. ^' d 


Super illis verbis ::- 
Similem filios bominis: 


P Voniam hzc om-- 
.ni que. manife- 
ftata funt Ioanni, 
ea ipfe in Spiritu;. 
, & per: yifronem: 
iAmaginariam vi- 
dit,ccircó is, que 
vidit,non erat verus homo, fed fpe. 
cies quzdam ,. & imago hominis .. 
2uód fi, qurenparmit Ioanni ,.ve-, 
rus fuiffer Aogelüs 


hominis;id eft,non verus homo fe-- 
cuncüm DAKULAHEEN DN DDR fed. 
in affumpto corpore fimilirudinem: 
referens hominis.. Verum quia to- 
ta hzc Vifíioad Chriftum pertinet;. 
is profectó rité.appellatus eft fimi- 
Iis filio Hominis Íccundüm phrafim. 
Hebraica;pro vero homine :. Nani 
& Pàulits dixit, eum efle fa&umrin. 
fimilitudinem hominü: In quo du- 
ex eft Hebraifmus ;: alter in illo, 
Jeminis pro, uini, alter in illo; 


ΠῚ 


lis filio Lomms . pro ;. verus bomo - 
imilitereum vidit, & appellauir 
Danielin ca vifione.,. quam narrat 
ipfe Capite feptimo ; ita fcribens :: 
AM fpieuiam i£ viftone necliz C ecce cum. 
hubibus-caodi qua(f Filius: Pominis ve-- 
nicbat; &c.. 


55. Catcrum poruit: Chriflu s veré 


dici fimilis homini ,. & non home 


fimpliciter δὲ pracisé .. multas ob: 


caufas; Primo licet fimiliseffet: ho- 
mini quantüm ad fubftantiam-hu- 
manam;erat tamen diffimilis quan 


tum ad humanam perífonalitatem;. 


quam 7:0n habuit; ted eiusloco ha- 
buit diuinam acerni- Verbi perfo- 


,nalitatemn;ob idque non erat. tantü. 


,nihilominus tà, 
men redé didus effet fimilis filio: ftus 


E 
laignoranuz,nec peccatilabe infe 
&am.Tü,non erar purus viator, ve: 
rüm fimul etiam coprchenfor. Ad-- 
hac diffimiliter ad modü, δὲ conce- 
ptus;& natus;Semortuus faerat, & 
propria virtutc à. mortuis refürrc- 
xerat,& afcenderatin coelum.Pre- 
tereá;quia cum immortalis erat, & 
impaffibilis :quamobre Paulus di- 
Xic: Et ff cognouimns fecundum: carnem 
Chriftum; [ed nunc non. ponimus: quo 
rim vecbortm hic e(t fenfus: Età 
cüm Chriftus verfabatur in-erris;. 
nouera mtis eumfecundüm: carné, 
id eft , íecundüm carnalem ftatum 
omnium hominum;qui eft mortali: 
tatis, & paffibilitatis ftatus: fed nüc 
eumin ccelisregnantem non noui: 
mus fecüdüm carné, ideft , morta- 
Dice 6r eati cao Chliri- 

licitur homp, vel fimilis homi- 
BisealecuHiooe fig jificatur criam 
quafi naturalis quedam, & eximia 
Chrifti huminitas, & beneuolétia,. 
& indulgentia erga liomines; tanq, 
cognatos, &fratres.fuos; & ideo ro» 
erubuit eos appellare fratres. Quo-. 
niam aurem prater )gnorantianr, 
& peccatum, per omnia fimilis fa-. 
&us eft homint, tentatus per om- 


eum.nempe: modum , quo ap 
ruiffe fibi Chrifaim teftatur. Pau- 
Iüsin.Capitenono prioris Epifto- 
lzad Corinthios; Ncq; enim, ing c 
Supertus Angelus djxulinsea m 


quo appa- 


primus, (δ nowfftmus , &n babeo clauet: 
mortis et infirmi, Cádés Cc Tones ad. 


pedes. 


Leer 2.2 
Corinib. s; 


A4 Hibr.a: 


parum 1e 
ni eii {εἰ 
σεν Chri 
f , opinio 
difcutitur, 


Ao diftttio XY. 


des éius , qui (ibi apparuit y vt 
pente iae recepi y 


f ome reper gor Sin 


«hibituseft ab Angelo, vt infrà 


ülaverba : Eje βέπα primus e mo- 
'wifimu: .'Atenim nec probábilis;eít 
Ruperti fententia ,.& argumen- 
tato eius rma.eít. Loannes 
'etenim dicic (e vidiffe hecin Spiri- 
tu id e(t per fpiritualems& imagi- 
mariam vilionem ; nün 4gitur cor- 
.porali,.& vifibili fpecie vidit Chri- 
fium;vt in.fe efi... Deinde multi- 
tormis fpecies y. & habiuis, cum 
'quo eum Ioannes:vidit non con- 
uenit Chrifto corporaliter ,. & fc- 
'Cundüm veritatem: quinetiá Ioan 

nes ipfc premonuicinido libri, 
Angelum.à Chrifto miffum faétas 
fibi effe reuélauiones. Nos.etiam 
fuprà.ex B. Donyfij Arcopagitz , 
Eh m fentenua oflen- 
"dimus , omnes:diuinas reuclatio- 
nes , & vifiones fiuc in Veteri, fi- 
uc in Nouo Teftamento homini- 
bus facias , immediaté per Ange- 
loseffe factas: lla. autem ver ἃ» 
uz proprié Chrifto-conueniunt , 
Κι ρέμα gclus non fuo, fed Chrifii 
nomine ac vice,eius riimirüm per- 
: n reprefentians Quanquam 
neque ille qui loquebatur Ioanni, 
'fuit Angelus, neque Chriftus , fed 
loannes in Spiritu. .& per Vifio- 
nem imaginariam videbatur fibi 
Chriflum videre , & verba illa fc- 
«um loquentem audire: cuius ima- 
rci effcta fuerat ab Angelo in 


Spiritu.& imaginatione Ioannis. 


Necc t Ioannes , vt adoraret 
Allum;fed nimio pauore con(terna- 
tus; & exanimatus;quanquam 
ineq;hoc reuerà factum 
$i era παρα Vm m 
dum vifionem., 
.& repra- 
dicen. 


DECIM AQ "MINI. 
. — Ὁ] hne | 


03135531 h 


Süpék ifüsvéllis: 
In medio fepte 
- «AUT COFMII, 


merum feprenarium 
:valdé frequétatum., 
Scelebratum effe. io 
.AApocalypfi Ioannis. 
20v op ONaminiuo libri nos 
minauic feptem Spiritus flantes 
ante thronum Dei;& feptem Eccle 
fias , quibus precatus elt gratiam 
& pacem..In prima Vifione Chri- 
ftus vilus efl in medio fcptem can- 
delabrorum;& habens teptem ftel 
lasin dexterafua.. !níecunda Vi. 
fone vifus eft Agnus habens 'fe- 
prem cornua; & feptem oculos, ὃς 
Liber fignatus iepeem figillis. In 
tertia Vifione videntur feptem An 
geli , feptem tubis:canentes. In 
quara Vifione:draco-haber fepté 
apita, & feptem diademata ; & 
fimiliter Befüiz a(cendentesde ma 
ri; ;& de terra. In quiata Vifio- 
ne apparuerunt feptem. Angeli cü 
feptem phialis ire Dei. In fexta 
Vifione Beftia vehens magnam il- 
lam aneretricem , fepticeps erat: 
& ipfa meretrix babitabar fu 
eptem montes ,.& colebatur ἃ 
feptem regibus . In feptima ta- 
men & vltima Vifione celebratur 
mon feptenarius .numerus , fed 
uodenarius. Videtur enim Ieru- 
falem habens duodecim fundame- 
ta, & duodecim portas, &'duo- 
-decim lapides pretiofos: & in.ea 
videtur.arbor vitz ferens duode- 
«im fru&us per duodecim anni 
menfes. Nam cüm ca Vifio perti- 


neat .ad .coeleftem | felicita » 
preíerdm veró fuaram poft re 
Ames onem corporum, ficut per 
"denarium fignificatur fimpliciter 


1 Da 


crna 


TA 2 fel 2i s» 
! Candelabrorum Ὁ 
4 L] - 1 


VERS. 


$3'CIAT LeQor,'nu-;; "Curnump. 


ris feprena. 
rins tam fie 


frequenta- 


fus ín Apa-.. 


εαἰγρ das 
is. 


€ur Eccle- 


$$ 


zteriia gloria, ità per adiunctum 


p*e inzriüm, Musso μα 
um 


''g8 


| 


ria duplicata; tem eft con 
mata jh οτ elicitas tam fecun- 
dum animam, quàm fecundum 
corpus. - ? : 

cd cur Ioannes eptenacia nue 
mero tàm multa myfteria compre 
hendit?an quia fic euenit, vt ea 1fto 
numero continerentur?an quia ad 
eum numerum ea myfleriaaccom 
modare veluerit propter vniuerfi- 
tatem, & perfcétionem numero 
feprenarioin facris litteris denota 
rifolitam ; eo certé numero conti- 
netur homo; quaternario videlicet 
corpus cius ex quatuor elementis 
conítitutum;ternario aurem huma 
rius coníiac animus;Inrelle&tu, Me 
moria,& Voluntate predicus. Ec- 
clefía quoque Chrifti co: potiffimü 
numero commendatur atque de- 
«oratur:nam δὲ feptiformi gratia 
Spiritus Sanctiyanimatur,& vege- 
tatur: & feptem Sacramentis fana. 
tur, alitur, regitur, atque robora- 


tur. 
$9. Sed redeamus ad feptem cande- 


1 
S 


labro. 


labra, quz,vt Dominus ipfe inter- 
rctatus eít paulo infra feriptü, 
irabant feptem Ecclefias Afiz, 
quias B.Ioannes haec ipfa fcribe- 
re'iuffusa Chrifto eft. Reélé porro 
Ecclefia affimilata eft candclabris: 
ft enim inftar caudelabri, furfum 
ad diuinarum, & zternarum. rerü 
«ontemplarionem ereóta: & ad coe 
lcítis fapieniz lumen accipiendü 
AK in alios diffundendum aptata: 
per Dci fapientiam & amorem au 
T€2; & quia ad fimihtudinem auri 


. per ignem tribulaiionum proba- 


ur ἃς purificatur,& malleis exté- 
ditur; & furfum in Coelum,in for- 


mam candelabri centinentis arde . 


remamoris , & doctrinz lucem; 
protenditur. Eft iraque Chrifli Ec 
«lefía candelabrum aureum Ἢ et 
doctrinam Scripturarum lucida ; 
per ciriatem. pretiofa, per pa- 
dentiam. folida, per. grauitatem 
menm & conueríationis ponde- 


pp 


In Ἀῤονούρβῥ Cap. 1. 


rofa per obédientiam facile ducta 
lis,pér przdicationem fonora, per 
perfeucrantiam extenfa, & lenga; 
[recen ercéta; per fidem iw Deo 

ndata:cft denique fimilis Cande 
labro Sanctuarij; quod in Vifione 
— "Zachariz ab Aü- 
gelo. n: UL 


Chriftum autetti effe in medioéo 


candelabrorunt, eft ,habirare eum 
femper im Ecclefia ; ficut ipfe pro 
mifit, cum dixit Apoftolis: Egevo- 
ifcum fum. omnibus diebus w[que nd 
eonfummationem feculi. Habitat au- 
vem in Ecclefia ,varijs.cám modis 
vifitando:velillàminando, ὃς eru- 
diendo, vcl à malis liberando; at- 
que praeruando;vcel donis fuís ce- 
dove en pertribul tbe pes 

,Vel etiam per tri ró 
bando; S purdcando Non [x 
igicur Chriftus eft in Ecclefia illó 
generali modo, q:0 vt Deus eft in 
cun&tisrebus per effentiam, pra- 
fentiam,& potentiam; fed duobus 


alijs fingularibus, & eximijs mo- . 


dis:quorü alter eft ἡ quem dudum 
expofui;per auxilia, & dona fua fit 
pernaturalia mirabiliter Ecclefiá 
paícere ac regere;alter modus eit; 
per vcrani,& corporalem prafzri2 
uam fuam;noflristamen inuifibi2 
lem fenfibns, effe in Sacramento 
Euchariftiz. Iam veró € hriftum 
effe vifum in medio candelabro- 
rum,id efl,effe przfentem Ecclefiae 
denotat refidentiam Epifcoporum 
in fuis Ecclefiis:: de qna Dominus 
nofter apud Ioanné fub parabola 
boni Paftoris copiose differanit; & 
B.Paulusfermonem habens cunt 
Epifcopis: Attendite inguitvobis; Θὲ 
vniuer fo gregi, in quovos Spirifus San? 
&us pofuit Ep:[copor, regere Eeclefium 
Dei,quam aequ fiuit [anguine fuo A hri 
ftus auté dicirur cffe 1n medio Can 
delabrorü,& in medío Ecclefie fue 
fecüdü phrafim Hebraicá, ,p eo ψ' 
eft,inter Cádelabra,& in Ecck fiaz 
ficut effe τ medio Pray ciuita- 
tis, vel populi;'vel hominü aliquo- 
rü,non aliud. figaificar, vifi effe in 
vemplo, 


Zachar.4. 


Matt. vit. 
uomode 
Er» 
babuet m 
Ecclefia. 


loann. 16. 
Actor. 2$. 


LI 


"Mndren: é1 


^ Difutatio X V 1. ) 


vemplo, in ciuitate, & inter homi. 
nes:quanquam,, per fenfum myfti- 
cum;Chriítus:eft io medio (an&o- 
rum , ficut cor in medio corporis 
& cérrum in medio circuli.Quem- 
admodum cnim omnes linez à. cit 
cumferentia circuli ductz conue- 
niunt; &adunantur in centrum ; 
cxtracentrum autem inuicem di- 
ftrahunturatque feparantur:ita,li- 
cét quantum ad multa, & ipfarum 
Bedlefiorum & fan&torum non par 
ua fit diuerfitas ; In. Chrifto tamcn 
vnum funt,per vnam cius fidem,& 
Ípcm, & caritatem , atque doctri- 


DECIMASEXTA 
Difputatio. 


Super illis verbis: 


Ueflitum podere , €. precinfium 
€irca mamillas zorá aurea, ' 


JEc verba breuiter ac 

Ícit€ Andreas Caía- 

1riéfis Epifcopus hüc 

in modum iuterpre- 

tatus eft. Vocat, in- 

it,Iefum,non abfo 

lute hominem , fed fimilem homi- 
ni; quia non tantüm homo, fed fi- 
muledam Dcuserat. Viditautem 
eum podere, hoc eft calari vefte in- 
utum, vtpote Poncificem , fecüdü 
Melchifedech in celeítibus. Ad hec 
vidit eum zona aurea przcinctum, 
non circa lumbos,vt ceceri morta- 
Lum folentad comprimendas car- 
nis illecebras atq; voluptates , iítis 
enim diuina Iefü. caro nullo modo 
fuit obnoxia : fed pracinctus erat 
ad peétus circa mamillas;tü vt hinc 
oftendatur opusriobis effe Dei cle- 
mentia,quz iuftá eiusiram, quz to 
lerari alioqui non poffet, cótineat: 
uim € vthoc quafi fymbolo com- 


monftretur veritas; qnz duo tefta. 
menta,perquz fideles, tàquam per 
duo Domini vbera nutriuntur,vn- 
uaquecingir. Dicitur aurem zo 

na ifta aurea, ad. " 
emallius excellentiam , eiuf- 

emq; caftimoniam, ab-omni 

fusforde., & adulterino fuco alie- 
nam. Hzc.Andreas. : 


Sed nos fupradicta Ioannis ver-éz 


ba paulo diftinétius,& enuclca tius, 
pleniuique tractemus. 

Gracca vox aodíens fignificat ve 
ftem víque ad pedes demifiam,que 
Latiné dicitnr, cunica calarisi Erat 
aucen vnum de vefiimentis facer- 
dotum Hebrzorum:de qua B. Hie- 
ronymusin epifiola centefima vi- 

efiaacctaua, quam fcripfitad Fa 
iolam de Velteacerdorali,fic aic: 
Secunda veftis tecerdocalis , eft ]i- 
nea tunica;gracé appellata ποδήρης 
id cft,ralaris, duplici πάρης ; quá 
Iofephus appellat byffimam : hac 
rdharet corpori , & tam arcta cit » 
tamq; ftriétis manicis,vt nulla om- 
nino in vefte fit ruga& νέα; δά cru 
ra defcendac.Solert milicantes ha- 
bere lineas, quas camifias vocant " 
fic Apis membris,& alirictas cor 
poribus, vcexpedit finc vel ad cur 
fum,velad pralia ; dirigere 1acula, 
tenere clypeum,enfem vibrare, & 
uocunq; neceífiias craxerit- Ergo 
X facerdotes paraciin minifterium 
Dei,vtuntur bac uinica, vt haben- 
ies pulchricudinem. veiamétorum 
nudorum celeritate difcurrant . 


Periflam porro vcítem myliicé 62 


hicawur & facerdotalis C hriíli 
dignitas, & mundiffima eius caro ^ 
& incítimabilis eius innocentia ac- 
gu puris. Quod autem ifla ve- 
is demiffa erat Jin ex ad extre. 
mos pedes , fignificabac ; €eclefia- 
Ílicos viros, przíertim aucem Pra- 
latos, ab omnibus terrenis affecti- 
bus;qui per pedes denvtari iglent , 
puros cflc oportere. significatur ét 
virtus perícuerantiz in bono vía; 
ad nem, dequa S.Gregoriusin. 
Ἐς pruui libri Moraliü bec fcribit: 
TM D 3  Inc- 


59 


$.Hierenp, 


Myfferiam 


, veftis tala. 


ris. 


S.Greger. 


Genef. 37». 


Exod. 25; 
€ Leni. 3-. 


ihédmfie 
rrij fit4n au 
fea cintiu- 
wa ad ma. 
mili Af. 
Danicl.10,. 


éo 


Incaffum agitur bonunr , fi ante: 
terminum vitz deferatur: quia & 
fruflra: velocirer.currit, qui prius 
quam peruenit ad metam; deficit. 


Hinc-Iofeph,quiinter fratres fuos. 


inftus.víquein. finem: perfeueraffe 
deferibicur;iolus ralarem curicani 
habuiffe perhibetur: Nam quid eft 
talaris.tunica;nifi áctió confum ma 
ta? quafi enim protenfa tunica ta- 
lum corporis operit , cüim bona 
actio,ante: Dei oculos vfque'ad vi- 
tz nos terminum tegit .. Hinceft , 
qua per:Mofen τοις Deus cau- 
am hoftie in altari offerré, vt vi- 
deliceromne bonum quod incipi- 
mus étiam perfcueranti fine com 
pleamus. Hzc Gregorius. | 
64. Jam veró cinctura aurea , fym- 
bolum eft regie dignitatis , deni 
fcriptum eft in Píalmo: nonagefi-- 
molecundo :: Dominus regnauit; deco* 
rem induit, induit Dominus. fortitudi-. 
nem, ey pracinxit fe... Danieli vifus eft. 
Angclus pracinétus auro circa: re-- 
nes: quo fignificabatur expertem. 
effe Angelum ómnis concupifcen- 
tiz carnalis: Przcinétum γεγὸ effe 
circa pectus,fit nificat habere om- 
nesatfe&tus,etiám rasionales,& fpi 
rituales aureo caríitátis viticulo con 
ftri&os .. Duz mamillz: denotant 


mentem; & volentarem z vtraque ἡ 


debereffe ci26ta auro;illa quidem,. 
auro fapictitie, hie caritatis -. Dua 
maniillzlaic prabent ,- cum doctri-- 
na pcr predica&onem;tum grati 
per Sacramentorum adinintlira-- 
uonem.." ; 


45 Hincapparet; qualis effe de beat: 


pralazus τ tunica fcilicerralari ve-- 
ftitus;vc omnibus in rebus caftita-- 
temr corporis , & munditiam ani-- 
τοῦ! δὲ innocentiam vic, δὲ aterre- 
nis cupiditatibus ,. & curis aliena-- 
tionem & vacuitatem cordis prz- 
fefcrac: Habeat peQusauro pra-- 


cin&um,plemim dico abimurmrca- — 
rirate;cxquá,& perquam agatom 


nia,& dirigarad Deum.Düzsprz— — 
terea ini HaBearper quaslác: 


prabeat, tu im do&trinz per przdi— 
Lek e o» 


Ins Apocalypfis. Cap. I. 


cationem;vt. dudum diximus:tunr 
gratiz,per frequentem;& frvétvo 
(am Sacramentorum. adminiftra- 
donem. * 


; B. Gregoriusia libro 14. Mora-66 S.Gref; 


lium explanans verba:lla.Iob ὌΝ 


tis:quadragefimiquarti τ Szernir j 
aurum y. quafi lutum: €xponit quin^ 
uc fignificariones myflicas,fecun 
üm quas nomen auri vforpari fo- 
let in facra Scriprura , nimirum 
pro diuiitatis.claritate;pro fplen- 
dore cac leftis:ciuitaris, pro cartra- 
t? pro nitore gloriz fecularis;: & 
pro. pulchritudine fanótitatis τ ὃς 
omnes iftas fignificationes myfti- 
cas nominis auri; idoneis ex diui- 
na. Scriptura produ&is fententijs 
comprobatatque illuftrat.. Verum 
omiffisalijs 5. quz ad rem prafen-- 
tem non [pcétant, nomen auri pro: 
caritate fumideclarans,ira fcribit: 
Nomine auri caricas inrimatur ; 
Angelum: enim quem! fibi loqui 
loannes afpexir,ad mamilias zona. 
aurea cinctum viditzquia nimirum 
füperporum ciuium pectora ,dum: 
poenalr nequaquam timori fubie-- 
éta funt , & à fe inuicem nulla fcif-- 
fione focluütur;ex fola caritate con-- 
flringun:ur- Zonam vero au— 
rcam circa mamillas ha-- 
bere.eft cunctos mu-- 
tabilium cogita-- 
üuonum mo-- 
tüs,per - 
 fo- . 
lius ianr amoris vincula: 
refiringere .. Sic. 
- B. Grego-- 
rius.. 


Gwinque fs 
gnific otio-- 
nes myftug^ 
buinusvocis 
( 4urum. ); 


Digitized by Go. 


Joachimus 
Abbas. 


' bro, capite primo. 


ttyrd2tmrmo $ed nint;ssh 


DECIMASEPTIMA 
2 Difuttio; ^7 

tt 23002 τὶ Bi πὴ ΤΟΥ atl 
Commemoratur pia quedam γι: 
-omméq ue filentio inuoluenda fu- 
εὐ per boc loeo Ioacbimi «Abbatis 
^ difputatio de differentia Zona 
, Aurea, qua Chrilius ad mamil- 
οι dae pracinéius joamni vifus efe ; 
"Q8 Zone pellicee , qua Ioaunes 
" "Baptifta tirca lirmbos pracin- 
us fuiffe dicirur in Enangelio, 
ficut etiam &lías propbeta , vt 
fcriptum esi quarto Regum li- 

εἰ ' 
33 Vp neo, uod hic di- 
« QU, cir, Chriftum effe 
- gà vifum Ioanni pracin 
ΞΔ) Sum circa mamillas 
t |Zonaaurea ,hunc ín 
modum difpntat 1oa 
chimus. Pracinctio zog aurez ad 
mamillas,internz cuftodiam cafti- 
ratis defignar ; qua mens viri fpiri- 

wuialisconftri eftneluxuri 
fluxus eam. pet' Ámmundas atque 
illicitas cogitationes diffoluac. - Dii- 
gna profecto, & valde connenicns 
Saluateri nofirocinétura ; de quo 
fcilicet Apofiolus fcripfit, "Talem 


4 Hrr.7  haberenos decebat acerdotem ; 


Joanr: V4. 


δὶ eflec innocens ,.-impollutus, & 
egrepatus à peccatoribus: Τὰ fan- 
Gum videlicet, & purum , qui & 
corpus poffideret virgin 
terne c ionis m 'foedii 

tem nefcireg: ficutipfe defe dixic : 
Venit princeps. buIMS , ὧν in me 
non babet quicquam . NVerüm hac 
non própter ipfum tátüm,fed pro- 


in- 
ita- 


pter nos etiam fcripra funt , vt an 


AooDifstatio 3001 1. 


6r 
Neh. E TN RS 
qui Joubert 1n atrio ; exteriori 


com populi;fcd 
qui ad interiora perducitur , pude, 


guftet quàm (uauis eft.Dominus.- 
eí-ó 


T ium ve 
fecuftodiam caliitatis; al. 
tera in Zona; i ata eft; 
altera in Zona Ioaunis Baprifta ; 
vterque enim Zonam haburffe legi 
misíed Chriftus auream , ὃς εἰς 
pectus atque mamillas: Ioannes ve 
τὸ pelliceam,& circalumbos. Toà- 


fera. 
" e 33! 


ncs melfilueilre & locuftas come-. . 


dit: Chrifluspiiocm affum cum fa- 
uo mellis. Hac diuerfitas fignificat 
diftantiamzuflitia Indaica, &ter- 
refiris, à iuftitia C hrifliána.& coc 
lcíti.Omnis antem terrea iuflitia 
exinamtur, & deficit, vbi cocleftis 
iuftitia reuelatur.. Vnde Ioannes 
ipfe,quointer natos mulier:m ma 
ior non fuit;fciens creditam fibidi 
enfationem myfierij;& quód ip- 

e ititiam legisqua de terra eit 
Chriftus autem:fpiritualem τις 
dam ,quz decoelo eft; defignarer ; 
dicebat ; Qui dezerra eff; de terra to 
quitur; qui autem de calo-venit , fupcr 


flica;quz de'corlo. 


perfcétorum eit,habere zonam cir 
€a lumbos pelliceam : quz vtinam 
ron decílec i Ἵ eft: 


pturarum defignatzifiis ncceffaria 


exemplo magis ofté »quam Reéteaurem in locufta « 

—€— qu c i ,& lectio, & NA ta:Lo 
uerfatioíacerdotis ; noncius, «ufa enim — leuata, 

e : ^ 4 mox 


Luca. 


Mattb. tu. 


Ioan. » 


65 
mox cadens deficit in volatu: pifcis 
autem , maris aquasinfatigabiliter 
peruolat . Mel queque filueftre ; 

ualemrcumque circa res diuinas 
deletationent defignatzmelautem 
domefticum , integram, & indefi- 
cientem: iucunditatem. Solus enim 
ille fentit, quàm magna fit multitu 
do dulcedinis De: fui,qui fe per ex- 
ceffum.mentis deferit, & faftidiens 
emnia,quz mundi funt;íola coele- 
ftia concupifcit.. 


49  Praferturetianrpifcis locufte, & 


pretio, & myfterio ; Locufta enim 
1n fola terra refider , quod eft infi- 
munt elementum: & vix,nifi com- 
pulfa;paululiim fe tollit à terra ; ὃς 
mox iterum cadens , in terra ma- 
net. Similiter qui fan&arum Scri- 
prurarum notitiam;aut easlegendi 
confuerudinem.non habenr,terre- 
nis defiderijs vehementer incum- 
bunt .. Quod fi aliquando compel. 
luntur furgere , diu in alto.ftarenó 
poffunt:quia,quareos in alto fufti- 
ncat;affiduam:dminarum Scriptu- 


rarum tra&ationem non habent... 


In Zonisquóque maxima eft diftà- 
tia :. quod enimr inter Zonas pelli- 
οὐδε atque aurcas intereft, hoc dif- 
ferc inter corporis caftitatem .: & 
mentis: illic enim. exterior homo , 
hicinterior à carnalibus illecebris 
cuftoditurimmunis.: Zona igitur 
'aurea,virtuseft interna munditia, 


firmum ,. ὃς inconcuffum habens 


coser iiir vir plan 
“σὲ autem diffimiliseft Zona pelli- 
-&a Zona-aurez,& in períeucran- 
tia, & in colore, & in pretio; illa 


«nim cico deficit, & confümitur ve. 
auftate: hac aurem an. fuinouirate. 


."diutiüs cóferuatur, aurum quippe 


impuctribilis eft natura. Ila detor- 


Amis,& viliseft: hecinver pretiofa 
amundi,carioris eft preuj.Sic,quan 
xacumque fit corporalis caítitas,& 
Auftitia, comparata fpirituali  vile- 
"foit: quia poteft carere fpirituali pu 
vkare;qui gloriatur in carnis mun- 
diciz::non poteft autem non habe- 
ye corporalem mundidam;qui gau 


ἘΣ aMpocalypfit Cap. 1. 


det animi caftitate : quamobrem 
Dominus non dixit: Beati yunde cor 
pore , fed Beati mundo corde , quoniam 
ipfi Deum videbunt . In pelle itaque 
plendor non eft;in auro eft:quia il- 
lis Deum fuum videre conceditur; 
ui Zonisaureis circa pectora con- 
ringuntur , id eft , qui fülgore fa- 
pienuz qua paífcuntur, ad coeleftia 
contemplanda,& amanda trahun-. 
tur; &quafipoteftateregia , 1m- 
mundas à fe ipfis cogitationesabij: 
ciunt. Przterea fu κῶν effe Zona. 
peliceajfignificat caflum effe ex ne 
ceffitare,vel timore poene;cinctum 


vero effe Zona aurca,denotac amo: 


re iuftitiz,atque eterna gloriz, vir 
tutem fpiritualis mundidiz toto/ftu: 
dio,totifque. vitibus completi; & 
tenere. 


Caterüm vt hoc vir fortis(nam 7o: 


virili opus eftfortitudine)ftrenue, 
ac perfeueranter praftare queat ; 
neceffe eit , vt mensemsin 
cogitationibus ,.& Dco dignis me- 
ditationibus aflidué-verfetur .- Ali- 
ter enim neceffe eft. vc ruat, qui: 
abrafo. interiori capite fortiter fe 
agere. poffe,.& in fiudio, cultüque: 
caítitatis pfeuerare confidit. Abra« 
Ío autem cap:te-contra luxuriam: 
bellum facere. , eft fine fan&arum 
meditacionum affidua exercitario- 
ne-propofitum caftitatis internz 5 
quod.non parui eft laboris, affume- 
τε... Hocneidiota quide homo;cui: 
donum caftiratis. ex. aliqua parte- 
concedirur, facerc praualet :- nam: 
euamfi litteras legere. non nouit: ; 

ilud tamen quod a.Doctoribus, &5 
Pradicatoribus audit, frequenter 

ἃς tacitéfecum ruminare non cef- 
fat.» Quemadmodum igitur Sams 
fonis crinibus , tàntum robur Dei 


, 
- 


munere;inditum eratyvc & ipfe in«- 


fuperabiliseffet ,.& qnoslibet ho« 
ftes facile fupcrarer :allis vero. ab 
Íciffis, facilé captus.ab hoftibus eft; 
ac miferabiliaddi&tus feruituti: Ica 
ipi tems fortitudinéad vincen 
asimmundas cogirationes:, tur« 
peíquecupiditates,valdé có 
" atque. 


&is- 


Mstsb. ζω. 


τ ρ΄ S y T IE 


VERS.(14 


Con. 5, 


M'yiferium 
Canttiet . 


zr. Cer. i 1- 


^ Diffutatio ΧΕ ΙΖ. 


arque fuftentat affiduus. & Ng 
fus fan&arum meditationü vfus: 
quem fi nog habeat , inualidus fit 
ad repugnandum obfcenis tenta- 
tionibus ; fed facilé fuccumbens, 


carnalibus vitis mancipatur . Ha- 
&enuseft Ioachimi dipuatio,non 
quidem ad verbum, fed ad eius (en 


tentiam d nobis cxpofíta .- 


DECIMAOCTAVA 
Difputatio..— 


Caput autem eius , €4 capilli erant 
candidi tanquam lana alba , c 
tanquam nix : oculi auteur eius 

. fanquam flamma ignis. 


VONIAM Chri- 

ftus in hac Vifione in 
duciturtanquam Sa- 

cerdos , & rex, & iu- 

€x »idcirco induci 

aeos ou, UM cano capite; & ca- 
pillis.són libro autem Canticorum 
inducitur tanqnam Sponfus:, qua- 
propter dicitur caput eius auruni 
optimum , δέ comz capitis eius ni- 
grzquafi coruus . Albor autem ca- 
pitis & capillorum;id aucem eft ca^ 
nidcs,fenilenvantiquitatem decla- 
rat. Licer entm Ghriítusob affum- 
pttonem Humani:atis , in nouiffi- 
mis temporibusfactus c(t homo;ob 
ztérüiatemtame Dizinitatis, quae 
eft quafi caput eius, vt dixic A 
flolus,eftante-omnia tempora. Ca- 
nities porro fenilis macuritaté pru- 


71 


dentiz, iudicij, confilij, & fenten-. - 


uz fignificac..Oriur autem cani- 
ues ex defectu-calorisnaturalis: fi 
militer etiam matyritas iudici), & 
prudentiz non nifi re τι 
€er:é mulrüm refrigerato paffionü 
animi zrdore , contingit deep 
€audor ctiam capids ; 


vel lucec,& calorem tribuic 


63 

denotat intelle&us ,.& voluntatist 
vnde nafcitur candor, & munditia 
capillorum;id ci ςοβιεαείοδαπι, dr 
- j num animi. Seneétus.item; 
onginquam experientiam ;pru- 
dendi hét cxiftimationem, b id- 
que fidem fibi & auctoritatem atq; 
reuerentiam conciliat : & hucípe- 


᾿ς GarilludScripturz przceptum:Ce 


ram cano capite confurge,c bonora per. 
παν fenis. Nihil autem in hoc 
dicitur de canitie barbz, fed deca- 
nitie tantum capitisquoniam ii ca 
pite. potiffimum requiritur fenilis 
maturitas ,.& grauitas , in iudicio, 
in affeétu,& m motu:huiufmodi.n. 
elt laudabilis (enectus, de qua fcri- 
piunt eft: Cam fun fenfus, bominis, e 
415 [enePutis vita immaculata. Apud 
Danielem €apite md Deus Pa 
ter , & in hocloco Chriftas Domi- 
nusinducuntur canocapite , quód 
viriufque vna fit dninitatis anti- 
quitas, fiuc, vt cógruentius loquar: 
2ternitas. : 
Ceterüm.llud: Tanquam lana al 73 
ba , ὧν tanquam nix , minimé vacat 
patens - Lanaetenim candorent 
habet. mediocrem , & tolerabilemi 
vifui; & applicata corpori, calorem 
prabet fuaucm ,& commode fouea 
tem ipfum corpus : habet quoque 
lana mollicíem ta&tus;per quam be 
neapplicatur corpori:per hoc auté 
fignificatur,quemadmodüm Chri 
fius Dominus,cüm in terris verfa- 
retar,feíe ad infirmitatem hominü 
demiferit,& accommodauerir. Nix 
vero exuperantiam Babet cádotis,. 
rigoremquc fors i vim pur- 
pen fordes; & fo&cundanditerrd:. . 
0 autem myftice interpretata & 
accepta, fuifí reperiuntur in Chri 
fti przdicatiotie; & ina. 
equitur illud: Orsi autem eius, 73: 
1angsam igni. Quz verba 
Richardus de: S. Victore hoc mos 
Ὁ interpretatur Flamma ignis 


Lecwr Le. 
Nif.19. 


84)... 


Myfleriums 
lana «bt 


A€ niuis. 


Richardus, 
Myfierium 
ΤΣ 


vi ignis. 


PC 


"m 


64 In Apocalypfis Caps T. 


fapientiz , & calefaciramore iufti- 
ua: rea autem refpiciens ; 
terret ferocitate comminationis 
ὃς incorreptos cxuritircendio dà- 
nauonis.; 5ic ille. Nos dicamus; 
iftis verbis declarari exactam curá; 
períeétamque — ; quà 
Ecclcfia fuz Chriftus haber. Ὅσας 
liautem flammantes ad ἢ militudi- 
nem ignis , ria denotant; & clari: 
térem , ὃς calorem;& vim exuren- 
di atque confumendi . Claritas fi- 
gnificat clariffimam Chrifti -fcien- 
uam. & przícientiam omnii quz 
in Eccicfia fiunt; queq; futura vn- 
uam funt z illuminat quoque y: & 
rificat Ecclefiam ,docendoiéam 
quacunque fcire ipfam €x pedir. Ec 
quia'omnia fcit ὃς poteít,conue- 
Meer rene rcgit; APTE 
per calorem Spirinus farci: 
uet, f ndis 
ficateam. Contra yero improbos 
Atque impios, tanquam ignis exu- 
rit atque confumit , omnia eorum 
diffipans confilia; omnéfquein ni- 
m redigens conatus ᾿ ac deni- 
que fempiternis eos mactans fup- 
plicijs Am M rims “ à 


DECIMANONA. 
Super illis verbis: Wm 


"Pedes autem eius fimiles auricbal- 


vegetatix vini- B 


tem pedes ifi fimiles chalcolibd- 
no.id eft ,' thuri mafculo, hoc enim 
cüm eft incenfum; iucundiffimum 
odorem fpargere folet.Ouod fi vo- 
ces, r de omen hoc cófiatur, feor 
fum 4nterprereris ; pér zs humana 
Chrifli matura, per thus avtem di- 
uini eiufdem fübftantia denora- 
tur: per vtrumque veró & fidei 
fragrantia , & inconfufa raturaríá 
inter fe vnio atque coniunctio. Aut 


er zs , fugis licarionis onus 
(ki mewtery το Gen- 
tium ad Fidem cónmerfio,ad aram 
dg on qne s C hrifi 
etiam ; i Chrifti 
dici nA ats fint Ec- 
clefiz fundamenta, & ad Magiftri 
exemplum , in centattoris camino 
egrcgié probàti ; atque examinati, 
ARE. CAS, - vim 
0s ante variet 
num μιά θα decfarémus. Prot- 


lo:Similes aurichalcon Gracislibris 


legitur :im4e» cbalealib ta 
tem chalcolibanus no c 

fitum ex chalco ,id eft, zre Ad 
Libano, quieít $yriz mons finit- 
musIudez. Putat autem Aretha, 
ifto nomine fignificari fpecie quan 
dam praítantffimi ris , quod in 
monte Libano, id temporis effodic 
batur;atq; fabricabatur. Andréas, 
hose ^ Slt gt oic eius verbis 
manifeilum eft , admiratur &ono- 
mine denotari thus mafculum , id 
eft; potentíffimum, odoriíque fra- 
grantifümi , ideoque appellatum 


LY WISSULS. 
faneaem 1cctio- 75 


YERSis —. go, ficut jn camino ardenti, reum, 
«ἰὴ ric ups ;  yariant etiam Tatini codices: 76 
Δ ORVM- verborum complures habenr , fimiles awricbat- 
Nan "Andreas in co: nononlli vero fames ericbaleo: 
nj. tionem tradit huiuf- (cut, i pH cow me ad- 
* modi.Perpedes,Na- dium habent; Lilani, fiue clibani.Si 


zianzemus Chrifti (ς ue aucem legas;aarichalco, fiue ori- 


cundum carn. ebalco , nihil intercft ad. fententiz 


nromiam cffe veriratem , atque congruentiam. 
mart. enim Chrifti Ice;arque fumer om 
ro,Diuinitati squafipedumlo tus Pompeius primo e Ver- 
co fuic,n illam ac 0: dorum. ognlicarione dexileiibins 
: nit, & nofi uog:íalutem per Aurichalcum,fiuc orichalcum qui- 
sandem c u- dam putant compofitum,ex erc, & 


Tyconius; 


Fan, ἐμ δ, vt in rhACe4gRde 0l 
Myflerlite 27 δε τες, condam il umodipe 
dim σης  dibusChri Lasers sco imd 
JH fimili iamus.-:Quaruor füntiflius my: 
irm TieryopvdeAubierepateMireLqS- 
annua — nes. Primaseft Nazianzeni, vtre- 
mer Wter-.— fert hoctoco Andreas; Chrifti pe-- 
preauo- des interpretantis (ar&am Glirifti 
πε;.. carnem,& Humanitatem;per quá 
fci'icet dieinumr. Verbum αὐ! nos 
venit , & nobifeum conuerfatum 
mira cdidit opera, noftrramque fa- 
Kapertus.. — Wütemperfecit.- Eandem Rupertus 


auro, fiue quód colorem habeatan 
reum :- Orichaleum fané dicitür, 
quia in. montofis locis inpenitur 
mons etenim grace, 'o'gos appelld. 
tur. Inter fpecies autém eris pra- 
€iptt commcndationrs & preriy 
iffe aurichalcum y teflátur Pli- 
nius st 4. Cap. 1. illis verbis: 
Mox viliras precipua gris, repert 
in Erud ἜΗΝ NN A 
mé aurichalco , quod praecipuam 
bonitarem,admirationenmque'diu 
ebrincir. Iam veró pro illo, In cami 


c moardenti', unnc,libri gweci habé 


ar dents ; gracé 


γ δ 
t4 


rem le&tionem iftud refgrii-r ad at 
richalcum.-zs. quippe multo ig: 
di: mulcimque 1gneícens, ad co- 
lorem auri perducitur Secundum 
priorein-dedtionem iftud refercur 
ad: pedes: Chrifti ; qui dicuiitugar- 
dentes, fiue igniti, quafi cffentin 
camtno iz uis, Sed profc&to pofte- 
rior lc&:o multo-congruentierem 
a'que commodiorem haber fen- 
téndam. Weite in prima Homi 
lia carum decem. ἃς o&o Homilia. 
rum in Apocalypfim , qua falsó 
infcriprz iunt. B. Auguftino,cüm 
ex Tyconij Commentarijsin Apo 
calypfim confarcinate fir, vt nos 
füprà oftendimus in noflris Prole- 
gomenis, ob idque deinceps 1ftas 
Homili2s füb.nomine Tyconij cita 
bimus: Tycorius igitur locum 
hunc Apocalypfs ita egit, & ci- 
tat: Er pe les ens [miley aurichaleo eli 


65 
fequitur interpretationem hzc fcri 
bens: Per pedes) ( qua pars , finis. 
éft corporis ) re&e intelligitur In- 
carnatio, & Humanitas Chrifti , 
na ion asteinfat 
m. ΠῚ: pedes; :Hu- 
manitas.fimilis aurichalco re&e di 
citur. Sicucenim aurichalcum mul 
tisignium impendijs ex pis «6n 
citur ad colorem. 2uri- ita ἃς illa. 
Chrifli Humanitas per multas tri-- 
bulationes, paffionis & mortis per 
ducta eft ad gloram duinicatis y. 
qua peraurum figurari folet: vt fic 
iam-& ipfa immor:alis, & incorru- 
pubilisarque impafüibilis. Vnde ἢ 
gaanter di&um e(l: Tanquam in ca. 
i: per hoc enim γοζι ἃ 


mino 
intelligitur moleftia paflionis, qua. . 


oporuerat: eandem: Humaattaté 


conflagrare ,. ficut. fcriptum eft: 
Nemeterrni Clifém pef LU το 
trave in gloriam fam? Ad. hanc ip- 
iam. interpretationem pertinet 
qued alij dicunt; per pedes fignis: 
ficari Chrifli in terris conueríatio- 
ném cum hominibus; fectndum il 
lud Po? bac in tris vifus efl, & cum 
bominibus conner(atus eff. Fuit autem 
Chrifli coucrfazio fimilis aurichal 
coardenti; plena fcilicec ardenti; 
fima caritatis, & fplendidiffima ía 
pientiz, ac forciffima patientiz.- - 


- Secundam int ationem tr475: 
epe 


dunt Andreas, & Aretha, qui pe- 

des Chriiti, Apoftolos interpretan 

cur: hi namque Chrifli nemen pet: 
vniucrfüm terratum Orbem porta, 

ucrunt, ficur d: Paulo dixit Do-- 
minus, .F'arelcélionii ef mibi iffe, wt 
portet ncgen' meum coram Gentibus, t 

regibus, e fils 1frael. Fuerunt ite 
eive pedes myftici corporis 

Chrifti; quz eft Ecclefra: Super eo: 
rum quippe fide, ac do&trina fun- 
data cit Ecclefia. In quos etiam be: 
ne competit, fimiles effe aurichal-- 
c0, quia & fplendorem habuerant: 
auri; id eft, fapien tiz, & cariratis: 
ardorem, & firmitudinem: ris, 
propterinuictum.virtuts robur ,. 


' atque- infuperabilem animi con-- 


{4π-- 


Lecut: δ. 
9. 


Ribtra, 


Pfal.122. 


Ifa.63- 


T'yconius. 
Beda. 
A5mbrofiut. 
Haymo. 
"Anfelmus. 


66 
ftandam. Tertia interpretato pla- 
cuit maximé noftro Riberz , qui 
p iftiufmodi pedes Domini figni 

cari putac , inimicos Chrifti, & 
fané&orum cius 2 eiuscon- 
culcandos effe , fici: ei promiffum 
fuit à Deo Patre illis verbis :: Sede 
ἃ dextris meis, Danec ponam inimicos 
140; fcabellum pedum tuorum. Hinc 
autem difcimus , eos conculcatum 
irieo modo , quo vi&tià victoribus 
cum indignauone conculcari fo- 
lent: iuxtaillud , quod per I(aiam 
dixir Dominus: Calcawi eo; in fure. 
ré meo , (y conculcaus eos in ira mma, 
Ccnculcandi preterea dicuntur εἰς 
fe pedibus ignit's,quód eternis In- 
ferni cruciandi fint ignibus. 

79 Quarta interpretatio eft Tyco- 
nij, quam complures alij przcete- 
ris approbarunt , Beda, Ambro- 
fius , Haymo , Anfelmus: per íftos 
Chrifti pedes intelligi debere no- 
uiffimi temporis Fi ,inperíe- 
cutione An 


nandaeíl. Etquia pes » noutfh 

pedes ignitos 

eure i xn 

fia nouMfimi temporis intelligitur, 

multis Solnisiionibus " ow au- 

rum in fornace probanda. Ideo 
fimilanit , quód ex are, 

- δ igne multo , ac medicami- 

- - ne perducitur ad auri co- 

- rem : Sic Ecclefia 

per Neira 


paí- 
fiones purior red- 
ditur. Hac 


ΜῈ vehemencer. loqu 


In Apocalypfis Cap. 1 


V.LOOG.E.-5.1 44. 4 
Difputatio. 


Super illis verbis: 


ox ilius tanquam vox aqua- 
rum multarum ; 67. babebat in 
dextera fua flellas feptem . 


ANQWVAM voxa-$o 
quarum multarum , 
( ait Ioachimus Ab- 
bas) vox Chrifti efie 
dicituizquia ficuc plu 
uiz mul z fono mul- 
tiplici concorditer fonant: ita cüm 
multa fint dicina: auctoritatis clo- 
quia , & tam multi ,& tam diuerfi, 
τὸς o regm differentes facrorü 
voluminum tractacores , in quibus 
itur Chriftus;in vna tamen ve 
ritatis fententia, & in vro fermone 
caritatis. quz efl confumma:io mà 
datorum Dci,conneniunt . Et qué- 
admodum fonus inundátis rluuiz, 
autimpetus fluuiorum per alta prz 
cipiia adloca humiliora detluen- 
tium; longinquo auditur; ita pra- 
dicatio Chriflietiam in vItimis ter 
rz finibusexaudita elt , vcieftacur 
Pfalmifla de fan&tis pradicatori- 
bus Euangelij, dicens: Jmoemnem 
terram exiuit fonus eorum , Cr in fines 
Orbis terra verba eorum. Hzc ett illa 
pluuia voluntaria , quam fegrega- 
uit Deus hzreditati fuz .. De qua 
Paulus dixit: Terra fapé venientem 
fuper fe b lens imbrem , (δ᾽ germinaus 
herbam opportunam illis, à quibus coli- 
tur , benedictionem à Deo accipit ; profe- 
rens autem fpmas ac tribulos , reproba 
eft, ὧν maledicto proxima: cui confum- 
matio cum combuftione erit. Terra pro 
fe&tó quz accepta pluuia pro her- 
bis fpinas protert, m 4o pro- 
xima eft; quia accepta Chrifti pre- 
dicatione , & doirina, fru&tum iu- 
fücic proferre negli vt ac- 
: €epta 


VERS.ié 


loachimus 


Ad Rem.tg 


Pfalm. Wr. 


Pfalm. 67. 


Hebr.6, 


AÉdpoc.17. 


Quatuor 


virtutes a- 
qur conue- 
niente: [rf 
dicationi 


Chrifli * 


P fal. 143. 


Cur Éccle. 
fa Rellores 
comparen- 
wr Gellts, 


$8 ad quid perg e M θέαν 


Yam "XY. 67 


ta verbí pluuia ; ie 
Aie Sic Toachimu 
δι᾽ Vox iraque Chrifticom 


voci , id eft , fono: Mgr rivi 
r&m:quia predicatio doctringChri 
fli tam fonora fuit vt in ómnem 
terram exiueric fonus eius; re&té 
aurem dicitur: "Aquarum multarum: 
aque λείῳ χε τὴ ; dn peti inz 
uit, i multi funt: predicario 
Doer re Chrifti, de in vno 
tantüm populo Hebreo , ficut pre- 
dicatio véterum Prophetarum € 
lufa eft: fed omnem terrarum Or- 
bem peruagata;ad omnes Mui τὴ 
gentes diffuía eft; Ea porro 
tuor habuit aque virtütes : Vini; 
reftringerdi nn ,;& cupiditatem 
rerum tetporalium :alteram ; re- 
frigerandi ardorem concupifcen- 
tic : tertiam ,lauandi, & mundan- 


difordes pce vae finu d 
pipa ;& fecundan 
ES Ad hamitas P P fuaues, 
hes ss virtutum fructus pro 
fcrat » & huc pertinet illud Daui 
S anima mta ficut terra fine aqua 


ftellé in dextera Chriftn ἡ) Ipfe- 
5 et paulo infrà interpretatur , ef- 

clos feptem Ecclefiarum , 
ide hec i bee iuffus eft Ioa-. 


Ses Angl ycró nominantur Epi- 


fcopi , & rectores carum Eccle 
fum: Qui redté comparantur flel- 
lis $ coelo fixis , atque imerrand- 
bus : quales cnim fürt taturales 
Hlarüm fiellarum proprietatesa 
virtutes , talcs quoque oporte 
fpirituales Epilcóporkirp 
bu Ay virtutes in ἀδξυ θὲ - 

endo diee ue Ec- 
end fieflg 


t 


do; pa- mine,perquam fit 


quam in remedium tenebrarüm ; 
δὼ die, folis luce lumen earum 

capté,corh- 
δ ἃς ft "ER 


Epifco Hi & re&ores: ici in 
quos n€pe fa br Apa q 
pium Danichs $12- 
multos Ad iuflitiam |, "rni 
flella in perpetuas prernifaser . "reb 
etiam fortaísé quifpiam iflas fcpré 
flellas interpretari feptem plane- 
das,& naturales corum proprieta- 
tes , atque virtutes ab Aflrologis 
expofitas , on infcité ad Epifco- 
pos , fcciindüm. myfticum fenfum 
&ccommodare. ow bans Abbas 
enc longam difputationem ponit 
in τὰ, Vtoffelidat, per fe feet No 
netas,effe defienatos viros feptem 
viruite admodum infi uidi- 
uerfis in temporibus floruerunt: 
uorum primus , humani gerieris 
Mint fuit Adamus : fecundus ,. 
Noe : tertius , Abraham: quartus; 
Moyfes: quintus , rex Dauid: fex- 
tus,foannces Baptifta/feptimus;qui 
füb finé m: ndi venturus eft; Elias: 
& ad fingulos iftorum', proprieta- 
tes δὲ virrutes fingulorum - plane- 


Septem pln 
Meta. 


lIeacbimws. 


"x 
We ὦ 
- 


tarurnit) p : aprári & acco mo, 

dari den at. Hanc vero di ᾿ 

QUA A PLANO Ier 

- C 2 Ea ΤΟΣ, ᾿ 
4 te: feptem tte ᾿ς 

qua vidiffi in dextera mea. A ΨῬΈΕΙ 


Sed quid eft. "altores, & reBio- Y 
y ide í d 


fi£ effe in EC 


u T & vnde: 
T ἀδιο it $ 


rum. Omnes. üidem electi funt 


ftfa,hono-- 


reffiui in ho- 
t benedictioalio- - 


ERA ἢ in tnanu Dei , de qua nemo poteft 

Eso n: dam d ed 3 D» €0s rapere: fed punc Jer Ly rid 
Korn fonent, fitit fn dextera dins i, i m "Uu 

s ptos P uxu gueviruud p acid & fingula 

fuz con Sn. on e dire&tione , 

feriórem e Ea S icone Dei: 

ps Vadis δἰ ρανῆν Péstane & 

elt viu P initaqu 

fum punuseit lucere: Rear bonor “ἀν eduedue 


68 


! dn Apesabpfis Cap. T. 


Manbay- 


& quia omnia bonaíua Deo refe» ritiseorum «f&caciter difcindetac, 
runtaccepta,grato, & pio.animo diuidet, prorfus adeo, vt mali eit 
vfurpant illud Dauidis didum: in. fupplicium ternum, iufti νερὸ 
Dex terv Domini fecit virtutem, dexte-. 1n vitam evernam:& tuncinuicem 
Pal 137. — ya Domini exaltauit.me. feparati , nunquam amplius con- 
grcgari & permifceri poterunt. 
——, AudiarlcdorRupertum,quihàc — Reperur 
ipfam interpretauonem pulchre 
VIGESIMAP RIMA uadicbis ipis dnx foe τὐκεῆεαις 
i ,co vltimum fignificat iudicium : 
Difgatatio: uemadmodum ὃς in Cantico  :Dewr32. 
/ , euter.onomij Deus:dixit: $i acve 
Super illis vetbis: ro vt fulgur gladium meym, c quid 
231 'hoceftet, mox declarans;adiu r xit; 
ςἰς Exoreeius gladius wtràqueparte Etgrripeeririmdiium mapa mea Τὲς 
"'VERS.ió E ibat. , iudicij gladius vtràane parteacu- 
MCRÍMS xt 2 , tus,uncdeoreChrifiexibit, dex τὴν 
; E 4j teram fcilicet, & firiftram proane evt v 
Myjlerium $4& Sp n T LADIVSexore'Chri riuscetfcaciter difcernens,& diiu- 
gladj. INO fü exiens, fignificat dicans Exitus iffliusgladij ad dexte 
verbum 3piritus,fi- ram, erit ille: Vente benedihi Pais — 
cur dixit Paulus E- mei Hocnamqnedidlo,glidiuscius Μαρίας: 
S petis capis to: ita,carnalitat TURPE deuora- 
t Sumiteiquitsgladiá $p 'tdanéti iam.non. fnt caro, & 
ritut, e ef! verbu Dei. cuius m ' fanguis, fed finromnimoda carnis 
Hor vim declarautc idem fcrib -&fanguinis corruptione [poliati: 
me bras: Viuns efoiquit.fermo Di que modo,permancnte natii- 
ra, in alteram gloriam Ense 
Exirus porro iliius gladij ad fini- 
ftram, erit horribilis illa fententia: 
"mo 2Difcedite à me .m. | in i ater- 
num, qui praparatus eff Diabole, ir An — py cm. 
$45.15 - delis eis.N vrimque frc eric efficax il 
Xd c Dei legladiusmdicij, vt eant mali in 
fLéirefiftere,ne | fupplicium aternum, boni vero in 
um impedire, aut vim cius. vitam ztcrnam,.& fc inuicem di- 
ι ΝΕ v fcindic. hominé uifi,nunquam amplius adunari, & 
liuidens eum a viijs, & iungens  permifceri queant, ficurnunc in 
Deo: vel diíciffum &.diuidum à Ecclefia mali permifli funt bonis. 
Deo, iungit Diabolo, aternifque Hzc Rupertus. | ur 
iMerni iuppliciis. Duplex iftius. — Aliam quandam huius loci in- $6 1,54:5jpp, 
gladii, acies, eft virtus miraculo-. terprerationem tradir Ioachimus, $^ 
, Q4, Hm, & innocentia atque ancti-. qu cft huiufmodi;Gladins icutus 


monia vitz: acumen vero, cft 


/cacicas veritatis diuinz. 
35 | Ahjgladium iftuminterpretan 
fententiam Chrifii iudicis in 


exttemo iudicio. Exibit tunc ex . 
ore Chrifti gladius anceps, quía.ex . 
rema illa fententia rendue ποτ 


tem hominum, & qui ad dext 


. de bono »ere glorietur. 
fucrint,pro n | quod operan: de iuftici 


cffi-. ex orc Chrifti exiens, ipfc.cft gla- 


dius Spiritus, quod eft verbum 
Dci, Dicitur auiem ex vtraque 
parte acutus , quia ficut de co pié 

lo conqueritur San-. 


: duffum, Cy impium ipfe cen- 
umirenim ἐμ ne 


Ephef.. 


Ie 6. 


Y.Corin',T. 


, VIGESIMASECVNDA. 


Difputatio X X 11. 


ter cleuatus perdat; vnde & per 
eundem Iob dicitur: Propter. fuper- 
biam quafi lanam capies me, & c.con— 
fumit veró & impium; ne perfeue- 
recin malo, & de clementia Der 
temporali, qua fuperbe abutitur;. 
ad eternum: rapiatur fupplicium.. 
€onlumit porro illos, quatenüs 
vél malé. viuunt; vel male viuere 
offunt, vt definat in eis,quod ma. 
e funt, veleffe poffent:& maneat 
in cis, quod Dei. eff, rectitudo fci- 
licct; & veritas. Debent quoque 
hócipfam imitari Do&tores, &-hi, 
quibus regiminis cura. commiffa 
eft, diiudicantes non. fotum. illos. 
quac ui 
e bonisoperibus fuis laxari. plufa 
decet,aur prefumere deprehendüc 
ne fubrepar eis appetitus laudis,&. 
virtu:em. ac meritum boni operis. 
gloriandoin femetipfis amittant: 
ied potiüs obremperent [alurari: 
documento Apoftoli dicentis: Qui 
gütriatur, in Domino glorietur , & cau-- 
íam huius reddens, fubdit. Nen: 
enim qui. feipfum commendat, ille pro-. 
batus eff, fed quem Deus commindat: 
Haánus ex Ioachimo.. 


δὶ 
T 2 Ri 


^U'Difputatio- τ 
Super illis verbis:: 


xiii n fri 
VERSi6 sce RIS RUM δον 
Er facies'eius;ficut follucet ἐπ 


ARupertus.. 


(yir fuas c 

mauTO 175 1 hi 

jn 5T latam Chriflo: 

CAWwE, fentendam (ait Ru 
*  pertus ); quam εκ -- 

ἡ) mus fignificari per 

" gladium: ancipitem: 


tem; fiamque in P 


noruma malis: diuifionemr; dein— 
geps.yidebitur Chriftus in geternü 


6x ore eius prodeun-- 
n bo-: cet'invirtite [ua fignificat bearifi-- 


in fua claritate ab illis Beatisquos: 
in dextera fua σὸν εν habebit, vi-- 
debitur, inquam, facie ad faciem; 
illa vifione,quam pollicebaturip- 
fe diligendbus fe, przmium fore 
dilectionis fuz, dicens: Q«i diligie 
me diligetur à Patre meo, ego dili 
gam eum, (δ᾽ manifefiabo εἰ meipfum. 
& hoc ipfum fignificatur iftis ver^ 
bis , Facies eius ,ficutr fol Incet'in virtu 
te fua. Facics eius. Ideft, prafentia. 
& clara eius vifio. Lucebit: in virtu- 
te (48 id cft, in maieftate fua, & in. 
fuz dininitaris gloria: tubc com- 
plebiturillud Tat vaucinium: Ef 
erit. Iux-luna ficut lux folis: & lux folis 
erit febtegmpliciter ficut lux: feptem: die-: 
rum, in dre, qua: Dominus alligauerit: 
vulnus populi fui-er pereuffuram plaga. 


eius. f[ananerit: S eqs eft luna, 
quz tüc lucebitficut fol;abíque va- 


rietatibus crementi;& decremen-- 
ti5quibus nuné variatür in lioc {τ΄ 
culo;nifi Ecclefia;quz tunc erit fi 
milis Soli'fuo, Deofvuof Scimus; in-- 
quit.Icannes,quia cum: apparuerit, [imi 
les-ererimus, quoniam: videbimus. eum 
ficuti eff. Ip(a porró lux folis quanta: 
eritf Sicutluis, inquit;feptem dierum. 

quod eft dicere, Ouante claritatis: 
erat Deus Verbum,ctin fex: dieb.- 


-—  fierentorimia;& feptimo die coni 


plerentur omnia per ipfum; tante 
claritatisin carne fira. tinc. erir a-: 
pud Deum. Patrem íüum. Hoc 
enim: & ipfe orans dicebat; Ee 
nuncclarifica mcPaterapud temetipfum 
claritate quam babui priufquam mun: 
dus: effet apudi te: Oud autem eft 
diesi.la, in qua alligibit Dominus: 
vulnus populi fui; & percuffuram: 


εν plaga ers fanabit; nifi illa vifío fa: 


ciet folis huius,quz fanitas erit ge: 
neris liumant; & perfecta fanitas: 
plage eius,qua omnes in Adam fui: 
mus plagati,qua duplex fuit mors: 
tum animi,tuim corporis.. Sic Ru- 
pertus.. JAEN 


Joan; 14»- 


Ifaía: 15. 


Locus tfaig 
cap.30.. 


Y. Zoam 3». 


n 
Gm ef1.. 


«9r 


Locus: Toss. 
E». 


VM 


Hlud igitur facieseins freur fol lu- 88) 


cam claritatem, zternamque feli. 
ἀδο ε μα qus fruenvir 


viden— 


qua fruentur Sancti 


Ecce. 43. 


Mattb.13; 
ὦ τ 


Mattb.i7. 


Huius no 
min (fa- 
ties) varia 
$2 f acris li 
seris vfur- 
paie, 


79 * 
videgtes Chriftum in celis.Illud, 
"tute (μα, dcnotat meridiem , 
tuncenim máxime lueetíol homi- 
nibus,comparatione aurora. & ve- 
fperz. Huc fpcétat quod fcriptum 
eft de Sole: 4n meridiano exurit. ser- 
ram,(y in confpeHlu ardoris eus quis po 
tirit fuflinere? Triplicuter exurens mon- 
t6, radios igneos exfuffians, ev reful- 
gemi, radijs fuis excacat eculos. Quid 
autem mirum fifacies Chrifli lu- 
ceat vt fol,cum tpfe deiuftis dixc- 
rit: Tunc. fulgebunt ifti ficut fol ὃζ 
in transfiguratione fua, cum dare 
vellet rantüm fpecimen quoddam 
gloriz fuz, dicitur refplenduitfe fa 
cies eius ficut fol. Ergo quod facir. 
τείνας Solis 1n rerram,illumina 
re fcilicet eam,& calefacere,& pur 
gare,& fecundare, & iuuaread ge- 
nerationém,& accretionem,& per 
fectionem eorum omnium quz na- 
fcuncurex ea:hac ipfa fpiritualiter 
accepta, mul;oque plura, & am. 
pliora. prac Ecclefie benignus, 
Chrifti repecuus in eame... 
9. Sciatporró Lector, nomen fa-- 


cieipreter vulgarem & vfitatam 
iliius fignificationem, quacuor ha- 
bere abae nificauiones in facra 
Scripturanon inifrequenter vfür-, 
tiam, vnde eft illud: Facic ad. fa-- 
ciem videre. Deinde | fignificat , 


fuperaliquem.Pofítremó fignificat. 


potentiam, & gloriam ftatus, & do 
minationis regiz,quem ad fenfum 
illud in Pfalmo.13 1. fcriptum | eft: 
Propter Dauid feruum tuum , non auer 


tas faciem Córiffi tui Chriftus itaq; 


foleii,& facies eius, eft dp-- 
fius: que ante Li n icr o. 


lis νι in € : in Lege, fuit 


; tem Sanctorum . 


ficut in anrora: ir primítiua Bccle 
fia tanquam ín meridie: fub finem, 
mundiceu lux folis ad vefperam.. 
Vixenim tunc aduéniens Domi- 
nnsfidem rcperierinterra,& refri 
geíce: caritas, & abundabit iniqui 
tas multorum. 4 


VIGESIMATERTIA 
Difpatatio. 


ΑΜ pulchra quedam e^fr - 
ὉΠ difputatia fupcr octo Cor-: 
(oris Cbrifli ornamentis , cum. 
. quibas ipfe ihi bdc prima Oifio- 
"meapparuit B.lóammi, — ΄ 


gg ECEM sitamtua qe 
- bJ " peris € in ς, 
prima Vifione defcri; 
bi purac Ambrofius; 
UMP quorum ipfc duo reli 
irintacta, quód ea per m 
um. Dominus inrerpreuatus fit; 
hzc aucem funt: fepeem candela-, 
braaurea;in quorum medio Chri-, 
ftus effe, vifuseft, & feprem ftella, 
uas habebar in dextera fua. De re 


liquis autem octo ornamentis ἱτὰ ' 


i differit Ambrofius,veoftendar per 


feptem priora , defignari feptem 
étorum bominum ehdan dui 


τ 1n Ecclefia militaatiab initio Mun. 


di vfque ad eius finem,;per vniuer- 
fa temporum intern runt 
& fucuri funt; Per ocrauüntautem 
ornamentum ificari felicita- 
celis, maximé 


vero, que poft refurrectionem lu 


| uirae 


Eft itaque primum ornamétum 
pret poderem appella dehgnds 
pres poderem auit, defignas 
Electos,qni.ab exordio nq. 
runt víque Diluuium. Secundum 
ornamentum; Zona aurea,praci 


ns pectusad mamillas;per quam 
RenibcanturPattianchs “τᾷ ddl 


^ Bifwutatio .. X 11H. 


nullam aliam legem nifi natura- 


cans ipfam Legem vererem 
ftos qux fub Lege alui fati funr. 
Quartum ernamentum , Oculi fi- 
cur flamma.Ignis ; per quod defi- 
gnantur Propbet& Veteris |Tefta- 
menti.Quintum ornamentum;Pe- 
Me miles Socios Mey ai 
éti; per quod defignati funt.A 
ftoli Chrifh- BexGUM PRATER C, 
vox tanquam vox aquarum mul- 
tarum; fignificans innumerabilem 
muldtudinem gendum ,quz ad fi- 
dem Chrifti conucríz funt. Sepri- 
ea ornamenrum; Gladius ex ore 
rifti.exiess vtraque. parte acu- 
tus , denotans Ele&tosi in ποκα 
i temporibus futuros, ὅζοη 
ira Antichriftum foruter pug. a- 
turos. Octauum ornamentum. E4 
E» eius fol lucet inwirtute fua;quod 
gnificat feliciffimum ftatum Ele- 
dom in. ccelis ; ; prefertim veràó 
polt gloriofam corpotum tefürre- 
étionem fucurum. 
φὶ Sediucundum , opinor , Lectori 
fueritjyhac ipfa,qui nos curfim, (x 
ftrictim diximus,quemadmodü di- 
ferte ac luculenté declaret Ambro 
fids, ex proprijs eius verbis hic ap- 
Ἐν cognofcere: Sic autem fcri- 
it Si (eptem candelabra , & fepté 
ftellas;pro duobus.ornam enzisacci 
| pias , decem reperies ornamenta 
quibus Domini corpus decoratum 
iffe vifum eft.Sed quid fepté can 


ἀπε 


' delabra » & feptem ftella fienifica-- 


rét ; Dominus ipfe per femctiptum 
ex pofuit. Quid autem o&o qua re- 
ftant , ornamenta DES per- 
fcrutandum nobis eit. Sancta Dei 
ciuitas ex omnibus Eleétis cóftans, 
δὲ ab 1nitio:Mundi víque in finem 
xendens, fi diligenter perfpicias,di 
uifa eft feprem in partes , congrué 
feptem ornamentis corporis Chri- 
Δι refpondentes . Primum orna- 
mentum fuit poderis , id eft tu- 
nica talaris  fignificans Iuftos,qui 
ab initio Mundi fuerunt vfque ad 
Diluuium . Quz veftis cuius co- 


loris fucrit, non dicitur, co quod 


Iu- 


habuerunt. Eftautem lex 
naturalis, Creatorem fuum dili- 
gere: & quod fibi quis fieri non 
vult , alteri. non facere .. Hancle- 
gem nullus ratione praditus, igno- 
rare permittitur . Secundum or- 
namenuum ( Zona aurea circa ma- 
mills, ) defi nat Patriarchas, & 
Iuftos , qui pott Diluuium , &an- 
te Legem Mofis fuerunt : Hzc.fuir 
aurca , quia mulus illi tribulatio- 
nibus , qued aurum inforna- 
ce probati funt. Abraam deigne 
Chaldzorum erutus eft: Iuftum 
Loth Sodomitz vehementer affli- 
xerunt: Ifaac ezciratem pertulic 
Iacob períecutione fratris , atque 
foceris vexatus ei: Iofcph capuui- 
tatem & carcerem fuftinuits: Iob 
amiffionem bonorum fuorum ,.& 
diram corporis paffionem tulera- 
uit.Pcr mamillas veró à Zona:con- 
ftrictas duo Caritatis precepta de- 
fignantur : per quz, fancios illos 
Patres Deo placuiffe certum ett. 
Terüum ornamentum , (. Canis 
ties capitis , & capillorumead fimi- 
litudinem lanz albz , & niuis . ) 
Canities capitis fignificat Legem 
Mofis , & antiquititem eius: cani- 


tics autem capillorum | fignificat 


multitudinem illorum veterum Iu 


τ, liorum ; qui fub Lege ab errori- 


bus, & peccatis mundati , & falui 
nilunr. ; - 


|! Quartum ornamenrum : Ocwligs 


janquam flamma ignis, Oculi cuncta, 
quz circa fc funt , longé ; latéque 
profpiciunt:& per iftos oculos con- 
grue defignantur Propheta Vere- 
ris Teftamenti,qui ea,quz ventura 
erant , longé anté przuidere mc- 
ruerunt. Dicuntur autem oculi 
fimiles flammz ignis, quia Spiri- 
tu fanéto illuminati, myfteriace- 
leftia contemplati funt. Quintum 
ornamentum i Pedes fimies auri- 
tbalco in camino «rdenti . Per iftos 
pedes defignantur Apoftoli, ὃς ce- 


«ἰ͵'ὶ 
P 


teri aui ἐξ Iudzis crediderunt in 


ib.pedibus Propheta 
"hge eui ἐμὴν diti 


“4-. ᾿ 


, 


Ta: 


Gen 15. 
Infrà 19, 
e 


2.Perri , T. 


Gen.a7. 


7 
Ibide,órad 


Gal. 4. 


Gen.3o. 


31: 
Infrà 35. 
49. 


YU 


JIfa.31; 


Me. pue 


ὦ MwT 


Xtattb. 10 


75. 


dixiidigbir adoro monks pe 
poene pacem , amnunci antis 


$ion, e t Des fune E 
finiiles auric ilco : dis 
Bid eta it/fornace qui mme 
dica minibüsadmisus tamdiu i 
feit, víquedum colorem àu 
accipiat, δὲ τη ξ΄ dicitur auric 
eit.Péras,quod fonorum eft, & 
vertirür in nigredinem;defrgnda 
cür Ten bn 'em quidem fe^ 
cundüm litrerdm p érfonare vide: 
ΒΝ Mie velamiite d oid 


ΠῚ 
mice que val operose 
'ehendere Mets beri Fs igi- 
ταῖς ἴῃ aurichalcurir eft conierfum 
purge Iudas electi fünt Apo 
oli.Pet fornacétmrautem vel 


nr 


dum ipfunr,in quo Chriftus aed 


diu conuerfatus eft; veli 

p^ nas faftinuit ficet inta ud 
peces 

P. rer in 

dorem auri ΤΩΣ E ap rcnt 

Sextum« orná metr Er rd vini 

Jíeurvox quarum m De ». 

hotat innu 

Lec EE ad cinis fidem cor 


95 Septimum dla bertini Gla- 
Wwtffarté acutus 
gladium; Eletti, : 


ijui ex ore eins "vira 
exibar, Per iftum 
qui in fine Mond nafcituri funt, 


ΠΉΡΑΝ 


Hoc de- 
dltitidiné 


dy Mucalypfis Cp. T. 


x DUET 


üm-Ecclefía 
irtes ἀἰι 
el 


tiunt confideradóne, 


πὰτὸ poffe 

ü&m órnamen turi pertinensa ice 

leftem actriutriphantem. Ecclefià 

By facies eins fitus fol luces in ther iie. 

Per facie, £eclefra; ficuc poft rcfurr 

te&lioné futura etzdefguaurd 

tiic Deum; ficuc diyit Apoftolus, 

facieá d facieni videbit. Sicucfob 
gutem ltcere vifa: eftquia vt Do 

mirus dixic: Twié Tuff een 


eut fel m regna Ρ fui.Viac cx Amy - 


brofsó, nonjorhnia quidem ad ver 
bumjtfed quzdant 'tantümr ad fen 
pres eiüsé Ὁ miunaat? 


WV "tu mà 


1:91 36301; 


GESIMA VARTA 
x TIT ; 


Supet illis verbis: s. 


petere Mei 


ε οι bua (63 


E7123 


"T i 


ταν’. 
Pme niihiQuifquau Mbeent — 
e intelligere R eftát 


UOI 


, pn" 


AM erem 


€ontra Antichriftum pugnacui Ὁ: 


εἰ defignantur. Et quid maxima mul ma ει θές verbis inff 
titudo genutim;cultum Chri peer Chri 
relinque: s,Antichriftum, EET 'jntipió iie 'durationis. 
inipriffirmuim pro Dco adorabl M e Tr j'& unti- 
incongrue illi,qui'ad eorum. erro 


tes concidendos progreffuri funt, 
per gladium defignautur,qui duas Tu 


acies habere vifus eft, quia. Salons tàmen went 
res illi. duoru Teftamentorum bc es , per abfolu- 
dodtriniserudi τ facilé hoftes ἀδ- tam tiam,;definere effé; 

uincene: Nam qua eer ii TT m tegi de Deo im. 
ni ladius preced e eft, vrpote Ἢ 

Ert 1 "auod 4 Doni wil τὰ n | ren ip 


: ἡ New qu '&ionem im Pens Sr Chrifus, (ih 
ii, ed Spiritu s Patris ve quit Anibrofius ) €ft primus om- 
witur in velis. In his et- nium; 4 quomodo Arrius divi 1p- 


&contradi ὁ 


Manb:13- 


VERSié 


Θεόν 4. 
Infra 9, 
L, Zoann.a. 


εἶ Y -aütao S Y r. 


iium; : Iur ! 
isis y dro curie μον μῶν 


Primus ergo,& nouiffimus ip 
fe equa icut nem non ἢ 
ia. nec ha iidum. Ὁ. τ 


- ;S&ctnda Interprezatio: Chriffus 
: im didiadualia dip. 
ámi certe ri ;no 
uiffimus Saluator'in-.fine - $; 
& liberansabomni mifetia :cor- 
poris, &animz. Tert Interpre 
42t0: Primus, quia ipfe: creuid 
omnia; etiam ipfa (zcula atque ip* 
fum tempus; Nouiflimus autem. 
"e 

ait, vel, vrinquic Ioannes in no 
uiflima hora;reftaurabit vniner(2; 
Quarta Interpretatio', Primus ob 
primatum , atque. principatum 
gratiz, & glorir, quem habet 
tanquam caput Ecclefiz ; atque 
omniun: Ele&orum. Nouiffinyus 
Aautem;propter humilitatem :,-& 
s'tiütateni paffionis:ob quam de:eo 
dixit Efaias: Vidimas rum newiffinii 
,& Dauid in perfona ecitts 


- dixit: Ego fum vermis ev non botmoyop.- 


probrium .bomibum ,. Cr abicllio ptebis. 
Hoc quippe.nomen ;mosiffrus, in 
Scriptura non tantum fignificat 
vltimum, fed.etiam. infimum ;:ac 
minimum; ficut videre licet in il. 
lis verbis-Domini, qu& referr Már 
cus capite nono. 150 cya δι T | 
Qui vult fieri primus inter-vor fiat tan- 


Wi quis v- quam nosiffimus. 
ict und 95 Sedquid eft illud ; Habeo clases 
effe,ritom — mortis ranfernsi? Qui claué alicuius 
miwmmewif | domushábet, Ambrofius inquit, 
fimus, δ΄ quem vult, in domum introinittít 
omnik mi-  &quem vult;ab ingreffu. domus, 
nifier. repellit-Per clauem ergo poreitas 
sid fn  FUijDei intelligitur, Claues au- 
Chnüum — tem morus & inferni Chriftus ip- 
Kaberecla- — fe poffidét, quia quos vlt, à dam- 
mes mortis — natione mortis eternze mifericor-: 
inferni. —diterliberat;& quos vult;in ατετ-- 
4mbr.. — nz damnationis reatu, iufio iudi 
fus, cioremanere^finit. Hzc Ambro- 


fius. Videtur etram idem fignifica- 
3€ hoc loco, habere-clauc$: mortis 


2 rp! 


re- 


ulorum; vr Paulus 


— 


73 
odorem i, atqtie ilfiid; quod dixíc 
fuo Cantico: lpfe murtificat (ὧν viui 

y Hedücit ad inferas (y reducit. At... 
eft Arethz interpretatio. 
upertusait, fignificari iftis ver« 
bis poteftatem -quamhabuit Chri 
ftusdimirtendi pecca ta; de'qua ip 
[edixit Iudzis: Vi feiatis quia Filius 
hominis potvfiatem babet in Tevra dimi ἃ 
ttehili peccata, &c, Peccatum enim 
hominem facit reum & mortis 8r 
inferni, vtrumque enim malim ex 
peccaro permanauitad hominem. 
i rréuars cinis nomine mor- 
usanteligit mortem corporalem; 
doiiiüie | abseminférn rolled 
animz, deli npitéfna inferni 
fupplicia. Et hanc uplicem mor- 
tem corporis atqueanima indica- 
uit Dómínus illis verbis, quz re- 
fert Matthaeus, No/ite timere eos. qui 
occidunt corpus, animam atem non paf 
fwnt üccidere: fed. potius. timete eum, , 
ii poieft δ᾽ Animam v corpus. Eerde- 
re in geennam.- Tu TM 


Ioachimus Abbas ai, Diabofum?$ 
ante Chrifti adueritiim düplex ha" 


buiffe ins in homines,.alterum qui - 
dem mortis 
hominum efugere; alterum vero 
inferni, quia omnes'homines poft 
morrem, defcendebant ad infer- 
num. Sed quia Diabolus Chri: 
itum omnino inbocentem , & in 
queni nihil: ipfejuris habebat,im 


. pié occidi fectt vtrumque ius, & 


mortis,& inferni, per Chriffum 
éiablatum eft. Quod autem Chri 
ftus haberet claucs mortis & in. 

i; primum: oftendir in feipfo, 


. dcui&ta morte refurgens ad vitam 


immortalem ; & beatam; nec'fo 
lum ipte liberex inferno exizs;fed 
etiam inde multa fan&orum millia. 
educens; vt veré predictum a Pro 
pheta füerit,ipfum fore &' mor- 
tem mortis ,& morfum inferni: 
Idem mp: pie Mesi 
extremo iudicio, malos enim 
namorte damnatos perpetuo 'in- 
ferhi carcereconcludet, bonis ve- 
E i τὸςς- 


»quam nemo poterar - 


& Reg. t. 
Aretha, 
Rupertus, 


Matb. 9. 


A Andren s. 


Mattb.te, 


74 
τὸ coelum aperiet ad zternam per- 
Éruendam felicitatem .. Sed.cur di- 
xit-fe- habere claues Mortis δὲ En- 
ferni,ac. non potius dixit habere fe 
claues Vita, & Coeli?Tü quia illud 
prius fit , & hoc fequitur ex illo z 
prius enim eft , hominem liberari 
reatu Mortis, & Inferni , & ficad 
ingreffum ceeli , & ad: beatz. vitae 
aruciparionem admittiztum quia 
ic magisapparet viéteria Chrifii, 
uam de Morte ,.& de Diabolo In- 
ernipoffcffore reportaüit. 


VIGESIMAQVINTA 
Diíputatio. - 


Super illis. verbis. 


Septem flelle, s"fngeli (uvt feptem 
Ecelefiarum ; &r candelabra [Ὁ- 


prem, feptem Ecclefia funt. 


res 1n hac prima-Va- 
'* fione fintcommemo 
ἡ ratz,;cur earum duas 
ὦ tantcüm interpretari 
voluerit Dominus;fe 
item videlicer candelabra, & fepté 
Bellb. aluwomtar ies inte re- 
ratione prateritiss rationé.redden s. 


Rupertus; Cum;inquit,crinam fori: 
bendoórum diftin&tonem fecerit ,. 


dicendo: Quavidiffi, f qua [umi;er. 
qna oportet fieri poft bac. (ecundum tà- 
uim nunc aperit;id eft, Ea funt; 
& Quafi ingreffuro ,.int nua. 
ianuam pandit; vcrangendi con- 
cienuas corum,;quiruncerant,vel 
preerant Ecclefijs:,: auctoritas Ho- 
mini non deeffet.. Nam flcut dixits. 
Sactamentunr feprem ftellarum ;. 
& feptem candelabrorum,cft hoc, 
& hoc;ita dícere poterat;Sacramé- 
tum Ful liominis fic. vefliti , & fic 

rzcinóti,& tale caput;talefa; ocu- 
$, tales pedes habencis,hoc;vel. 


5 


In Apocábypfis Cap. Υ7. 


tale eft. Sed. mon ade res exige- 
bar;nec tanta negorij neceffitas vs- 
gebat..Qui entm ráritm docet quid 
cenear , vel quid cenere debeat ca- 
tholíca fides;non tanto przfidio di 
uine auctoriatis;feu volütatisopus 
habet;quáto is,qui corripiv;& per 
cuttt moreshominum, qurdeot- ἢ 
cultis hominum cócupifcentijs feu 
yrta,maxrmé priuata,tractat, & di- 
fputat, & legendascon fcribit ora 
uones : Illic namque fuffragandis- 
bus Scripturarum teftimoni]s;eria: 

nauus vitz fuz moderatorad Fi- 

em fponte confentitz Hic-veri 
deficientibus occult confcientia 
arbitris ; etiam ftrenuus Fideide- 
certator ; indignatur fe de propriar 
vitz flatu reprehend: ,.cünm:de fo-- 
ris facere vidtatur totum 1d quod: 
Ecclefiafticus facere debet : talis: 
videliceretfe videbatur ille Ange 
lus.-Ecclefiz Sardis, cui iuffus cik 
Ioannes fcribere: illud: :- $cio opera: 
tua, quia nomen babes quod vinas , (o 
mortuus: er. Qpportuné igicur eo- 
rum quz tung eraot , vel fiebant 
in Ecelefijs ,intelle&umy fignanter: 
aperit, & per fingula. fidenter de- 
ducens , Hzc, inquit, Angelo illi; 
& hzc fcribe Angeloilli .. Sic. Ru- 
perus. τ᾿ E ; 
- ,Nosauté breuiter dicamus; Quo 
niam prima hzc Vifie przcipueac: 
proprie [pe&abat ad inflitutionem 
& confirmatrionem;atque cenfolà-- 


.tionem , nec non & ad correprio-- 


nem atqüe:cotrectionem illàrüm: 
Ícptem: Ecclefiarum Aflz, atq;eo-- 
rum ,qui tunc earum Ecclefiaru am 
aflores, & Iason manui απο 
minus praecipue voluit aperire: 
myflerium feptem candelàbrorü ,. 
fignificans feptes illas Ecclefías .; 
& mylterium: feptem ficllarum: ,: 
denotans illarum feptem Ecclefia-- 
rum paftores atque re&ores. Pra 
fertim vero cüm:/ ex. hatum dua-- 
rüm rerum interpretatione ,- mi- 
nimé arduum effec futurum faga-- 
815 IngC3I1J: vifo ;.ceterarum quoqs: 
rerum imyfticam: fignificationc n» 


eque 


O"ig enes, 


* * 
3.5 


Ao mbrofius 
Hierony- 
sS, 


Andreas, 
Naxiante 
nas. 


* 


Non effe 
veros Ange 
Jos 


s deep: à Hee ptepot tos 


: Ecdefiarum,metap 
, os Angelos, quod in munere fuo 


..&erié inhomil.:o.in librum Nume 
m ilia x 11 1-in Lucam, 
"iftos A. Ecclefiarum cenfuit 
effe veros Angelos, qui fingularü 
. Ecclefiarum przfidesà Deo contti 
, tuti funt quin eriam dicir, p 4 
- bene vel male factis eorum quibus 
pizíunt,effe vel culpabiles, vellau 
dabiles, & vel mercede,uel pena 
nos. Id ipfum Ambrofius τὴ ca 
ut fecundun ἡ δέ 1n Epiflo 
i r.Et Hieronymus in fetum 
put Michez, & in cap. 18. Matthzi 
tradiderunt,magis opinor ad Ori- 
genis, quem legerant,fententiam, 
quam ex proprio fenfu. Andreas 


etam id Nazianzeni, au&torita 


; Miis 
illarü 
ae M D 


τε 


feptem Ecclefiarum 


i ereseo SEA RE Latine 
Nuncius interpretatur. Vnde qui 
: ἐλ μα Dci populi FM MA 


non 10Ccónuenienter. Angeli funt 
APBeTSn, Et ficut pertebrcin Ec- 
dlefias vna Ecclefia Catholica ; i 
er feptem Angelos fiue redio 
Omnes 


res Ecclefie Catholice 
tur. Sic Ambrofius. autc 
in Htos Angelos dicülirür, mon" 
Spiritusangelicos, fed ad Epifco- 
pos, & rectores Ecclefiarum per- 
tinere,cum ex alijs, tum cx illis 
verbis, quz dicta; funt Angelo E- 


Scio, inq vif , eperatua , Cn laborem, ὧν 


quoque idem fignificare pcd, phefinz Ecclefiz, manifeftum €ft: 
2 


confirmans: fic enimair. Sij 
porró,vt Dominus alidlibiusiin 


Ὁ 


I$ 


A 


m, guia nonpetes fu^ 
e$, (m tentafli eos, qui. fe 
[οἷος 456 non funt D ec 


t 


mat, dum prafens hoccaput ediffe | inuenifli gos. mendaces: ὧν patientiam 
rit; Angelus cuftos p τὰς εἴ: aber, Qe fufinufli propter nemen 
huiufmodi vero Angelos ob nátu-- s y £v no» d:fecifli. Cur autem 


rz claritatem, vitzQuc fanctitatem 
atque puritatem, tropo quodam . , 
ftellarum vocabulo denomiaat. 

Sed falfa profecto eft ifta fenten 
tia. Multa enim in iftos Angelos 
Ecclefiarum dicuntur in fecundo , 
δὲ tertio capite huius libri, quz ad 
veros Angelos,& celeftes Spiritus 
nullo δῖ uadrant: huiufmodi 
eft illud quod in capite fecundo di- 
citur Angelo Ephefi: Sed babeo ad. 
wersim te pauca, quod caritatem ἐμὰ 
primam reliquifti. Memor tflo. itaque 
vnde excideris, (age pamnitentiam. ev 
prima ope'a (ας. Cüm boni Angeli 
TV1Aj 


Epifcopi appellati fint Angeli,mul 
ur eiut probabiles rationes 
pollunt reddi. Prímó quidem 2 
poem dues funt Dei proui- 
entim , &gubernauonis circa 
Ecclefiam pem nuncj , δὲ 
miniflri vifibiles , ficut Ange- 
li funt eiufdem diuinz proui- 
dentim circa vniuerfum mun- 
dum iauifibiles miniftri. Dein-. 
de , quia Epifcopi tantum ijs 
quos regunt , fapientia , & yir- 
tuté anim! 


pifcopos cn 


€ur. 


uice 


« potalyp." 
a. 


rzflare debent , 
quantum Auge MA ORE 


tecellunt, Tum , quia Epifcopi - 
B3 . εἴς 


! 


C pionjfis 
το. 


56 
ierga populum fibi fübditum ha- 
bere & exercere debent triplice 
Slam virtürem angelicam , quam: 
tradit B: Diopyfius Areopagita vir 
vurem dico illaininandi, & purgá- 
di,atque perficiendi . Adhac,quia 
debét Epifcopi quoad poffunt;par- 
ticipare,& imitari, & 1n feipfi: 
bere omnes proprietates omnium. 
Angelicorum ordinum :: Exempli 
ia , Ícien:iz plenitudinem fan- 
rum Cherubim, & caritatis ar- 
dorem beatorum Seraphim,;atque 
itidem aliorum. ordinum .. 
Ac licér Epifcopi non fintomni- 
'noboni*, nec perfedta. fiu in quali- 


ει Ecclefia virtus : propterea ta-- 


men , nec illi definunt εἰς εἰ}. 
nec Ecclefiz definunt effe cande- 
Talira aurea :- vt patet in iftis fepté 
"Ecclefijs , in qui quperce vig 
pauca vituperat atq; reprehendit. 
Fackifiarum Praf [ sit Ruper- 
itus quamuis:aliqui. pro 


bunt ^3 


sha- . 


. confeffione vocis , quam 


a bona , 
xita.pro-- diem in eatis eff .. 


In Aptcabpfis Cup. 1. 


pria reprehenfibiles fint ,'Angelós: 
tamen, & Stellas appellare voluit 
ὃς Ecclefiasomnes,quamus in ali; 
quibus multa finc obfenra,€ande- 
labrórá tamen aurcorum pulchri 
nominibus, fiue fignificatiuis ima- 
inibus honeftauit. Etrecté profe-- 
do cqui Sacerdotes & prafules ,. 
quamuis interdum in proprijs fuis: 
actibus fint obfcuri ; 1n fuo tamen. 
-officio lucent , praedicando verbum 
Dei, & celebrando cceleftia Chri- 
fli Sacramenta:átque ita quafi que- 
damrftellz fünt in figna, δὲ tempo- 
ra .. Ecclefias M ἘΞ ep t 
labraaurea effe;reété dixit propter 
eos videlicet qui.in Ecelefijs Chri- 
ftum Lumen fium glorificant tam. 
i obfequio: 
bonioperis: Seruantes praceprum: 
KE: luct lex νεῆνα. 


'eius , qui dixit : Sic 
dieu Enel 9v videant opera ve- 


Manub.8.. 


AU NGELO: Ephe[i Ecclefie ftribe , Hac dicit 
hem quitenet feptem Slcllas in dextera fua , qui 
[ambulat m medio fcptem candelabrorum au« 
reorum. *' 5cio opera tuz, € làborem, € pe 


"ERSd — 


malos , € tentafii eos, qui fe dicunt! Jpoflo- 
los effe , && non funt', € muenifli ecs mendá- 
; ; EQUES (ες: * Etpatientiam babes, & fuflinuifli 
4 propter nomen meum. non defecifi. ** sed babeo aduerum teguód 
$ charitatem tuam primameliquifii. 9 Memorcflo itaque vndeexcide- 
ris : Cr age penitentiam , C$ prima operadfüc. Sin autem , venio tibi £4 
6 C mouebo candelabrum tum de loco fuo,nifi penitentiam egeris: * Sed 
7 hot babes,quia odifli fata IN icolaitarum, que € cgoodi. ἘΞ Qui babet 
aurem, audiat , quid Spiritus diat Ecclefiis : Vincenti dabo ederc de li- 
8 gno vite,q án Paradifo Dei mei. *' Ete-fngelo $myine &clefie 
9 feribe: Hac dicit primus € noui[femus qui fuit mortuus,C4 viuit. *. Scio 
tribulationem tuam € paupertate 1uam:fed diues es, δ’ blafphemaris ab 
10 his qui fe dicunt 1udxeos e[Je,CS nó funt,fed funt $ynagoza Satane. * Ni- 
bil borum timeas , que pa[Juras es, Ecce mifturus efd Diabolus aliquos 
ex vobis in carcerem vt tentemini: & babebitis tribulationem dicbus de- 
11 cem . Esiofidelis v[que ad mortem, €? dabotibi coronam vita. * Qui 
babet aurem,audiat quid Spiritus dicat Eccle[iis : Qui vicerit, nonlede- 
12 tur ἃ morte fecunda, 9. Et /£ngeloPergami Ecclejie fcribe: Hac dicit 
qui babet rompheam vtraque parte acutam. Κ΄ $cio vbi babitas,vbi fe- 
des εἴ Satana : Cr tenes nomen meum , i non negafli fidem meam. Et 
in diebus illis /£ntipas teflis meus fidelis , qui occifus efl apud vos, vbi 
14 Satanas babitat. *- Sed babeo aduer[us 1e pauca : quia babes illic te- 
nentes doctrinam a. "Balaam ,qui docebat Balac muttere (candalum co- 
saga ας ramfilis Ifrael,edere,cd forucari: * Ita babes C$ tutentes dofirinam 
Ξ 16 Nicolaitarum. * Similiter penitentiam age: fi quo minus,veniam ti- 
,47 bi cid, pugnabo cum illis in gladio eris mei, * Qui Merannm. 
1 4 


titntiam tuem , £5 quia mon pates fufslinere ος 


a8 
diat quid Spiritus dicat Ecclefiis: Cintenti dabomnana abJéonditumi, δὲ 
dabo illi calculum candidum, in calculo nomen nouum fcriptum,quod 
"1 8ylemo fcit ift qui accipit. *. Et Angelo Thyatire Ecclefie: Hac dicit.Fi-' 
lius Dei,qui babet oculos tanquam flammam ignis, € pedes eius fimiles 
13 aurichalto.:* "Noui ophratua,C* fidem, & charitatem uam , € miti 
50 flerium, C patientiam tu opera tha noti[fima plura prioribuss * 
babeo aduer[us te pauca : quia permittis mulierem Iezabel , qua fe dicit 
propbetan , docere , c [educere feros meosyfornicari, &* manducare de 
al idolotbytis. * Et dedi illitempus:vt penitentiam ageret : & non vult 
22 penitere à fornicationefua . ἘΞ Ecce mittam eam inleGum:z? quima-- 
«. 'ebantar cum cayin tribulatione maxima erunt nifi penitentiam 'aboperi- 
23. bus fuis egerint .. * Et filios cius interficiam in morte , C. (cient omnes 
Βα Κορ... &clefia, b. quia ego fum fcrutans renes. corda: 85 dabo vnicuique ve- 
M E o, a4 firum fecundum opera. [ua., δ΄ Dobis. autem dico, € ceteris qui T byati, 
lere..17. s. ΤΡ 6flis.; Quicunque non babent doctrinam hane , & qui non cognouctunt 
10. altitudines, Satana, quemadmodum dicunt, non mittam fuper vos aliud 
ag pondus; ". tamenid quod. babetis tenete donec veniam. *. Et qui vice- 
a6 .rit, c euflodierit v[que in finem opera mea, dabg illi poteflatem fupe 
a7 Gentes, ἡ er eiehataioeir gefta, δὶ tanquam vas figuli confrin- 
28 .gentur,. " ficut € egoaccepsá Patre meo , C dabo.illiflcllam matti 
ag nam..." .Quibabetaurem,audiat quid. Spiritus dicatEcdefiis. 


B 
E: 

es à 
k 
4: 
δ κ 

1 

Y E LU! 1*3 
Y 1 
-- * st 

L 

etu. 4 * ΔΝ : 
ta VM OI 

ds ^ ^. [ 15 ad stent kin "AE. 
e t ει ἐν VULNUS τὰ 

LE IN 


ADAEWV 


| ON 


Vidorinns, Ἱ 


(tU rw εὖ 


ἽΝ CAPVT SECVNDVM.: 


ÁcP-OÓOUQoASLoY. P Sor 


24a 


DISPVTATIONES 


DECEM ET S RR 
NL MM 


PRIMA DISPVTATIO- 


De feptem Epiflolisd Ioame niffis ad feptem Epifcopos 


Ecc lefiarum A fia 


e Ictorinus 
2W| Martyr, 
ait, iuffu 


dlefias Mf! fiuc ad feprem Epifco 


. pos illarum Eeclefiarum » 'V 


ἊΨ 


n " 


qtiía fünt quzdam communia 
cómmuniter in iftis E piftoli idi 
éx'funt ante ilia in Koc. 
narranda. Primüm igitur per Fn 
£clos Ecclefii"( , ad quos fcribun- 
tur Epiftolz , intelligere oportet 


Epifcopos earum Eeclefiarum , vt 


fupra oftenfum eft « Quamuis au^ 
tém Epiftolr nónipatim micans 
tufad- e τ precipue tamreri 
Wen adipías Eccléfias., vt do 


ἃ Preceprores j- 


€et hocloco xmbeii] ia feribéiis $ 


Per Angelum , Ecclefiam ipfame 
perinde affatur , ἐν fi quis per 
pedagoguim verba faciat ad dae 


ri quilitteris ab coinfituitur, vel mo 


ribus imbuitur . Solentnamque 


funt;fiue bona fiue mala,in. Tepiue 
nontiünquam:transferre . : 

- Deinde in principio: caiusfibes 
Epiftolz inducitur Chtiftus fe ip-- 
fum ans& cómmendansex 
vno aliquo corum décem , quibus 
ini corpore fuo mrrabiliter infigni- 
tüsarque ornatus in fuperiori vifio: 
ne apparuic Ieáni;vel per aliquam» 
fencenciam earurh quas füaprà. di 
xitloquens cum Ioanne. Exc 
grada;Initio prima Epifiola fic efts 
Hac dicit. y qui babet [eptem flellas im. 
dextera fua : P steujaiab i in medio fe 
prem camdelabrorum aurecrum. 1níe-s 
cunda Epiftola ,: Hac djcjr primus eo. 
wouiffimus , qui po fais moins dr ini 


ju 


difcipulerum. 


n 


“πόνεσε 
C«f. arié fes ' 


fuepertus. 


Salutare 
documenti 
corripienti- 
bus altos 


apirim fer 
snandum , 


Lau: 1], 
ia 


$e 


Tn tertia Epiftola , He edieir.gmi fa 

bet ex vtri parteacutam. 

Yn quarta (anm , Har. dicit Filius 

ἦτο εἴ oculos. tanguam ffam- 
pedés cius fimi 

ir-alijs Epiftolis: 


LI 


fcdp 


nur exponunturtopera tam Jaudan. 


da,quám vituperanda intermixta 
cohor oncjd agendàtm parhizen 
tiam, fimulque comminatione , fi 
paenitentiam agere negligant.;. 

ad. excremunr pus ihercédis 
promifüo ijs qui victrint d Dco 


reddenda. n quo upertus.magni- 


ficat Dei fapierttianr & mifertcor- 
diam,faluberrimo quodam tempe- 


remento miícentis laudarionem- 


cum correptione. Et ante reprc- 
henfionis aufteritatem 


lapins 
dulcedinem-laudationisi&«i erpm. 
f corrc&ibnis' amaricudinem νι 


ne nimis offendat & deterreat » 
fubijcit fuauitatem Ses a 
tionis. Magntim profeóto eft hoc 


δὲ, dignü imitatione. magiiterium: 


Spiritus Dei,corrigere quidem que 
indigent. emendaione ;- fcd. inter 
corripiendum laudare , fi.qua funt 
eius dui corripicur bona; vel dicta., 
vcl 38a: va, quase eri poffit, te- 
peatur beneuclus qui corripitur, & 
non refugiat confufusaut exterri- 
tus , audire non fuftineos, Quan- 
quam autem in quinque Epiltolis 
mixta fit laudatio cum vitupera- 
Bong xn fecunda tamen &fexia 
Épií ola fola.ponitur laudatio : in 

tima vero Epiftola, vituperauo 
με πὶ niür, 
llud deniq; fci 


eiie epe tpm pilchrum 
gun i & terminari verbis illis ; 
9i babet aurem ,A 


we 


Audiat quid Spirums 

o. Quibus yerbis ign: 
ficatur , non omnes habercaures 
1ituales ad. verbum: x Deo ficut 
oportet , audie » Sicur Iíaias 
de quibufdam dixit; Sis οἱ «a- 
quer Cn quis. nifi pepulus meus, 
ui tpertes babet oculis γ Θ᾽ nsn videt , 


iles anrithal: 


In Apocalypfis. Cap. YT. 


(raures apertas , Cn nonaudir? Mat- 
rhzus. quoque rcfert , Dominum 
noftrum clamando dixiffe, Qui 
det. aures αὐ φέρε, audiat. Interior 
Ῥυττὸ & fpirimalis auditus tribus 
conflatrebus: primüm appli 
"ες attentione animi ad verbum 
el, m pratdicatur audiendum 
& intelligendum: deinde, indlina-. 
uoneintelléus ad id credendum : 
run pra quadam affc&ione volun- 
tatís,& propenfione ad ipfum amá 
dum & amplc&endum. Illa verà- 
fententia , t3) Pnber aures auditndi 
audiat , tc. incuriofum fua falucis 
& neglicentem animum vehemen 
ter comniouet , fitrditm nimis ho- 
minem effe defignans , qui tanue 
comminauonis vim intus non au- 
diat ,.ncc tanti iudicij (ueritatem. 
interiori fenfu percipiat. Illud ve- 
rirquod 2diungitur , Quid Spiriter 
dica Ectlefiis : fatis indicat, licét ex 
qua in "ne pen Epiftolis dicuntur , 
Proprie o vnam aliquam Eccle- 
am effencfcripra;ea tàmen in vni 
uerfümidici , & pertinere ad om- 
ncs E as, 


SECVND A 
Difputatio. 


| Super illis verbis: 
Angelo Epbefj Ecclefie fcribe, 


Varritur,quis fueric id 
temporis Epifcopus 
Ephefnz Ecclehiz. 
Lyranus ait,effe com 
inunemExpofirorum 
fentendam |, fuiffe 
Beatum Timotheum difcipulum 
Beaüi Pauli , & ab eo ordinatum 
Ephefi Epifcopum ; emque etiam 


cüm bac fcripfit Beauis Joannes , 
n it Epicoponum lm . Dio- 
, "I 


Le? May. 
23» 


friterior ét 
fpiritualis 
Auditus ex 
uibus re- 
us fit con.- 
ffitutusr. 


VERS.r. 


» 


Bur. 


JDifwretio TT. Ὁ ; "gr 
quodTyranussun&tis Expofitosi- Ioannes iam fcripferat Euange- 
mee gnat, id [e in nullo s rion lium-: -Atqui-hzc pugnant inser 
Aorum lgiffe. Ego meminilege- fe . Euangelium enim fcriptum 
,reid [ipe Non goi rem -— m pulso ἕῳ 
-4Aureolum;qui hoc aicin.fua Com- lr reditum in Afamsmortuo fcili-- 

en vesd moni σὰ vuluerfe Ment cet Doniitiarió, & Bi jgrauiffimi 
pure, Explanatione , vbi tradit Auctoresaffirmapt,& ipfemet tra- 
expofitionem libri Apocipfe dit Metaphrafftes in: Decem 
$  Lyranoautem probabilis fit, bris, vbi agitde BeatoToanne Α-- 

Epiicopum illum Ephefinuur non poltolo. SIS S εξ 

fuiffe Beatum Timotheum ,eopo- — Reprehenfioautem illa Epifco- & 
tiffimum argumento , quód reprc- «οἱ evil » non tam ad ipfum: 
henfoillius Epifcopi, que hicpo- petüncet, qudm ad cius plebem, 
nitur, eiufmodi^t ; vcnullomo- ficucnos fuprá ex Andrez ας 
«do competat in Timotheum , vi- «mienfisfentepua.diximus. Necea 
.rum plané fanótifimum ; dicimr quz ibi vituperantur., tam: fue- 
enim Epifcopus ille rcliquiffe pzi— re peccata Epifcopi, quam fubdi. 
.mam. charitatem , & excidiffe ,. torum: ;; V uenim interdum ve- 


& agere poenitentiam debere., & nit vt peccatafub »spropria: 
prima opera facerc- : Sin aliter ,. ápforum-volinrate ue re-: 
venturum. cico. Dominum: , & torn culpa finc ᾿ς. 
amoturum eius candelabrum: Idé. . prelienditur autem: ; lodi. 

fatior ipfe fit 


quoquc. ob tubcque- rationem . peccaris;,..quó 
R 


;exculau 
Wibra. —— arbitraturnofter Ribera. ;.id ip- apud fubditos,fi cos reprehendar, 


c 1 am: A mega tà eorum-im- 
ne ter:porum , quod Timotheus qnando. fic. nifi ca reprchende-. 


; -guinidim pau» vel. vt.tra- xerit.. Verüm dicat forraffe quif. 
Metspora-.— dit Metaphralles;,.[ub.Domitrano ; pium. ,..cüm B. Ioaunes & ante & 
fts. - idautem eft ,.priufquam. Beatus | px ft exilinm fuum rexerit Eccle. 


illam Ephefinnm. -- Etenim ratio: nam; quomodo eodem: ipfo-teg, 

lie cosa RUE Ribera fecu- pore diancellena itf leub we 

MEE. eft, falia nim « "Epifcopus & .re&or :erat:? prac. 
4*'- .nalis Baronius in fecundo Tomo fané. , fed tanquam priuatus 
-Annalium ,-in,Anno Chriüicen- ἃς rius.cius Ecclefie — 
ni optan Hannes. ἢ 


δον & nono ,. bene μα » ΕἼ 
tncque argumentatur., Tumo- ^ |. :weró tanqnam: 
rr pei perd ui mortuus: —Apofltols 
- ett auno-Chritlicentefimoprimo €hri- 
Ὁ aliquot-annis-fuperftitem ftus, 
In Meta— lb mecs xir ERAEPE UNE - 
, rb, marurum . e . Meta- tgeneralis omniitm earum: 
pato pliraftes porro nullam hac in.re f Ecdefiarum |. Do.— 
-dem meretur ,. cm eodem illo.in. i&tor & guber- 
.pugnantuia inter fc foribat . »mator. 
Asenimnrdie.ai.lanmarijj;)quo ᾿ς ^t wi ^ 
git , fecundüm. Marty n 
:Gracorum ^ de-Beato: 5 ὶ η 
ait, ipfumeffemortuum fub-Do- Ὁ. 
amitiano: fedibidemadditmor-..-— 00000007 000000 
mum effe ipfum poftquam Beatus. R95. calllutnag.c c5. 


:82 


if^ 
"MT | 


EEGOR OCIO 
'Difputatio. 
à | τς Superillisverbis: 
$eio opera tua , e laborem,€2. pa- 
tientiam tuam : quia non po- 
tes fufüinere malos , tentafti 
eos, qui fe dicunt "A poflolos cf- 
- fe , Τ᾽ non funt , 9 lnuenifli cos 
mendaces . 


VERS.:. 
- 


QVATVOR re- 
bus laudatur hoc lo- 


i[copus Ephefi- 


: fina: Primo, ab effe- 
9250152525 1021 Oope- 
rum ; deinde à. 

-batione & deteftatione Pfeud. 

- *ftolorum;denique ab odio Nicolai- 

arum: Eciirhis r propemo- 

. dum rebus plena cuiuslibet Eccle 

fiz'laüs continetur , fi tamen loco 

ἷ - Nicolairarum intelligantur Hzre- 

«tici,qui diuerfis in temporibus Ca 

.tholicam Ecclefiam oppugnaruüt 

aque infeítarunt, vt hoc tempore 

Luchérani & Caluiniftz. DeNi- 

colaicisporró,quibus illi erroribus 

circa Fidem; & quibusquantifque 

flagitiorum: fordibus contaminati 

& corrupti fuerint; & an Nicolaus 

ipfe , 4 quo nomen hoc deriuatum 


mum:quia zelatus eff pro-Deo (uo (y ex- 
: eft,veré fuerit inillis erroribus at- -piasir frelusfitiorumlfrsal. 0505 soto 
queflagitijs,nec ne, é- . Hunczelum Phinees.vnus qui- — .. ον 
| ""— Cardinalis.Baroé difputat -dam ex pofteriscius Mathathias pa Máiha. 
Barmim- — inprimoTomo'ARnaliim in anno :rerTudz Machabzi egregie zmü- ibi 
Chrifti fexag. octauo . .Jatus eft : ita enim de co ícripaum. ὲ ; 
| ... 8 Sed nobis pénfitanda funt ver- «eft: Accefit quidam Indausinemniuin,  1.Maebic.a ὃ 
SolZnis fuit ba illa, Et non potes fuffinere malos. ect seh Sq dpi deirca πος νῷ τι 
e ὌΝ Hic ργουξο δ τῆι δπιρεν infigniü . sitate Modin. fecnndum. inffumn Regis: 
ferme — pierate feruorti | zelus , non. Ervidis M. ias, ὦ ὧδ cen 
i» P«4/-— poffe fuftinere malos , quod often- aremuerunt renes eun , Cv acénfuse t — 
| rm ppm. quz (unt in Scri- zfuror eim, fecundum iudigium [egi y. 


In Zpocalypfis: Cup. ΤΊ. 


τ fuum : ite, Θ᾽ vedi de perca v gue aa 


co "que in filio ey in fratre fuoyvt detur vo- 
q*yflue Ecclefia Bphe ὁ τσ n y rrt 

"^ Pphineesquoque;cüm vidiffet no 9 
"bilem quendam Hebraur publi- 
laborü - r 

& rribulationum ; unm; ab impro-- 


' dinis, & arrepto pugionc ingreffus 


"eem fade 


ptura,illnftrioribus exemplis. Mo- 

fes, etfi micifümus erat omnium Mefes- 
hominum,zelotamén diuini h»no- 

ris incenfus , eria & viginti millia 

Heébraorüm ob crimen vituli à po- 

puloadorati occidi iuffitt cuius ad- 

mirabilem zelum fatis declarancil 

la ipfa verba que runc dixit, quis, 

inquit; eff Domini iungatur mibi.C^n-? 
grigatique funt ad eum omes filij Leui; 

quibus ait , Hac dicit Dominus Deus 

tfrael, Ponat ir gladium [uper famur 


Exed.31- 


portam ter medium enflrovum , &r ecci- 
dat vnufquifque fratrem , ὧν amicur, 
dr proximnm fuum .— Feceruntque fh 
"énuiiuxta fermonem Moyfi,ceciderunt- 
e in diejlla quafi viginti tria milia 
ominum .- Et ait Moyfes, ConfecraP"'s 
maus veffra: bodie Domino ,vnu,; uif 


Awut 
cé ingredi ad fcortandum cum mu 
liere Madianitide, ingenct cum de- 
decore ac dolore pu ,&diuini 
nominis iniuria, Dei zeloinflim- 
matus , furrexicde medio multitu- 


p 


eft poft virum Iíraelitam m lupa- 
nar,& aie fimulin locís 
genitalibus: quod eius facinus quà 
tum Deo placuerit, declarantilla 
Domini verba , DAinees auertitiram 
meam à fils Lfrael,quia xelo meo com-. 
motis ΕΠ} contra ec, vt non ipfe delerém 
filios L [rael in zelo meo . Ecce do eipa-. 

facderis mai , Qn erit tam ipfi quàm 
femini eius pactum Sacerdotij fempiter- 


10- Tam veró : 
Propheta Dauid, zeftm finum ad- 
peccatores pluribus in Pfal 

mis fuis Jucülenté declarauit;citis 
namque fünt verba illa; Zelus de- 
mus tua comeilit me s (^ epprobrin ex- 
probantium. tibi ceciderunt. fuper me. 
Ftítem illaz 7m matutino ἱ 
Bam omnes peccatores terra, vt difperde- 
rem de ciuitate Domini. omes operan 
ges tem. Et aio foco, Tabefce 
fe ma meg, quin obliti n 
verba tua inimici mei. Cuiusillud eft 
affine; Eodem fpe£tat & illud, Nen- 
ne qui oderunt-te Domine, oderam, e? 
fuper inimicos tuos. tabefcarn? n 
&ho odio éderami illos, (y. inimici fadi 
rie e ego dicam de ar- 
dentiffimo Fliz zelo; quo non ac- 


Dauid. 


Pfal. «8. 


ffl. 1 «o. 
Pal. 118. 
Ibidem. 


Pal. 138. 


3. Reg. 18. 


cenfus modo, fed etiam peruftus ,. 


uadringentos & «qninquaginta 

t Keri Baal, qu ER] x 

raelà cultu veri Dei abftrahebant, 

ipfo: fpcétante po 
Et maet esta 

refpondit, Zele Zelatns fum pro. Do- 

ἡ μεκὰμ tar efr ay ate 


dis titosoc. 


elus, 5n quarunt animam meam, vt au 


ferant eam. Ob tantum itaque eius - 


Seen EAS 

; t f/urrexit E, 

Ecclef. 48. ὦ νοῦ ἢ 
Ty Sedtria debe 


i m de eo; eft, 


fecundum fcientiam , & « 
Dco , & hominibus falutaris.Pri- 
mo quidem, iftum zelum non ap- 
petitus propriz vindi&z ob acce- 
pras iiurias & detriméra fed amor 
luftiriz ob diuíatnominis honoré;' 
& bonü publici fufcttetatq; incen 
dat. Deinde ifte zelus fit àdnerfüs 
pecvata ipfa hominü,nó aütaduer. 


Tris dehet 
Babere κε. 
aet aduer- 
fe peecaro 
75. 


"interfecit; : 
uid bic agis Elie? 


μέν τῶν ginis: d». deraliden ^ fum ego 


fa, qnafiignis,: 
cula pc 
t habere zelus ifte - 
adueríus peccatores, vt fit. zelus - 
gratus : 


83 


rbgeng eet 
» E nes amamms , 
etiam péccara tpforum diligamus.' 
Tum,v; cum fenerratem corre- — 
eap & animaduerfionis acer- 
itatém foris oftendimus & exer- 
cemus, intustranquilliratem men' 
εἷς feremus, & dilectionis erga 
cos quí corripiuntur & punruntur,' 
dulcedinem animo retineamus τὶ 
ne quorum odimius$ peccata, eos 
diligere nunqvani definamus.Qui 
tria hzc habuerit , eius profecto 
zelus aduerfus peccatores, & bo* 
nus, & pius, & fan&us erit: ralé- 
2e odium torum vere iu- 
m & m eft : & qui 
tali flagrat 2elo, veré poteft vfur- 
pare illud, quod de peccatoribus 


dixit Dauid. Perfecto odio oderam ii " 

los P inimici fati funt mibs.— cni 
Quam Dauidis fententiam in 

Hos Parte Cura petenis in12 

Admonitione XX III. explanans — s. rege- 

Beatus Gregorius.ita fcribit; Per- xdite 


fe&o odio tnimicos Der odiffe, eft 
uod illi faé&i funt à Deo, diligere, 
& quod illi fecerint, odiffe, incre 
pare mores prauotum hominum; 
premere vitia, ὃς vitz prodeffe. 
Penfandum ergo cft, quando ab 
increpattone quiefcitur,quanta fit ^ 
culpa ,fi pax cum . peffimis tenea— 
tur: cum tantus Propheta hoc ve- 
lut in hoftiam Dei obtulerit,quod 
contra fe,pro Deo, prauorum ho- : 
minum inimicitias excirauerit.. Ad 
monendi funt itaque, vreandenr 
acem dile&ione mtegra intrin- 
ecus teneant, quam pcr inerepas 
uoncm vocis extrinfecus turbant. 
MS. pesto prouidé feruaffe. . 
| teftatur cum aít: Cum bir 2ni ode - 
runt. pacem , eram pacificus : dum : Τρία pat 
loquebar illis ,. me gratir- , Ph καρ, 
Ecce. loquens impugnmatur: fed ἡ 
iamen impugnatus,crat pacificus; ὦ 
|quia nec dnfinientes s inertpae 


84 M Mpocalypfis Cap, 11. 


receffabat,nec repr Lid fieri: | 
gebat amare . P gen etiam m fads atendolipi lea ytper "ΗΝ S 
Lows ad — aisi feripoteft qued ex vobise[l tiam ἃς boaganimitum ne- 

Roman.f — omuibus bominibus pacem bab E ja m visae enicen- 
tnirüm difficile fors maleage- tam«Arc Her ofunt 
δαῖτ ἐδ μεν στον Aq perm cum. ser ndi, fedi fonus 
oxinibus poffent cia «em- MEE nit Ambre ) verba. οἴ 
poralis pax in prauprum. codibyr fiic qu Scriprura 


ex nolira increpatione gonhndi- e 
tur,curandum cít,vrin noftro cot- eene LT 
deinuiolata feruetur, .... Recté igi- pma Sed 

tur ait Quod ex vibis eff, quaüduar, dum 


gun Parm conem ἐπηῳρτλρν ἀν. isornnmgam e 
Ly NT ab cis, qui corripiun-- 


epzchendendo corrigere 

tur,expellitur,integra tamen in ve De comedent κι called 

ftrasqui corripitis,mente teneatur; tuno:aliquando expedit patienter 

Haétenus ex τανε, €os toleraresvt correptio nog 

emendat. ;.padcntia.prouocct-ad 

i. »go equi a m rm 

qu. praxumos: e ne- 

Q. V... A. K. x Α. bene EAE au. -— 
εν ον Tum aliqui tam 1Fam in c 

 Difputato. - 50$ geftanc,. donec in actibus proximi 


aliquid videanz,quod repreheadc- 
PP cidem illis T—  repoffint: pn ie το μάννα τεν 


Non potes funere malos. - ficuc d reni di 


An dignuni laude fit , Wai: Ra Fes d ui occulta cor» 
raté malos. —— dium confiderar? Si Dei zelusin 
ro ἢ . teeft, cur oculi tni per diuería. va. 
Mbrofiusin Com gantur,more diabelico defi derans 
biu fuis in videre poriüs inproximo malum - 
Planans fim ex- qi uod reprehendas, quàm bonü vn- 
anshunc.ip- de tu - édiliceris? Sunt porro alij 
Tum ] locum, que- . nen pauci,quiá quibusiniuriá ali 
ftionem ponit hu. quam acceperunt;cos pro minimis 
infinodi. Cüm ctiam delictis impatienter infe&tan 
diuina Scriptura iubeat non folüm . tur:eos veró quos ipfi diligunt;non 
vieanipepe resur ;fed etiam . folüm a Lauer ra πᾷ 
re,atque eis cere:quo-. grauirer admodüm deliquerint;vc- 
Mattb. 5. ha rer da tur hic Epifcopus Ephe- one etiam omni ftudio ὃς conten- . 
"AdRom.1y fitus, 4 polaco sert cu ἑα ταῖς ' tione defendunt. O infelix amici- 
dimnbrofins na etAmbrofius,duo tia,quz amicum tacendo & defen. 
malorum hominum;& ' dendo perdit, & Diabolo tradit: eü 
; que effe Catholicos, qui male: vero cuieft iratus,acerbe infe&an: 
. tàmen Hp Hzre do& d Diabolo ab- 
" ticos, quicum improbis moribus ftrahit,& ad emendationem addu. 
& factis falfam fidem & doctrinam | cit-Ergo illa eft iufta correptioqua 
habent coniun&am.'Illialiquando εχ Dei zelo, & amore fraterno ἀρ," 
szprebendendo corrigendi funt ; MM σα 
, 


Aobrifius 13 2 


- 


o3 Pipitis TY DEC (85 


Meenirids profertur. —R 05 ré an emellen-- 
MOL quod^ d eieenio Mim commo: 
; Ad homines im 
fue Tuus SK ide qe De 
nius ] : ^ E 
x cos ftoret E Miocdren Re i n τὶ eenpEee Um à; 
“ $1 δα ᾿ tícórürti uantüm M ij vc omines 5. nino- 
ha 42. (eoru quami pore var : 


: cént bono etg & quorum ha 

^ eo, tatiseorum yeorda finiplicihri vez: deo er mie Fedandint plane 

sees  DÉROfüsperfidiecorrümpátiSicut! no Ern 

C amem cni s quietus im : e [a SUA oercendi a tque pu 

^ prerhicie canum verfiri nó ** niéndi prafünt,nullo modo perpe- 
free Heres inter aplices." τὶ debent y fed quamprimüm veT 

Afnbrofio. ^ yia emendare, velé medio Bae ne 

iude lau 1, NEAN Vica: máliria 

dabile fit posted m homines rer. 2 3 

tolerare ; veli 

maíos.qud v niliari ; "velin: Rp! "Pau 2 42. 

domm. (ἀγρξιηδη rüicinoni fui pertinaciter ΤΡ 

v row rünj étiam dom icis" ] t R : tere τς 

—— τὴ eibpréttptis itque docun 


-» ὅς, ^ eXeti E mE rum 


AMNES ^ : pisabearuid 
Mattb. exei: Drs 5 foni τς fententia " rud Cor.g 
Periefacite bis qui deruntuos E ^s * " Foe Sent Arai 
: ] 3Benedi s; . nani 
AdRem ia nelli fo rime nn Bi s SáppHirari AE sanam, ἀξ 
1d Cor. fcfibens Dos τὴν i exéthplum in dud po Md.g- 
A: ἣν red serm Fs 4 mos , Dorn 
muri 1 * - un » ! mula 
nan prier : Ξ ἡ Ἂς : IN ἃ quamprim i 
modihur eft qiéd i vevetibus is P 


baabtéls isti Melo ie ΩΣ 
numentis te philo ho "e Apoc fis dicens : otes 
κῷ Alcidicur x prem vi i d E 3e qubd er 
'ém Y lis ini itu 


ici$, ma 
iurgiófáft ; & y MM HIR MES proximé 
atquéacerbam ; rrr Tento áni eom eicit eue: qui fe di- 
, c exigc- t APRI e inue 

Meu "ef Wei do mifer mad X Et p. Tos 

t - ;cüm iffi faa Nicolaitarum , 
pill |  perpettor ; ibfüc- rv stie e imfedifam zy 
qràm me 


queforis petulantiam & iniufiam fiolos Hareticos, quieam falía 

birabiliy . faciliüs /Cuius tioeft di. dogmata przditan M emen 

M. Gellie; — fimile, u$ de offi- ofque deceptos á recta fideab- 
τῇ e 


hb.sce,g. Ciomar MEE 
rs 
alia 


vitium , aut cueste en 
dum eft: Quivit 5 YX0- 
rem commodiorem p τ Οὐΐ 


Ioacbimi 14 


dubitatio . 


VERS. 


alia dixit hzc verbát Ege fcio quonia. 
intrabunt poft. difceffionem meam (upira. , 
paces in vos,non parcentes gregi-Et ex uo, 
bis ipfis exurgentes viri ao per- 
μερί vt abducant difespulos poft fe . 
[oachimus Abbas pon banc du : 
- bitationem; Videri contraria, & pu. 
:gnancia inter ἔς hoc loco dici deEpi 
copo illo Ephefino, Laudatur enim 
eius impatientia, quod non potue- , 
rit fuftinere malos: laudatur etiam. 
eius patienria;fcüm dicirur : Pazten- 
tiam babes Cy [uitinuifti propter nomen 
feum, Cr non cnr -Non poffe fuiti 
nere malos,et fuftinere,necin futti 
nendo deficere, videniur cotraria , 
Refpondet,ifta non cffe contraria 
quia.nó ad vnum & idem refcrun- . 
tur,íed ad diuerfa. Non poterar ille. 
fuftinere malos,id eft, Pfeudapollo 
los & Harericos, fed eis falfam 
&rinam prediandbes δ : 
conftanter refiltebat. Sed quia μᾶς. 
ob caufam adueríus ipfum ab illis 
Hareucis corumque | us. 
atque fautoribus magnz períecu- 
tiones & tribulationes exorta sut , 
easille Tescen ro qos τῳ ani- 
mo deficiebar. Aliud itaq; cít , non 
(re Hzreticos,& aliud eft, ma- 
& aduerfa, quz nobis ex impu- 
gnatio»e Hareticorum accidunt , 
tiéter rolerare,hoc enim eftper- 
ecutionem pati propter iuftittam .- 


V PNEU M 
8. Difputatio. 


Super illis Verbis: 


td babeo aduerfüm. te pauta , 
mam reliquisti. — 


Eprchenditur his verbis 
Epifcopus pisei 

cius prima charitas mu 
vim áefcrbuid cuprimufque ardor 


crier & p 


In Apocalypfie Cap. 11. 
b endi,przferti o πες", 
E EE τ τὺ πῶς 


Non itaque reprehenditur , quód 
non haberet charitatem; fed quod. 
primam charitatem: non haberet , 
id autem eít, non rep priua 
tionem charitatis , fed eius remií- 
fionem atque teporem. In viris 
enim qui in ftatu perfectionis ver- 
fantur, & perfectz viz & difcipli- 
nz.obíeruantiam profitentur; non 
incufantur vitia vcl pesca mon y 
talia;fed in virtutá offhcijs,& exer- 
citio bonorum operum remiffio,& 
incuria, & entta meritó τος 


prehenduatur. In huiufmodi enim , 


viris deficere ab eo quod erant , ὃς 
non proficere vltra id quod funt,vi 
tuperabilc ac dampabile cenfetur , 
& vitio illis verüturnon folüm ia 
via Domini regredi, fed etiam non 
rogredi. Diminutio autem cha-, 
ritatis spice fit: vel quanu 
ad intenfionem , cüm minuitur 
oy otra & fit act tepidus 
piger in endo , qui pri- 
uo dieud Aes RC Nel 
minuitur charitas quantüm ad ex- 
tenfionem, ἃς hocquadrupliciter : 
Primo,quátüm ad a&us charitacis, 
quoenon ita frequentat vt folebat; 
icinde,quantüm ad externa opcra 
virrutum,;quia nec torfacit, nectà 
affidue;tum,quan tüm ad períonas, 


. ga benignitaié nó ad oés extendit, 


€t inimicos , fed ad paucos (ibi no- 
tos, vel charos refine demü, 
ga ppetuü benefaciédi et tuuádr ho 
mines ftudiü & conati omtifit, nec 
in eo píeuerauit,fed breui defecit. 


Czicrü quzítio exiftit nonalie-19 — Cur ἦνὰ 
bo 


na huic loco,cur fere víu veniat, vt 
qui magna alacritate animi, & 
ardore Spiritus Deo feruire coe- 
int , paulatim ab illo fpiritus 
eruore t ^» Pp CA primo Mo 
gratie vigore & efhcacia deficiant. 
An 1d acadicob inftabilitarem ac- 
que mutabilitaté liberi arbitri] ho 
minisin eodem ftatu,prafercim au 
té fummo &perfeéto,minimé pma 
nentis? An quia nullum violétum, 
; yt pro- 


Quid 

ratur { 
$54 ver 
[antur im 
atu perfe. 
Hienis. 


Matibs 


S. Thomas, 


“44 Bom.7 


Ad Rom. 


5 Difritio 213. οι 


e- darauit. pulchra, illa | fimilitu- ᾿ 
dine. Sic omnia fati. ; 


«t probant i, eftp 
tum? Vrautem conferueturfer- - 
vor fpiritusmultis in rebus vim fi 
bi heminem afferre neceffe eft,ab. 
ftinendo a fibi iucundiffimis & a- 
cerbiffima íuftinendo. Regnum 
enim celorum vim patiuir, & vio- 
lenti rapiunt illud. An quia gratia 
Deic«um fit donum. quoddam .&. 
bonum fupernaturale ac dsuinum, 
in homine, qui in terris verfatur; 
eft canquam in alieno fubieéto, & 
quafi extra locum fuum naturalé , 
vbi mulciplex ei contrarietas obfi- 
flit, à carnis nempe concupifcen- 
tia;db illecebris mundi, &a fa 
€1js Diaboli: Huicautem «ontrarie 
tati perpetuo repugnare, arque 
€am Íuperare;perarduü eft, & pau 
corum hominum? An quia ea natu 
rz humanz condidoin terris. eft, 
vttraditS. Thomas in. Prima fe- 
cundzquaft.109.art.9.vt quamuis. 
per gratiam fanetur quantum à 
mentem , remaneat tamen inca 
corruptio & iníedlio. quantum ad 
carnem; per quam feraic legi pec- 
cau,vt dixit Apoflolus;remanetgét 
quzdam ignorantiz obícuritas in 
intelle&u, ob quam, vt idem dixit 
Apoftolus,quid orcmus ficutopor- 
1et,nefcimus: Propter variosenim 
rerum cuentus, & quía nos i 

non perfe&é mus;non pof 
fumus exa&é fcire quid nobis ex- 
pediatjuxtaillud quod. fcriptum 
eltin libro 'Sapientiz , Cegrtaitones 
morialiit timide C incerta yip ge- no 
fir. Quamobrem necefle eít,à Deo 


nos prótegi: & dirigi,qui omnia no 


Αὐτὰ ἀκλδιιμενῃ vita fpiritua- 
lis eft cáquam colluctatio m 
cum aduerfario , & «quafi curius 
ad brauiumj & ceu nauigatioin 
aduerfo flumine:in his autem re- 
bus; vr affeqduamur quod cupi- 
mus , & neceffaria eft perpetua 
quzdam contentio, & ifta con- 
tentionis perpetuitas per quam 
difücilis homini. eft. Hbc ipfum 
.eleganufunus , Poctarum  de- 


: fatis 
»» Inpeius ruere , ac retrüfublapfa re-' 
qui aduerfo vix βα 
mine. Dum. ha " 
» Remigis fubigit. fi brachia. (γιὲ νεῖ 
ΣῊΝ ἶ 
* Psy in pregceps prono rapit 
alueus amne. 


» pem. 


An demüm , quia vita fpiritual is 
proportione quadam fimilis eft vi-- 


tz corporali? Homo enim recens 


generatus perfectum haber & calo, : 


rem ὃς humorem primigenium : 


lla- verum hzc ipfa proceffu temporis 


impurtora fiuncin dics atque πη ὃς 
cilliora: Similiter fit iri vita fpiritua 
li, in qua DW, ento calori refpon 
det humilitas. Ἐν : 

meniis, & pietas antmi, & quod 
tanquam pm ulum eft feruenus fpi 
ritus, alfiduitas dulciffimz contem 


d plationisrerum celeftium. Sed per 


gemnsad alae. ooi s 
hit mid. dA A. 
Difputatio. 
Super illis verbis : 


$in autem,veniam tibi, mouebo 


candelabrum tuum de loco fuo, 
nifi paaitentiam. c geris. 


ICVT multa, inquit 

Rupertus, facre Scri- 

ptura teftimonia, ita 

& locus hic docet nos 

nonefle przcipitan- 

᾿ . dam fententiam con 

tra Epifcopos, vel quofcumque gra 
dus Écclefiafticcs: Non enim dicit, 
Quia primá charrracé tuá. rcliquiz 
fü,ideirco venio tibi,& moucbo cá 
delabrü τὰ de loco fuo:fed grande 
pofuit interualló, magnumq; inie- 
elc fre-um currenti jentenuz, di- 
cendo: Memer effo vnde exeideris, ὧν 
age porutentiam, (prima opera. fac. 


Tunc demum jubiungi : $i ἡ 
num iet. 


"eT 


& deuotio- 


Virg Xeesr. 


Matib, 1 


$8 
habeo aduerfüm te', & fuperid , 


uód reliquifti primam charitaté,- 


prima opera facere omififti , 
étiam contemptum addideris; tüc 
veniam tibi, & mouebo candela-- 
brum tuum de[oco fuo Ordo ifte 
— Deila:é fplendet in excm- 
plis; fed exemplr gratia duotan- 
tum proponantur honrincs, Saul 
videlicet , & Dauid. Cumque de 
iftis duobus [μι differaiffet Ruper 
tus,fubdithac: Ergo, vbi cuiusli- 
bet Ecclefiz Angelus, id eft; Sacer- 
dos charitatem fuam primam re- 
linquit, non eft iuris Ecclefiaftick 
ftatim mouere candelabrum cius 
dc loco fuo, id eft,auferre illi facer 
dotium, vel Fcclefiz regimen , vel 
Prafulatum: fed dicitur ei, Memer 
pu vnde excideris, (5 age prnitentiam, 

"prima epera fae. Si au ierit corri- 
porco ls quit corripitur,lucratus 
ille eft fratrem fuum? Quod fi ne- 
que adhibito alio, rec publico con 
uentus Ecclefiz tcflimonio corre- 
xerit fe;immo audire -— κει 
rit,tunc demum aufertur candela- 


brum eius, & alteridatur. HacRu | in 


pertus, 

x Apparctigitur,moueri candela- 
brum deloce (uo, non cffe aliud 
hocloca feceundüm PNE 
fi remoueri à Sacercorali, vcl Ppi- 
fcopali magere & regimine Eccle 
fiz,idquead aliud transferri, Ατ- 
que hacinterpreratio,vr eft multo 
rum communis ,eam namque fe- 
quuntur Richardus,Haymo, Tho- 
mas Anglicus, Carthufianus; ita 
eltad 
Lyran: difcreparinterpreiatios Xfo 
nibo , 2it ille, candelabrum twum ,id 
eft, obedicntiz tux fubtraham fub 
ditos tuos. Sed fciendum cft, fe- 
cundum hanc interpretauonem , 

aliter A fumi — — 

quam fupra in fine i Capitis ἡ 
TaidiQuim eii; qmm ctoidsle, 

feptem Ecclefía funt. hic vero nomen 

Candclabri non Ecclefiam fignifi- 
cat,fed BcclefiePrafulem,velPrz 
fulis munus & poteftatem regendi 


im probabilis: necab ea- 


In Afpecalypfis Cap. 1I. 


Ecdefiam. Interdum. porrb na 
men Candelabri in Scriptura poné 
ad fignificandum virum infigni do 
&rina,& νίττατε lucentem ma 
tis oftendunt duo Scripturz Toci ; 
alter Apocalypfis 11.vbi Enoch & 
Elias vocantur duo candelabra ir 
conípgétu Dei, Alter locuseft Mat 
thzi $.Nemo;in quit Dominus;accen 
dit Imcernam, ὧν ponit eam [ub modio, 
fed fuper candelabr um,vt luceatomni-. 
bus quiin domo funt.Sic luceat lux ve- 
τα coram beminibur, (e... 
Secunda interpretatio: eff Victo 
rini martyris; Mowebe, inquir, can- 
delabrum tuum, id eft , difperdam 
lebem tnam. Hocipfüm expref- 
us declarans Andreas, Ecclefia,in 
uit,loco moueri non incommodé 
icitur,cum dinina gratia denuda- 
ur. Przfidio enim gratiz deftituta 
rrequitiz Spiritus, & homines 
Euderame;cfcacia Dazmonpum or- 
dinata & admipáftrata,in fcedos er 
rorum atque vitiorum fluctus atqs 
tempeftates. conijci'ur. Sunt τῶν 
men qurper Candclabri motioné 
relligant fedis Pontificiz, qc zin 
Ephefina ciuitate quondam erat , 
m regiam ciuttatem translationem 
$8ic Andreas qui duas his verbis có 
plexus eft iftorum verborum inter 
preratmones. 


Secilda ὧν 
tcrtia inter 
pretario. 
Villerinus 
Mart r. 
Andreas 
Ca/arien— 


Quarta iterprctacio eft Ambra:3 Querte im 


fij, Bedz, moueri cádelabrü E pi 
d: loco fuo, interpretátiü,eü priua- 
ri mercede, à Paftort, & Retori 
Ecclefix debet pro Jabore & cura, 
a Dco ei pmiffa,& in cpereddéda. 
Ambrofius jftior.é ponir, St per 
candelabrü defignat Ecclefia Ephe 
fira, cur propter peccatü Paftoris. 
Ecclefia locü fuü perdere debet,cá 
Ssriptura dicat, Nen-moritntur 
ies pro flijs.neq; fili; pro patr 
fuis,ted vnufquiíq; in pececaro fuo 
morict;Sed fciendü eft per locü de 
quo mouct candelabri5 fienificari 
bbecis vm pice ES 
e & cura £ 
vtiftorum verborum fic hic fenfus 
Nifi penitentiam egeris PO 
quod 


tatio, 
Ambrofius 
Beds. 


param in laudent, param vitupera 
Dosen -aquetepréticabenen »ἐὰ 
nonic vium aliquem: fiominerà 
€arttudi dicr, fed ad diaerfos; 
eranc in Ecclefia 

vt 


£26 PVC, gn 
ἐκ νμματδάκ στὴ fic fcribic; Abfrt vc 
énni ;quem anre laudabat 
ti redi recmervvenam » 
Aixdos mis mos peréágre 
rry card arae docet Ecclefiam. 
alius igicur eft ,. qui dile&ionem 
deférüitincheatim, & alis , qui 


ες Superillis verbis: 
V'incenri dabo edere de ligi vi 
te, quid ε 9n Varadifo D. 


ΕΥ̓ : 


γῶν alterum vero 
lienam fciendig boni & mal ota 
batur-Quórum virtis chis crac; c 

quts ex lonovitz comedi Tet, nó 
fnoréreurr in aecérnum: fi quis a'üt 
ex ligito fcienrié boni & mati edif- 


. fet,quamuis cffecimmortalis, triór 


talis càmen. flatitii fiebat. Diradi- 
fusigitur Ecclefiarti fignifieat: Li- 
gnum aüc vitz in rh TParadifi 


& 4hriftuseft in inedio Ecclcfia fir: 


Lignunr veto feienuir bori & ma 
: ipfi mzcin medio Paradifi fuif 
e 


quam leo rugieRy , diiareny denb- 
rir; Lignuitiigitür vitzad Electos 
peraner;cuius fructümi comedeu- 


; ts, viuume Dómino inzternüm. 


Fructus veródligni feientie boni-& 
malicomedunt R: ü 


que v 


VERS.4. 


Quid [ini 
ficet buc lo 
co lignure 
vita. 


L.Per.g, 


Gf js 


loan.e 


26 Rupertus 


9o 


Ji , quam oculis corporeis vident , 
quàm gloria coeleftis patriz , qua 
nifi o£ulis fpiritaalibus videri non 
poteít . Dicitur ergo in hoc loco , 
Vincenti dabo edere de ligno vita, quod 
a in Paradifo Dei mei. Ille vincit , q, 
víque dd finem vitz fuz in bonis 
operib? perfeuerat. Chriftus enin 
Mera ína vfque ad finem vitz 
[eruantibus immortalitatis fuz glo 
riam in coelefti beatitudine fecum 
ipfos habere conceder , vt eum ip- 
viuant in eternum , cuius pra- 
cepta in hoc o. pofiri feruare 


' ftuduerunt τὰ m in finem perfe- 


aerarunt. Quód autem in hoc loco 
«Chriftus Patrem fuum vocat Deü 
fuum , id ad Humanitatemi cius 
pertinet . p s 
: orró , quia proxtm 
.di&tum ante ere Mit iov 
Ba axcideris, Θ᾽ age itentiam,(* pri- 
ma opera fac: iltud quod hic dicitur, 
Vincenti dabo edere de ligno vitaimter- 
Yee vi&oria , quà quisagit 
e peccatis fuis prateritis, dignam 
de illis poenitentiam agens, & pri- 
ma opera. fua bona denuo faciens, 
& ad priftinum. charitatis fuz fer- 
uorem redíens. Ruperti verba funt 
hac , Vincere , in hoc locoeft cor- 
ripientLacquiefcere , & agere poe- 
nitentiam ,& prima opera bona. 
cere .. Primis autem hominibus , 
quia corripicnti ipfos Deo non ac- 
uieuerunt,immó peccatum fuum 
uperba dcfenfilone excufantes ma. 
gis auxerunt , lignum vitz 1nter- 
clufum eft ,.& ip de Paradifo eic- 
&i (unt, & cuftodia Paradifo M 
fita, ne ipfum poffent ing 1,8 
ere .. QU 
m 


de ligne vitz 

igitur primo homini poenitentiam 
non agenü interclufum eft ,. pul- 
«hr nunc reprorartitur eiquipe- 
mitentiam egerit , vt edat de ligno 
viz, & viuat in zternum -- sed 
nunquid vt.refurgamus , & viua- 
mus in zrernum , de illo matería- 
li ligno.vitz nobis edendum eft? 
Non vuque; (cd uii manducat meam 


᾿ 


οὐ aduerfitatibus.& 


Iy Apecalypfis. Cap. 1T. 
' delectabilior eft gloria huius fzcu- 


tarnem , ait Dominus , δ᾽ bibis mum 
fanguinem , babet vitam aurnam , a 
ego refufcitabe eum in noi, : 
Veré namque Chriftus eítlignum 
vitz , cuius & in coelefti Paradifo 
beaufica vifione, & in praíecnti Ec« 
clefia Sacramentali is & fan- 
guinis perceptione (an&te reficiun- 
tur animz . Illud autem materia- 
lelignum vitg hominem morteant 
mz, id eft, peccato mortuum, non 
viuificaba , fed carnem viuerefe- 
ciffet in aterpum: quod proice 
effet infeliciffimum:Mormus quip- 
pc homo in anima, fi carne viuerec 
1n ternum , non recuperarctur in 
zternum , & effet acernaliter mt- 
, vt funt Degmoncs . Hoc autem 
num vitz , qued eft Chriftus , 
dum cor. & (an ) 
reficit , & iam nunc refuícitat ant- 
mam. à morte peccati , & carnenr 
noftram in neuiffimo die refufci- 
tabit. Szpé autem is qui non vi- 
cit , id eft , non egit peenirenuanr 
de peccatis qua fecit , edic deli- 
ee vitz , manducans corpus , & 
ibens fanguimem Domini : $ 
Chrittus illi non dat , vetüm ip- 
fc fibi rapit ; & ideo in. mortenr 
fibi manducat & bibit. HecRu- 
tus . 


me fuo nos 


T.Cor.1T, 


Etenim ge Rupertiinrerpreta- 17 Jfeumad. 


tio,il'ud; Fincentimterprecan tis 
lim. de. agentibus poenitentiam ν 
non videtur probabilis: Nam & il. 
lud Vincenti. precisé & abfolute po- 
fitum;omnes vi&tores fanótos,quo- 
cumque mode vincant ,ample&i- 
tur: & paul ante Donrinusnon fo: 
lum deagenda poenitencia leeutus: 
eft, verüm etiam de pacientia in 
s.& tribulationibus, 
ἃς de non tolerandis Pfeudapofto- 
lis,& profequendis odio Hareticis, 
prie autem Nioolaitis . Proba- 
ilius itaque di&ü fuericjillud,vin- 
centi, comprefiendereomnem San- 
&orum vi&eriam , & quam Mar- 
Vdheeieii um pro fide Chri- 
1 per acerbiffimos cruciatus per- 
que mortem ipfam adepti funt; & 

quam 


yw 


uerfio nRu 
perium. 


ΠΥ -Difutário V. 11. Ἃ δὲ 


res& Donor:  οξοεοίο μνῶν 
δι τὐναορ να οὐ αν A τ édo Hz 
1 e qne ver men 
errores profi i 
ac iufte gubernando, & fpirituali-. 

alimentis pafcendo & nutrie; 


do:Et victoriam, quam rcligioft vi-. 


"Ob ientig;paupcrtatis&ricaliras 


in 

, 28. δὲ 
bo edere de ἰὴ LÁ y cft in Pata. 
Ei abunir peg quod eft in Para- 
ecdem à fe promiffam , ὃς esa 
am 1Js,qutvel contra Paganos,& 


litudo; vna quidem celeilis Patric, 
1n qua merces ifla "ur Sancii 
polt hanc vitam, cum Paradiío cer 


reíiri; qué Deus feeitin principi 
Hand Abkza fonical ouo ι 
cam frd E RR 
anime & corpori perfe&lam impaf- 
fibilitatem atg; immortalitaté pre 
flabit;auam aliquo modo prafücif- 
fec fructus ligni vitz, fi homo in (la 
winnocenuzpermanfiffet, —— 
29. Sciat porró Le&tor,nomen Ligni 
vitz prater Prim Se poupné 
«ius hguificauencm,qua figuificat 


* 


arborem in Paradifo terrefiri pofi 
tam; transferri iam & ἢ 
militudinem quandam ad alia quo 
quefignificanda Ni in Libro Pro- 
uerbrorum Capite tertio, Dci (apié 


tia vocatur Tignum vita; Lignum,in 

Utt, vig c7 τ απ apprebenderimt ed; 
Ent ibtsntrir eii Dae apite 
XL. quia vir iuftus plurimum huma 
ne εἰ pUtiLi:; ctum le eo 


dicitur, Frydlus inti lignum vita . Et 
Capite X V. ingüa affabilis tollems 
diflenfiones , iratofq; animos pla- 
cans,dicicur lignum νι δ νήματα 
um vit& Et Capit 


Paradifum ilum terreftrem etiam 
nunc exiítere ;qua. de re copiosé 
nos differuimus in. Primo Tomo 
Commentariorum no(lrorum 1n 
Gencfim; in Libro terio , & fepti- 
mo ; au: animas San&orum poit 
mortem , ante diem Iudicij non 
admitti in caeluniad. videndá Dei 
faciem , fed ad Paradi(um terre- 
firem deferri atqueinibi víque ad 
exiremi Iudicij diem detineri ; de 
« quo infrà di&uri(umus,.cüm 
7 — ad fexum Caput hu- 
iuslibrivenmum 

Ux a17T edid pp Ire in 
ft Ss vna NDA γι: 


SPA GM MED REO d. ix 2 


VERS.$. 


30 


92 


O..€ T^ Ac μῆρε 
Difputatio. 


Super illis verbis... 
Et e/fngelo E celefie myrne fcri- 
ον τς (Ὁ - 


Veritur,quifnam fue- 

rit. ifte Smyrnenfis 

Epifcopus , ad quem 

hzcícripia. eft Epifto 

la. Petrus Aureolus 

puiar fuiffe Beatum 
Folycarpum;virum faréapudAn- 
tiquos, cunreximia longiffimze vitae 
fan&imoniz,tum gloriofiflima mar 
tyrij morte cclebratiffimum .. Hoc 
cum tradit etiam Lyranus;& ad- 
it , iftam effe communem Do&o- 
rum opinionem ; quam ego ramen 
apud Explanatorü librrhurius(pre- 
ter Aureolum- Ὁ neminem legere 
memini.Equidcm circa iftam qua 
fionem quatuor effe video fatis p* 
bata & confcffa,vmum vero, vnde 
pendet maximé hühis quzílionis 
explicatio, efTc dubii atque incer- 
uim, Qe videntur farisceria, nec 
in dubitazionem vocanda; funt hu- 
lufaodi:: Vnum eít Polycarpuim 
fuifleauditorem & difcipulà Beau 
Ioannis Apoftoli, & ab cofactum 
effc Smyrrenfis Ecclefie Epifcopt- 
Alterum eft , Beatum Polycarpum 
obijfíe martyrium io annó-Domin: 
Rolebuo coligi poxelr 2 de dicere 
Eufc igi po: "a & di ὸ 
docer CudiaiiU Basse νυ 
do TómoArinalium in «s vean no 
Domini centefimo fexagefimo no- 
ro. Tertium eft, Polycarpum con 
uerfum. effe ad CHR1STVM 
Anro Domini oétogefimo tertio , 
& qnindecim-annis ante rad: tam 
Beato Ioanni Apocalypfim ; cam 
ncmpe Ioannes accepit fub finem 


. 


Im Apoculybfir. Cap. I r. Ἢ 


principatus Domitiani; id: autem 
eft, circaannum Domini nonage: 
fiium octauum; vtfupraóftendi-: 
mus: in noflris. Prolegomenis,- 
Quartum eft, Poly fuper-; 
ilicem fuiffe Beato Ioanni per. an-; 
nos fexaginta. octo, ipfe enim, vt 
i ett, anno ini: 
centefimo fe ono, Bea-: 
tus aurem Ioannes: mortem obijt: 
anno Domini centefimo primo, vt. 
fupra παν mai δὰ Wisidod 
E autem Polycarpus factus 3 r 
diccns aine" 
gefimo tertio, cx eo ue in-. 
igitur, quod- ipfemec Polycar- 
puspalam dixit Przfidi,a quo dam. 
natus eft, & eoipío die, quo inter-- 
feétus ett, fe i ffe an-: 
nis (ex δὲ o&oginta: Nam Przfidi. 
vehementer ipfum vrgéti, vt Chri 
ftum abnegaret, atque im eum ma 
ledicta & conuttia diceret;refpon- 
dens Polycarpus, Sex inquic, & o7 
éloginita annis Chriito iam anfer- 
uijut; & nullo me vnquam affecit 
incommodo: quo. modo igirur 1m 
Regem meum qui víque adhuc 
me feruauit iucolumem, contume: 
liofuscffe poffum.? Si Polycarpus: - 
igitar in anno centefiio fexagcfi- 
mo nono;quo mortuus cft , exege- 
rat iv. Chriflianifmo & iture 
C hrifii octoginta fex annos; confe 
quens cft, ipfiun effe factum: C hri 
fianum in anno: Dominioctogefi-- 
permet Ie vadis Vra 
od porro diximus circa hác3* 
Rin νά er dubinim ὃς incer- 
tum;id eft huiufmodi: C üm Poly- 
carpus faccus fic C hrifhianus quin- 
decim annis cue — τὰς d : 
Ioanni Apocalypíimt vt dudum di 
ximus,& pofttradiram Apocalyp- 
fim, δὲ redium Beatt. Ioannis ab 
exilio,vixerit annis circiter (*prua 
ginta; obícurum εἰξ acque incom- 
perum, vtrum. factus fit. Epifco: 
us Smyrnenfis. ante Ioanpisexi- 
Tum IMEEM diss. - 


an Ld €. kpr- 


Btwfebins. 


sif t2. ($3 


 ffuiffeSmyrnenfém Epifcopumsad ..- Womes UM : 
quem Penis Ioannes fcriplithane Tt—M——— 


Epiftolam;Sin autem poft redirum EL E o N A 


Ee Ia arn pni Difputatio. 
inioIoanneseoim πρός Rue 1! 
Debent M PEUCEPS yraüen- Super illis verbis: 


ἔστη μὲ tunc eam regebat Ecclefiá 
üifpiam forrafse dicere wel- eas Τὰ : 

lenloannem ípirii propheuco — Et babcbitis tribulationem 
Ácripfiffe hanc Epiflolamad Poly- diebus decem. 
carpuin,non quidem tunc. Epifíco- 
pumSmyrna,fcd poflea. fututum 
quod dile&tiffimus cius diíci- 
pulusi&n dunFuonoplicoppus 
& in mortis perpeflione glc 
museífer futurus. lftam τοι de δ Ὁ 
Polycarpo,quam dixi, opinationé, . 
valdé adiuuat,quod quz fcribi Io 
annes hocloco de magna perfecu- 
clar ας ἐς ουιο Mica Merc 
clefia, & de ; SIPASmUS ribus colligereTicer συας cur- 
ludzoruüm in Epifcopum Smyr- fim hic percenfebo, atquc iiudica 
nenfem,ea plane competunt3n bo.Prima Interpretatio docet Nu- 
Ecclefiz, Smyrnenfis períecuto- nero ifterum deccm dierum figni 
nem. & tribulauonem ,. fa&tam i 
tempore Polycarpi P! €15. tz;quoadenim in hoc Mundo,& in 
Ecciefiz, In qua perfecuuone ὃς. hac mortalia fumus,& obferua 
alij plures Martyres occifi fuat , tione Decilog 
& ipfe interfe&useft. Iudzos por catur, Nolite quzrere in 
ró. fuiffe Polycarpo ἃς wiuo, K& enis vitzrequiem, qnandiu con- 
mortuo infeflif(unos ,licet intelli-. tra tegmen inimici fiueaperta fi 
gere ex Epiflola,quea smyrnenfi. uc occulta, dece przceptis tanquá 
Ecclefia fcripta eft ad Ecclefias milites armamini: Neq; enim gau- 

Ponti, quam rcíert Eufebius dij locus eft vbi vita hominis tora 


PVEMADM O-:; 
e DVMirielligen-? 
A dus fir numerus 
j iftedierum dece 
tisobfcurü fc- 
TS cit muleplex ifto 
,,Iüin verborü 1n- 
lo enim icterprc- 
br 1 huius Explanato- 


libro quarto. Hiftoriz tenratio eft, ας e(l interpretatio 
Eccleliahicz Ca ue | Primafij, Beda, R nperti Haymo- 
XIII.Eaveró . nis. etenim fecundum iftam irter- 
Epiflolafci- |^ | ^ prettionem Beatas Ioannes ad Ec 
paettab - clefiam Smyrnenfem nihil iftis ver 
gsqui | — bis fcriberet nouum, nihil fingula- 
Ἢ κι αὐδὴν MA re;nihilque ad ifiam Ecciefiam pro 
lycarpum nouerant familiari. - Pri pertinens: prefentem enim vi 
aer, & m 1j atq; mor- Tam omnium piorum hominum ex 
 tiseius Ípc&atores pofram efle perfecutionibus & af- 
ἢ fuerant. , fli&ionibus, & res ipfa iur , 
tá ín idemque 50s aperté docuit Apoflo 
WIS ISiCI ὅδ lus, cum dixit, Omne: qui pte volunt 

Y venere in Chrifto Lofny, perfecutiones 
Secunda in rio eft Tho- 


mz Anglici; verü quia au&or cius 


F 4 fuiffe 


VERS4o: 


Odi Inter 
fretanoms 
quid frt ba 
bere tribu- 
latíenem 
dubus de. 
«n, 


Prima In- 
terpretatto 
Primafig , 
Beda, Hay 
monis, 


Ruperti, 


Iob.7, 


94 
fuiffevídetur Haymo,referam hic 
cam proprijs eius verbis expofitá. 
Ῥοιεῇ Nc denarius. aumerus ,in- 
-quit fray mà aliter etiam intelligi: 
Liquet eniti, ribus poriffimum té- 
tauonibus primum hominem in 
Paradifo efle sentacumr acque fupe 
ratum; Auarit'a, Vana "Gloria , & 
Cupiditate. His quoque tentario- 
nu dnodie Dabo fes ten 
taffe fecundum Adam; € hrittum 
Dominum noftrum, fed ab eo cffe 
fuperauum.. Contrahas prineiga- 
les tentátiones Ecclefia perpetua 
dimicat. Septenarius porró nume 
rus przfens cempus defignar 
feptem diebus voluirur. i 
rur trina iffa vencitio in prefenti 
vita deeffe non OE vero. 
prefens vita per fep 
ricula voluitur , re&té de 
numcro princip cfiz renta 
tio exprimiturzhacénim trinaen 
tatione fep:em dicbus applicita.de 
narius numerus adimplerur.Sen- 
Bisigiirela Quoad prafens: vita 
niatut, qua"per lcprem dies. cir- 
eumagitur, conira | s rentax 
tiones,quz tamen in tribusmaxi- 
mé obtinent principatumscertamé 
habebiris.S$ic Haymo, Sedn hanc 
intzrpretarionem , quodin primà 
dixi,idem quoque dici. poteft; fe- 
cundum pradiétim «xpofitionem; 
iftud Bead Ioannis dictummon jp» 
rie. ad Ecclefiam Smyrnenfem: ; 
Ted cneraliter ad omnes €cclefias 
& ad omnes inftos &' pios. viros 
erdincre-Et vero, vtramque fupra 
Lam interprecationem non Iitte 
Aalem fenfum condnere, zd my- 
Jlicum;per ς Le&or intellieet. Ter 
stia cft Andrez Cafarienfis e 
JBiltopiam Wi usine e tun 
"tum exiftimat pro có,quod eft cxi 


Haymenis;-.. 
(n Thome 
4nglici, .. 


Genef. 3. 


Mattb. ας, ν 


erü 


cxi- 
guo & breui ccmporc.- Sed enim 
Seccm dici pro paucis; locuiio 
inufitaga RÀ endi rd a 
us conrra res habet, ns 
nios in Scri) wed decem dici 
5, «X npro yvt 
9 ἀνα rdecerp m 
jud 4 1 


J 
͵ 


Ta Ἀρϑεαδρ» Cap. ΤΙ. 


tem dierumeeir ὩΣ 


mus... oU 


5 interpretatio, qua mes σ᾿ 
mo Ἄς Hy iot Ly 
τη; & com phiribus alijs, & t 
folà Ieachimo placuiffe viderur; tio. 
Tiniufmodi, Per decem dies figni — Teachime 
ficáti decem gcnerales Chrifti 2 Abbas 
rum períccutiónes , a Román 
imperaroribus factas, à Nerore vi* 

delicet vfquead Diocledianum. Ve. 

rum hanc interprecationemy illud 

fatis in firmat; quod cx iftisdecem 
períccucionibus ,iam duas, quo té 
pore hac Ioannes icripfit, pratez 
rierane:prima fcilicet fub Neroné; 
ἃς akera (δ᾽ Domitiano; & odt6- 
duntaxat reftabant:quare non di» 
xiffet Ioannes; gribulatien ἡ 


buso&o. Quid; qued decem illie 
vor Ie ek jrie fpe&ta« 
t ad Sm —Bpccle- 


fiam ; fed: in communi ad om- 
nies-Ecclefias,omnefque Chriftia- 
nos. ! ! i "s 3 
"Quinta" interpretatio commce- é Suuiorw Tir. 
morarurhzcà Lyrsno ; Quia'nu* — 
merus denarius perfc&tus eft, & 
rfe&ionemr denotat ; ideó pet 
wribuladionenm'deéer dierum, fi- 
fear Bulatiét 


ferpreta- 


ari pe ! em: 
cft; maxims&m,-tam intenfiue ;. 
| mes exten fiue, ficut loquimur ii 


valde imiproprià eft, atqueinuifità — e via In. 
tain Sácrislmteris.Seyta inteTDtC- — sorprepagio 
*Lyrano prz ceteris pla- ^ 


E 
cer, elt vt 


Odlaua in- 
ferpretatio, 
qua prace 
feris places 
“πον, 

Derem pro 
multis: fa. 
pius vfur. 
panem in 
fcriptura. 


tá 


AX o ΠΣ ἊΣ 


Diem pvo anvo dedi tibi. Cód autem 
hic etiam dics fit diétuspro anno ; 
nec aperte indicatur, nec vllo ἦτο: 
do fignificatur . Scptima interpre- 
tio eft Ambrofij,quam Cartrhufia- 


nusiffgnatBerégando,qüi Com- 


mérarios fecit in Apocalypfim mi- 
n'm& afpernab:les: Porantifti, cá 
dicitur tribufa ionem illam Smyr 
nenfem fore dccem diebus , hioc 
fign 'ficari;licét dla tribulatio futu- 
ra effec diuturnior,eam tamen pér 
decem dies fore acerbifimam δὲ 
atfociffimam . Sed quia hoc fine 
vlla e gd ratione, & gratiy 
tantüm dicicur, idcirco fidem non. 
meretur. - -) δέ £ 45 


3f Eftodiua in 


datis 
fios ceteris anreponimus,illud, de- 
cem isbur, dictum cffe fecundum 
phrafim Sc'iptura non infrequen- 
témi pro multis diebus, fine multo 
tempore ^ Huiufinodi enim Iocu- 
tionis multa funt? obuia in'Sacris 
litteris exempla .. In ibro Gencfis 
cap. 3r. facob dixit queribundiis 
foceró fuo Laban; Immutaff merce- 
dem mram decem vicibus,id eit ,fepe- 
numero In libro Numerorum ; 
Cap. 4. Any per decem! vites , inquit; 
fentaff: md UA In hbro 1. 
Regum: cai v. dixic Annz mari 
Samuelisvir eius)! Nunguid uon 
melior tibi fm,anàrb. ? 
αὐδὴν mulrifilij - EcTob 19:£m dez 
εἶξε, inquit eonfunditis'meid e(t,non 
feme! , nequc jn vna tantiim re , 
féd fzpe, vari que in febus vul 
8s meconfundere. Erin libro'Ec- 
fisli Capite (tp'into, Sapientia, 


. inqnic ; ow irum. fuper decem 


, id ett u a 
me cem inho prafidi j Tirour 
't quán eimult δε magni prins 
eipes ies cepa atque honoribus: 
tz 


largiri" o fimiliter hoc- 
loco díóctunrefty biis tFibulatio- 
mern dsi bus dbeerh id'ett,non breuem; 
fed longam, &«mul o manfuram* 
wunpores coim * qomeo 
3: 5:2252 n-o901 ^od ξηρὰ: 
T 12707 vo553098 
“οὖ Ü 271 


ES 


ἘΠ Ύ ΤΊΤΩΙ αἱ τῇ εἰσ nad o; H 


DECIM A 
- Difputatio. 


Saperilis verbis — 
Qui viterit , non ledetur à morte 
fecun 


* δ 
᾿ } 


Mors fecüda, duplex ' 
interpretatio eft, qua 
ἃ rum vna eff Viétori- 
ni, Andree; Bedz, Toa 


suos, ,Cim, Lyrani , qui 
mortem fecundam interpreta xu 
eternam hominis damnatione ad 
perpetua Infernt füpplicia : & vo- 
Carur mors fecunda ,comparario- 
ne moris dee oy aman- 
teccdit. Valde adiutiat Banc intet? 
pretàtioném illa Domini fentétia; 
quam refert Matthzus capite deci- 
to , Nolite fimere eas quieccidunrcor- 
pur vanimam autem non poffunt occides 
γε: fed potius timete enm qui poreft e» 
animam (5r corpur perdere in gcbennamr. 
Hanc nortem fecandam Scriptu- 
fa declarare folet vocabulo i$ 
M En 
mo Tudi , 

βυρδνετνοξὰ mk mortis fententiam, dr 
&urus efr illis , γεν Phaledicté inignem? 
arerntim, dui paratus ἐπ Dizbolo C An 
geli es. Hancegointerpre 


etatione 
longé veriffimam'effe cenfeo', ma- 
ximéque loci M χνοῦς & 
propriam Nempe,in hoc ipolíbro' 
Apocalypfis Mors fecunda defcri- 
bitür per aterros Inferri crücia- 
tus, fic enim eft cspire vigefinto; Ee 
Infernus δ' Mors smi funt ín agnum 
spniitbac eff Mors fecunda Et qui? 
Mrs libro Vita fcriptusamffus eff. 
ih flegnum ignis Ecin capite 
daitquit, δ, vafe 9 dci ἣν 
téribus erídololatriser 


dacil ss , pars illori£ : 


» Ἵ ind TOURAN ἊΣ 


e^ 1 ἣν Στ 


“τε οΣ 
VERS. 


VID fi hocloco38 pi vou. 


Victorini ,, 
"AE nirea, Be 
da, Lyrani, 
e dudo 
ris. 


ΕἼ} 
dc 


"ὦ D 


Leocur Mar 
tbái ero, 


Matib.a5»- 


i 


QNA 
“κι, iU 
“ς 


Haymo. 


Tres mor- 
tes bonmit 
fecundum 

ΕΣ ur. 


pta Tief. 


4. «ὦ 
1645.11. 


Seciida fen 46. 
ia R.u- 


ico ΑἹ 
C 
ut Mé- 
£i. 


φῦ. 


tionem approbar;abíque eo rame; 
quód zternam animz damnatio- 
nem voéadri purat mortem fecuin- 
dam non refpeótu mortís corpora- 
lis fed refpectu mortisanumz, quz 
fit per culpam & fi: Sicenim 
fcribit (uper hoc oco Apocaly pfis, 
In Scriptura tres mortes fepe po- 
nuntur;vna quidem peccati, alreya 
carnis, tertia yeró fuppliciü ccerne 
damnationis , que mors hic fecun- 
tla , non tertia neminatur quia dc 
rnm agitur , que nocentho- 
mint ; vt eft mors peccati ὃς mors 
zterni (upplici , ad quatum com- 
parationem qug vulgo appellarur 
t£nors corporis, mors fimpliciter 
nda non elt : vnde & Apoftolus, 
ccundüm mortem corporis mor» 
ruos , appellauit dormientes, fcri- 
bens Theffalonicen , Nolumiu 
voi ignorare de ientibgs. Et D 


on » 1d 


E pin ge s dade lit vo- 


cil,merte corporis; 
«ari fecunda , quz polt peccatum 
Ixdit. Ergo fenfusitlorum verbo- 
rum eft hic , Qui vicerit tentamen- 
τὰ videlicet Diaboli, & incentiua 
carnisfug , mom ladetur à. ρον fe- 
cunda, id eit ; Qui mortem peccati 
in hoc temporeanimas negantem 
fuperauerit, ad lzfionem fecunda 
mortis,quz poft przfentem vitam, 
& corpora & animas fine finecrau- 
Ciat , non perueniet : hac eftilla 
mors , quz femper occidit, & nun- 
uam 


prorfus exünguitur . Sic 


i ré hominibus , qui prius peccant, 


Mr fecundam appellari hoc1o 
co ipfum peccatum ; Sicut enim 
per morrem corporalem feparauir 
animaá corpore , ita per peccatum 
ormai el am à Dcoin 


». tecorporali 


In Apocalypfis ap. 11. 


39 Haymo hanc etiam interpreta- 


facris Scripturis peccatum. mors 
appellamranimz, gratia verb vita 
eius ,quó fpe&arillud Pauli; Cum 
effemus martui peccatis , conututficauit 
ne in Chrift» . Magnam porro fimi- 
litudinem,quz eft inter peccauim, 
& morrem corporalem , pulchré 
eftendir Albertus Magnus in hunc 
modum fcribens , Peccatum recie 
nominatur mors ad fimilitudinem 
mortis corporalis:Sicut enim mors 
corporalis feparat animam àcor- 
pore, à diuitijs,ab amicis, & ab om 
ni vfu fenfuum:ita peccatum fépa- 
rat men:em à Dco, ab Angelis & 
Sanétis,& diuit!js Spiritualibus,& 
ἃ fpiritualibus fet; fibus;hábet enim 
Spiritus hominis iufti & faocti,euiá 
fenfus omues , proportione quadá 
τνδηλείες fenfibus corporalibus. 
In eoquoquc cernitur magna fimi- 
lirudo mortis ípirituafis cum mor- 

i , eius namque qui mo- 
riguirus eft , primo , corpus diftem- 
paratur ; deinde infirmatur ;tum 


zcfepelitur ; pofl hzc 
€ operitur ; ad extremum, à 


moriur ; poftca éffertur ad fepul- 
ον chram; adiac 


- vermibus confumitur,. Sicanima, 


€ui ex peccato anors accidit, pri- 
mó,diftemperatur perinordinatas 
iierpoopsieBria nur pet noxiam 

e&ationem; moritur, per affen- 
fum prauioperis;effertur,cüm in- 
terior confenfus exit in prauiope- 
ris effectionem ; fepcliuir;per con- 
fuetudinem malé agendi ; lapide 
operiuir , per obdurationem men- 
tis in malo; & vermibusatque igni 
bus gehennz in fine confumitur fi- 
ne fine.S:c Albertus. 

Rupertus ponit hanc dubitatio- ὦ 
nem, Si mors animalex peccato, 
prior eft quàm mors corporalis, vt 
patet in Adamo, & in omnibus fe- 


quám moriantur corporaliter , de- 
beret profe&tó mors animz ex pec-. 
€ato , vocari mors prima;& mors 
corporalis dici mors fecunda :cüm. 
tamen hoc loco mors quz accidit 
€x peccato, voccrur mors 

Ἐείρου- 


Ad Rem, €. 
Sin ;li μι 


peat co 


morte cor. 
porali ex 
A berto * 


4, Repertus. 


; c o UDifatatio X o0 


Refpondet Rupértus ; morreni ὄχ. 
peccato dici fecundam non ordine 
temporis;vel caufalitatis, fed quat 
tüm ad notitiam & experimentunt 
honiinum : Adam enim tunc ve- 
ré agnouit fe per peccatum in ani 
ma fuiffe mortuum;cüm fenfitob- 
noxium fe mort: corporali, & cor-- 
pus fuum refolui , & ad interitum: 
redigi; quod Deus prziminatusei 
fuerat , tanquam poenam peccatt 
fut. Ita Rupertus,Cuius vera qui- 
dem eft fententia, fed parum con-- 
grua ism huiclocozhicenim per 
mortem fecundam non intelligitur 
peccátü , fed hominis poft hanc vi 
tam damnatio ad eterna inferni 
füppliciz,vcfüpra didumeft. — 


Ger.z er y 


YNDECIMA 
- . Difpuratio. 
Soperilisverbis 
VERSiz —Erofggelo Pergami feribe, cc. 
Dc Sandis Martyribus. , Cárpo 
it 3l & Anupa- til. 


«£1 | MIT! T" 


[9 qnam B. s 
AM Ὁ bere vp inalusio, τ 
Ὁ 47) [2 fcopumPergamenfis 
M rd NS redefie, quem An- 
ids N ὲ reolus &T.yranus exi 
Pergami. ant fuiffe B. Carpom;quiregez 
: urews. — baceo Cr im om, 
ELLE atq ein o martyr fa Ἴ 
ΠΡΑΣ hoc Mes jab Pulsbioi ee 
di in libro quarto Hiftoriz Eccle. 
fiaftice c2 p.14. V erüm non íta cft , 
vt iie quidem Eufcbius 
coloco, Carpum Pergami marty- 
rem effe Lr len 4. rov m 
gami Epifcopum non ait. Iniaió 
veró. Romanum - r 
in decimotertio die Aprilis, ἢ 
figuatobiuim Carpi ,apere: 


Carpuss.4 ; 
eccifus efl - 


ocus 
ogmmi diernu 


97 


fuíffe cum Thyatirenfem Epifco- 
pun , nom autem. Pergamenfem ν᾿ 
[ene Pergami martyr fit fa- 
cendum etiam nonnihil eft de 45 
gloriofo Chrifti martyre Apes 
cnius fit mentioin hac ipfa Eprto- 
la in verfu r3. illis verbis: 15 die- 
Bus illis Antias teffis meus fidelis [ὰρ-- 


Iendum eft )extitit(vt monet Ant 
bonas occifus eT apud vos ,vbk 
Satanas babitat.Ex quibus verbis fa- 


tis apparet,clariffimum fuiffe hunc 
Martyrem , vt quem in tanta alio- 
ruri martyrum multitudine, & fo- 
lum nominare,& ram przclaro lau 
dis teftimonio commendare Deus 
voluertr. Andreas Carfarienfis hec 
dece eM Kue sno- 
minc , fortiffimus & conftandiffi 
mits Chrifti martyr fuit, cuius ego 
mart olinr fegi.Firautem hic. 
fraris eius "Martyris mentio ; 
tum απὸ fidelium Pergamenfium 
in confeffione nominis ChriRi vir- 
tus ἃς corftantía nota. fiat omni- 
bus:turit ctiam quó perfecatorum, 
m in eititatevérfabantur, 
immanem crudelitatem. aduerfus 
fideles ob oculos nobis ponar. Si- 
Sieb He phuries, qii detiüf mar 
tyrioícripfit,ad excremam perue- 
niffe cum [o aon it; & cüm 
res Chriftiana ob fzuiffimam Do- 
mitian? pér €t riagno eí- 
fet in dilcrimte, fzpiüsintrepidé 
1n publicum pro ;&capum, 
interatroces crudelium tortorum 
minas intert dáfirinam et Tau 
des Aer RU ie conftanterq; 
i 1 fuiffe qnoque magro 
sterrori , ri contis 

ficijs fuis 


Ld 


f 
fe ab'sffe ft vari ,. & fa 
priuari ^ A Prafe&o vrbis captus , 
tractufquead Dianz :emplum , & 
iti bouem zneum: multo igne can- 
dentem sire det e 
rum a&ione , precibufquc finiuit. 
L ae alattyty ,inho- 


ret;plurimorum ibi perinuocatios 
venera- 


"centies 
martyr. 


dndreas. 


Metapbra. 


98 
venerationem, morborum curatio- 
ne facta. Hac fummatim zx Meta- 
phrafte delibara hic ponere libuit . 


Qn«phris 44 Onuphrius in fno Chronico Ec-. 


Baroniu: , 


c 


, «lefiaítico facic. Anripam marty- 
remin principatu. Vefpafiani 5, at 
Cardinalis Baroniusin Primo To- 
mo Annalium in anno Domini no- 
nagefimo tertio pucar eum obijffe 
martyrium fub Domitiano , circa 
decimum Imperij eiusannum;quo 
concitata ab illo eft contra Chri- 
ftianos períecudio : Ec hoc fimilius 
vero fit , idque fignificatur his ver- 
bis ,- 42 di-bus illis Astipas occifus eft 
apud vos , in eo videlicectempore, 
quo atrox Domitiani perfecutio in 
Chrifiianos fruiebat , tum alibi, 
uim maximé in Afia, in qua Anti- 
pascum alijs plurimis occifus eft , 
& Ioannes ipfe captusin Afia,du. 
&uíque Romam,in feruens oleum 
dcmiffus eftindeque relegatus in 

exilium, Beati Antipz natalem 

sliem.in vndecimo dic Aprilis no- 
tant Martyrologia . Vidcat Lector 

Romanum Martyrologium, & do- 

&as in ipfum Illuftriflimi Baronij 

notas, 

DVODECIM.A 

Diíputatio. 


. Super illis verbis: 


In. Apocalypfs Cap. 11. 


figura illud ia eremo manm, quod: 
ui manducaucrunt,ideo mortuia 
omino perhibentur ,quia incre- 
duli permaníerunt.Hoc autem ab- 
fconditum & fpiritale manna, im- 
morzalitatem fidelibus pollicetur : 
Nam qui cdam illo corporali man-; 
nà fpiricaliter paíci potuerunt , cac. 
dem valuerunt immortalitate po-. 
diri,yt Mofes, Aaron;Iofuc,X cete- 
ri. Eundem enim illi cibum fpiri- 
talem,docenrte Apoítolo,manduca 
uerunt: non cnim obfaic nianna vi- 
fibile [piritaliter-vtencibus cibo il- 
lo corpores ;. ficucnec hominibus; 
pratíenzis temporis proderit Ípiri- , 
tale manna comedere,fi illudindi- 
gné fufcipiaut , quia iudicium: f. bi; 
manducanc & bibunt. Andreas 
Czlarenfis, Manna,inquit,abícon- 
ditum, eft corleltis vitz panis , qui 
noftriczufa de ccelo delaptus ma 
ducaddum1e nobis przbuic Qui 
etiam zcereá illa booa τὴ coelo re- 
pofita Sanéiis, Manna appellantur; 
vt quz de coelo veniant,iiec nifi in 
celo hominibus plené concingant . 
Κορὲ autem dicitur Manna ab- 
fconditum ; Oculus enim non vi- 
dit,nec auris audiuit,nec mens hu 
mána comprehendir,quz, ὃς quat 
ta in futuro e50 praparara funr iu 
ftis. Ambrofius, Lcgimus , ait, in 


. . VeteriTeítamento,quód populum . . 


Hebrzum , quoad verfatus eft in 
delerco, Dominus coclefti cibo , qd 
vocatum e(i Manna,pauir,víquedü 
veniret ad Terram promiffionis . 


. Per Manna in:elligi poteft Dei Sa- 


piencia,quz C hriitus cli :ipfeenim 


47. .Onam breuirer cele- cít Panis yiuntqui de coelo defcen 
J- briorum. libri huius dit. Hoc pane iro 
ἘΔ. Explanatorumvarias étiin deferro , atquein itinerc hu- 
. horum verborum In-. ius feculi poftui,vIquedam venient 
terpretationes « Vi- ad Terram promiflionis , id 
SAEI Manna,in- coeleftem beatitudinem; Dco pro 
quit, abícondium, immortalitas. miffam diligentibus iplum. Ab- 
. Primafiusait., Dabe eimamma (códitum autem idco dicirur 
abfconditum, id eft,P. inuiflDbi- Dei fapientia fuperbis a 
lem,quide coelo. t,qui ideo tur, & humilibus reu 
factus eft homo,vt panem Angelo- ícdixit n Euaagelio 
run :t homo ; eui Pater Domine chi, (Θ᾽ terra 


Bóde Ὁ 


Haymo. 


LIES ^" * 


Pfalm. 6. 
Exed.16. 


Ricardus 
8. Victoris. 


Pfalm.35. 


JDifputatio X T1. 


|tpres Dac À fapientibus e prudenti 
5 , Un reuelaffi eaparunulis . Beda fic 
exponit:Qui carnis illecebras con. 
tempferic, iure dulcedine panisin- 
uifibilis, qui de coelo defcendic, 
wurabitur.Iftud mána, inquit Hay- 


mo,quod hic promitticir fidelib*, 


nunc quidem accipitur per fidem , 
aliquando autem in veritate per 
Ípeciem percpietur; & quod nunc 
manet abíconditum , runc erit illis 
manifeftum.Qui itaque vicerit pro 
prias cupid itatcs,& Daemonum té 
tamenta;dabo illi manna abícondi- 
tum , id eft , poft finis huius vice 
labores, beatam nei ipfius contem 
plationem atque vifionem;vt nunc 
veré cum Píalmiftra dicere poffit , 
Satiaber cum. apparuerit. gloria tua... 
Manna etenim interpretatur , Quid 
«f? boc? Nos autem non dicimus , 
Quid eft hoc ? mfi de re, quam an- 
teà nunquam vidimus. Noftrum 
autem hoc diuinum manna nunc 
manet abfconditum , iuxta illud 
uod ex Ifaia dixit Apoftolus,Oc«- 
ws non vidit,nec Auris audiuit,nec in cor 
bominis eene » qua teret 
diligentibus f . Rupertus , Quid e 
Vincenti pu ni Si ep Vt 
cere eft hic doctrinam Balaam , de. 
ua dudum locutus fuerat, id. D 
ornicationes,primum in femetip- 
fo, per virturé continentig ε- 
resdeinde in alijs per virtutem fcié 
tie profligare . Quiautem fíc vicit, 
le Sacramentum corporis & fan- 
guinis Domini digne accipit , & 
munditiam corporis dtque cordis 
cuftodiens , panem verum,panem 
viuum , panem de cceío miffum , 
nna cuat dulcedine mentis , & 
Anand fruétu percipit. Déeitur 
porró manna abfconditum 5 quia 
in hoc ntento aliud oculis cer 
nitur, & aliud fide intelligitur. Ri- 
eardus Sanéti Vidoris fic mterpre- 
tar: Arcana Diuipkatis dicun- 
tur manna propter fuauitatem ac 
dulcedinem , qua Beati Deum vi- 
dentes perfruuntur , iuxta illud , 


Quam magna DL 


E 


dix. 
99 
Domine ? Vocatur autem abícon- 
ditum ,refpectu p entis vite 9 in 
qua Deum non vidit vnquam ; δ, 
vr Mo; t Deus , Non videbit me: 


Óa- bomo, Cv viuet . Sanctus Bernardus 


in Libto de Conuerfione ad Cle- 
ros Capite 1t. Manna abíconditü 
interpretatur inenarrabilem dul. 
cedinem , queà San&is, in rerum 
cceleftium contemplatione, cui to- 
to vacant affc&tu;percipitur. 

Ex fupradictis aliorum Aucto- 46 
rum intérpretationibus loci huius 
fatis apparet, manna abíconditum 
Sguracs di&um effe dupliciter ; 

el ipfum fcilicet Dominum Ie- 
fum Chriftum, qui & fidelibus fuis 
in prefenti vita feipfum in Sacra- 
mento dat inuifibiliter guftandum 
& manducandum, & poft hanc vi- 
tam in coelo feipfum Bearis viden- 
dum claré, & iucundé fruendum 
exhibet . Vel per manna abícon-- 
ditum fignificantur corleftia bo- 
nà , eterncáue felicitacis dulcedo, 
pro mercede laborum & benefa- 
orum San&ispromiffa , & in ce- 
lo reddenda. ; & hoc quidem po- 
fterius congruentius huic loco , & 
probabilius videtur.Defcribi enim 
videtut "hoe loco eterna felicitas, 
Sanctis promiffa tanquam merces 
labotum'; & botorum ópetunr, 
pertria mortalibus optatiffima bo- 
n4 : Manna enim denotat ine- 
narrabilenr eterne beatitudinis vo 
luptatem & dul em.: Caleu- 
lus candidus incomparabilem di- 
uiciarum 5 Meft , rerum pretio-: 
farumcopiam : Nomen aurem rio- 


uum, ineftimabilem famz &glo- 
rie claritatem . Ἐπ juxta hoc eft 
illad , quod dixit Dauid , Inebria- 
buntur αὐ vbertato domus tua, (y ee 
remte voluptatis tua potabireos 5. Ἔς ila 
lud , depldie n latitis cum vule 
fH fuo. XI LN L4 
Sed. cur iffud Manna | 

abícenditum ? Sic profe&tó eft 
maxima queque Deibona & do-- 


data vel 


atque 


Santis viris ) 
o aiit ies ro 


1 m 
ΕΣ δὰ 


Dal 
Exi. 33. 
ara 


jíma em 
nium inser 
pretationli," 
ὦ Much 
ris. fenten.. 


tias 


PETS 
CUN: 
a 


Lecus P fal 


D wis. "m «e 


s«[i quibus 
eo reuc-— 
lata funt , 
4.91. 
Habac.; * 
Mzttb, tt. 
infià 11. 


«AC olof.x 


100 
atque 4de$ etiam incredibilia. Li- 
cet hoc cernere & in Chrifti doctri 
na,& ingratia;& in gloria: Ec ad 
comproóbandum hoc;a:gq; illuftran- 
dum valent cotmplüres ,qua n Sa- 
cris litteris leguntur,3tque'illuflres 
f&n tenti ciuuímod1 funt ill, veré 
tup ex Dcus abfconditus.. dbi abfcondita 
ef fortst udo oisia.. Abfcondifüi bac ἃ βε- 
pientbus, Qr prudentibus .. Simile ef? re- 
gnum cayormm thefaure. nbfcondsto in 
agrá,. in quo f[writomnes tbe(zuri fa- 
pientié, ὍΣ (entia ahfcondits. Vita ve- 
fira ab (condita e& aum Christo in Deo . 
Ab (conditus. cordis. boma,.— Quá in σὸν 
[condita 1udaus efi cuis la us mom ex: b 
spin'bus ἡ fedem Deoefl.. Chm igitur 
amnia fandtorum hominum bona 
abíicondxta finc, & vt dixit Dautd:, 
Qmnis laria: eius. filia regis ab intus. 
quid mirim eft , ea bona ab illis, 
qui ea nod; habentnec magaifieriy 
necdefiderarneccognofcm — 


DECIMATERTIA 
Difpütatio. 
*' ^ Super illis verbis z. 
Et dabo illicaleulum candidum?" 
- dwcaltalo noinen nouum fcri- 
ptum, quod. nemo fcit. , nifi qui. 
accipit. | 
Expontntur-variz- horum verbo- 
^ TFüm-interpretationes ab 
— alijstradice. 
τος, T6orinus procal- 


Cras suo eerie C jen 
Chrifiianf, quo - 
pellantur le nilia Victorino feri- 


&orino fcri- 


eft ; 
| mmspo 


In Mpotalypfis.. Cap. 11. 


bens Primaftus , Calculus, in&uit, 
candidüs,cft adopiioin filium Dei 
Nam calculus, eft emma pretiofa; 
qu: ad morem illius margariez ; 
quam ncgociator inueniens, vendi 
tis imi Vrcond τρις φαΐ αν en 
dà proponittr. Alia deaig; tranfla 
tio, pro calculo candido , margari- 
tam pofuit. Sic ille. Quantoau- 
tem in pretio circa :lla tempora 
Beati Ioannis effent margarita, co 
eges | piene rares 
ig.cap.3 5. V πᾶς pert multa: pot- 
funt; quibas fienilicüdo-illa Euange 
fca regni ceelorunr cum margari- 
ra,luculenté declarari queat. Omif 
fis porro caceris, ia tanrüm Pliosj 
verba hic adícribam : Dos,inquit 
omnis margariezrum cít imcando 
remagnitudine, orbe , lauorc , ac 
pondere;haud prompiisrebus , im 
rantum y vt nulli-duo reperiantur 
1indiferecd : vnidenomen V nionum 
Romarndtepofuüere delicie , nari 


' gdapudGreces nóeft,nec apad Bar 


barosquidem inuétoreseius, aIu:d' 
eff,quam margarita . 
Beda ficinterpre 


usin Baptifmo candida- 
pofle vero refurrectionis glo 
ria refulgens: Etincaleulo nomen no- 
snm. feripiem , vc filij Deinomine- 
muür,& finus. Quod nemo ftit , mff 
qui accipit, quia , Gus dicit fe mffr 
Deum , &- mandata enes non ciffodit', 
mtndas eff, non enim hy pocrita gu- 
ftat quim firautseft Dominus. Ea- 
ἀξίη Bedz fcribit R tpercus; addes 


/ precerea, propterea dici nomm no 


mén;quia ἃ nouohomine-C hrifto , 
Apes, pile enis redémptis , & 
ἐν 


&in ipfum credentibus ἀλτΓ,0: 


ficut eam Ioannesdixit , Dedu eis 


, poteffasem filios Dev fieri, bis quitrediit 


gm nomineeius, Veuisautem nomen 
ex vereri homine nobis hzredira- 
rigm erat; vt diceremur fcilicet, & 
effemus natnra filij irz. Huitis por- 
τὸ nominis fcientiam , nó alienum 
extritiíecus documentum fed pro- 
prium- inirinfecus efficit experi- 
mentum. 


| ratur hunc lo- 48 
- eum: Dabo ili calculum candidum, id 


Plinius de 
praffantia 
margarita. 
rhmu oo 


ut κι 


lesn.r. 


“Ἔν. 


€. 
X c 


Ad£pbef.à 


- Ó 


a 2, 


Mreiba. 


Efa.61. ὁ" 
4:- 


An iffe enl 
enlut. cádi 
dus fit la- 
ps pretio- 
fus, qui vo 
£ALUT- Ca — 


toBunceulus , 


Hayme. 


ean. 1. 


ypenibertus. 


, 49 ME 


oV ooDifitatio X X111. 


mentum. Inflati & tumidi ciant, 
vt fibi Ícire videntur, quantum vo-. 
lunt;fiuequátum poffunt;huius τᾶν. 
men nominis fcientiam gonfeqpi 
non poffunt: Scriptum enim e 
Hac cogstauerunt ὧν errauerunt: excat-. 
pe enimillos malitia illorum , (8) ne-: 
feierunt 8, nta Dei. 
ium candidum in- 
terpretatur claritatem nominis,& 
fame fplendorem . Aityeró vfum 
effe Dominum fimilitudine cal- 
culi candidi , quod illo in tempore 
víus illius calculi effet notus ijs qui 
in theatris & ftadijs certabant, cu- 
ius certaminis victoribus tradeba- 
ur. Nomenaurem nouum , 
alijs dicitur effe ignotum , e 
quod przdictum fuit ab 1faia illis 
eius Et vecrbunt eos Populus fan-. 
Gniredempii à Domino. Et paulóin- 
frá: Et fermes fuos vocabit nomine alio , 
In quo qui benedidtus eid fuper terram , 
benedicetur ín. Deo , Amen, Haymo 
aitiftum calculum. candidum efíc 
lapidem pretofum , qui a Latinis 
appellatur Carbunculus , eoqu 
in tenebris , tanquam carbo gn 
tus mU per mà lapi 
ipfe Chriitus intelligitur, qui inter 
huius fcculi tenebras refulfit,quan 
do Verbum carofactum eft, & ha- 
birauit in Ai 91 p Ansber 


{1 tio. Sed fallimur 
o Scam Pro cake candido di 
t€-. quz vox apu 
Gracos non fignrtica: lapidem ᾿ 
tiofum appellauum d. Latinis Cár- 


Mancini) 1$ enim d'r6p vie dir 
Grace , fed fimpliciter 


" Quanquam iftam Hosndamie 
eur ronymo. | 


terpretationem. adiuuare. vid 
má;quam, 


. vt prefenci di tationi conuenien 
loco. . 


Hierony mus in Epiflola. cen- 
efima tertia, v 
Ícripfirad Damafum Papam , ex- 

planansilla verba. Ifaiz cap. 6. Er 
«οἰακὴ ad me vnus de im 
manu eiu: calculus, Óre.v b Y pro illa vo 
«ἐ caieuiutapud Scpiuaginta Gre- 


1οΙ 
εἰ εἰ drlpu Latini carbo, fine car 
bunculus; hac,inquam , verba cx», 
planans Hieronymus , m. 
i candidum,nominatum in hoc loco; 
Apocalypfis, i ἐκ μόνας, ἦν divin 
RO ADM ft potentiffim 
proríus infuperabilis; H func ie 
τ AR NRLE n Τὴ in 
carbone, quem pofuerunt $e ous c 
ginta,legitur ca us,Cateris quo^ 
que Interpretibus fuper hoc con 
nantibus .. Videtur autem. mihi 
fermo dininus calculi appellatione 
fignari : Sicut enim ΡΩΝ ge- 
nus cft lapidis duriffimi & rotun- 
m i peritare Icuiffimi;ita fer 
mo Det, qui Mes excom " 
d nédneemaiumad uerfariorum po. 
contradictionibus cedere , cal- 
ἌΝ Ὡς hoc calculo. $c- 
phora fibum fuum circumcidit,.& 
Iofue populum purgat ἃ viujs , & 
ypfi.Domipus. vincenti- 
bus pollicetur calculum: cádidum, 
& in co fcriptum nomen. Viden- 
med uis inta, transferen 
tes in hoc loco ἄνθρακα, idem fen. 
fiffc epe ceteri. d»lpaE quippe; 
quemnos carbunculum ἡ aon bd 
tamur , genus eft lapidis fulgi 
que nirentis; Spsquem etiam verd 
cim lapidibus innenimus. Siue igi» 
tur calculum, fiue carbunculum je 
1dem accipimus, in 


ermonis Meo » RU. ,in et 


em n 
nichequia e iur B nie cba 


ei 


Exed.4. 
» Jefue g. 


enim Dcmi-- Locus Pf, 
“1. 


rgatum feptuplum. f ali- δ. 19. 


bi: Mas Domini lucidum , illu... 
minans oculos . Hactenus cx B. 'Hie- 


Ponam denique loch huius ni $1 A mérefome 


Ambrofi) interpreta 


ΩΝ 


Iutn.1. 


ὌΝ 


, Dp 
1 


. cur celefiis 


ioi 
verba Euangelij congregant in cor 
dibus fuis,quórum obfcuritates,& 
fpirituales in yti- 
litates , dur auditoribus fuis ape- 
riunt,quafi numeros fuos diuidunt 
& parauntur. Nomen veró nonum 
in calculo fcriptum, eft illud, à quo 
Ioannes éxoríius eft fuum Euange- 
lium , dicens: Ingrimcpio erat Ver- 
bum , (δ Verbumerat apud. Deum, Ὁ" 
Deas erat Verbum . Hoc autem no- 
mé nemo fcit, nifi qui accipit, quia 
zterhitacem,& omnipotenuam, ὃς 
diuinitatem ἘΠῚ» & zqualiratem 
eius cum Patre, nemo fcire poteft , 


-nifi cui tradita fuerit Euangelij do 


érina. Altera horum verborum 
interpretatio;quam tradit Ambro- 
fius,cft huiufmodi ; Poteft,inquit , 
per calculum, nomenque in eo Ícri 
efüs patriz de- 
gnari : vt percalculum fignificc- 
tria; per nomen au- 
tem in calculo fcriptum, beatitudo 
coeleftis patria figuretur. Hoc 151- 
tur nomen nemo ícit, nifi qui acci- 
pit:quia quanti fit illa coeleftis bea 
titudo,nemo fcire valet, nifi qui ad 
ceeleflem patriam peruenire me- 
ruit, ficut Líaias dixit Oculgs mon vi- 
dit, Dews,nb|que te, quaprgparaiti cxpe 
&antibut t6. Hec Ambrofius. 


——————————— 

DECIMAQVARTA 

Difputatio. —' “᾿ 
Supet eifdem verbis : 


x Explicatur AuBoris fententia ὁ 


 Vuat etiam me de 
| EXE do, δὲ Nomine nouo 
Ξ ἌΡ nonnihil hocloco di- 

WÉ cere.Ac nomine qui- 
dem Calculi candidi non fignifica- 
ti hoc loco lapidem aliquem pre- 
tiofum,vel Margaritam,vt Prina- 
fius putauit; vc] Carb 


PAL EE 


^ qni Apocalpfis | Cap. 1T. 


Haymo dixit,fatis manifeftum eft, 
vt luprà dixim: 
pria fignificatione vocis Grzcz , 
quz hicponitur. Calculorum au-: 
tem apud Veteres fextuplex fuit 
vfus. Primusquidem & antiqui(- 
fimus corum fuic vfus ad compu- 
tandum : hucenim fpe&ar vetus 
illud peruulgatumque preuerbium 
( Ad calculos reuocare dictum in: 
eos,qui nimioplus fubtilem exigüt 
computationem , exaétamque ni- 
mis fubducere rationem volunt - 


Alter calculorum vfus fuit in iudi- 


cijs , ad fignificandam abfolutio- 
nem vel condemnationem: abíolu- 
tio enim albo lapillo notabatur ; 
atro autem damnatio; Tertius cal 
calorum víus eratin Comitijs , ἃς 
in ferendis fuffragijs pro creatione 
magiftratuum ; pam cui fauebant 
& füffragabantur , ciusnomine fi- 
gnatus calculus candidus dabatur. 

vuartus vfus fuit ad notandos dics 
lztos & fauftos: nam quo die valdé 
lztum quippiam & profperum eis 
contingebat , eum candido lapillo 
Veterés norare confueuerant. Cu- 
ius originem confuetudinis Plinius 
ἃ Thracibus repetitin quarto ca pi- 


te libri feptimi , hunc in modum. 


Ícribens; Thraciz gens calculos co 


; lore di!inétos proexperimento cu 


iufque diekin vrnam condit, ac fu- 


premo die feparatos dinumeracat- ἡ 
que ita de quoque. pronunciat . ' 


uintus calculorum vfus , fecun- 
düm Aretham , fuitin theatris at- 
kn certaminibus,vbi calculus can 


idus victori tradebatur,tanquam ἡ 


fymbolum & vié&toriz ab co par- 


τὰ ν ὅς prd , quod firenué cer» - 
tando & vincendo promeritus fue ἡ 


rat. Sextum denique calculorum 
vfum Sixtus Senenfis in libro fe- 
«undo Bibliothecz fan&tz in voca- 


hifce verbis Jeclarat; Conftat età, 

ipud veceres Ethnicos γ᾽ Victoria 
Tum dies publicis Faftorü tabulis 
infculptos, confueuiffe candido la- 


pillo pnotari, quo clariüsa nere 
dicbus 


diximus , vclex ipfa pro-: 


, Sixtus Ses. 
bulo( Calculus)commemorat;atg; À 


Sextmplen 
vfus calcu 
lori apud 


V Veteres ὦ 


Plinius, 


εὖ * 


“ * "cp 
ΝΣ X. 105 
diebus difcernerentur. Ad quem — victoriz ac triumphi in celis celes 
morem alludens Zoenzoniuspoe branturin die illo zternitatis feli 
τὰ Chriftianus,triumphalem Salua ciffimo, in quo San&i omnibus cu 
toris noftri diem- »inter mulae bonis, fempiterno cuo 
alia fic ait. ΕΣ perfruuntur. qr na " 
— y» Hunc figna nueo quotannis Nomen porró nouum interpres 4 Gwidfit mo 
d Mufzn iepillo ) tor, & dici, & effe filium Dei, &, men nai, 
Atque izc de multiplicicalculo- quod eft neceffario confequens,ha 
rum candidorum apud Veteresv- redem bonorum Dei, in quo eft 
, fucurfimdi&afinc | AX complexio bonorum omnium, & 
$3 Nonell dubium; quin Dominus fumma felicitatis humanz.De hoc 
hocleco nominznséalculum can- nomine dixit Beatusloapnes,De- 1945, υς 
.; didum, Victoribusà fe dandum, αἱ eis poteítatem filios Dei fi-vi, & alio 
yoluerit nosanimum & cogitatio- loco, quafi admirabundus, fimul- 
nem referre ad Prince calculo quecxnlsibundus dixit,Videmgua Τρ r. 
rum víus, illo Beati ἰς ζόμιτ lemebaritatem dedi nobis Pater, vp — Va eap. 8. 
re fads frequentes;i tque omni- fij Dei neminemur (Qv Jmm. Chariff.- 
us notos: Cum iftis enim; prafer- me nunc filij. Dei fumus,r mondum ἂρ 
tim veró cum fecundo, & quarto. ,— Paruerat, μην et erimus, Qr vieli. 
& quinto,atquefexto caleulerüm τον, ewm. fic 5 ef - Quemadmo- 
n tpulchrags habet.ceu analogià dum autem virtutem ἂν przítane 


militudinem quandam z:erma tiam huiusnominis, atque adeo 


Sisemodo à Deo Sanéus,Mundi,& Carnis,at mus Theologus non cog 
beares pe que Diaboli ^ ictor gos taetpl 
edat caufa, Secundus calculorum vius ᾿ r 
babes ἢ  lüpraexpofitus apte poteftapplica bene cognoícac δὲ yes ci 
* veia riadillud extremum & generale flet, declarari poteft fimili. ine 
fired iudicium, in-quo Chriftus Domi- Solis, quem qui nunquam vidit. y 
fi "m nus iudex omnium, lztiffimam in neque pulchritudinem cius,neque 
- Sanctos, ranquam abfíolutiopis fen voluptatem & gaudium, quod. ex 
tenuam pronuntiabir, declarans cius afpctu lucis capitur, aflima- 
€os veré iuflos & benedistos,à Dco Ey randa Vera etenim. illa. eft 
ΡΣ Oe» — Pauefue, &dignos accipere ve- — Philofopho um. fententia ,- Defi- 
gnum zternum.Quintus ctiam cal ciente fu alicuius propri] tenfi- 
culorum víus bellé quadrat ad ce- “δια, πες teflfcientiam quoque — -« ᾿ 
leflem Sanétorum felicitatem:hat illius tenfibilis defic-re. IÍ : 
enim vocaturin Sacrislitteris Co- Sed Ambrofius 44 hoc ipfum $$ 
Tona iufitiz, quz redditurfirenue declarandum atque comproban- 
in hac vita certantibusatque vin- :dum, apiiffimam atque pulcher- 
centibus, ds qua (cilicet Apofto- rimani affert fimilitudinem. De- 
lus Dm ttt tini Ἐν coim eode T huius ἰο- 
a.adTim. — fum conjummaui fidem (eruaus aus Dere- οἷ, 5 mmo. feit, nifi qui accipit, 
4. liquo repofita eft. mibi corona Jfhta., hoc modoícribit: Sed dicet ali- 
quá reddet mibi Dominus in illa dum quis, Quoijmodo litceratus quis- 
fius perii dum autem mibi, fed piam, δὲ in diuinis Scripruris eru- 


€ ^qui diligune aduentum ems. Dc. ditus , my flerium.tiominis Chrifli 
fexto aurem calculorum víu itidé. nefci:, fi diligat feculum, & volu- 
dici poteft. "Γὸ Cum quarto püuose viuat? Huicegoduorumho — 4mérefim 
calculorum vfu non habet 1 ili- minum inel multum poffidentium | eóra 1 


tudinem celeftis Sanétorum felic ' fimilitudinem opponam :ex qui» — do, 
t5; pé! i pn itat bus vnus mcl πέρας acri 
" T" - , cer 


Locus P (al! 
mia18.. 


104: 
alter veró ab éius efu quadam de 
caufa , omnibus modis abftinebart: 


vter iftorum. duorum viderur tibi 
mellis faporem melius cognouiffe ὃ 
Vtique refpondebis mihi, quód is. 
qui mellis dulcedine perfrui folitus 
erat; & tamen, fi vtrofque interroz- 
gaffes de melle, cuius effet faporis;. 
vterque dulcifimum effe , fine du 
bitatione vlla refponderet. Sed ρος. 
fterior diceret,quod ab alijs audie-- 
rat;prior autem ille,quod ex pertus- 
ipfe fuerat:illius lingua loqueretur; 
quod fauces igno:abanr ; liutusau- 
tc anquod delectatio guftus eum do 


cuerat. Illeigitur; qui mel non ad. | 


comedendum, fed ad emolumenta. 
fua exaggcranda poffidebat;eos ho 


minesfignificar, quiexfcientiadi- [ἢ 
uinarum Scripturarum gloriam cé. *—— 


poralem , plufquám aternám ca- 
unt:.Ille ver , qui'mel poifide-. 
Jat, vt eius dulcedine frueretur af- 
fidué , cos fguificat , qui mandátaá 
Dei non progloria temporali ; fed 
pro Deiamore difcere ftudent , vt 
pereorum operationem ad glorià 
z ernam peruenire mereantur . I]- 
lis itaque. mandata Dei , quamuis 
rxdicentur, dulcia non funt, quia 
nó dulcediaem caeleflis patriz, fed 
dulcedinem rerrcnam , quz gene- 
racamaritudinem; diligunt;his ve- 
τὸ manda:a. Det fpes coeleftis pa^ 
trie, dulcia facit;ficut Propheta di- 
xit,Qudmr dulcia faucibus meis eloquia 
tua j Juper mel eri meo . Illi ergo foli 
Íciunt nomen Dei qui cufiodiunt 
mandata Dci:qui vcró fecuhim di- 
ligunc, & vitijs feipfos mar cipant, 
&defiderta carnis fuz perficiunt; 
- hi nefciunt nomen Dei , quia: ἡ 
^ timorem &ramoórem cius: Ὁ 
τι camentübusfuisabij-- 
^. edunt. Háétenus. 
vr: uem 


r " » uA 


In Apocalypfis: Cap. 17. 


m 
- faoc 


, 
L] 


DECIMAQVINTA 


- Difputatio.. 


Super illisverbis:: 
Et Angelo T byatire iclefie: 
, fcribe .. | 


| Epiftola, quam 
| B.Ioannes feri- 
| pfit ad Epifco- 
| pum Thyariren 
| fisEcclefiz. Du. 
«| plex auté feof-- 
u—— τ ene fup. 
Free ir rins io : altera;. 
num Ecclefia Thyulirnfvin tem-- 
pore B.-Ieannisiam effet fundata; 
altera vero eft, An Epifcopus iftius. 
Ecclcfiz;ad quem Toannes fcripfit: 
hanc E rbd epi με Aq 
& martyr; δὲ EpifcopusL.ugdünen: 
fis -Fuilie queiiam d quibos liber 
Apocalypfis repudiaretur, non mo: 
do tanquam Sctiprurà minime ca 
nonica & diuina, fed etiam ranquá 
falfa & mendax , viderelicet apud. 
— dme contra: 
Harefiim quinquagcfimam primát 
Aiebant a illis νὴ fuiffe Thya- 
tirenfem Ecclefiam tempore Béaü 
Icánis , fed mukó poft obitum eius 
iffe conflititam.Quam calumnia 
difaitiems Epiplianius, fatetur , t€ 
pore B. Toanuis nondü fuiffe Thya. 
tirenfem Ecclefiam fed Tosnnémr. 
prophetico fpiritu prauidiffe , ean 
ispoft annis futuráni,& déce- 


^ purm irráprophetiffis Caraphryga- 
: Pim, Montant feftatricibus! "n 


dico,& Maximiülam;& Quit 


τ Wilimi;quas haclóco B.Ioannes de-- 
— fignauit nomine Tezabelis ; feruos. 


rifii fedücentis . Tra auteni. 
eA 
b erroribus Caraphrygarum: 


- ἘῸ effquartàs δ: 


VERS. 
18. 


MnEpfto- 58. Alteraquetio eft , 


€ vi- 
ms; 


fuifie : i 
dum CANA UR e 
11 potelt, vt temporc Beati Ioannis 
δικῆς Ber Fatima 1 n 
pott eius obitum; vel ob graues 

diuturnas perfccuioars., vel alias 
b caufas , dillipata & inde fübla- 
dem dit re- 


parata & inflauraya, ὃς Cataphry- 


garumerror 4a, & abis 
Epiphanij tempore mundata fit. 
uis fuerit 
[eis Te s dans 
loannes hanc t E m. 
Aon fiie PA Desum Ire- 
ngum & martyrem, Epi- 
fem Lugdünenícmíaétum. Au 
reoli verba funt hec:Sciendum eft, 
iüum Evicopum. Thyatirenfem 
fuiffe Irenzum , qui fuit egregius 
Folycarpi difcipulus, & pra ςατρ- 
ris excellenuoris doctrinz . Sicut 
€nim Polycarpus exceffit omnesdi 


in ul à ee me 
ycarpidifcipulos exceffit Ire- 
nzus. Fuitautem Irenaus primó- 
Epifcopus Thyatirenfis;deindein- 
» & ad Gallias víque difcurres, 
n dmi c 
& iedem. n uirplurimof- 
quc libros fcripfir ficut videre licer 
io libro 4 & 5.& 6. Hiftoriz Eccle- 
Jiaflicz. Hic maitytium. obiuir 


tur negauerim , Ecclefiam Thyau-  &rradic Bufebius 
rc ἐπ τα niat τῷ aca 


τος 


5 1 Ppipibae Lugduni,fub Imperatore Seuero, 
ioa ior: Non enim fit mihi: an quinca perfecutione , qua'ab eo 
^ mile cim Beam Ioannes. «contra Chriftianos exercita eít.Ag 


licéc Irenzus non fu 


reolus. 


Sed ifla Aureoli fententia nul..$9 


lam verihaber fimilitudinem. Prin 
cipiofaiffe Irenrum in Afia, & au 
ditorem ac difcipulum Polycarpi , 
r ius &üpfe att: Fuií- 
feaurem eum Thyatirenfem Epi- 
» à nulloeft vnquam , nifi 
itum,nec vllum in 
og eder celer 
tat v 1um . » Beatus 
m ícripfit cir- 
:€a annum Domtni nonagefimum 
octanum, vt fupraoftentum eft: 
Arenzus veró martyrio coronatus 
eft circa ducentefimum quarcum 
Chrifli annum:id autem eft, fepté 
&centum annis poft A pocalypfim 
àloannefcriptam. Dicere porro, 
Ioannem fcripfiffe ad cum , non 
uinc viueniem , fed vnopoft futu- 
rum feculo,qui poteft credere,cre- 
dat. Adrjce,quod non eft credibi.- 
le,Irenzum;virum nempe fan&tif- 
fimum , ὅς Ch difciplina 
obíeruantiffimum , ea fieri patfu- 
rum fuifie in Ecclefia (ua , de qui. 
Jbus acriter Epifcopum illum — 
Thyatir. Ioannes 
t.Lyranus quo 
que fuper hoclo 
«0A - 


de 
Irenzo Aurcoli,tacito ta. 
mcn cius nomine , 
epinationem 
confu- 
tat. 
A 


- DECI- 


A ureolus 
zwefe litur . 


106 In Apotalpfis "Cap. TT. 


DECIMASEXTA. 
Ditputatio. 


Super eifdem verbis 


TPermittis mulierem Iezabel , que 
VERS.zo- — fepropbeten dicit, docere C£ fe- 
ducere feruos meos, fornicari, 
manducare de idolotbytis 


Ezabelis ,. qua. vxor 
fudt Achab Regis 
Ifrael, neta eft hifto- 
ria ex tertio & quar- 

un to libro Regum..Cu- 

ius muleris maxime. fuit deteftan- 
da improbitasatqueimpiezas: Non. 
fplüm enim cultrix ip(a fuit Idolo-: 
rum , fed eorum cultum inducere 
in populum Dei quoquo modo co- 
nata cít .. Deinde atrociffimo infz- 

Gara eft odio veros Dei. Prophe- 

tas,prafertiu: autem Eliam ,obni- 

χὰ cupiens;illis de medio fublacis ,. 
& veri Dei religionem abolere , & 

fnorum. Deorum cultum firmare , 

$-Uf 37-  Qtquepropagarc« Adhac , virum 
innocentem Naborh ,. fumma cir-. 

cumuentum iniquitate necart ας. 
fit;quo agrum cius marito fuo po- 

rendum rraderet.- x 
2 dedanenem € mulier in 

E a-Thyarirenfis, quam lIoan- 

L seri omi ive δέον δε piti ord nip in- 
figniui,? Variant Explanarorum 
itabeep,  itntentiz. Quidam dixerunt,cam 

ἡ ἰδές... {με ilius Epifcopr eiecit: 

: vxorem . MAMMA NS cm certe 
vradicin quibufdam libris hunclo- 
cum ficlegis Permittis vxerem tuam 
Jixalel , (ye. Sed ifiius rei nulla eft 
probatto ἃς Ioannes actiüs atque 
vchementiüs Epifcopum illum re- 
prehendiffet. Alij putant ,. non 
vnam aliquam fuiffc mulierem,fed 
vniuerfam Píeudapoftolorum fe- 

- Nonnulliarbitrantur ,. iftis 


"A -- - - 


* belappe aci 
* done facic q;quz hocloco illi Ieza* 


verbis proprie fignificari fe&am & ^ 


hzrefim Nícolararum ; quam In- 
terpretationem fequitur Andreasz 
Nicolaitarum, inquit ille; hzrefis 


| propter impiam 1mpuramque 1a-: 


ΕΝ um; oc loco Ieza-: 
latur. Pro hac interpretaz 


beli tríibuuntüt;de fornicatione; ἃ 


Idolothytorü efu,eadé ipía- Victort. 


nus attribuit Nicolaitis. Nicolaitz;: 
aic Vi&torinus erárillo rpehomines 
ficti & peftiferi,qui fub note Nico 
lui fecerunt fibi herefim,vt delibz 
τῇ exorcizaretur, & fie manducar£ 
poffet: & quicumq; fornicatus efz- 
fct, octauo pott die pacé acciperet. 


Epiphanius contra Harefim 61 


quinquagefimam primam , & Au- 
reolus lioc loco,reterunt hoc ad hi 
refim Cataphrygarum ideft, ad. 
Montanum , quife iactabat Para- 
m effe, & ad eiut mulierés, Pri: 
fcillam & Maximillam;quz appel: 
labantur Prophetiffz.Iftz malo agi: 
tatz fpiritu , in fimilitudinem:va-: 
tum., tanquam à fenfibus abftra-- 
G&2, dicebant multa quafi poenas 
co afflatz Spiritu , re&tz 
Chriftianedifciplinz plané contra- 
ria. De iflius Hzrefis ortu & pro- 
greffulegedus eft Eufebius in quar 
te Hiftrorrz Ecclefiaftice,& Cardi- 
nális Baronius in fecundo Tomo- 
Annalium-in Anno Dominicente- 
fimo feptuagefimoteruo. etenim; 
bus de caufis non videtur Bea 
tus Ioannesifta dixiffe hoc loco, de 
Gataphrygarum herefi ;- loquitur 
enim de πατεῖ quz tunc vigebat z: 
Gataphrygarum auté harefis plus- 
feptuaginta annis poft Ioannisobi: 
tum excitataeft. Et veró,iftius he 
refis placitis minimé congruunt ;- 
quz hic dixit Ivannes- de fornica-: 
uone :jllius enim fe&tatores haere 
fis, magnam fimulabant caftimo— 
niam;prorfus adeó,vt etiam fecun. 
das nuptias, fimiliter vc fornicatio: 
nem;efle fugiendas docerent. ’ 
- Mihi uius creditu videtur; 


iftam Iczabelcm fuiffe in "m 6i fententia, 
à 


Epipbani*, 


dei; & : 


"Indraer 
Cafaricfie 


Aureolss... 


Mulloris 


ΡΞ 


Quir. δὶ Scd 


e licur ;Nicolaitarum docu 
tiicem,& acerrimam Cathofi 
€z Fidei cultorum infe&a & 
hoftem. Hzc mulier fimulabat pro 
pecu Spiritum, vt, quz dice- 
at,ea diuinoafflata Spiritu dicere 
videretur , quó plures de rudiori- 
bus & ad vitia propenfioribus deci 
pere pofiet;perfuadenseis ,nec for 
nicari , nec Idolothyra comedere , 
ncs atq; illicitum effe. Quod nos 
iximus de ifta muliere, idem fen- 
frt Ambrofius , MU PEE MET 
explanans: Hzc;inquit,mulier;qu 
Iczabeli ἠδ ιν ον ς. ρα γερῃ στ ἱ καὶ 
fc prophetem mendaciter affrma- 
bat,quó faciliüs,fub Religionis no 
mine,falfam doctrinam in Dei po- 
pulumintroduceret,& ficuc illa Ie 
Zabel, Dei á culturaveri 
Dei feparare ,- & ad Idolorum ve- 
.nerationem traducere nitebatur ; 


Vira hzc mulier Thyatirenfis veros 


Chriftianos à fide rc&a feparare 
per prauam doctrinam conabatur: 
Fornicatur enim anima, quacum. 
€ à Deicreatoris fui cultu rece- 
it. Idolothytum autem vocat, 
od Idolis erat immolauim: doce 
ar enim mulier illa , nihil nocere 
Chriftianis, fi Idolis carnes immo- 
latas comederen "^ Ambrofius. 
Ex cuius verbis in igere licet, i 
fum per fornicationem hoc loco z 
&lam ; non«arnalem , fed fpiritua- 
lem;qua fit per receffum a veri Dei 
cultu rcétaque fide,intellexifle: ἢ... 
€ut contrá., quz hic vocantur Ido- 
lochyta , TA qocdie "i - 
ue e 
Ferte T hyatirenfitradun δ: : 
Ruperuis. ben rans 
verba lla 5 Quia permini Jexabelem: 


ere;cui dice i ossie 
permitis,&e Volebat niriiriü,vt 
Spiritum fortitudinis indueret , 
zclo Domini fpiricualiter 1llud face 
pct ; quod Elias corporaliter feat. 


& banrillaidoloth 


uis effetquoniam Angeluserar,&. 
fecundüm.hoc nomen, alijs quali-- 
ter foluentur , mimciare debebat: 

fed &. gladium verbi ia acci 
piens, redargueret populum, có 
quód claudicet,hinccommunicans 

corpori & fanguini Chrifti, & in- 
de 1uxra doótrinam iflius mulie- 
ris , fornicans, & Idelothyta man- 


ducans ; càüm dicar Apoftolus , 
Non poseflis participare menfa Domini , 
€ menía Damoniorum .. 1Mios ergo 
talia docentes teneat is,cui haec ícri 
buntur, tanquam prophetas Baal. 
& Iezabelis, & gladio verbi Dei, 
ues eft in ore eius,feparer ab Ec- 
1a , damnatos proprio iudicio , 
né quis Εἰς communicet; neque fi- 
cum illis cibum fumat , neque 
cuipiam illorum dicat Aue , ne« 
que in domnm. fuam recipiat il- 
lum: cenim fpiritualiter aget. il 
lud , quod gladio corporali egit E- 
lias , cüm prophetas Baal occidit . 
HezcRuperts. . 0 t 


Sed cur Beatus Icannes perinde δα 


Idolothytorum efum reprehendi, 
quafi crimen effec grauiffimum ὃ 
cüm ea res per fe mala non fit; 
quin euam pro nihilo ducatur ab 
Apoflolu: De efeisinquit, qua 1dolis 
immolantur, feimns, quia mobil eft (do. 
lum in munde . An iftad tam feueré 
rcprehenfum eít a Beato Ioanne , 
propter fcandalum perueniens ad 
fimplices & infirmos Chriftianos , 
qui ca dig facile perducebátur 
ad cultum Idolorum:aut comede- 
cotra conícien 
tià?nam cüm perfuafum haberent, 
elle peccatum veíci Maier ds , 
G 3 nihuo- 


3. ad Cor, 


1.445 Cor. 3. 


Adi 


Rom.14- 


atretba.. 


xo8 


nihilominüs' tamen" vefcebantur z 
de quibus Apoftolus fu pradicto lo- 
co loquens , $ed non in ombui , in- 
quite? fri»ntia. Glnidam aurem cum 
confeentia vfque nunc Idoliquafi rdc— 
Leshyturm manducat : Ὁ confcientia ip- 
fers m cim fit infirma,polluiur: Videte 
antcm. ne forie bee licentia vocftra. offer— 
diculum fat infirmis. Si enim. qum vi- 
deriteumy, qui babcefeuntiam, insdolo 
recumbentem;non ne con(cicntia eius, cié 
fit infirma , gificabitur ad manducar.. 
dum Idolothyta! Et peribit infirmus pro- 
prer tuam con fcientiam y. frater y propter 
quem Chriffusdmortuus ef? ? Idem fu- 

er cademrefcribes ad Romanos y 

mia inquit, fumt munda.(idmalum 
eff bomini, qui ter effendiculum mande 
cat. Ari beatus Ioannes reprehen- 
dit talem éfum. proprer decretum: 
& przcepuum Apollolorum ;.fa- 
&um in Concilio Lerofol y mitano , 
de ron cdendis- Idolothytis. ἡ quo. 
Gentes oinnes: δά fidem. Chrifii 
éonuerías obligari voluerunt? Nar 
rat hoc Lucas m Capite XV.Hifto- 
riz fuz Apolrolicz ; quietiam re- 
ferc, Paulum & Bai m , varias 
peragranderegioncs,huius prace- 
pu A obfcruarion em cóme 
mendaffe.o mr ibus-Eeclefijs .. Sed 
enim Aretha putat, nomen Idolo- 
tchytorum hoc loco pofitum , non 
proprie , fed figurae accipiendum 
effz.fic enim fcribit, Per efum eo- 
tum,quz immulata func 1 ἀο] 5, vi- 


;^démraliasquoque dizifiones con- 


nc&erc , qua & ipfz pios inuade- 
bant.quii:né tropus folecaccide- 
rcifiquidom.Nicolaitze non propo- 
nebant edenda Idolo;k yta,ted alia 
tamen habebaet,qua vel cogitare, 
excrémz fit ac deietlanda faedixa- 
satqueimpietatis. Quae aurem 
. ilafinz, d àum frequenterà. 
». mobiseíta Beato Epipha. 

nio demonfirat — ^^ 


In Apocabpfis Cáp. IT. — 


V 5 
à yt 


DECIMASEPTIMA 
. ...Difputatio. ..... 
Super illisverbis: 


Vobis autem dico , ὅδ᾽ caterisqui 
T byatire cslis Quicumque non 
dottrinam banc , & qui 
nox cogmowerunt altitudinem 
Satawe,quemadmodim dicunt, 
non mittam fuper vos aliud pou 
dus; tamen id quod babetis , te- 
nete donec veniam. 
Enarrantur varía horum eie 
, Tu rprerationes ,ab an-. 
» i is sein tradite » 


Roxime ante locutus 65 

4 cft Dominus de χα 
, reucis feducentibus . 
. ἃς defeduétis per il- 
' los: hzcautem verba 
cáo -Joquitur Dominus 
fimpliciores homincs illius Ecclefie 
T hyarirenfis in hanc fcmtenciam z 
Qyandoquidé,irquit;aduerfüs ho^ 
mines adeo aftutos & malignos, p- 
pter fimplicnaté vefliram pugnare 
nó valetis, vtpote profundarü. Sata. 
ng fraudum, veipii afferizisigrarts 
nó cxigà a vobis verborit —— 
fed fidam tantüm,; rc&tz fidei & do 
&trinz;quam accepiftis,cuftodiamz 
donec tandem vosiftinc ad me af- 
fumpfero .. Hzc eftloci buius An 
drez Cafarienfis interpretatio. 


, m 
. 


- Ambrofij autem €x planario eft 66. Masbréfinc 
ew mar Late 7 a 


modi: ftis verbis dici- 
tur ,id videtur mihi non ad doétri- 
nam illius mulieris Iczabclis , fed 
ad. trek aereo 


i decebant/Gentibus 4d Chrifti 
' werfis néceffaria effe carnalem cii 


eii 
cumcifionem s & obferuanrià legi 
"m creó 


VERS.24- 


Anéreie 


PE 
MIC 


E 


ks 1221 
: A 
44d. 15. 


Primafius, 
Beda. 
Haymo. 
Rupertus, 
Joachimus 
X[n, 14. 


AX drea o gna ΝᾺ 


poffumus. 
ritudinem Satana; ipfam le 
«arnaliter acceptam . Ce nd 


tamiurelligere. E m.ver- 
borum nod fententia: 
Vobis dico, quiin fée pub iciftisi 
Quicumque non habent. doétri: 
nam hanc, id eft, Qui non recepe 
runr doctrinam iliius pefüma mur 


dimid. 
cx ter intel 
[snas eperunt, quemadmodum falá 
Apoí má pe 10 effe (uf 
cipiendum ; Nez, fuper vosa- 
Imd pondus. p^ eft; li; Quapateiatle 


,; ftisin fidc, & itolos non 
IeeM -—. ord vos 


uanua Legis Mofaice, pinierpiu 
Py [Aere tn is. 
Hear war epa pr ^ de 
pone, & à fi ne; 
&a reel e Means ard 
immolata. Versemuamen 1dq vod ba- 
Betis tenete, donec veniam. Hoc perin 
dc eit, ac. fi diceret, Quia paruuli 
eltis, X lac vobiselt opus,.non au- 
zem Jolidus cibus, fidem reétam 
quim didiciflis, tenete donec ve- 
niam; vt infprrauionis mez gratia 
adaldora opera virmutum agenda 
v9s proaocein δὲ P "sic 
Ambrofins.. - diana 


6). BR. alia complurium Audo- 


He ne etatio huiusloci,v: Pri 
ΓΝ sedo Hem 
inis rumque; Ht 
nem-5Saranz hoc loco: dm imn 

pep tur fublimitatem .eiu 
effe JR Seert ipiis con. 

AR MoBdncgodeeDusin 

hilominus eandem fmit 
bie Dei fuperbe affe&ans, ab 
hominibudquoripfei feduxit, £n 
giovrin fimulacris facrificia fi 
lanquam Deo; faciant; & ipfe T 
ines reddit,editque ora 


| rarifupraid. 


Τοῦ 


Hanc Satana akrirüdinem fine τὰ 
perbiam. Thyatirenfesnon 


d ba- 
" Es quiz δ dolis, 


1 z fuerant ia^ 
αὐ rate 


e uiu 
fe non mifiurum faper ihterz 
preunt uriltsobligidonenkieraam 
di legem veterem. Etillad quod báz 
etis tenete, fignificat , vt tenerent 
onus, δὲ iugimiegis Euangelicz, 
v9 ἀκκερεῖλαοςς eratleue & fua, 
" m qua oiubeteos perfenerare 
Vquein finem. Alijifiz;pfa verba 
ficexponunt, E padar vos tea- 
xellis. Alij fic, 
- toleretis per 
metum fmagis ; quàm ieiten- 
fum, & ex fata pou A ᾿Ξ 


κατα roca Yos oae 
mifatisenim ma Y 
Td ab iítis Hzreticis ES 
niatqne vexamini. —* 

Non eit pratermittendahoc o: 65 
€o interpretatio 1ynáni, ie ice s 
babet; Nem cegneuerunt 


Sazana, Id efl, Non ap probaue;unt 
Íuperbiam.Ebionis & Cerinthi: ) 
qur fuperbia elati; dogmatizaue« 
Tunt contra reuerentiam. perífonz 
Chritli, aite c & oe 
tem eiusa ntes;proptcr 
leatus Jae ng. canh fui uá 
iJ diutnitatem eius afferüi, vt 
ickur jn Libro. illufirium viro- 
rum. Θ᾿ Ν do d'ici t:non smit 
tam fuper ves alind pondus Hiétan- 
imr,atcLyranus, v 
retur et Piondapotoliqurit 
qui dicebát,fimul cii Euangelio ne 
ecfiaria effe obferuationé legalium 
q Beatus Petrus vocauit pondus fe 
ueonusimportabile,vt dicit A&o* 
rü decimo quinto. Et 1dcirco-Bta- 
tus Ioannes;vel podus An dp 
parens ci,& loquens 1n d Chri 
itl,ait, Suemadmodum dicunt ( Píeu 
dapoftol: videlicet) Nen mittam fi 
» pervosaliud pondusiid eft,obferuazio 


legis, ἃ Pfeudapoftol: dicunt 
vobis εἶ inponendum. Zane 


luerant. 
Aliud vero pondus, quoddisigs 


Mattb, 11 
a adCer.k 


ἀνα Mea 


Iz 


€. 


Web 47. 


xia 


Το ρυδὰ 


ΠΥ 7 ΕΣ 


euod'haletiid eft ;veritatem θυιατ: eadeim fentenda pofüic Apoltolüt 
o 


icam,per veros 
Lord Tenete 


omnibus; qui fuerint veri & fahi 


τ predicatores do&rinz mea; & qui 


veri ac falfi cultores ac fe&tatores 
mei; & vtriíque , pro meritiseo- 
rum;condigna fletretributio.- ': 


——————M—M 


DECIM AOCTAVA 
j Difputatio. 


Exponitur de fupradilis Interpre- 


tationibus Jfuttoris iuditium, 


Go quoque de'ger 
n mana loci hurus 
M Interfracionepau 
eV Cisaperiam quod 
ΑΞ ftnuo. Ac primó 
MUS) quidem videntur 
et T mili verba illa 
A ltimdinem Satana, fiue, vt Grzcé 
cft,in plurali numero, altitudines Sa 
tan4, quemadmodum legit hoeloco 
Beda,verba lixc commedé intelligi 
non poffe de Superbia Diaboli, vt 
multi funz interprerati:- Illa enim 
vox(altitude)ron fignificat lioc lo 
co fublimitaten , vt per metapho- 
ram. accommodari queat ad'fignifi 
cádum fiperbiam Diaboli, de quo 
Iob dixit, Omne fublime videt, ΤῈ eji 
Rex füper vn-uer[os fisot fuperbia: Scd 
illa vox(altiwudo)fignificat hoc lo« 
co profunditatem. Latinienimal- 
tum vfurpant pro profundo, dicen 
tes aitum puteum ,.& altum mare, 
& Poeta dixit, : 
οἰ Manetalta mente repofitum.. 
Hocautem patet ex Graco textu 
huivs loci: ; in quo nen eft Grzca 
vox v. ;proprié fienificás fabli- 
mitaccm fed eft vox £0; fiucin 
plurali,7a820s, id ett, profundita- 
iem, fiuc profunditates. Hanc por- 
$e viramque vocem. Gracam in 


€ 


poftolos vebis fcribens ad Eph verbis; 
nec-venism,id Vi peffitis comprebendere- cur emnibus 
ft , Firmiffimé cuftodite víque ad feb fot latitude (δὲ long 

diee. jdiciyin quo manifeftabitar /ubli 


s m illis 


ei 
imitas, C» profundum. vbi pro illa 
voce(fiblimitas) Grec: eft 94 
proilla vero voce ( profundum }" 
Gracéett $40». Neque veró fi- 
cut apud-Latinos altitude duplicé 
hábet fignificationem «ὃς fublimi- 


ἢ tàátis & profünditatis ,- ita quoqué 


apud Grzcos,vel CO" vel a8 
uplicem iftam fignificationem ha 
becfed'vnamr tantiim. Ergo alti- 
tudo , fiuc altitudistes Satanz non 
fignificant lioc loco fublimitatenr 
& fuperbiam eius, fed'profunditaz- 
tes ipfius;id eft;aftutias;callidaque 
confilia, occultasartes, & In fidio- 
fas rationes decipiendi& perden- 
dihomipes. τς .- — 


" Equidem primam liorum ver- e 


borum: interprerationé fuprá-ex- 
pofità,quz eft Andrcz Caíariéfis, 
tudieo fimpliciffima & planiffima ;- 
δὲ Íniz verborum B.Ioannts maxi 
mé inherentem ;& congruenttffi-- 
mam huicloco ,atqueu lias ipfas 
eaufas multo probabiliffma. Nec 
tamen mifi difplicer eorünt opis 
πιο αι verba.illa, 4/sitwdinem Sataz 
ne, quemad»ymdum-dicunr, referenda 
efíe eee ad Heretices illos Thyatt 
ren 


95  & illiusmulierisIezabehs:. ὁ 


fe&atores. Hi enim fuam tr vulgus 
iactátes & véditátes(apientiá dog-- 
mata difeiplinz fuz vocabat αἰ εἶτα: 
dines,fiue profunditates,quafi do 
&rinam cótinereént profundiffimà,. 
& omnibus;nifi folisipfisaut quos 
ipfl eanr docere vellent,prorfusin-- 
comprehenfibilem Adrmuat inter 
pretationem hane illud quod ches 
mé adiungirur;Quzadmodim dicunyi; 

uibus verbis f'gnificatur, illos dos- 
Aintdia ἀπέ μὸν altitudines fi; 
ue profunditates appellare confue 
nifie.Non eft tamen putandum;ape 
pellaffe eos doGtrinam fuam altitu- 
dinem Satana : non eninr videri; 
eam volelant profe&tam effe à Sa- 
tana;fed a:Dco.-Btatus ramé.Ioane 

nes,quit 


e 


Y e 


Seowqodett mnm cpm 
$7 


je om 


E GM 


Mos Hareti 7 
corii, doctri 
nà [uà gh- 


- ries? pradi- 


santisi.gra- 
phu? à B. 
Gregorio de 
elaratus', 


Pren y. 


5“ 
D ocabifatetio X 1X. fir 
aes , qni δας fn perfona Chrifti lo- Eoo € 
vs Fu μισὰ oria idi δὰ το στο -- -- -Ο--- 


tànz ) Quó fignificaret dogmara il- 
lorum Hareticorum , nec effe, 


πες appellari debere altitudines 

fiue profundirates fimpliciter & ΄ 

τος APTR ον ον adiun&tione (pro-. 
Yo un 


ditates Satanc)id eft profunda 
afinuz ac nralitiz Diaboli confilia 
& commenta, infpirata miniflris 
eins Hareticis, ad deceptionem & 
perdittonem hominum. 

1 ^ Morem auté Hareticoruntr , do- 
&rinam fuam faudantium, ranquá 
peotuadesi δὲ admirabilem, & ip- 

5 duntaxat à Deo patefactam , & 
ahjs Catholicz difcipIinz fe&tato- 
ribus incognitam, graphicé depin- 
xit Beatus Gregorius in libro «.Mo 

Talium , cap. 18. explanans verba 
illa Iob capitis quarti,Porr? ad me di 
Bum eft verbum abfconditum. Verbü 
abfcoditum,inquit Gregorius , au- 
dire fe fi nt Hareticr,vt audito 
rutir mentibus quandam pradica- 
tionis fuz reuerentiam obducant: 
ide & larenter przdicant,quó €o- 
füm predicario ταπτὸ fanctior quá- 
τὸ & occultior vidcatur . Commu: 
nem aurer fcientianr habere refu- 
giunt, ne czteris quales zftíimen- 
tur; Occulta vel noua femper ex- 
quirunt,quz dá alij nefciunt, apud 
impertrorum mentes ipfi de fcten- 
tz fingularitate gloriantur, & oc- 

"«ultanmreffe do&trmarm fud infiauát, 
& quo inisabiltorem offendant,Ia- 
tenter fe hanc percepiffe affirmát: 
vnde apud Salomonem mulier Hz 
pecori d ess UN τὰς μές 
qua furtina dulciores [unter anis a 

fconditus fuauior. Videat cetera. Le- 

&or , quz inibi Beatus Gregorius 
ad hanc 

di(putat. Hllorum porro verbcrum, 

Non mittam [uper vos eliud pondus cr, 

probo incerpretationem Ambrofij 
fuprà commemoratam; fed luben- 


rius fequor & ample&or explana- f 


Wor.em,quam füprá retulimus, An 
diez Cafarienfis. 2 
m I 3222 ΟΝ τ: 


- * 


fententiam piédifertéque | gr 


 DECIMANON 
Difputatio, 


Superillis vetbis; — 
Vincemidaboflellam matw- .— vgps, 


A 


tinam LI 23. 
T alias fepe verborü 73 
loco Andreas Czía- ^ 4médreas. 
riéfis ibo &do uidjufdl 
(aw atque luculen- [4 m«ii- 
tam horum verborü — P^. * 
. ἰῇ mationt tradit 
hisverbis: Aut Rellam matutinam 
πον cam hoc pe Pee Efaias 
ixit , Suomodo cecidi ? Luci- ε 
fer, qui man? eriebari ? quam ftellam ΤῊΝ 
fub credentium pedibus proculcan E 
dam Dominus alreubi promifit , & Ne. 


Romanis Paulus fcribens ait , Dewr 
autem pacis conterat Satanam [vb pedi 
ἐν voftris velociter Et Dauid figura- 
ta oratione hoe ipfumr be csi Fist 
Super afpidem , inquit , A 
ambulelis c fles. yer leonem (C dra Pfal.9o. 
conem. Aut in hocloco deea ftella 
eft fermo,quam Beatus Petrus in 
cordibus fidelium veluti Luciferü 
nafci fcribit; qua nihil aliud eft; 
uam lux quzdam à Dco in füorü 
fidelium corda dimanás.. Quineuá 
Ioannes Baptifta & Elías Luciferi 
nomine à quibufdam appellantur; 
nec fane iniüria ; Loanneseténim 
priorem Solis iuflitiz ertum ante- 
ceffit , Elias veró pofteriorem eiuf- 
dem exorcum: & aduentum ante- 
redietur - Horum focios , & con 


3. Pet. 1. 


a dw 


fortes, & gloriz participes fore Do 
minus hoc loco promittiteos , qui 
firenué pugnando Diíabolum vice- 
rint. Neque mirum 4tderi deber, 
ἱ nomen ad res interfedi- 
uerías transferatur , càm manife 


fium fit ex Sacris litteris , & Chri- 
fum & Anti | nm 


Lyranu 
Copes. 


Ke qx 


Matth, 


Ricardus. 


1112 


& alia rationc,;idem nomen fortiri; 
vierque enim appellatur Leo ,.íed 
ille ex tribu Iuda;hic autcm ex Ra- 
fan, Dies quoque futuri £gculi , in 
$uoc przfenus viu tencbrz difcu- 
rientur finemque facienc,& Ange- 
lus , qui diem illum annunciarurus 
εἰ, Orientis vocabulo alicubi de- 
fignantür: vterque emm 3uflitie 
Solem qui Sané&is apparebit. pra- 
femiqae vitz Exile DDfCHTtaU, dif- 
fipabit,antecedet; Cuius radijs vii- 
nam etiam nos illuftrari contingat, 


, accedente huc bona: Patris yo 
It 


un- 
tate:cui cum Spiriu fancto;ficelo- 
riain íccula fginlorum, Amen. Ha- 
&enuscx Andrea Cafarienfi τ 


y'iBhrinhs: 74... Victorinus. Matunam flellam 


Anterpretatur primam refurreétio- 
,nem:illa enim noétem fugat, & 5o 
lis lueem prznunciar , & diei facit 
initium . Lyranus Siellam maturi- 
nam vocat! ait CAPRA EURDOIMD, 
claritatis dote prafulgens. Gagne- 
ius indicari putat claram diuinarü 
rerum inielligentiam;quam etian 
Bcatus Petrus vocabulo , & fiimili- 
judine Luciferi ftelle denotanic, 
Ioachimus Abbas , Stella , inquit, 
matutina proximam dici lucem,& 
Solis claritatem precurrit,. Quid 
autem in fella matutina defigna- 
rur 5. nifi prefcienag donum; per 
quod nedigus ir inuifibilia. Dei; 
qug aliquando clara luce vifuri & 
cognicuri funus? Hanc fpititualé 
grauam prafigurauir ftella illajque 
An Domini noftri nauuiate;appa- 
ruit ; hec enim primó quidem in 
Oriente ; noui ne autem in Orc- 
cidéte Magis apparnit,qug δὲ pere 
gés in fuo motu, aiite celebrat cos , 
κόμας τὴς veniret;& flarcr fupra 
vbi erat puer. | us. ftellam 
VR IN τον δ λαμ gloriam 
coclefiem folius; anime, que poft 
mortem Sanétis datur ,. Ea dicirur 
re proprer claritatem vifionts 
atifice : vocatur Ma:ntina quid 
eft inchoata, & non plene confum- 
mata claritas,ficut D glorio- 
fam corporum. refurreétion$; uunc 
4 


4^ 


ImApecalypfis ^ Cap. 1 t. 


enim excrefcet canquanr in. clari 
tatem. Solis ; ficuc dixic-Cliriflus, 
Fulgebuni ift. fictt Soltnregno Patris 
gornum . . 


Sed illa,vt multoru;m;ita proba-75 


bilis admody m cft Interpretauo, 
Stellam iatutirà appellari ipfum 
&hriftum,; qui fuz gloriofe clarita- 
,us manifcflauionem & vifiont pro 
amittit firenue certanubus 1n hoc 
Myndo & vincenubus.. Cur auté 
voceuir ftella matutina y volo .ex 
proprijs Au&orum verbisque hic 
fubijciam., Le&dorem cogrotccre. 
Primafius, S:ellam,inquit,macuc- 
nam ἃς Chiifinm incclligi, & rcíur 
re&tiunem primam, conuenptt acci- 
pi: quia & ille. apparens errorpm 
tenebras repulit , ὃς refurre&tione 
adueniante, mundàne no&is tene- 
brefegabunur : Hec enim flella, 
ficut nocis finem ita. dici prebec 
joidum. Ambrofius: dabo ἢ εἰς 
lam maturiná id cft,meipfum: Chri- 
1iusenim fella maturipa eit.de qua 
dicit Scriptura ; Orietur £a!la ex 14- 
cob, (y con(urget bomo de 1frael ey per- 
cutiet duces, Moab .. Dominusenim 
percutfit duces Moab, quando om- 
nes fabricacores errorum. defiru- 
xit ; Moab enim interprezatur ( Ex 
patre: ) & fabricatores mend2cio- 
rum.atque errorum €x paue Dia- 
PME ;Ipíeenim, vt Domjuns. 
dixit;patermendscij cft, 


᾽ - 


capis uigefimi ocfaut. » N«sguid 
produces luc ferum in tempore [μοὶ de, 
Chriflo Domino interpretatur, ea. 
que. inrerpretationem confirmat 
ex Libro Apocalypfis, in quo vo- 
camr Dominns ftella matnuna; Sic 
aurem fcribit Gregorius: De-s Pa. 


.Beaws Gregoriusilla verba Iobz6 


ter Luciferum in tempore füo pro- ^ 


duxit , quia quando yenit plenitu- 


temporis. mifir Deus Fium. 


im narum ex muliere , fadum. 
fub lcge,vt eos qui es erant, 
redimeret, Dei quippe Filius ex 
Yirging;namsa tanquam Lucifer; 
inter tenebras noltrg porte appas 
ruit : quia peccati obícuritate fu- 

gara; 


Matthb.a r 
Chriftus 
Fiella ma- 


futins, (ὃν 
£ur, 


4obrefr 
Loc ? N. um, 
2 *. 


[ρ45,8. 
3 Gregor, 


“ἡ Gal 4. 


4pocal.2s. 


Beda. 


Rupertus. 


Hayme- 


“249: Scri- 
pera eé- 
fernandu. 


Difjstatio XIX. 113: 


fata; ternum nobis maneriincia- fimpliciter ac fine additamento Ὁ 

ris "oap τῇ fe SENS fielle ominantur;Ecclefiz Doéto- 
rauit, quia dilidhilo ex ere- resnonnunquam exprimuntur; vn 

futréxit & fulgore fui luminis deeft illud Dabicient. 
mortalitatis noflrz caliginem pref/ duodecimo, Qui decli fuerint, fulge- 
fir. Quir bene per Ioantiem dicirur bn ficur ftella firmamenti. Chr 

, fella léndida R atu viuis igque apparens v mor- 
qutppe appar.f's poft mórtem; fuam, mattina nobis ftella 
tutína nobis ftella fa&useft, quia, &us eft; quia dum in femetipfo 
dum in femetipfo exemplum refur- exemplum noftrz refurre&ionis 
rc&ionis nobis prebuit,qu& lux fe przbuit, quz lux fequeretur;indi- 
quatur, indiciuir. Sic Gregorius. cauit. Stellam ergo ma'ucinan 
Beda , Chriftus , inquit, effStella. víncenpbus daturum fe promittit, 
maturina, qui traníacta feculi no-. id eft, (emetipfum,& gloríam futu 
&, lucem vitz Sanétis promitut,. rz refurre&tionis ; quod tunc im- 
& Poo eee Βαρεπνει Dabo, plcbitur,quandoqui in monumen 
illi ffllam matutinam, id elt, Prola- τὶς funt,audient vocem Filij Dei. 
bore, quoin przfendi vira;quafi in^ cófguratum corpori claritatis füc 
noctc laborat,follicicus & perg - corpus humilitatis noftrz reforma 
iir animarum fibi commi i 


ἃς ἡ Iesum. g- 


arücu-- bit: Morralitatís eteninr cenebris & E Me 


ftodia , gnis tabo epum gni fulgente refurre&tione depreffis , ^ ^iP5- 
alla 


fum ft fplendida & matutina. quafi quidam Lucifer apparebit. , 
77 Sed'hancip(am explanationem ' qurperfc&um &rcrüitats dieit Ἡ 
pluribus verbis, .& (aus appofité,. monftrabit. Hzc Haymo. — ' 


t ; 
Ícitequetradat Haymo, hunc in — Inhanc cgo ii κει ὅθάξαι. Authoris s 


modum fcribens: Steflam matuti-. prcno feror affenfu , nom fol 
nam, quantam adlitteram,appel- quód eam tot, rantifque viris pla- 


lat Leciterum qui ortu fuo vici- cuiffe video; fed eó maximé, quàd » 


num 5elisdemonflrar aduentum. jipfemet Chriftus appellauir. Íe 
Spiritualis, vero , ficlla. matutina. Stcllam matutinams: 
Chriflus intéflgitur, qui furgens a te vigefimolscundo huius Iibrifcri 


mortuts, tenebras hunisfeculifu- ptum cft illis verbis, Ego fum radi, 


cutin Capi. . 


* 


gauir, & luce-fidei rotum repleuit ον genus Dawid, Ego fum jellm 0 
Mundum, & fulgore fuiluminisile —.— fplendida Cv matutina.Quas..—. - 
Iumipauit tenebras noftrz mortàá- | ^ porró ob caufas Chri- ' 
Ilias. De no Petrus fidcli-- us Dominusrité A 
bus illa verba fcripfit, Denec dier d- "nominatus fit^ - z 
dnceftat, Cy Lucifer oviaturin cvdibus—...— 5 Stllama- 0o 
meris Diuina porro Scriptura,cü ^... τατίπάν arse 
ftella matutina numero fingulas atit EE... — 
dicitur, perhanchominem Chri- ^ Interpretatonibusfuprá — - 
fhum fignificat; Cüm vero ἢ ^ ^ Uéxpofids Le&ori ma— ἢ 
'numcreaftra nrauiinmimemorar- - ^ — sifeftumefle 000 
tur,co nomine defigr antur Ange- poteit. 
lici Spiritus , quo fpectat illud Iob τ come e 
Capite crigefimo octauo , Clm »e m MES . 
pir oes 8 matutina. Cum ver ^ Se ied 
i a uus un ! rss dt diha get Satan Ls 
ἘΠῚ: cYuk4d | 1S ὶ γ5 VA TGLRMMO Sm dua qnd 
3 j * τῷ y SUt8 bos ix 
: . vios te " QUU ug vast udo Lad 
LIS CAPVTY 


114: 


SOHOHOHUCEUMO 


CAPVT TERTIV M. 


db 


3.9 1 ΡΣ Ecclefie Sardis fcribe : Hac di- 
Wt citqui babet feptem Spiritus Dei , €4 feptem 
Am. flellas: $cio opera rua,quia nomen babes quód 

2 [m^ QV viuas , Cf mortuuscs. *. Eflo vigilans, C$ 
"AER x coufirma cetera , que moritura erant. Non 
enim inuenio opera tua coram *Dce. 
mto. * Inmente crgo babe qualiter accepe- 


ς digni [unt . * Qui vicerit;fic veflietur veflimentis albis ; € non dele- 
"bo nomen eius de Libro vita ,€$ confitebor nomen eius coram Patre.» 
6 meo , C$ coram ,£ngelis eius. "Qui babet aurem, audiat quid Spiri- 
7 tusdicat Ecclesys. ". Et Angelo Pbiladelpbie fcribe: Hec dicit San- 
Gus 5 V erus,qui b&t clan£ Dauid:qui aperit, nemo claudit,claudit: 


8 € nemoaperit: 9 Scioopera tua,Ecce dedi coram te oflium apertum, - 


quod nemo potefi claudere : quia modicam babes virtutem, feruafti 
9 verbum meum,€? non nega[li nomen meum. * Ecce dabo de fynago- 
ga Satane,qui dicunt fe 1udsos ἐ[ εν non funt, fed mentiuntur : Ecce 
faciaus illos vi veniant , € Adorent ante pedes tuos: (δ᾽ [cient quia ego 
todilexite, 9 quoniam feruasli verbum patientia meg, & ego feruabo 
te ab boratentationis,que ventura efl in Orbem uniuer(um tentare ba- 
11 bitantes intera. ". Ecce uenio cito: tene quod babes, ut ncmo acci- 
12 piat coronamtuam, ".— Qui uicerit , faciam dm columnam in templo 
Dei mei,C? foras non egredietur amplius ; € (cribam fuper cum nomen 
Dei mei,C4 nomen ciuitatis Dei meinoug Ierufalem , que defcendit de 
13 celo d Deomeo, Cr nomen meum nouum, 9. Qui babetaurem, audiat 
14 quid Spiritus dicat Ecclefiis. 9 Et v^1ngelo Laodicig Ecclefie fcribe: 
YU) H«c 


p 


ovS 


1228 


XI$ 


18: miferabilis, & pauper, 85 cecus, nudus, ὅν $nadeo tibi emerez» 


duaris, & non appareat confufio nuditatis tue, δ᾽ collyrio inunge oce- 
19 los tuos ubuideas. *. £z0 quos amo, arguo caffigo. dms tr- 
20 g^, C^ panitentiam age. * Ecce flo ad oflium , & pulfo: δὶ quis au- 
dierit uocem meam, C dperuerit mibi ianuam, intrabo ad illum e$ ca- 
21 nabocum illo , C4 ipfemecum. * Qui uicerit , dabo ei federe mecum 
in tbrono meo : ficut &$ ego uici ,C7 fedicumh Patre meo im zbrono cius. 
22 Qui babct aurem, audiat quid Spiritus dicat Ecclefiis . 


NELLE CC CC. 70 09 


Quis fuer ἢ , 


Epifcopusil 
Je.Sardéfis, 


Mureolus, 


DISPVTATIONES 


oW PGINTINOVEM. 
i Cgse)» 


PRIMA .DISPVTATIO 


Super illis verbis; 


Et ngelo Ecclefie Sardis. fcribe, 


Fc eft 
quinta , 
Epifto 
quz fcri 
pra eft à 
B. Ioan- 
ne d An 
um , 

d eft,;E- 
—M— “5 piícopü, 
, 7" Sardefis 
Ecdefiz. Hunc Epifcopum putat 
Aurcolus fuiffe Beatum Melitoné, 
virum do&iffimum , ac fandtiratis 
nomine in Ecclefiafticis Hiftorijs 
fatis celebrem. Quintam Epifto- 
lam,inquit Aurcolus, ícripfit Bea- 
tus Ioannes Melitoni Epifcopo Sar 
denfi, hortando ipfum ad gnauiter 
& ftrenué,ac perfeueranter ope- 
randum: γε] potis füb nominc il- 


-— 


lius alloquitur Ecclefiam illi fubie 


&am; Conftat enim exlibro quin- 


la ro Hitorie Ecclefiafticz capite 13. 


(legi debet cap. 33. ) Melitonem 
circa illa tempora tuiffe Epifcopü 
Sardenfem, & Beato martyrio co- 


.fummarum, 1n illa ciuitaté requief 


cere.Sic Aurcolus. 

Cuius opinionem ( tacito tamé* 
eius nomine l Lyranus ira confu- 
tac: Dicunt aliqui Expofitores iftü 
Epiícopum Sardenfem fuiffe Bea- 
tum Melitonem, qui tempore illo 
fuit Epifcopus Sardenfis, & tan- 
dem in ea ciuitate martyrio coro 
naruse(t: Erad hoc allegant Hi- 
floriam Ecclefiafücam ex libro 
quinto cap. 24. Sed, falua eorum 
reuerentia, hoc non dicitur illic: 
fed illud cantüm , quód fuerit Eu* 
nuchus propter regnum celorum, 

caftira- 


Eufc chius, 


Muaitb τοὶ 


| Diffutatio 
caftitatem. conferuando: & quàd 
plenus Spiritu San&to: in ciutcare. 
illa Sardenfi requiefcat, expectans € 
aduentum Domini: Et dato, quod. 
non folum fuerit (an&us,fed etiam 
martyr; hoc magis facít contra ip- 
fos,quàm proipfis.. Νὰ illud; quéd bib 
de ilo Epifcopo dixit Beatus Ioà- 
nes, Nomem babes quod vinas Ὁ mor. 
fuus e$, non valuncd» tam epe 
Epifcopo & mart Pooh 

fe; neque edam populo ci fubdi 
to, quía cu'pa fubdnerim redun- 
dat in Przlatum: & tempore fan- 
&i Pralaci, folent in populo ei fub 
díto vitia. magis deuitari;,Quocit- 
ca farius eft diccere',, quod ifte Sar- 
denfis Epifcopusnon fuerit Meli- 
to, fed: alius. qni, non: fuit. tantae 
av&oritaris :- &illo tempore fre- 
quenter Epifcopi mutabantur.- 


Kur n7 Aureoli praterea fententiam ra- 


refellit Au 
reelum,. 


n Melito 


fuer mar 
fr. 
Polycrates 


tioremporum Pedes e is Ioan 
nes-enim fcriplic Epiftolam hanc ch 
ad. Epifcopum Sardenfem qui tunc 
cam regebat Ecclefiam, ve indicát 
verba ipía,quibus in hac Ἢ πλυτᾷ 
Ioannes agit cum ifto Epifcopo; de 
nonnullis eum répselnadedkds 
Tim fanótum iftum Melítoné ex 
hiftorijs- Ecclefiaflicis patet poft 
Obttum Beati: Ioannis-mor mmus- 
fcptuaginta annis floruiffe. V idear. 


" Ekcétor Cardinalem Baronium. in 


do' Tomo Aunalium, P ert 

Domini centefimo. [e tuagefim 
rere Prae ifto 

iosé. diflerit.. Mar 

iffe. ium Viren pé aad 
quiden aic, fed idnemo quifquam. 
boda Pilyerae Sq etiam ver- 

a cratis 
pes qusrefen Defcbihrit Hic 

roquarto Hillorre - Ecclefisftice 


ovid 


ca p.1 5.ifti fenceritiz Aurcolirefra- 


gantur. Sunt autem citímodi κ᾿ 
Quid attinet dicere de Sagari Epi 
fcopo & martyre ore: edite 
morteim onpedy δι pore 

"nr Papyrium: & Melitonem Éu- 
nuchum recenfeam' quiSpi e 
xwe-r infiinctu afflatus; 


* 


fnt 117 

τῶ t tempns pié fan&téque ex 

git; qui ren ndn οι conditus is 
expectans Chrifti é celo ad vniuer 

fam carnem vifrandám pnt ; 

inquo ex mortnis & 


Hzc Pol: enis Eh su 
biozentus ΜΟΙ Mon eb 


gnificatur,. Mile a VUE NE m 

rio, fed quieta morte,& in pace vi 
tam fintuiffe.. Vocauit autem Po 
Í lycrates Melitonem Eunuchum Ὁ. 
norco. lem fignificans Euttu- 
chiífmum , fed fpiritualem , fuit 
enim de numero eorum Eunucho 
run;quificut Dominus nofter di. 
xit; DOMOS: fe proprerregnit 


celorum, caftitat 

[cya red decipee Kcu Bantus Mitra y 

fi Mic δὲ vbiagitde- senperiusecde 

afticis v it 

füpradicta eius verba referens, nó 

vocat Mclironenm fimpliciter Eurü 

éhum; fed in- Spiritu pau 
chum. » n1 * g 


lini "P a 


$-ECVND4A 


Difputatio. 
^ vSuperilisverbis? — 
Eflo vigilan δ᾽ confirma'cetera 
q£ moritura erants.. lüj 32540 
VNC lócnr Apoca- 
d CROCI. 
A Ἶ 
pt OQ Paftora- 


XXX V.in hunc mo- 

dum fcribens; Admonendi fant 
uiinchoaià bona mihimé con- 
mmant, vt hei pedis νος 

ne confiderenr; qu jesus profer 

fita non perficiunt; etiam qn c- 

Wex rintcepia cánelluvt/Srenis οὐδὸς ! 

videtur 3 follicita 

tione noh crefcit, etiam. 

vi- racbenegeftum md 


is, in Admonitiope 


Gluomode" 
ditaturMe 
lu gut 
ede: 
Mattb. £g« 
mut. 


VERS.z; 


t w^ Mf 


Locus Pro. 
eap. 1. 


ΓΝ 


1. 4d Cor. 
"n. 


ri8 * 


uippe mundo httmana anirsa qua 
more nauis veríatur,contra ictü 
fluminis afcendentis, quz vnoin 
loco confillere non permittitur, 
fed ad ima relabitur,nifi ad fümma 
concrur. Si ergo inchoata boua 
fortis manus opeténris ad perfe- 
Gionem non fubleuat;ipía pda 
di remiffio,contra hoc quod opera 
tum eít, pugnat. Vnde alo- 
monem dicitur ; Qui mollis c diffo- 
lutus in opere fuo fuerit, frater eff fua 
epera diffipantis. Qui enim coepta 
bona diftri&té non exequitur;diffo 
lucione negligentiz manum diffi- 
guum imitatur, Hinc Sardis Eccle- 
z Angelo dicitur, E/fo vigilans, c 
emfirma cetera qua moritura erant: Nà 
enim inuenio opara tua plena coram Des 
meo. Quoniam igitur opera cius co- 
ram Dco plena non fuerant inuen 
ta,moritura reliqua ettam,que eràt 
gefta,predixit. Sienim quod mor 
tuum in nobis eft,ad viram non ac 
cenditur, hocetiam exunguitur » 
vinum tenetur. 
Hzc Gregorius. Secundum Gre- 
gorium itagée cohfirmare.cete 
quz moriruraerant, non eft aliud, 
nifi bona opera queinchoata funt 
non omittere, fed profequi quoa 
confummentur;fi enim omiffa fue 
rint,indubié moritura funt: bonü 
enim & meritum quod habere ce 
perant; omiffione operantis, atqué 
opere ipfo deficiente,prorfus amit 
tent. 


. $ .Noneftdiffimilis Andrez inter- 


pretatio ex ntis Beatum Ioá- 
nem,his verbis hortari Sardenfem 
Epifcopum ὃς Ecclefiam ad excu- 
tendum focordiam atque ignautá 
neper defidiam & corporem prio- 
ταῦ δὲ EDEN corrumpan- 
tur & pereant, Non enim, inquit, 
bonorum operum exordium coro- 
atoper: /fedabfolutio,& per 
fethia. Ambrofius refert hzc yerba 
δι ἘΠ ΠΈΣΕ es eaa proficif- 
cantur opera quz facimus, ea funt 
apud Deum tanquam mortua, & 
quafi pro nihilo, ficut Apoftolus di 


230.:6.5 


, In Aptcalypfis. Cap. 4 1I. 
xit; etiam haberet omnem fidem, - 


& fcientiam, & propheticam;cha- 
ritatem autem non h nihil 
fc efíe: & quamuis diftribueret in 
pauperes omnem fub ftantiam fuà, 
& corpus fuum traderet igni, & 
charitatem tamen non haberet,,ni 
hil ea fibi fuiffe profutura. Ergo 
moritura funt opeta,etiam quz ge 
nerefuo fuerintoptima - nifi per 
charitarem viuificata & confirma- 
ta fuerint. Primafius & Deda refe- 
runt ad paftoralem gregis curam; 
quafi diceretur Epi(copo Sardenfi, 
Nifi vigilanter, & | affidue infiftas 
pafcendo, regendoque , ac tuendo 
gregi tuo, vt iaulu iam perierunt ; 
xà reliqui pericuri iunc. Horum 
períequens ime velligia;fic ex 
ponit hunc. locum; Nomen babens 
wedvt«a;, apparentem videlicer 
n&itatem,ac famam apud homi- 
nes: Sed mortums es , Ípicyraliter ni- 
mirum proper occilta peccata, ὃς. 
coram Deo. E/fo vigilans, ad cogni 
donem defc&uum muorum & 
gis tui. Er confirma. cetera , y 
nempe, & exemplo íubditim tibi 
populum. malo remouens, & in 
bono confirmans, $a meritura 
erant. Populus enim facilé ad. pec- 
cata delabitur,nifi exemplo & ver. 
bo Przlatorum tuftente:ur. 
. Rupertus occulrum peccatum 
propter quod. Epiícopusille Sar- 
denfis mortuus etc dicitur coram 
Deo, conijcit fuiffe peccatum ali- 
quod carnale; fic enim fcribit: Se- 
cretum & occultum. eft peccatum 
&ius,qui nomen haber quod viuat, 
immo fi prius virtutis & fant tatis 
opinionem habuit, clarefcenubus 
poftea operibus eius mortuis, opi- 
nionem illam & nomen amittit, & 
infamatur quod mortuus fit: Ergo 
quo ad iftum Epifcopum , cuius 
peccatum taleerat, vt malo exem- 
plo publicum non faceret Ecclefie 
fcandalum,fed intus malé agens , 
foris, vbiillum pro officio predica. 
reoporebarionam rear op 


Primafins. 
Beda. 


«»3009lt 
c 


ΔΥΣῚ Dibutitió IIT. 


vigilans, ὅδε necoccultum eius pec«- 
catum ὭΡΩΝ 'reptione inuul- 
gauit: (ed cum eo feruauit Domi- 
nus ^ nene rem ) 
m ipfemetprzfcripferát: δὲ pec- 
brevem e fe frater tuus, vade, (y corripe 
eum inter 16). δ ipfum folum... Licec 
porró conijcere , quàd iftius Epi- 
icopi, qui mortuus fuifle dicitur, 
mors fuerit peccatum carnis; Nam 
uló'infrá dicir ei Dominus , Sed 
s pata. nominasn Sardis, quinam 
mquinaterunt veflimenta fua , qui ev 
peines mecum in Albis ^ Ecreuc-- 
Ta nonnunquam contingit , vt Sa- 
ccrdos, fiue , E pi s,bonzopi- 
nionis vir, fecretó peccatü aliquod 
carnis admittat, per quod mortuus - 
fit fub nomine vinentis. Tali er- 
89 dicitur ,. Effo vigrlane, y confirma . 
cetera qua moritura erant. Efto , in- 
quit, vigilans feruansillud Domini 
preceptum de cuftodia caftitatis , 
Ea rient are πων ern ric 
ione,$it,inquit, ipra-. 
cincti , (v emer ardentes ἐπ manibus: 
veftris ; Et Vero, cura hzcíeruan- 
d caflitatis , & recuperandz falu- 
dis;affiduis vigilijs, & magia indi- 
ger follicitudine .. Dicens au:em , 
tetera qua maritura trant, Ía- 
tis indicauit etiam in ilio qui mor- 
tuuserat,nóomma fui(fe mortua; 
fed aliqua fuiffe viua;viuebat enim 
iR illo ue officium przdican- 
di Verbum Dci 7 & miniftrandi Sa- 
cramenia; viuebat erga ilium ple- 
is eius reuerentia: & obedientia: 
Verüm hec etiam morituraerant;. 
1d eft, illiauferenda - ἢ ipfopoeni- 
tentiam non. agente, Deus pecca- 
tum eius mie nnt s indignum 
effe tali munere , ac dignitare: de- 
monftraret: tunc enim legali feue- 
ritate abofficio deponendus erat fu 
turusQ; tanquam Ethnicus & pu- 
blicanus ,. Haótenus ex Ruperto . - 
Mihi prz ceteris placet Prima- 
fij ac Bedz interpretatio, quam fu- 
prà commemorauimus ; Dominus 
enim: manife(té his verbis Sarden- 
Ícm ilum Epifcopum arguit nota« 
QÉ1 


I19 
bilis incuriz ac negligentis circa 
gregem m uafactum iam fo 
Tàts, Vt uec € cius - 
fent , velfedudiiab Hareticls; vel 
grauiffimis criminibus o ὃς 
Corrupti. Predicit autem fore a- 
lios cuam , qui nondum perierant, 


: 


efle perituros ; nifi vig. 
gregem fuum erudiendum, & cor- 
ngend.m , ruendumque , atque 
in rectz fidei ,.& Chriflianz mo- 
rum diíciplinz obíeruantia confir- 
mandum . - | 


SEOBORoT-LboA. 
. Difputatio. 


buius loci ,. que cfl apud Hay- 

: monem , c difputatur an be- 

. ma opera , fata in peccato mor. 
tali, viuificentur per fubfequen- 
tem penitentiam . 

fleriorem. nos priori 


$ eremus;cft au 


LET ' 

rem ca huiufmodi , Sunt multi, qui 
vitam fuam abomnicrimine mun- 
dam feruant, & virtutes colunt,(ed 
humanám tamen laudem,& fauo- 
rem expetunt atque requirunt. sed 

uia in cogitatione.corum recta nó 
péocmiis dl aimcio, hiutiaueli aput 


omne quod indeíequitur in exe- 


V AS loci huius In. 3 
terpretationes tradit 
Haymo: quarum po- 


cutione. Per bonum iraque opus, 
quod.ex erius. edic 1n publi- 
cum viui,id eft,boni & fan&:apud 


homines exiftimantur : per pra- 
uam autem intentionem , quz in: 
eorum mente latet inrerius , mor- 


m eU 
ritur eram s quafi d ἣν δὶ 


(Η vis 


i vigilantior in . 
poíterum , & attentior ipfe fitad ἡ 


Expenditur Interpretatio quedam ὦ 


- 


Hayme, 


MAtthL 6 


Pfalm. 35» 


T20 


vis viuere, caue ne tuorum bono- 
rüm operum laudem ab. homini-. 
bus requiras, ne intentionem opc- 
ris elatio vitiet fauorís;-Quecirca/ 
in Euangelio dieitur 5 ufimenzito ne: 
iustitiam vellram faciatis coram bam 


nibus. 1 
9 Altera eiufdem Haymonis in-- 
terprératio fic habet, Dicens hoc 
loco Dominus , Ne» &abes quod i- 
sas,fed mortuus es; fatis indicauit ν᾽ 
iflüni partim habuiffe occulta pec- 
cata,0b quz mortuus 'effet coram 
Deo;partuim exterius habuiffe ope 
τὰ bona,ob que nomen haberet 
vod viuerer,id e(t, bonus & lau 
dabitis ab hominibus exifiimare- 
vur.Iftiergo dicitur, Idco te putas 
viuere , quia ronnulla facis opera 
bona, cum peccatis interius fisin- 
quinarus: Sed operabona te apud 
Deum commendare non poffunt, 
fi apud eim jntertora, peccata te 
rcum | faciant, teftante. Apoftolo 
lacobo, Quwickmque feruamerit 't5— 
tam leger, effeniar autern in. vno fa- 
Bus efl omnium reus. Ad cum iraque 


- quitaliserat, benigna dirigitur 
rwdp cuia ru i xir 


gilansty canje ma ceters que m 
arant; perinde quafi die 

iniilis quz bene gc uér 
beh, jou: male geffifti; per p.eni- 
reactam euigila:quia fi in his mor- 


tuus permanes, in illis nullatenus 
viues, dicente Plalmifta, Deelina à. 
male δ᾽ fac bonum, Si quis enim a. 
pectáci fomno: 


ir penitentiz la- fada: 


cc, nella 


rmuseffer:y t 


In Apozalypfis Cap. 1 11. 


rum contra fentientium auctorítz 
te! comprobatur. Sed. que ciis, 
hoc intelligatur & cre ire 
conuenit,opera bondqua! 
cic dum:eft 1n. peccato mortali, ea:; 
vocaria Theologis opera mortua. - 


! fed alia tamen-rarione,quam mor:« 


talia. peccatà vocantur opeta mior- 
tua. Peccatnm enim dicitur opus 
mortuum effe&iue; quia eft. caufa 
πε ὁ ναὶ ποεῖν animz, fecundá , 

Apoltoli-di&tum;.Saugwis Chri . 
ffi emundabit confcientiam nesiram ab. 
eperibus mortuis 1. huiufmodi autem. 


opera mortua; per c À 
penitentiam;tantim vc viui 
ficentur,vt contra porius deftruan: 
turatque deleanrur.: » 
bonum factum. fine charitate. ab 
homine peccatore , mortuum di- - 
fpirituali; qüg pronenita. charita—. 
te, per ánima viuit fpiritua-- 
liter ex Deo& in Dco; 
anima naturaliter viuit corpus ho 
minis. ιν ἀν, and opera bona,qua 
quoniam faéianon funt ex chati- 
tate, vocantur vc diximu sjn 0r tua. 
non poffant pct fubfequentem: 
Cope M conligra merita viz a. 
& condigna merita vitz 2« 
terna. Huiles verhanc licét ratio 
nem rec dere:Si 
: illa mortua: viuificarer, vel. 
id praitarer fubfoquens gratia etfi-- 
crendo vtopera liqua sen eran 
ex cha &ra erant! 


ΤΣ 
quisià-. — iM coni 


Arveró opus. - 


cur εχ ^ 


gratia fübfequebs: ἡ 


x 


Siu . 


A4 3b. 9 


δι we 


“ἕδος “ἢ 
v 


AU. 
; 
EOMUM C 


{ 

LI 

i wet 
ad Co. 
713. "451!1M 
$;'Cercxah 
AR. wt 


A1 os. dbilfowtatin. T^. 


το fomincns? pUUPRS mis sos 


: n^ vn ^n da ὴ KC 5 
AQ. A o, ΤΑ 


ra illafa&a fiuécharitateiàmaran- 


ex chariratefaceteapera. 
rum uia Fisdres lio cinia ci 


eracin peccato mortali ; fcd cadem 
ullomodo - 


men'numero' 1 
e e róbandum hoc ip- 


esi 
aurem dun.fla opetacominemora- 
ràab 0; quzinter.aperaex 
genere füuobona;funt pezítancifli- 


a" proculdubio opera bona fa 


ftolus , nihil prodefíenr τὴ 


"mum homini t,vt-^^ 


«1'95 9j 


fi 
; Κῶ 


fil 


SM, S. jen 


«dps cw totir men: dL | déc 


veibis: — — 


' 
I? v5 "t2 


Exponuntur duo ex boc loto du. 


"ἴα jminimiquebicpretereun- 


rdenfi Epifcopo ; Effovgitams, e 
on[irnza cctera,q ua sneritura rant, Ey- 
ilaret ille;atqué confirma. 
ccfubdiros faos, non erant illi pe- 
rituri,fed (alui futuri:necfucuri εἴς 
fent falui , nifi effent predefiinat , 


Íoii a deftinati taluanzur.- 
Quod: vigilaret,neq;.con 
Brmatetfüos,erant ill iri 


; ote 1 Ῥς- : 
gere ποῖ "i '7 quaex parte pr atto allorü 
(o5 comenmr;& mes^^ co^ quaünmead. effectum: faluationis 
s7orgyerenur τ 3 RN Mceontrin. 
iuisutgToqo-iia do oves ninm Paftoris eorum. Ethancqui- 


Hbi bif mapa aplica ihe - 
" U'D πὰ ΣΝ wu rPog6p 
oxd.eRart hof eu Ade soa uro 
en τῷ σῇ tre aU Tden aw emo oo 
"sc m I Pru apego 069 dia 
UXeSDAV run ΠΥ ΦΉΣ 05098: 


E, (ifie uri 
ME T aibyso imo V 
"tee d Pis Uo ERET ΤῊ ΨΩ 


' vei'ng 2908» Obos;oOp 


eq m; jswnpp 
TT εὐ το ἥν ipid. 
o ! 42 n0uu02:$9 0i 4758 Y. 
5200 


ioné 
deur doctrinam atquc fententiam 
firmirelicet verbis Beatí Gregorij 
*Xx o&auo capire primi libri Joia- 
logorum huc tranípofitis ; ea. ve- 
τὸ funt huiufmodi , Obtineri ne. 


πασᾶ II 


mauu 


Pradejfin a 
tion? tuna v 
vi (rco. . 
pleri nii, 
quado pre.. 
εἰ (rn cos-. 
peratiome 
bominum, 


"n T.S 


8. Grego 
vius, 


GeiTaY | 
21... 


Gen, n. 


TX 


S.Tbor: as- 


di poteft -—Ad- Abraham enim di- 
Xit Dominus , 7n faac wecabitur ti- 
difemer. Cul edam dixit: Parrem 
multarum. gentium ConfPuuite . Mul. 
tiplicabo femen tuum ficut εἰ ας cacli, 
(arenam maris. Ex quo aperté con- 
ftat,quod Deus femen A brahz per 
Ifaac multiplicare. predeftinaue- 
ταῦ: & tamen fcriptutmeft , 

ἐς efl 1 [anc Dominum pro uxore (ua, 
5 quód «fes feriis ,, ὧν dedit conce- 
ptum. Ἐεδεεεα.. Si ergo. multipli 
catio generis Abrahz per líaac 
ptmdellinata fueiir eur ilem οὖ 
1ugei. accepit «ui Deus per eius 
preces concéprum daret? (cd nimi- 
rum. conftat. ,. quia. przdefíii 
precibus impletur,quand 
15; per quem Deus multiplicare fe- 
men Abrahz przdefinauerartyora- 
tioncobtinuit .. Hzc Sanétus Gre- 
gorius... . i 

Verüm. meminiffe Le&toré opor 
ter eorum;quz fuper hac ipíare di- 
íputans. Bcatus '&homas. docer in 

rima parte 23sartic-3-at 
pen ,m Pradciiinationeduo 
confiderandas quorum.alterüm ett 
diuina przordiatto lioniinis ad vi 
tam zternam απ cüm ficzterna, 
non poceft vllis igiene 
quart, non enim: poteit. quifpiam 
vllo modo «(ficere e viis » vel 
alius fuerit ab. cerno € »& 
prgordinatus à Dcoad. vitam auer- 
nam. Alterum vero cftipfius pra- 
defiinarionis effe&tus , vt eft homi- 
nis fan&tificatio,, & glorificatio: & 
hac racione per fanétorum hominü 
preces, & 


"2 


, «tad eos cendos etiam 


- "WKdiner cauíasiecundas , ficutvr- 


lere eft in caufis naturalibus. Quo- 
€irca fub ordine pradcítinacionis 


non folum cadir effcétus ἃς finis, 
Íed etiam media & cauíaz: ad. eo 
«onfequendosordinate , anter quz 


Ip Apocalypfts C4. 111. 


" Hoc etiam ex facra Scriptura ofté- 


pot enr, irr " T per 
lam fiam: v 5 
acie hominum & caufarum fe- 
«undarum - propter. indigentiam s 
fed vc feruetur pulchritudo ordinis 
inrebus , & vt creaturis etiam po- 
weflatem & dignitatem: caufandi 
coiminict e Τ᾽ ρας Ar óM. 
£z parucglares & fecunda n: 
fant trantgredi ordinem vpiuerías. 
lis & primz caufz , fed ipíum exe- 
quuntur : ex eo fit , vc predeítina- 
en cmm ea adiuuars poffitim- 
pediriautem nullo modo poffit. Ha: 
&enuscx Beato Thoma. 6555 
Ad. hnius queque Ioci Apocaly-13 
fis m.non Jnepte ,ne- 


la Theologorum. fententia , Oper 

bona fata ex charitate, per fubíe- 
quens. peccarum mortale mortifi- 
carb quidem ,.non. prorfus tamen 
moriac perire.fed per fubfequenté 
deinceps dignam paenitenu2m rc- 
ainacre., quní má fhetts σά ρει» 
gna poenitentia ,. erant moritura: 
podeuboriihetaliipétispte 


ἘΣΣΙ ΣΟ 


xtagat poenitentiam & vigiler,Pa- 
nitentiam, inquit,age.: δὲ ergo nonuigé- 
laueris ueniam ad 19. ganquam fur , ΟΡ 
ne (iti qua- hora uemamad te. Dicuur 
ergo.lli; Eo wigilans ,oxpergiicen- 
do videlicet à peccati.fomno.Et con- 
firma cetera-que moritura erant. Bona: 
enim opera quse prius.ex charitate 
tccilti , & ideó viua cpera fuerunt, 
perfubtequens peccamim tuum ob: 
quod es mortuus coram me ,licér 
nomen habeas quod viuas,hzc,in- 
quá,opcra mortificata funt , & pla- 
ne moritura erunt ,'nifi tu dignanr 
agendo paenitenciam viuificaucris 
atque confir: 


put 
qneincomm 


iam;Ifta 

ra bona.tranfeunt & definunt effe; 
quomodo igitur pottea per fubíe- 
nt vi- 


nuenit , 


T4 


“Ὁ ΤῊ ΚΥ 


AVV oc pifiiatio ἜΣ 134: 


E pa ees RI aient carijüiomeffeconflanem;necpet- | ^ 97’ 
ἰκἰάξησῳ ihe Ἢ ad νἱ-" feucrantem in bencagendo. Mie dombr: [un 

bemessen he in qtue aj&. , 

a&u exifiunt , fed erámp Dda! 


» ü 
actu t,cahdem vim-ha- ritate; & idcirco i etheinpt ó 
tion τὸ D eirinteme ra * opertükosplani ed tuse y quis 
one diiina* Détisautem opera il-/ ;plena 5quia. 
laetam uanifüntper pecca-' non replebamtur charitate: 
tum tmórdificata:, quant e θυ, pter & quitique Virgines fatuzd. — Martb 25. 
32 obat,& ; Anteiberule i coeleftis repul-: 
key QE ἐπα de 1 ile fx funt;qua oleum charitatis in va- . 
dent in ccelo oem autem &. fis fuis:habere noluerunt. Haymo. — Hee 
diiniit peccatum. ; & Ansbertus,Opera;inqumunuple: — bertus. 
fece no fnt rane dica Qu- navecat,quz Hicéceenere fuo bo-- 
Οἱ eum ad d vitam eternam; ace na fiit | non ramen bené;necrecta: 


dipétsan Lob quedchome le a arbe des picopo quem vor δά, 

, 4: ταῦ δ m non * 
δὰ οὐ Ὑπ ἀφο vitueunan Sat Ie rei e ruis r- 
τὸ aüteni ti per pecniténtiam: Te tem efle in 
DET EDI i» Pregelm:tbiplens;di Rubercuey 

m 1 hóm b 
vitam zteraam; & hoc eft; [4 toemótertr e o mec cart Roperms, 

"e €xmortificaus fie lutarem vete wet tas vá 


Rm cr m riri Lnd epigr e » 
peccatum mordficátis] del y fed protunt vesdifüonen) 
nitentiath reuitifcentibus a peccatorum . €um hac autem ple-: 
busegirmus in hac; '& in proxi niuidiae non fiunt ab eo , qui malé 
fuperiori Difpu'atione , vidéatLe- operando mortuus eft ; Haymo di« H aymenis 
&or Beatum Thomam in 3. parte. €itnonfuiffe plena; quianóommia — 4,5, iu. 
queít.é gari. K 6. —— c eperaieibserantbona: Nam crane terbreta- 
^ ^ bosawwula, fedpluribusalijsma- — jj 
---:.---«--α----- n" Meier rr see Cartbujín 
^^ fianus, Operarrnon 
Q WEBER A : Cc LT ye 


15619 GR odo. 


Supe: illis verbis : 
«ut αἱ s Wed eA ren 


VERÉa. "opera 
arabe rc TTE 
: i T : ope- * ες 
1 y lenrant hominibus , fed 4s 
Qua dican- σὲ τσ pro- 
fur opera murs Deabenths desor- — Mattb.ag 
non plena, ἡ 
dei. inttet.- 
pret atio- 
ns. 
Vidlorinus. "a 
᾿ d LEE S 
Wndreas, 


— 


124: In Apocabpfis. ,€4p. IIT. 


rORf.d6. eft, Hom videtenqua parent, Demi-. nis. appella i nee Pen nci 
vO e — musanton intuetur cor Cum.dixiffer,. ter,v Mr ADR serexe, 
T Ti. xai. ira tus; 

td inane, ἰν m 


üanrdm, 

de. vacuis , & vanisoperibus ,di-: ad.tempus, quia non.conítanter &, 

LWi1€- — xit, Vos εἶδέ qui iufiicatis vos co^. perícucranrer. vfque-ad finem δον, 

. ^ mam. bominibus D E. V S. dutem 5. néagitur, vi dixit Andxeasivé quái 

nouit corda velira: quia quod altuym«i?. tum ad. voleur 

hominibns, abominatio ei? apud Deum. quia. non omaia funt bona. fcd bo-; 
Verénütrixamoris , & radix dile-. nis mala funr mixta ; & inquinat 

^"^ &ioniseft humilitas. O qnifenti- vt expofuit Haymo : vel quanuia, 

ret in palato cordis fiii ,qualis,.& δὰ perfonas;. uiabonum opus non, 

quante fuauitatis fit-dicere Dew. extenditur víquead omnes, etiam. 

meus. Hocquia primus Angelus di- irunicos ficuc. aritas. 

e rel. 


cere noluit ; gaudia interng;ucun- 1 udi- 
eJ. rais» 
Monum, 


8 


δὶ 
di;aris fuperbia deprauausamifit. nem: 
Miro antcm: modo in vpo horum! qüia-non. faus Pralato eft 
nominum: , quod eft. Deus;oiten- dietis t PINK sopore 
ditur inuocantis hu. 4inal- tet yt mu cam , 
vero , quod elt , meus, dileétionis Fix: eek tcves tii bt i 
demonítramr integritass neque e- | 
nim vera effe: poceft. charitas íub-. eit Beda... | υἱιοενε nqi&l 0028 
diti. 6 careat radice; humiliratis;z 9Vi&q 2 01 TORO T- 129971 3015 
Mats nizmpaui£2 omues. ———————— 
2s uhumanamquerunc glóriam , &t di ^ 
oos tanla quifque.receditá vertices —9,—E-——Mx— —T-—-A— 
^ oe. cemannm.vieipior eftaendacios: ᾿ ΤῊΝ ü 
Idercó arguegs Dominus itum — £i. T ifputatio.; o 
Epifcopum, cuius opera non erant. ΠΣ Π δ; 
wien, 1d elt, éranicvana, & fucara, Super illis ver is: 
' à - Q8 gii cilii τοῦτος 
Goram. Deo ma, vc quam longe.ab Sed babet ! Ane Ve PUN 
cáccorrepiontdtimue -odiss qua mon impvimauenunt ve 
latus íenrirét xQuienim: vultex —— flimenta: fua: £d ambulabunt 


- 


Pfalm.s$;.  iliscile, de: dum οὐδ βόδι. ^^ precum in albis , quia. digni. ὦ 
NT a ene em rc $5 a ? 
non proapperiai vanz gloria ope- tells oui nto afr 
i ; rari deberquod.bonum/eftyvevi- τὸ τ Ὗ τὸν αὐτοῖο n ὉΡΑ͂Ν, ΤῊΝ 
ἢ ; "o. S 19», ^4 wem 
ir ᾿ '] 5 T5 να 
oso MINNS. pie —— PN 
Es. iu σι ] 1 5. ETIAM | ' 
VeXpd- -oiod εἰμ τοῦν o Amórofi. 
AMT. 
fcce,. 


JExod.33. 
Bak" 


TU Apul yet). εἰ 


'Ecce;inquit,Paftori negligenti prae 
Conemplaioss dou MovciiairesU MONS 


Viotctiec τὰ cate o9 


cup Ἐραυέὰ 

nomina taeda e πὸ pau- 
«os homines : Sed hocad etm 
tiam | p 
ae Re iiddü niin s 
fcire dicitur, ficut Moyfi perfecto 

"Neuité ex mine & DO. 
minusia Fuangeligait , Ez prep^far 
vues vocat nomiaum (y educit eas. {πὶ 
, £rgo DEL: Deiorelaudari me- 


Bore χε νεήμι γο 
mápiittiopercip d 


turá 3ieudhocloc Dot x4 


Amb 
ΤῊ ΕΥ̓͂ 
Eiern pomisa issu 


düm' 
bee 
eximias 


Y OH Rie Itolica; 

deridet uldd ain. 

τὸ centum viginti. Dixiyne 
TUR 


toa fenpetis n Uinc i r 

na unt 4n og 

Libro vitz. 
- Sicuri 


itr nemo m 


Sd ἐπ die 
acd naf 


ΓΟ 
petii meii vel pae 


poor 


ἐπ Ὁ τ} 


miniapud Deum; γτῖς dicarur no- 
minamm;vetex nomin e prephonb 
Lor eere '&a SAX e roit Deum gra 
tide imr ati Neid te ex 'no- 


Svi "une Brgo ad egfegiam Sardé am 


laudem perdue, " 4 Domino 


ic 
tám in 


7o tm 


cm * Primóve- 
hominum veia d Daptifevo ac- 
iehar, Subida dci fidt, 
acit , 
dio DAE 


vires infufas , & dona 
Ai Spiritus 


& 
contra frigora » τὰ " 


£3 ἐὰἃ 


Exil 33. 


Muttb.t ne 


Pros io. 
x. Pet 4. 


Ef». 62. 


Tecus: 
Efaia. 64.. 


aive 


VAY 


1216 


res concupiftenuarurfi-proregitut 
Nnde xiii ecl veo n 


prialis,. & operire multitudinem — 


catorum: & de Sponía dicitur; 
Jr Specief asi enims inafiimaliis odor 
erat in veflimentis eius, de; quab 
flimentis ipfamet dicit quafi. glo* 
riabunda,G 
φονέα induit me vefiunento falutis, e 
dndumento tushitia circumdedit me Hec 
veftimenta non inquinat, qui per- 
petuo fea mortiferis peccatts mun 


dum feruat,& in virum officiis, odi 
af 


fanétifque operibus 
fiduus δὲ feruens elt. "Veftimenia 
-euam: dicuntnr. bona opera; vnde 
Sponía; qua'íe operibus tcnebra- 
rum exuérat, & virorum abicee- 
rat vcftimenta, dicit in Canticis" 
Exui tunicam 7964 7)ν, quomodo iterum 
dnduar illam? Sed qui fieri poteft,vr 
talia hominum τον 9: nó fint 
inquinata,cum Iía ', FaBi 
fumus vt- immundi MOUineb dini. 
nus men[Ieuats vniuer fu ufittta. noflra. 
"Verum rcípond. jiu- 
fliuam humanam. dici 1immundam 
comparatione iuflitiz &: puritatis 
diuinz: vnde. Iob dixi, Nw/lvsin-. 
flificabitur. bomo home. cempofitus Deo. Ἔ 
ems Quad ci . ven crate 
appareat naeus de mulsere. 
yliciter autem poteft. quiípiam 
9n iuquinarc; vel 
E Epi ipen iur T 
ificationeisnullu ea;quo 
sad vixits peceaum: mmtalé fecerit 
: qued pauciffimis. ebrii velicü 
haber charitatom & 


&«ruire Deoiin (andtita--: 
num te & cunétisdie- 5. 
íocosioobus vira fuz; & hoc: εἰν 
-udys- Ἀνὰ js 
dt 59b. peser cu iei 
-39 0rfu *otnu 12167 584 τὰ ἴα 


uswe . 


an Domie τ". 


In Apocalypfis σαν. 117. 


*Squoasvitasatiof t Tas gn5,5553 


idisu3*3 bt són b5 Qr 


: Spem elei ^ vr 
Se Hip 
brutes 5005 


ναξὸν. Tes 


. mágnum vide 
ui sre 


125t ,959l 


to fuicin li 
non poteft 


nime 
xima tse ain iesus om 
etim hoc in;loco is 


ro vica κῆρι o 
ex 
Mri t 


redis d ai averna, przdé 

nis,hominum- ad 

m hominis a 
eiusiuftiuam & - 


μέτα T. xL 


νὰ iat γες finam 
ab inp temas : 
qunsquo slam 


uor 
gena 


M13 Difutalle ΚΗ. " 


127 


Ioachim: 11.7 Ióachimus hunclocum enarrás; o effet; ὀϑονδανοδὸ συὸς 


Pful. ἐς. 


iQiimeds 5 
poft qui- 
Jptam dele 
τ de libro 
vita. 


Pfal. 61. 


rm, bL ce "duni m hoc 


* ;di 


id,inquit,cft en delebo no h 

ρα ἀπε errare ege ri ete deleri de. libro; vita non 

pet ient Ws ones veritatem, fed lecundir 
abrcenuntiantium huic feculo, qua exiltimauonem aliorum:hominá, 
in libro vitz (cripta cffe vecina ban- quiputabant propter. externa ope 
rne e tepida acie us raeorum vefíe (andios Re. 

tionis: rmm mer untdel id mero Electorum. & pradeífinatos 
wviuentiumi? Sic enim de. gab Ídà rum, & fcriptosin libro vitz: fed. 
Écriprum eft, De/eangur de libro Mén.. poltea. veli tá À in die fu! 
μας neo infieora frribantor. De- dicij.cog tes eoruni pe&Ccaz 


leturquippé de libro vita, & cum 
ΜῈ non 4Cribitur 15,. qui yocacus 
ad vitainsad cempus quidem inter 
los ftare. & florere. rt r 
Tat Vtiperueniat 

M LL 


librum e 
D TIED 


pua E 
m Encre 


Len rem 
beri poffuat,non rera er 
5 credunt, & in tem 
poc tentationis reccdunc Haec ibi 
oachimus;vbi & alia fubdit mini 
moiphevt dtque pow referre fu 
períedemis euttac 4101 
iB ferrem aa ra rne. 


Fit rri ec 

ir. Narrcum liber vitasiecundum 
rerationem ; Patrum atque 
Zienligeti umen diuináà pra- 
fcientiam Pradeftinacorum 


Dci pecie e 
Ξ- xd 
loco v 
dc promi tede li 
€x co libro. Piyriacer fiucfcripusig nus; 
A 


ta; & dam nationem,plane agnoue 
rugtipiosnon fuifle (mie inlis 
ἫΣ pus:que ita fecundum exis 


vocac, quomodo de 
bog DW e opa. poteft, cü 


τ τν 


infit tficauit; ὅν bos e 
glorificauit? NA forté ita ipli a- 
eer vie v ape 

us 


Se flos POE jac τ 
bro Deiefie fcriptos exiftimant. 


Sed in die Iudicij, cum facia ad 


Pas. Gino d 


ΤῊ "C 


P A8 ὦ, 


1:8 
vita, Nbi nunqnam fcripii fünt? 
Sed'hocdictum cít íecüdüm: fpem 
pforum;qui féibi fcriptoseffe pu- 
tabant. Quid eft igitur; Deleantur 
4e. libro vita:hoc nimirum; ettam ip 
fisconftet , warf oie fcriptos 
fuific in libro vitz-Cum enim pet- 
ducta fuerit damnatio éerum εἰ 
adcognitionem um ,tunc de- 
Iebuntur de libró viuentium id eft, 
non ibi fe feripcós effe coguofcent: 
fiàm hóc iptum declarat verfus ille 
qui proxime fedmur , Et em ἐν τὲ 
ped bed, itiérgo, Delean- 
undüt fpem córutiizfecun- 

düni aütem iuflitiam «uam dico, 
non fcribantur, id eft; appareatil- 


lMisiptosnunquamfuiffefcriptos. ' - 
“τα Xu eur : "T": ! 


ES 


LEN 3 


- tionis ὑφ ηδγο βὲ 65 eAfugufüni 


In. Apócalypfs. Caps 111. 


illi exciderunt; dicunrurinde déle-;: 
ri. "Et ficexponitur etiam in Glof- 
fa talis diletio fuper illud: Pfalmi 
fexagefimio&aui, Delennrur de Li. 
bro vauentium . Scd quia non deleri 
de Libro vira: ,: pori:arnter pra- 
mia Iujtorum;feécundüm illud Apo 
cálypfis Capite. tértioz Quia vice. 
fit t flietur veflimentir albu., n. mon 
delebo nomen eiuyde Libro vita. Quod 
aurem Sands re ftticur, non 
eft folüm in hominum opinione ; 
ideó-dicendum eft , deleri vel.non 
deleri de Libro vitz, nonfolümad 
opinionem hominum effe referen- 
um  fed'ériam quantümad rem 
ipfam. HaéBeaws masa ᾿ς 
E oA mbrofio & Augu: ; 
oteftitlud , quod 
; promifit , di- 
jo nemen eius. de Libro prutationjá 
vira, nó 1n fola opinione hominum 
effe pofitum;fed a Dco prouenire , 
& ad ingentem Sáctorum gloriam 
ineré; plusenum íllis verbis fi- 
nificat Scriptura, quà dicit, quod 
Aliis etiam facere folet ; Dicens 
eriim', Non delebo nemenesus deLibà — ς 
vite hoc fighificar, Palam faciam & 
εν ατ δ —— non effe 
extra beatam illàm forrem meo- 
rum Electorum atque Przdeítina- 
torum , fed efle δ numeroeorum 


35 wd 


cens , Non 


aDéovelinhacwma per Canone ιν, 


ri- zationem fanétorum: hominum ᾽ν» 


oa vy M ἡ I 
in füvuro ; quod ab hac iuftiia 


: nt: fed loca 


quam facit Ecclefia declarando ali 
uem effc de numero coeleftium 
orum; & ab omnibus ftii 
cultu eratione honorádum 
"nino ! maniícado, uà 
i ^y'atque g rin 
die iudicij, cüm Dominis Sanéto- 
rüm virrutesac benefacta patefa- 


Mattb, 3$ 


eos cietomnibus,cofquefegregatosáà — 5 
teram c 


Reprobís ad dex fuam «ol- 
bit, & 


zternz eloriz ι τ Tun 


Lu? $ap.5 


T.4d Cor.4 


Rupertus , 17. i Aadie τοῖον μας ipli qua di T 


᾿ 


AX αἱ eque 


Nos infinfati vitam illorum 


4flimaba- 
mus infaniamy, (v finem illorum fime bo — 


nore: Ecce quomodo computati [unt inter 

filior Dei , Θ᾽ inter. Sanéfos fors illorum 
e. Hecporro quam dix P 
flatio,etiamfi notitiam,& exi 


tionem fiomintas ading)v, perit, *. 


müm.tamen 4 Deo procedit, & am 
pliffimum Sanctorum honorem.& 
Lime continet; Huc fpectat quod 


ixit Apoftolus, Noire, inquit, ante. 


tempus iudicare quosá v[3ue veniat Do 
mmu, qui éy sliuminabit abfcondita te 


ncbrarum, Gy masifeflabit confilia vor- 


faerit imn erit VRHMIque A 


ximus,Rupertum hiícc verbis con 
rmantem: Dicens Dominus, Non 
delebo nemen eius de Libro vita, minüs. 
dixiffe viderur xum habet veri 
tas méritir, eo videlicet locutionis 
qui Grzcis dicitur Teseíira- 
«ic, Md eft, humilitasorarioni ^l inre 
Fer nd erenim y: 2 ilk o 
dicipoffe videtur, quipoft forpica- 
uones ἃς adulteria. connerfus.poe- 
nitentiam egit... Verüm qued hic 
minus dixerat , füppleuitmo m 


gnificencaüs. senio lads ^quo 

proxime fequitur: y Ee confüeor no^ 

gin eus coram- Deo meo , ee uw i 

vAngeliseius.. lbi ergo uo- 
οἴ nem; dicens ,,/ Ne». Ι 


meneius qui vicerit de 
οὐ witá ,. fimuletiamil-... 
23! dum. eate "2 
-Suinon yi-.. 
καὶ Laeemitimun 
confequitur enim vt de-- 
leam nomen.eius de- 
D sena 3 
eno Rape sn 
So DS UH 


tur in Scriptura: p a rai 
bro uite 4 quibufdam: eppu- 
sd elio; AUF TER 


err per 
prex IET 


poer toute" Eq n. 
puo ordinatorum: ad. vitam: 

nam ::ad quam: ordinatur aliquis. 
dupliciter ;. vel'ex diuina p 


natione, & hac o 
deficitsvel.e "o 
cum μὰ ente la 


di DMMri OE ERR 


dinatio nüquam 


Uu gratias. μιν 


Um 


us cft;vita 


Prop deb 


s proprié ac 


à Ac Ma 
epidea co ip. ipta in.Libre 


vitz,quia funt biíer 


ibinan: iar τᾷ e Lib 
ie Send clentur.de 
;qui fiintordinati a 


vt iple, & 


m Verde m aernam. a fed folia. 
Π 


nam, 


Voc 


t τὸν 31411 


DAMM a 
sabe 

AZhwtinin 
mer 


S.T bomasi- 


ttu, ἢ 


Ribera con 
atio fu 
por 


P oimisnisl. 
Thoma, 


8. Augu[t, 


("jo 


nam, non in feipfa , fed in fua cau- 
fa; os pom aue de Ἐπὴν 
vitz,fiGramen intelligendo , vt de- 
lerio " ὦ referatur Uii idikae 
Ῥεῖ, αι: ἢ Deus priàs &bquid fciat, 
& polteà d led ad rem von 

tam. quia Deus fcit ali τὶ 
μὰ τα Σὰ ad vitam optima 
hBabétgratiam , & poftea non ordi- 
naricüm excidit. Sicurautem po- 
τοῖς aliquis de Libro vitz deleri co 
modo quo diximus,ira Se hago po- 
teft in Libro vita fcribi, vc1fecun- 
, 22d nione hominum , vcl 

Ξ 'notio incipit habere or 

d ad vitm 4reraam per 

tiam quam de nouoaccipit.- Mac 
Be: $ Thomas. ΕῪΣ. 
19 Sed etim non admodüm placet 
roftro Riberz duplex hzc víurpa- 
tío Libri vitz quam tradit Sandws 
Thomas. Aítenimuneque in facra 
Scriptura , nequéa Patribus aliter 
vfurpari nomen Libri vitz ; quàm 
€a rauone, vt denotér diuinam pre 
fcientiam hominum erdinatorum 
ad vitam aternam* Ergo ficut pra- 
fcientia diuina nulfo modo falli; ita 
nec ea ordinatio mutari vnquam 
poteft; ' Huius cercé rei manifeftus 
adftipulator & probator videtur ef 
fe Beatus » qui Capi- 
(6X V X X. de Ciuitate Dei; 
quid fic liber vitz, declarat his ver 
bis, Déum Liber itte comme- 
r eobliuione fallatus ; fed 
nationem fignificat eorum 
L- cpienerriin reden Ne- 
E safer το τσ Deus, & im 


: qu 
; non p ; libereft vitz; 
ἔπι Sic Augulinus: it τὴς 
erümcontrà /Riberz 
, Aibhent facli eft Beati-Thomz ac 


Lern tpe Ts. enim fare- 
tür, nomen Libri vita fimplicicei 
ix di 


/ 


In Apocalypfs |. "Cab. 111. 


mütabilis:& ità nemo poteft de no 
uo cribiin Libro vitz , autex eo 
deleri." Atveró nomen Libri vitz 
minüs proprié & fecundum quid 
acceptum denotat 'ordipationem 
hothicunm ad vitàámzrernam , non 
ex diuina prezdeflinatione;fed ran- 
tüm ex przfenti iuftitia,qur de no: 
uo haberi, & amirti poteft : & ideo: 
fecundüm hanc fignificatiunem Li: 
brivitz dicunturaliqui de nouoin. 
eo fcribi. ; vel ex eo deleri... Cüm. 
τρίτον facra Scriptura & Patres lo. 
iuantur de Libro vicz fimpliciter 
& prop*ié accepro;mirum non'eft, 
fi eum femper vfurpent ea ratione; 
vt fignificat immutabilem ordina- - - 
tionem hominum ad viram zter- 
ham ex diuina ientia vac 
deftinatione. A: iporró Theo. 
logt funt ad tradendum pofterio- 
rem illam fignificatiorem Libri vi 
t£ ; quód per eam expedrtumac 
promptum videterur declarare , 
quemadmodí aliqui de nouo fcri- 
b:poflent in-Libro vitz ,' auvex eo 
deleri , quod tamen quibuídam in 
locis diuina Scriptura fignificare vi 
detur, vt fuprá oflen dimus. Vcrüm 
uid fit Liber M nho: quemadmo- 
ümexe poffit; copio- 
se difputauimus in libro 15.Com« 
iri noftrorum in Danie 
illis vérbis Capicis XII. 
ro emnir, qti fertptus: furit 
inuentus in Libro vita .. Et in [e- 
cundo Tomo noftro fcle- 
&aruni Difpuratio- 
" num; in Epifto- 
^ o7 HmadRo Ὁ 
J '—'4nanos, $a 
Perdu 
quarta Difputatione 
fuper-nonum 
Capur cius 


"un 


ν᾽ 


ML 


ez.-j 


4n iffe Epi 5 
feopus PE 
rit Beatus 
Siuadra- - 
:15. 
Petrus Au 
reolus, 


AX! 


— ——MÀ— ᾿ς. ——— 


- --«- —— - 


EC 
P. Dia asd Mà UE 
;» uis aper i illis syebis: 1 


«Et MED Phitiphie S 
d fia fcribe: 


* eIOTSS 


. eti li 19qge 


m, ποεῖ Beati iun 
t DEBER “- 
Agrip ad Epi- 


ERE pede - 

h Pquem Epifco D 
, " pum arbitratur 
Peirus Aureolus.fuiffe Beatü.Qua. t 
dratum,yirum & rina, & fcri- 
piis ; & fun&tionis Epifcopalislau- 


* de& etatis abtiquitate,& marty- 


M igne in Ecclefiafticis Hiftortj 
€ celebratum. Sextam E 
pes MRAVA dplMp I ad Frilcop 
:Philadelphienfem, 
εἰ fubieétam fcripfit e 
nes;in qua hortatur. eur, & 1 
lum cuisad loganimitatem,; Doc 
Íeuerantiam : Fuitautem ifte 
copus Quadratus ,, Doctor multü 
excellens, & fub.Adriano Impera- 
tore defenfionem Fidei cofcripfit, 
vt reftacur. Eufebius libro quarto 
Hiftoriz Ἑ cclefiatuca 6.3. quamo- 
bré odiofusfuic Iudzisi blafphe- 
A mabarur αὐ εἰσ. qui fidem Chrafti 
€onira.corum vaniloquia ftrenue 
defendebar. Ioannes itaqiíc ens 
“πὶ i Epifcopo & Ecclefiz ipfius, pri 
mo Quadrat ὡς βααὶ commen 
b ms me tüm ad-do&rinam ,. ei 
ofiium Sctipturz apertum, dicens: 
cro optra.s44;ccc0 dedi coram te ofium 
apertum , quod nemo: potefl claudere . 
Deinde, , laudat eius δάση» ὃς in 
cius confeffiene ác proféffione con 
ftanuam ἡ» cüm adr τ δόγμα 
meum (non negaffynomen 3» Tü 
. promittit ei i vatoniameotduerfüp Du 
Lis ef valde iüfenfos pai C 


r 


Diffutatio- X... 


bo 8; 
de AH IEA e e 
Tier μι meri in dm 


let 
s veniant, Cy adorent ante pedes auos; e 
yon ia ego dilexi tequ eria 


«m patientia mea, τ ego feruabo 


ae Eb Rer ien MA ejt ia 


erben vpinerfum » tentare habi 

a. Ad baronoE Mm ad lone 
Ma EUIS per 'antiam , 
verbis illis, Ecce venio cità:: tene quad 
babes, ut nemo coronam tuam. accipiat , 
Denique;perfeuerantiz: eius,ac vi- 
oria pramium. exponit , dicens ; 
Qui: vicerit y. faciam ilum columnam :» 


el sme Deme ες C foras non egredienur 


je T ud am fuper eum — 
$ex Aureol 


d aped md Aurei c 9-3 i 


M Subs Bos eiie ied 
&orum ex pofitionen,, neceam ip- 


feimprobat. Eam certé ratio tem- 


s porum nequaquam excludit: Qua- 


dratus etenim claruit in Ecclefia 


riti circa anpum.Domini cen- 


m iehimum wiget imum quintum, id 


eft , annis. gano ampliüs: viginti 
sa tconícripram a Beato 
loanne Apocalypfim . Adiuaare 
pretered vdenirillam opinionem, 
js; omnia quz Ioannes ifti Epi- 


copo fcripfit in hac Epiftola perti- 


nentad magnam cius laudem,vt ex 
to ecilde eene EE Dam id 
remporis apud Chriflianos memo 
n. um eii. oghus virum 
uiffe « 
qukdeen sripiciatus mer. 
mus;exiflimare licet : In Epiftola 
enum. ocogefima quarrà , quam 

Magno Oratori. Romano ícripfir, 
h&c de €0ait , Quadratus. Apofto- 
lorum difcipul, $5. & Athenienfis 
Ponuifex Ecclefiz., Adriano Prin. 
cipi Eleufinz, Cea. ifenti , li- 
brum pro noflra rclígione tradi- 
dit : & tanta admirationi omnibus 
fuit; vr perfccutioné grauiffimam 
illius excellens fedarec ingenium . 
Idem de codem in libro de Scripto 
ribusEcclefiafticis;ita fcribit. Qva- 


dra.us 


7:3 I 


ufloris 
iudicii de 
fipradésta 
opinione 
etur eoli. 


δ. Hiereng 


4. TN 13 2 
diauis Apoftolorum di(cipalus; Pu 
A vatis | irm ob -fi- 
| dent'Chriftr martyrio córohato; tn 
Jocurh'eiüs fübftiaritur ,'&Eccle- 
fiam grandi terrore difperfim;fide 
& induftria fua congregat: Cum- 
que Adrianps Iüpefrator Athenis 
execifferhyemem;iniifens Eleufi- 
nam; δὲ omnibus pene Greci fá- 
ciis initiatus dédiffet occáfióriem 
ijsqui Chriftiznos oderant;abfuue 
précepro Imperatoris vexare 'Cre 
dentes ;pertexicei'librim prono- 
ftra religiote compofitum , vilde 
vtilem , plenumque rationis: & &- 


' dei, & Apoftolica do&trina digni ; ' 


ἜΣ antiquitàtem fuz zatis 


u 
ndehsair;plurimos à fe vifos, 9^ 


'qutà Domino varijs ín Tüdza Sb 
preffi calamiratibus fanati füeran 
€ qui à mortuis refürrexérant; 
Hzc de Quadrato Beatus Hierony 
mus. Eujebius pratereà fcribit, 


eum prophetico Spiritu clatuiffe 2 ' 


uie huiufcemodi funt ; quibus 
robari'poffét , Quadratum fuiffe 
uri Philadelphienfem Epifco- 
pus ád'queim Béatus Ioannesfex- 
ám hane fcripfit Epiltolam. Ete 
nim iftam-de. Dt Aureoli 
opinationem illu té 
quod Quadratü fuiffe Epifcopum 
Athenienfis Ecclefiz, apud Hiero- 
fiy mit, & alios vererum Scripto- 


rüm Tegimns ; ín cuius etiam Épi- 


"PRortYY 


^^ géátopinionem Au- 


I^ Orca iaa x1 " 
b. t Ἀν ἀμ ες ne 
hs 2nerj probábi | eq ἐπα 
[La oir reos Jem. ngu anb 
P Gospiias Ud Ev 13d 


γῇ 

ΦΎΡΊΈΕΣΒ 

. n ja Lure aks LZ TELE 
1.38 aii ον atibus e.c. ch! 

- iie dnot esiti lola udi; 
custo 


In Jpocalypfis Cap. 


"aperte refellit, Pr 


III. 


4 2 m; 
N'p.E C IM ÁÀ 
Difputatio. 
Quid (ic habere 'claues 


X 54 ... d d Dauid... A 15x 


-—— —— M 
᾿ 


Y 


: xr D. 
Super illis verbis : 


τς ἘΣ 
ptt 


H«c dicit -San&lus & 


Cx. 
ΩΣ pi : * 5: M - 
/ babet clanem Dauid, b. 20 
: € nemo claudit ; 4d ASswaf?? 
ο nemo aperite - "3 Z ; ' wt 
με; UIT 2 A wf | uh ty 
Esponümüw!allomimAu&eru . — ον 

Co^ sjnterpretadones; ὉΠ 

1k 12/4500: T : ' ἡ 2 q 

v Vid hoc loco figni 6? 


ἘΝ ficer habere claz 


AT s Auctorü In- 
|J E terprauones,quas Ξ 
| ego hic fubtexá , 
SiS appofiris eorum 
proprijs & nominibus & verbis. 
imafius: Clauem vocat regiam 
Chrifii poteftatem: Dicirurautem 
clàuis Danid , fiuequia de cius ftir- 
" natus eft C hriflus;fiue quia ipfe 
multa de Chrifto vaticinacus elt : 
Chirífti aucem difpenfatioene tan- 
quam claue, Legis; ὃς Propheta- 
rum,& morum arcand patue- 
runt;ipfometteftante Domino, Ne 
ceffe e? implers omuia qua fcripta. [unt 
$n lege Moyfis , ν Prophetis y & Palmis 
de me. Ipfe aperit, C nema claudus e 


Primafius. 


Luca a4... 


s^ pfe elaudit, ὧν nemo apzrit..egis enim 
- ditind fecreta; foltus Chrifti pore- 


ftate panduntur fidelibus, & clau- 
duntur intredulis:ficuci!]ofoluen- 
temullas:poreftligare; quo etiam 
Peer em abfolait:- Ainbro- 
'fius,In domum ob[eratam, inquit, 
nullusnifi perclauem poteft introi 
re: Diciuiraurem Filius Dei habe-.—.. 
rccdauem Dauid; quiaipfehomi- |... - 
-. C^ pem 


Ambrofius 


Andr, 


τ 


Mreiba. 


[ queden 


A Difwtatió X 44. B Le... 133; 


iaffompfit ex genere Dauid: caepotcítatem.qui enim habet po 
presion pets κάμαρα. σφ τ ticam lan ἐλ δε ap iendi 


llatür; quia eum ata 
| rots rs ra TOT 


Scd: 2 
Aperuir Chius vetus Tefiaítiene. « cal dam ABER A spei 

id in dum dinina my- : def nat pot flate. dicen ἔθ ετὶ 
fes AA ea Pee et E. d mu Dauid; hoc. videli 


ps ἐν 


Mattb 16. 


telligentiamnemo claudere;id eft, : ferro vinim αν ἂν 
à 


obícurare: ac / defiruere . porerita Hone e eq 

claufit verà irobfetuattinin litte. ten Mad ita quoque : 
legalis-fuperfluam:;: qüam.nnllus- inae Ara ritual. pi 
aperire it. etiam. gaaturum iri ate m ian afhr- , 
dii» ian iun rami dam. maurtetiam Gabricl, diccess Da- 
Buangelicam -do&rinam-&, fidei. bitslló Deus fied Dad [atri [ui Cp. , 
gratiam, qua null Cutorumi: regnabiy in domo Iacob sn aternum (y ve 
claudere ts €de-« gníeims non. &. Quoitiam 3gi- . 
firaxit culrurám Idolorum quant: turfimgitudinem ΠΣ 


nullus. perfecutor. re potuic«:; rebat Chri l 
Apcriietion. leds adi vpn eiie e 


fl mte matt cmn c drm aperire Yo: TM 
re n icu er ir rua eue du re autem, 
τὸ aditum ihn egcobiam 


ueni. n e potentia E. 
ulla vis. otcítas aperire cis m ed “ον con. 
riri ad UN, Catarten ts νάϊ, pios. . e 


cz, inquit, clauis appellatione eiuf . em cepi fic ae βῆς ΠΌΜΑ "m 


abet, da. 


dem rcgia Leer defgsaur ,. pretatur Sii fe 
eile a Qi. 


rm po rap n 
faci fymbolaeníen folec; lanis. qoe omnium Pro róphetárm 
orum;oninique- rum y & ad. ad gor - i 


Bem rn dou d 
sies opheisSpris Sands Sees MEN s 


rum: Me cues μετ τως Prop 
aperiuntur. EOS — qus verde 
v" statem v riluss bep gen 


1 * 
sus Douce mene m ἡ B pide cius facts. e 
i πο το 


o €. ntày vt VEM 
Papetcpe "is ἰς e DE 4 as r 
da dtz, mortifq enfibus Prop; mesh t 
tem etm d nt Wi icm ping ula : 


fimilia, & m propheticam Scri a 
seien! o "1 sitim, Loire arid t 2 


ustdmen no quay eius nomine poircít 
mhi-effe hic commemorandas fc. inue AP 
autem it | dauisynifi graua Spiritus San 
s y;nm " Ipfe namque eft. il 
at Chrifti: vi depicel 


eta linis fa piti νὰν: 
lans: C Laoma MD Ed darparuulis, Vnde. b 
«ΒΒ. Ὁ | à ? 


Luc.t» 


MEI 104 


VUA nh 


91,51 


i.d Cor. 


Mattb. 17 


Maymo. 


Joan, r 9. 


Ibidem. 


134. 
xit; Nobis autem reuclauit Dens per Spi 
vitum fuurn , Spirinus enim omnia. [eru- 
tatum etiam profunda Dei: Porentiam - 
vero fiue efficaciam huius clauis 
commendans,contingó fub iungit, : 
Qui aperit ir memo claudit; tlaudit y 
neo aprrit. Ethoc quidem indubi- 
tanier credere oportet , & creden- 
do humrlirer timere. Nam véré cui 
clauiger ifte per Spiritum inrelli- 
m veritatem Dei;que facris ia 


ripturis con Lat siat qa q 


illum GÓ fiue cor.cludit 
cijs,& margumenrationum 
«ἰῇ W*. Semper enim habens 
oftium apertum, intró recurrit, δὲ 
parata Scripturz teftimonia corri- 
piens , tanquam bonns fagittarius . 
certa in hoftem tela dirigit: Con- 
tra veró, cuicumque ifte clauferit ; 
vt verba. veritatis intelligere non : 
"E ie cüm facit; 3ufto vtique- 
acit iudicio, verbigratia, ne mar-' 
gáritas proic&asante fe , conculcéc 
rci )nemoeft qui intelligere pof- 
E rauaotamlibet clamando,& do- : 


'cendo flrepitum deforís faciat; Hay 


nod Clauem ὦ γα — debe-. 
m :elligere incarnatione Chri 
R1 Ripe bir Duid fecnb- 
diim carnem defcendit: ΟΠ πὶ 
ἡ quod ifla clauis aperit δὲ 
claudit, ipfum intell'gimus Deiat-' 
ue hominum Mediatorem , per 


In Apocalypfis Cap. 11 T. 


ἄετε εὐ: cti Chriftus ire vo- 
luerit; vnde legimus in Aétibus! 
Apoftolorum , eod cüm Ταῖς Di-. 
fcipulis denuntiarent Iudzi;ne lo- 


Contra vcro: oftium. hoc Afanis: 


aperiret ntauerunc Apofloli ,.fed 


uia Chrifto ente aperit, pro- 


' hibuit:;cos Spiritus: fanctus ; ne 


in Afia loquerentur verbum ; fic 
enim ícribit Lucas: ,. Com venffnt : 
in» Myfíam , tentauerunt ire. in. By. 
tbyniam , Ὅλ mon. permifit ees Spi 
rii Tefu. Poffumus etiam ofiium ^ 
iftud ;quod aperit & claudit Domi- 
nus. intellgerc facram i 


rent Scripturas ;atque in feadim- 
pleta effe docuit; qua fcripia esant 
in Lege Moy ἢ, & 11 Prop iüis;at- 


AO. 4. 


A40,1 6. 


Luc. ult... 


queinPíilmis. |. 
"Sanéus Thomasin fupp'emen-35 $.T bere. 


t0ad Tertiam Partem in ς 
decima f. rtic in 
refponfionead fecundum , air fen-- 
tentiam hanc. ly pfis;Qui Ja. 
bet cauto Dauid , & c. mvelligex de: 


. claufione , qua Chriftus limbum . 


claufit,ne aliquis vltrà il'uc defcen - 


me fi quis introierit faluabi- dat; & deapertione , qua Paradi-- 

enr , Re: Sic enim ipfe euis δὶ futsiopcruiliremolo per fuau* pat-- 

ofiium dicitar : ficuc oftia- fionem impedimento introitus in 

rius finiul; & oftium vocatur. Qua-: ipfum;quod per Ada peccatum fue: 

rc s Dauid oftiüm aperit,! rat appofitum.Idem οὐ! in-refpon. 
. feipfum e aperit;qui eft fecun fione ad rertium air, septo 

düm clauditur;ef? 

mortuis fufcitaius. Ho di 

oftiü priüs claufum omnib: Γ 

exceptis Prophetis & fanétis Patri-: 

bus;qui per Spiri 

türum eius cogno 

tum:nunc 


iat 


Bima pra- 
dilarü in 
terbretatio 
num, 


umi 
MAII, 11 


Luca t. 


36 u 


e 


^V χήν X HOC 


atem, in Chrifto homine fecun- 
dum excellentiam, in Ecclefia fe- 
cundum miniflerium. An .veró 
idem fit clauis Regni coclorum, at 
ue: clauis Inferni , codem in loco 
diiputsc S.Thomas. aui 
ue hzc quidem füper hoc 
ypfis loco ab cius hbri Ex- 
planatoribus prodita funt, quo- 
rum varias Interpretationes , a 
nobis hic commemoratas, penfi- 
unti manifeftum fit, eos Au 
res;quod hic dicitur, Chriftum ha- 
ve clauem Dauud, tripliciter ef- 
anterpreratos. Quidam |. enim 
clauem Dauid interpretantur fcié. 
tiam myfteriorum, uz latent in 
facra Scriprüra;praíertim veróin 
Píalmis Dauidis, qui poft Legem 
rimus Prophetarü plurima Chri- 
bi myfteria & fatis, & dictis, & 
canticis. mirabiliter prafignauit. 
Hanc ícientiam Scripturarum cui 
non vult, non largitur, & hoc eft 
ercei.Scripturas. Simile cu- 
ius etr id; quod 1n Euangelio dixic 
Dominus, .Abfcondifii b«c ἃ fapienti- 
bus ὁ prudentibus, Θ᾽ reuelafft ea pa 
ruuli-. Abícondere , eft claudere; 
reuclare, eft áperire. Alij nomine 
Clauis Dzuid hoc loco fignificari 
putaueruntregiam poteftatem Da 
uidis,fecandum hanc enim Dauid 
ifariam Chrifli Domin&noftri 
poteftatem atque imperium mirifi 
οἱ prafigurauit:Quamobrem Ar- 
changelus Gabriel de eo dixit, Da- 
bit ilis Dominus Deus fedem Dauid. 
aris tius, (Cr regnabit in E iae 
«ternum. Quam ctiam ob caufam 
multa in Sacris litteris de potefta- 
tc atque imperio Dauidis & Salo- 
monis dicuntur,quz non illis, nifi 
aliqua tantum ex parte,fed Chrifto 
Descupmutn erebant fi- 
uram; &eque conue- 
res T vs licerex Pfalmo 
fecundo, & fep efimo primo 
cognoícere. Perhuiuímodi porro 


clauem , id eft, potefiatem, Chris - - 
flus quibus vultaperit, vel claudit. 


domum, & rcguum fuum, quz cít 


155 
Ecclefia fidelium in terris militans 
don in d caca 
erit eis,quos in ; (uam 
siümitiitsdabdo eis fidem & vemul 
fionem peccatorum, aliaque dona 
gratiz (uz ; claudit eis quos non 
admittit in Ecclefiam , fed iufto 
fuo iudicio relinquit eos in-fua in- 
fidelitate ac cecitate. Nonnulli de- | 
mum Clauem Dauid interpretati 
funtipfummert Chriftum, qua ho- 
mo cit, vel humanam eius naturá 
ex ftirpe Dauid acceptam, fecun- 
dum quam natus, accum homini- 
bus conuerfarus eft, & pro homi- 
nibus mortuus, & á mortuis exci- 
tatus, & ad celos «leuatus, & ad 
dexteram 'Déi Patris collocatus, - : 
Iudexque omnium conflitutus 
eft.Curautem humana Chri- 


fti natura Clauis appel- Ὁ - 
letur, & €: ung 
peream;& qui- 


busaperiat 
vel clau- 


dat ᾿ 
Chriftus Dominus, bené ἅς. ' 
clarauit Haymo in loci 
eius explanauone ; 
quam nos pauló 
fupra comme- 
moraui 
mus. 
1 


-Miiu * 


eod1aididobos Su 
i 


37 


np. Y1«- 


136 


DVODECIM. XA 
Difputatio. , 


Fonitur Au&toris ipfius explanatio 
corundem illorum ver- 
borum z 


Qui babet Clauem Dauid. , aperit, 
€ nemo clauditzclaudit, C πε- 
operit. Ὁ 


VVAT etant me, 
quid fentiam ipfe fu- 
per lioc celebri loco 
Apocaly pfis , bfcui- 
ter indicare Leótori, 
nec tam fuperioribus 
diuerfa fum dicturus , quiam paulo 
diftinétius expreffiuíqa; declaratu- 
rus id , quod preprie attingit ger- 
maham: huius loci intelligentiam -- 
Sciat igitur Lector, nomine €lauis 

rzter propriam & vulgarem cius 
pm ifieationem , duas res imn diuima 

Scriptura , (ccundüm figuratam δὲ 
mytticam locutioné,denocari ; fcié 
uam dico rerum abditarum & oc- 
cultarum, quas non facile fit quo- 
quam,nifi alio docente;intelligi, ὃς 
infigncm quampiam poteflacem. fa 
cier.di aliquid . Prioris fignificadio- 
nis cxemplum habemus apud Lu- 
cam Capi:e vndecimo,in illis ver- 
bis Pomini, Fe vobi Leg:fferitis , 


ia tnldiir Clauem {ἱππείας ipfi non 
ipreifis , ὦ i intrabant , probi- 
δι « quafi dicerez , Accepiltis 
fcicntiam fa im Scrip:urarum 


& myfteriorum Dei, vt & ipfiea 


€ognoícereris , & alios docereiis : du 


Pcr quam fcientiam cognofcere po- 
tuiflis , me verum efie Mcfiam to- 


ties τῇ diuinis Scripturis promif- . Poft 


fum & pradi&tum ; (ed nequeme 

voluifiis cognofcereac regipere, ἃς 

ab alijs cognofci meac recipi pro- 
GT. 3 


Im Apocalypfis Cap. 111. 


iimifits quafi claudentes οἷς ve- 
riracenr Der, quam aperire debue- 
ratis . Secupdüm hanc porró figni. 
ficationem Clauis , complures ar- 
bitranrur dictum effe i hoc Ioco, 


Chriftum habere €lanem Dauid... 
ideft , abeocffe veram & rectam: . 


diuinarum Scripturarum , ínt 
gentiam , quai dare homini ; eft 
aperire et 3cripturas ; non dareau- 
tem , eft claudere. Ex quo a 
ret; suadged: pofíc diuinam Scriz- 
pruram , ficut oporzet, intelligeres 
nifi - ῥάῥαφραμε. κα ραίσενρερι αὶ 1Dt 
le&um flagrantiffimé coacupiícés. 
Dauid , obnixé petebat ἃ Deo illis 
verbis: Dawmibi mtelleébum t» feru-. 
taber legem tuam. Ecalibi : Dam 
intellechum y vt difcaus mandata tua A 
Etalio loco: Rewela oculoy meos , e 
cenfiderabo mirabilia delegetuz. qua 
Daàuidis yerba quafi mirabundus in 
Epiftola ad Paulinum deinfticutio- 
ne. Motachr commemorans San- 
&us Hierony mus ,, Si;dmyfleria, 
inquit , diuinarum Scripturarum 
perícruranda & pernoícer.da 122- 
tus Propheta tencbras ignorantia 
fuz confitctur ,. qua mos putat par» 
uulos ac per.e la&tarites inícitias no- 
Ge circumdari? Enimueró, ficut 
diuina Scripturanon humano, fed 
diut:o Spiritu facta eil ;iia non canv 
alio ,.quam diuino Spiritu quif- 
p re&é atque. vt oparzettutel- 
igere atque interpretari porelt .. 
Omnis enim Prophetia Scriptura y αἷς 
Beatus Peirus 4 frepria anterpreta- 
y» — " 2. emm: veluntatcr 
'axa allata «ft. iquand (E 
ts, fed Spiritus Sandle infpirat&locuzt 
funt fanis Dii bemimes. Llany crgo 
huius loci Apo s inierpreta- 
uonemr y vt v am εἴς non 
negauerim,ita huic loco non admo 
m ctfc congruam aptamque di- 
xerim:, quod erit manifeftum: ex 
his quz mox fubijciam. . ὦ 
oflerioris vero figni 
qua nomen lauis figni 


pos Hr Kamp 


excm- 


funr. in: Sacris. 


P/fal.11g- 


Ida. 
Ibidem. 


5. Hierony 


LocuiMat. 
16. 


3. Reg.v7. 


^7 Busta X 11.00. 


e mn arit qui aperiat. Sed iunclo- 
cum Eíaiz íeparatim riéque 
tractaturi fümus in δὰ, quz hanc 
proxime fequitur diíputatione. 
Eodem fpectat illud , qued a 
Matthzum legimus dixiffe. Petro 
Domirtüm 5 Tw dab» Claus regni 
JerrAm , erit ligatum qoi ; 0 
quodcumque folueris fuper 1rram, «vit 
fonum (y m Calir. Magna profe- 
&o miraque homini data poteftas 
Aaperieridi & claudendi ceelum,nec 
lané ad pluendirm , yelnon pluen- 
dum fuper terram 5: qualis fuic πα 
liz poteftas ; fed ad in en- 
dum homines in. m €ceelo- 
rum , velab eoex ndum: H2c 
item fignificatione nonren Οὐ λους 
in quatnor locis huins libri Apocz- 
Npfis vfurpaum eft : Primim ia 
Capite primo ; Ege, inquit , Do- 


minus babeo. Clanes Mortis ev» Inferni. 


Deinde; in hóc tertio Capitr : 
bib Giibis DM, vod Red 


Dauid ; 
17 


7 de[vendentem de celo ,/ baben- 
"ears eaten 


quefignificationem nomen Clanis 


pofitum eft in illis verb 
i, Qui Dabet clawm Dauid; 


οἷ» $ laum. Dauid y peat, 
icauir enimaítis verbis, Do- 


minum habere fummam & abío- | 


Jutam in Ecclefia peceftacem ape- 
A. 


wot |. E ns 
dg 
riendi eam quibus vult, ἃ ἴσου. 
i. Aperit eis , quos admit. 
tic in: fiam fuam , dandoi 
fis fidem. & gratiam fuam ; clau- 
dit, quibus hzc nonlargitur, ia 


, fua eosimpietate ac coecirate res 


inquens .. Hanc porró effe con- 
ricos loci huius interpretatione 
iri telligentiam , fatis declarant 
verba illa quz proximé fequun- 
tur, Ecce dedi coram te offiumaper. 
34m , quod nemo prcid ere poteft , Qui 
bus verbis iubet Dominus fanétum 
illum. Epifcopum. Philidclphien- 
tem bono "tiae Si , nec rime- 
reneob graues A c Fit 
«utiones , aliquos de tuis fidelibus 
Amitrat ; fed fperare potius fore, 
vt mult per eius merica ; &ora- 
onem atque icationem , à 
faa impietate conuerfi ad verum 
Deum , ingrediantur Feclefiam . 
Habere enim vel date ofiinm aper- 
ium , vbi fermo habecur dehomi- 
nüm conuerá$one ad Deum, phra- 
fis e(t Scripture fignificans, ma- 
$£namauandam occafionem & op- 
portunitatem & facilitatem & co- 

i onis hominum ad 
Deum ; quod liquet yel ex voil- 
lo loco prioris cpiftole'ad: Gorin- 
thios Capite decimofexto. Perma- 
nebo , inquit Paulus, Epzefi v/2ue nd 
Ventecoffen : offium enirn mibi apertum 


eft magnum (y enidens . quia mulu 
hires pot cius: przdicationem 


Angreffuüri erant in Ecclefiam , & 


ad Socictatem fidelium apgregan- 


uius autem festentiz, Qi ape. 5 9 


di. 
- rit, (y nemo claudat : claudit , Cy nemo 


aperit , latis. eft afünis 3lla Iob in 
Capite duodecimo. δὲ deZruxerit , 


capite octauo. Omnis, inquit, ho. 
mo per id quod male agit a- 
liud fibi; quam confcientig fug car- 


σεως Job 
£4. 


Efaia cxx 
e vef. 22 


“ἘΣ 
z 


UVPUU 


ceremfacit, vthuncanimi reatus 
premar, etiam fi nemo exterius ac- 
cufet; Qui càm in malitiz fuz ce- 
citate , Dco iudicante, relinquitur, 
quafi intra femeripfum , trahit, ne 
euadendilocum inueniat,quem in- 
menie minimé meretur. Reété 
igitur diétum eft ; δὲ incluferit bo- 
minem , non εἶ qui aperiat . quia ficut 
nemo refifiere n largitati vo- 
canüs , ira nullus obuiare poreft 
iuftiuz relinquentis.Includerc au- 
cem Deum , cit claufis non ape- 
rire , ficut obdurare dicitur homi. 
nem per iüfutiam , cuius repro- 
bum cor per gratiam non emollit. 
Includit atque hominem Deus , 
quem in fuorum operum tencbris 
rcelinquir.Quafi entm aperire hanc 
inclufionem voluit Τίλας primo- 
genito fuo Eíau , cüm eum fratri 
eius Iacob przponere benedicen- 
do conatus eft ; ipfe aperire 
non potuit , quem Deus omnipo- 
rens in fuz carcere malitizincln- 
ferat - 


DECIM ATERTIA 
. .. Difputatio. — 


Explicatr fimilis locus qui eft 
apud Ifaiam ,concnensilla: 
Domini verba. 


* Et dabo Clauemr domus "Dauid 
fuper bumerum eius: C ape- 
riet C£ nomerit quiclandat; 


| "AW ἃ ΝΑ νι profedià 
cum hoc Ifaiz loco habec 


cognationem 
«alypfis, quem in 


m - - 


locus Apo- 
antes 


TUNE .,.Yv" CUT CONI mm 


In Apicalypfet Cap. ΤΣ 


cedenti Difputatiofie* explicani-2 
mus , prorfus adeó , vt cum 
Dominus in hoc loco de fe dixit, 
Qui babet Clauem Dauid , qui ape-- 
rit , Qr nemo. claudit, j. claudit , n. 
nemo aperit , aditum locum Efa- 
im reípectum- habuiffe videatur y 
& ad perfonam Eliachim de quo. 
fermo illic habetur ; qui multis: 
rebus geram C HR ISTI 
minimé obfcuram geffir . Narra- 
uerat autem Efaias proximé an- 
te eum. locum , qucmadmodüm 
DEVS Somnam prepofitum 
templi dignitate ac potefiare , qua- 
przcellebat , abdicauerit , eam- 
que cranftulerit in Eliachim : Hec 
enim funt, D E. I. verba , H«c 
dicit Dominus exercituum. , Vade». 
ingredere ad. eum aui baubitat in ta- 
bernaculo , ad Somnam prapofitum 
templi , ey dices ad eum , &canc- 
ra, & pauló infra Somuam com- 
ellens , E: erit , inquit ,. im ἐν 
die. , Vocabo feruum meum.) fi. 
lium Helcia , (6 induam illum ἐπ, 
nica fua , (m cingulo tuo. conforta-. 
bo illum , ὧν peteffatem iuam 
bo in manu eius y. Cv erit quafi pa. 


flor. habitantibus Ierufalem 5. δ᾽ 


mui ludx,. . Poft. 
vba As in p i 
nis huius pofità . E: 
bo domus Dauid 
eius , &catera . 
fignificatur , habu 
fummam. poteftatem. / 
uid : quam domum nonnulli in-, 
terpretantur ems aulam, 
regiam , in qua [e m Re- 
ΒΝ Eliachim dignitate. & 
poteftate. primus... Hebrazi veró. 
& Beatus Hieronymus , aliique 
domum. Dauid intelligunt. tem- 
plum D E I , cuius przpofitus,. 
& Pontificia dignitate. praeditus 
fuerit Eliachim « Nam etfi tem- 
plum fabricatum eft à Salomone, 
its us omnium tamen Da 

lium di eius-eepir., em- 
nique jururz a iu 
faria comparauit., & 


nifi * S 


Preecpiu." 
Pfalm. 17. 


"iidem. 
ἡ δεν. 
Pa), 107. 
s. 2 Cor. 
15. 


uid [it ba 
p tlauc 
fuper. bu- 
merum. 
Forerius. 


Mattb.16. 


*bis 


lominus tamen omnem ipfe for-: 
mam é&rationem zdificij prz-. 
fcripfit Salomóni,& materiam at-. 
que famptus perficiendo operi reli 
quit, vt mirum nonfit, a 

templum ,Domum Dauid.5ed quo 
apertius erenr, ifta verba 
dicla effe de Eltachim ea potiffimi 
ratione, vt is przfigurabat Chri- 
fium Dominum: Septuaginra In-- 


terpretes ex- fuo fenfu. nonnulla: 


verbasquz non funt in Hebrzo;ad 
diderunt, ita: vertentes hunc. lo- 
«um, Dabo clauem domus Dauid fuper 
umerum eigs, (o aperiet, Cn non erit 
tlaudens: (5. claudet , (δ᾽ moa eff ape- 
viens Et dabo gloriam Dauid ei {55 àm- 
peralbit, C non erit contradiens. Quid. 
eft, Non erit contradicens? Hcc dc- 
clarans Procopius, Etfi, inquir,con 
uadixir ei Ifrael, feruieruntei ta- 
men Gentes. Vnde quz dixit per 
Prophetam. Dauid; Libera me à con 


tradichonibns populi, &y Confiitues ma^ 


4n caput Gentium, & ,. Populus quem nà 
n0M4, feruiuit mibi, in auditu. auris 
ediut mibi, ἃς, Sede à dextris meis , 
Donec. ponam inimicos tuos f/cabellum 
pedum iuorum,& Paulus de co dixit: 
Cum tradiderit regnum Deo, ὧν Patri, 
mnia [ubica eruntei, — : 
3 uid cft , Dabo clauem. domus 
Danid ] per bumerum eius, quid,in- 
quam,cll;dare fuper humerum? Fo 
rerius fané quam diligens & accu 
ratus Sacrarum ]itterarum. Ex pla- 
nator, hunc in modum interpreta- 
ur,Magnas claues folent clauicula 
Τὰ} fuper humeros deferre Nec ve- 
ro dubium effe dcbet viro C hriíüia 
95& docto, Clauium nomine,im- 
uen hacperiphrafuficaltatem 
dcfignari; vbique enim claues po- 
icflarém declarant: Claues etenim 
dcuiéii populi deferunt vi&ori:.la- 
ues etiam. t magillratus eis | 
uos in poffeffionem legitime in- 
uoducunt. Quapropter non erat 
cur nou: Hzrecci cenebras populo 
Deioffunderent,dum illum Euan- 
gclijlocum , T4Pidabo claves regni 


* 


Difsiato - XUI. 


τὴ ἃ Deo cffetprohibitus: Nihie: 


ri. 


139 
ewlorum, eneruare volentes, perfua: 
dere in. doctis conantur, non ibi 
Meden à Domino effe concef- 
m; fed fcientiam ; 1uxta Ἐπὶ 
Euangelij locum; Twliffis clauem 
noir suem ger a or ον ανν 
wumaue ligauerts, erit ligatum: quam. 
Ene dicitur bic 1009, "Cini δ 
non erit qui aperiat ; apcriet, ( mom: 
erit qui claudat? nam-& ligata He-. 
braifimus nonnunquam appellat 
dauía , & aperta vocat foluta. 
Ioannes quoque in Apocalypfi 
omnimodam Chrifti. poteftatem τ ^ 
declarauit his ipfis verbis, Qvi ῥα: 
bet. clauem. Dauid , aperit, (9) nemo, 
claudit: claudit, C nemo aperit. Et 
alio loco inducit Angelum ha- 
bentem claues abyffi, quod efi ha- 
bere poteítatem illuc mictendi, & 
ibi claudendi.Hac ille. .. à 
Adamus veró enarrans illud 4; 
E(aiz dictum, Faélus ef principatus 


fuper. humerum eius, quid ficillud, 


fuper. bumerum, ita declarat, Phra- 
fis eft, inquit, Scripturz , à Iudzo- 
rum more profecta, qua fignifica- 
ur puerum illum. futurum Prin- 
cipem,& Kegem, & Imperatorem 
Deíumpta videuir hacc locutio: ab 
ijs, qui. virgas in humeris gefta-. 
bant, quz Iudzis figna erant po- 
teflatis aut i iJ Sicin pracc- 
dentibus. verbis. dictum . fuit, 
Vergam bumeri eins. f[uperafh , id. 
eit, poteftatem cius atque impe- 
rium: & apud Romanos . faíces. 
rzferebantur , quibus fignifica- 
tur poteftas. & auétoritas 
blica: cuius po:e(ia is & a 
ritaüs tempore. Bead Pauli fi- 
sus erat gladius , ficut 1ndicant 
eius verba ad Romanos Ca- 
pite X III. Nem fme camfa gla- 
dium portat. Simili vfus εἰξ locu- 
tone Iíaias infra Capite vigefi- 
mo fecundo , Dabo cíauem domus 
Dauid fapresiustism, sins Cm 
uam ibi ifta phrafíi non dolum 
red jain γέ ταν & poffefiio, 
fed etiam poteftatem imperij habe 
τς ad manü e "— quie 
j ul 


Luca rr, 


"poc, 20. 


A damus, 
Efa.9. 


Locus Pan 
li ad Re.15 


^ 


Eoruse: eb 
eapite 3 p». 


ToAn.12z.- 


Tertulli 


o 


quid velit,facilé exequi valeat. Hac 
itaque phrafi duo in Scriptura fi- 
gnificantur,interdum quidem po- 


peru mrx Gen m mom veró id;. 
quodad manum; nrc 
velfuper humeérü effe dicitur;iux- 
ta quam fignificationem. dictum: 
eft illud: à Iob, Capite trigefimo: 
primo, Erlibrur feribat ipfe, qui iu 
Micat, vt in bumero. portern ilium, τὰ 
eft,vt circumferam illum,& fit mi: 
hiquafi Enchiridion & Manuale. 
HzcAdamus.. 


43 Etenim. vetro, Patres & antique 


Ecclefix Doctores iflud Efaiz de 
Chrifto vaticinium de fanctiffima 
Cruce interpretati funt,quam Do: 
minus Iefus portauit humeris fuis 
& per mortem in Cruce pro falu- 
te hbumanigeneris obitam, habe- 
re meruit imperium totius mundi, 
omnemque poreftacem in celo ἃς 
in terra,tefte Apoftolo;qui de Chri 
fto dixit, Fadhus eff cbedienzvf]; ad: 
morté mort. auté Crucis: Propter quod 
(o Deus exa'tauitillum, Ὅν donauit il!i 
nomen quod eff. [uper omnenomen: ve 
im nomine Lefu omne genufigél atur,Ce- 
liflium,terreitrium, (n infernorum. Et 
pominusnofterloquersde morte 
uam ipfe fublatus m crucem fubi: 
türüserát EPego, inquit, P exalza- 
fatus. fuero à terra, omnia trabam. ad 
meiffum. Tn hoc eriam Libro Apo- 
éalypfis. Capite quinto fcriprum! 
eft; Dignus Agnasqui eccifus. eft, 
accipere virtuwem.. (y dius em, v 
fapientiam, en fortuudinsm, C bona 
rem, t gloriam,cr benediétiunem,ey om: 
mem. creaturae, qua imtaelo eff, e fu- 
per terram,Cr [ub terra, Qn que [unt 
amari Rcge tvi 170,03 
- AudiacLe&or Tertullianum; is 
enimin Libre adueríüs Iudaos |, 
vbi: at, veteres illos Patriar- 
chas fizuram Crucis prazmonttraf 


Jp Aptcabpfis "Cap. T1T. 


Rex nouorum feculorum Chriftus: 
Iefus nouam gloriam, & poreita-' 
tem, | & füblimitatem fuam in hu- 
mero extulit,; Crucem féilicet; vt: 
fecundum Dauidis prophetia, exin: 
de Dominus regnaret. Hac Tertul: 
lianus;qui ead, atque ijfdem ver- 
bis fcribit in- libro tertio aduerfus: 
Marcionem.- Illa porró verba,quae 
citat Tcriullianus,- Deminus regna- 
uit à ligno, defumpra luntex nona- 
gefimo quinto Píalmo, fecundum 
antiquam translationem Setuagin' 
ta [nterpretum; vrargumentatur 
Iuftinus martyrin eo fermonequé 
habuit cum Trvphone fudzo; ofté 
dens fuiffeeum locum Tudeis cor: 
ruptum; expunáta & detra&a vIti-' 
ma illa parcicula (ἃ ligno.) Beatus. 
certé Auguftinus. in enarratione 
Pfalmi nonagefimi: quinti! bis ver 
ba ifta cttat fimiiliter,vt citantur ἃ 
Teruilliano & füftino. ^ — ^7 ' 
: Sed redeo. ad illud; Super: bume-44: 
rum eius, quod etiam Beatus Au- 
gufinus in Sermone fepruagefi- 
mo primo de Eig ng interpreta: 
mrde Cruce Domini; hzc enim 
fimt cius verba, Quod Tfaac ipfe fi 
bi ad immolationem fui gna hu- 
meris fnis porcimit , Chriftum vti- 
ue Dominum prefigurauit;qui ad 
locum páffionis, crucem fuam hu- 
meris fuis geftauit,fécundum Ifaig 
propheusm , Eteritprinciparus eius 
[- Arcem Apt: enim Chrf 
fliprincipitum fuper humerü fuit 
liabuit.quando Crucem admirabi! 
Heri pela eer iid incon- 
ταὶ Crux Chriftl fignificat pria 
ipatuni;nam per iplam & didbo- 
d Duca 
Chrifli noticiam atque gratia 
uocatur. Quod etiam rios Apofto- 
lus docuit; qui de paffione Domin 
loquens, Fadhis ei? mquit, ebedienr 


fe, iftum Jocum Lai tractan 5, ἶταὶ ufqu. ris ere) 
fcribit, Quisomnino reenum infi» Propzur quod er Deus exal tais illum» 
gnepo:citausfuehumero prafert, ^ ^ (v denawillinemin;quod! — — 


& nonaurin capite diadema ,. aut 
in manu fceptrum , aut aliqua pro- 


prietare vfus uouazSed felus nouus 


7*1 21 ] os mte 
al dades τς ho c 


ΠΗ πὶ “τοεμδο c 
Qa vndis aee ἐς ΣΟ: 777 


DECI- 


Pfalm.95-- 


S oapiputur XIV. 


— 


DECIMAQVARTA 


Tene qiiod Babes , vt nemo acá- 


latcoronem tuam, ——— 


NENS.ir 


c VID aliud his ver- 
'bis figi in- 
Mmbrofiua ᾿ d ife 
reo gloriam, 
que tibi debetur, ullus fine te pof 
fid imrenctur 
Primafius,numerum Przdeítinato 
rum effe prorfus immurabilem, vt 
nec minut,nec augeri queatz Hinc, 
ait Primafius,numerum Eleé£torü, 
'quosfecundum propofitum: voca- 
tos Apoftolusmemorat, ftuper da 
proríus confideratione cognotci- 
ve oftendens huic numero nec 
addi quemquam pofíe ncc minui; 
Quod vilae hs verbis indicauit 
Beatu- Ioannes dicens: Si Epifco- 
pusifte propriam coronam amit- 
tat vtaliuscam: ; 
accedat. Vnde int r necaliü 
poffe erii ite de 
perfeueranu fide cuftodiat.Sic etià 
 Iudzorum electio eft fruftrata;qui 
-deftirpe Abrahz gloriabantur , 
quibus Domini Przcurfor dixit,Po 
gens efl Dens de. lapidibus iffis fafritare 


nérétex ee iode an aae 


Primafius. 
Ger tus et 
immut abi 

dis nume- 

Tuus rade 

fiinatori. 

Ad Re. 4. 


? 


Matib.s. 


Aupertus, explanans, Quid 
eft inquiciftud; Tele εν: δοὶ 
queme accipiat coronaro (nam? Ho€ ccm 


3corona 


141 
pe, Tuin humilitate firmo 
endo coronam tibi przpararam 


Nr veligia 
hoc fieri non po 
nau quifquam.eorum quos Deus 
prafcuic& adcoronam przdefti. 
naut, Verum'amen & fieri poteft 
& faclum efl, vt is coronam perde-. 
renquem Deus ad coronam voca- 
mitvocarione. vifibili, fiuequz ab 
hominibus potuit viderizNam,exé 
-pli gratia; ludam Dominus ad co- 
Tonam vocauit Apollólicam quem 
tamen ad coronam non pradeiti- 
nautt;quia corona indignum fore 
Medie vnde & coronam eius, 

cilicet A pottolatus honorem;aliüs 
accepit,m locum eius fiffcéto Mat 
thia :ficutin-Pfalmot08. fcriptum 
eft, Fiant dies eius pauci, cs Epifevba- 
thm eius accipiat alter. quod Beatus 
Petrusde | iuda interpretatus e(t. 
Nemo itaque,quádiu certat, mul- 
.tum de-corona co:.fidat,quia fiom 
nium przfciusDeus τὸ in fine di- 
$£num corona fore (cir, tu tamen 
-"Sedehim ad expreit 
«πὶ ad exprefüorem 
illuitriorem loc: Pini intérpreta- 
tionem códucunt;qua Beatus Tho 
mashun ipfum Apocalypfis lo- 
eum tradans,fcribit in prima par- 
-te ; vue arc 6. Difputans enim 
an Pradeitínatio fit cerca ,cum εκ. 
:*hoc loco ird ae argumenta- 
τος effec, non vi ericertam, quia 
quz cft przdeftinaciopis ef 
fe&us,poteft amitti, & ab vnoad 
deo trans ferri, i" dicitur in 

ocloco Apocalypfis; ad hocipfe 
retpondens ait, Dupliciter δεῖ το: 
rona: cffe alicuius, Vno modo ex 
diuina predeftinationequod fit is 
abaterno predeilinauis à Dco ad 
coronam celeftem, & fic nullus co 
ronam fuam amittit, dicente Au 
guftino in libro de Bono perfeue- 
l4  ran- 


atq; 46 


Pfal. 15. 


A8, τ. 


S.T bomas. 


Qui soffint 
Amittereco 


n& glori 
quarum 
ent, 


Auguft. 


Quomodo 


quis accipit — 
coronam αἱ — 


ferius. C 


Locus Iob 


eap. 34« 


141 
rantiz capite 14. Przdeftinationé 
«ffc praícientiam ὃς przparatio- 
nem beneficiorum Det qua certif- 
fimé liberantur, quicumque libe- 
rantur. Aliomodo dicitur corona 
effc alicuius,non ex diuina prade- 
ftinatione, fedex merito gratiz, 
quam ille habet; quod'enim mere- 
mur, quodammodo noftrum eft: 
Sicautem quis poteft amittere co 
ronam, perdendo fcilicet meritum 
fuum proprter lapfunrin peccatum 
mortale.Alius vero coronam illam 
amiffam dicituraccrpere, eo quod 
in locum eius fubrogatur; non 
enim permicit Deus aliquos cade 
re,quin alos in eorumlocum eri- 
gat fecundum illud Iob cap. 54- 
-Kunteret multos ὧν (Vare facietalsos. pro 
eis Sicut in locum Angelorum 
«adentium fubflituti func homines 
.& in locum Iudzorum Gentiles. 
Praclarum huius ret exemplum 
habemus iu illis quadraginta Mar 
paces x dit natalem Martyri) 
em celebrat Ecclefia nono di 

. Martij. Subftitutus autem in: fta 
grariz locoalterius etiam quátum 
ad illud;coronam accipit illius ca- 
dentis,quod de bonis quzalius fe- 
€crat,in zterna vita gaudcbir;v bi 


quifque gaudet de bonis operibus . 
Inm (olumnam m 


tam à(e;quam ab alio quolibet fa- 
&tis.. Hactenus ex Sanéto Tlioma 
Hortatur igitur his verbis Domini 
dpcnnim illum ad'conftanriam 
& períeuerátiam in bonorum ope- 
rum efíc&tione,& c gleftium bono- 
rum cum alijs communicatióne-, 
-Quemadmodum in .Parabola: illa 
dc Talenus oftendit Dominus Mat 
hai 35. qui enim talento accepto 

.nen fueratvíus,necquic- 

“τὶ quam lucratus. τ 
- . - ablatum. jos 
MOS EREFELSES, iio iogict 
τος αἴξ, & traditum akj, qui 
; talenta fua magno: 

. luero auxe- - 


o: ταῖν 
2$ f 


* 


Ju Hplabpfe ^ Cap. 117. 


frmamentum Dei ftat, habens fi- 


.exemplo a&ionis- 1. pp ] 
τ Ambrofiusin explicatione bu. 4$ Ambofns. Ὁ 
:jusloci; Potefl inquit. per tem- 


]umnas autem , quz. fu rM 
»templum, Przdicarores Ἢ 


τ minus de was La 


DECIMAQVINTA — . 
Difputatio. e 

Qui vicerit, faciam illum. cali VERS.i2 
nam in templo Deimei, C$fo- ^ : 


vas non egredietur amplius. 


OLVMNA in fabricis 4 Pomme 
ait Primafius,& mu- 
nimini congruit , & 

. decori; Sic & mundi 

victores in Ecclefia 

T cT. eminent munere dix 
gnitatis,& portant alios officio cha 
ritatis. Et 45, 1nquit, nos exiet am WAT 

plius. Exicrat untor filius , id eft, T 

Chrifti cruore,reconciliatus atque 

redemptus, forasvltra non exijt.; 

-quippequem introduxit Rex in eu 

biculum fuum ,quantifcumque auc 

Íchifmatum , auc. perfecutionum 

arictibus quaciarurzFirmum enim 


PE. 
var im 


naculum lioc,Cogneuit Dominum qui 
e Ricardus- iftud, Faciam! 
templo Dei mes, 
interpretatur, E ffciam vt inftar.co 
Iumng fiin fe firmus per fidem,re 
&us per zquitarem, ercáus per. 
tentionem, fublimis per. contem- 
plationem; fuftentans alios. verbo 
confolationis ; fuffragio orationis, 


plum Dcidefignari hoc. loco .Ec- — 
clefia in terris iilitansz pow 


cantur ; Paulus enim Petrum 
Iacobum, & Ioannem. columnas 


p Lau v AME Gudpie De- 


é fuer 


“4ῤεε.2. 


ΟΝ MadGal.s. 


Joachimus 


«ῥα... 


6^ 


? Wd ΧΗ r C ERIT Val RE. 
vi* Y atas, c.l «ἃ 
i ΣΝ i 


X5 17.2 Difpeatio- X Y. 43 


ἴασιν tiam. Sed: quia. proximé fe- pile nee pela deri: ré- 
us & te&ori 


"quitur, Et ferar mon egrediemr am. tatur de pa 


plius , videcur hzc fententia'non ad ἘΜ θεν fpitiruali hominum 
rzíentem Ecclefiam , fedad coe- falu ilant; e veró,in vni 
leftem pertinere: multi enim fue- | uerfum de omnibus qui in Ecclefia 
rint , qui column dicebantur Ec- - Chrifti iufle;pie, «i conver 
Clefiz , fed propter prauam do&tri-. fantur:fic énim fcribit; A pré & có- 
nim ab Ecclefia Catholica exie- petenter aff milarur columne tem- 
runt, vt fuit Origenes, & quidàm pli Domini,qui incrdine Paflorum 
"sli. Per Templum igitarcaelefiis & eme ie Deicft: Eté- 
' habiratio,per Columná veràó vnüi[- . nim columna, lapis eft alus , & in 
quifa; Ele&orum denotari poréft. - modum cuiufdam re&zarboris ad 
Ergo qui vicerit omnia tentamen- 'foperiora eleuatus ; ita vt non t2 
ta Diaboli , omnefque carnales vo- - ca quzinfrá funt στιὰ πὶ ea qua fu- 
- luptates,columna in EAD Dent prá func , refpicerevideatür : ἃς 
-ficitur , id eft; in coelefti bearimidi. - quod co maius cft , ita peralcitedi- 
ne, ficut columna íinlocoim quofía nem & re&itudinem foam fupe- 
"turtur; fic ipfe firmiffimam à Chri- riora tangit , vt fuperpofitum ta- 
"flo flabilitarém confequetur , vc men tcétuminfatigabiliter porter. 
nunquanrab aterno coeli domicilio - Qui ergo pro dono gratie & meri- 
diucllatur.qnemadmodr m auulfus | to patientic fue re&toresanimarüm 
eft diabolus quia coclefii δεατίτα- conflituti funr, vt inter procello- 
direfuperbiendo cecidit. «^ ^ . fostentariónum turbines fuperpo- 
49 Beatus etiath Gregorius in lib. - Miete rupe eurzac regimini fa- 
17. Moralium,c.11, huivsloci Apo- "bricam infatieabiliter portent , fi- 
calypfis Interpretatione atsirgic: -militüdinem hábent columnemar 
explasans enim vertbailla Iob ca- morez , qua mulcis turifionibus 
pitis vigefimifexri,Cohumna cali eX- - €x politur ; quod quantz fit digni 
tremifeunts Θ᾽ panent nd nutum eins, tatis & δ᾽ τί, vel ipfa materialis 
ita fcribit , e aliud columnas - column fpecies manifefté demon 
€cli , quàm vel fan&os Argelos,vel - ftrat Talis columna fuiffe nofcitur 
fummos Ecclefie Pradicatorésap- . ig en ile propheta Elifeus ; qui 
[ehe eoe quos videlicet in ce- - fic ofitam fibi fabricam pá- 
eflibus crefceris vniuerfalis ftru- -tiéntér porrauit vt tamen ; qi 
&ura f»bricz: fpiritwalis-furrexit, difficile multis eftjin ftudio & exer 
ficutaliodoco Scriptufá teftatur di Sepe viNi tab jicsy ere crea 
€ens , Qui vieerit , Faciam illum εο. Deíciret τ Habuerat enim dupli- 
Iumnam m tempo Dei me? Nam quif. cem illum Spiritum Eliz quem pe- 
quis in opere re&ta intentione fir- - tierat, & follicits operationis c'rca 
matur,columna in fltru&ura fabri- -feshumaras , &tranquillz diui- 
€z ipiritualis erigitur ,vrin hocté- narum retum contemp is:ré 
[5 quod eft Écclefia pofitus, & vci. - plané difficilem ", farumque δ6- 
ati fit & decori : «os vero lob "hum ; δὲς multis conceffnm. , vr 
eolumnas cefivocat , quos Apofto- meritó ef dixerit Eliae: Rem.a 
las columnas vocae Ecclefie , di. 'eilem peWalafti , nimirüm prouide- 
cens , Petrus, ὁ" lacobus,é» loannes, t€ ficut oportet fratribus per vi- 
qui videbantur columna effe , dextras - tam a&tiuam quod eft columnam 
dederunt mibi. templi inferioribus iucumbereat- 


chimum Abbatem; minimé profe -nam fuperiora afpicere. Sed 
Ὁ Calumpaly Ée- -DIBlB 8 viru a d ali 


Ate, 


MITES 


-— COWUSVC 47 2 EP 


Leu C^"  5corpm., Pofuerunt me culiodem jn 

BirUP I^ vineis vincam meam non cufisdinic Ha 
gue put er e Paci 
.. sr iat porro Le&or , octo potufíi- 
Mudhrisin m reb ab hominibus fj ariac 
pd i Jdaudarifolere in columnis qua fta- 
OMorela* (untur jn dificijs , Recitudi- 
ἊΝ “π ἐθ-  psem;Altitudiném, Craffitudipem, 


144 


wet, vt iugiter coelum intucatur ;, 
& fine intérmiffione memor fit Do 


mini fui afcendentis in sv: rd 


cumque Pralatus fernorum C 
fti; nifi vult neutrius vitz perfe- 


lione δὲ profeétu carere: vt in hoc... 


àncolatu ita corpore verfetur in ter 
«fis , vt mente .con 'áncoe- 
lis. Generaltter autem: omnis y1- 
&or , fiue Pradatus fic; fine non ; 
ab huius profeffionis munere alic- 
nus non eft ; qnia non minus frater 
pius & deuouus fabrica fpiritualis 
onus toleranter fuftentac , fuppo- 
nenshumerá patientiz fuz ad por- 
«anda fcandala infirmorum; quàm 
i$ , qui fufcepta licét onerofa re- 
giminis cura , ex occafione. rem 
ralium rerum , obliuiícimr non- 
nunquam eorum quz Dei funt, & 
ad faluuis fuz curam & profectum 
pernior 5 ita atia AM nd 

fcriptum eft in sCan- 
E edlen je 


morem; atque Colorem , .&.Ma- 
eriam , fi ex Ἀδαρεθθα vel auro, 
vel marmore 5 vel'alio 

pidefa&z (int: ex iftis autem ori- 
tur pulchritudo , & decor colum- 


n2z:fimul etiam oon pin Tue - 


dam quz effe deber inter. 

jnem & craffitudii . 

-Vfus veró columnarum n fabri- 

cis eft vel ade fuftentandum , vel 

ad decorandum , vel ad vtrum- 
Autem on 


puc Apecalypfs Cap. 111. 


Ateerit, duod petii. Neceffum enim. motheum , Vi feiar,inquit, quo me- 


,clefiz funt , qui eam validé fuften- 


in Ecclefia Chrifti 
. fimiles effe ait duarum illarum co- 


arum s ! n porticu :cm- 
po- . ipe hee » Moy uec 


.f£nad 


ἜΗΙ nam 
rerum fpiritualium m 
Tirmitudinem, Rotundiratem,L- ο΄ 


s gas in. explanadione hu- 


alo presiofola- . .. 


mng»s -. 


1 , , pt 
m 
x | 
eit - 312 ΟΣ ΖΗ 
e ; " 


da oporteat. te andemo Dei eonuerfari , ἡ 
quaeftin Ecclefia Dei viui', columnaléy 

um veritatis, Et Salomon, 
Sapientia ,. inquii] » adificauit fibi da- 
mum , excidit columnas feptem . Dixit 
mnas Ícptem , pro eo ,.quod 
eft mulras . Columna autem Ec- 


tapt, & exornant mirifice vitado- 
Grina,oradone , ὃ. paffione. Ta- 
les fucre in primis Apoftoli,deinde 
Sanái Paftores , atque Doctores 
Ecclefiz; Beda certé per infignes 
viros ,quos hoc 
Joco Dominus appellat columnas, 


Henna , &| magnificentia fecit 
Salomon , quarum ftru&tura plu- 
ribus Mio Mei MALAE n τοῦς 
io Regum Capite feptimo.Quem- 
n e aer Siamene 


«columna. οἱ fecundi iyfti- , 


cam inc ΤΠ , 
.' m10$ atq ; iresan, ..- 
esc Ecclefia 2E PETER 


fleriacon 
tinerenc nofter Datus Vie- 


ius loci fatis copio- .. 


nec inícité 


-58 
ον decara-. - 


L£395:m0ud 
25 
E- 


VERS.is 


Ambrofius $3 


Ahec.i τ. 


^C Difelatis XY Io 


9b(T 20:« ATE χε hi 


DECIMASEXTA 
; .Difputatio. . " 


Super illi verbis τὸ x 


i 


Et cribam fupcr eum nonien ciui- 
tatis nou& Hieru[alcm defcen- 
dentis decalo: 6$ nomen meum 


Comnemoratur | mulüplex./ifto- 
; rum ver: Anterpreiatio, | 
qua eft apud Explanato-- 

. res huiuslibri.. 


JEc verba. interpre- 
tans Ambrofius, Su- 
per electos, inquit ν᾽; 
qui in. coeleftem pa- 
triam mircuntur;icri 
(0 00577 C5 bitur nomen Dei , 
quod cft effc ecernum;quia vnicui- 
que Beatorum aternias cum Dco 
in- beata. vira. permanenzi tribui- 
τοῦ. Seribirur etiam fuper eos. no- 
mea Ierufalem defcendentis de c 
lo; Noua Lerufalem illa eit cocleftis , 
non ex lapidibus, ficut vecus Íe 
rufalem , fed ex fauctis hominibus. 
quotidie cd 
tem interpre:atur Vifio pacis ; id. 
cit, Vifio Dei. Nomen 1gkur Ie- 


Tufalem fuper vnumquemaue Ele. 


étum fcribram,dum. δουοσίονων 
corunt cunccdacur ,' yt Deum fine. 
fine videre mereatur V elnomen: 
Ierutalem teribi (uper Electos., eft 


ipfos fieri. Lerutaléan quibus Deus! feftar 


arg dignetur in focietate An-- 
gelorum Eeatorumque omnium οἱ 
ui-I coeleitis vocantur .- 
Sed: mirum eft;cur cocleftis illa Ie- 
rufalem defcendere dicatur , cum^ 
e! us, Electos omnesá μὰν ad: 
coelos aícen ;nonautem de coe: 
lisad terrena detfcendere: Sed,Do 
mino de coelis ad. redeanptionem: 


ificarur; Ierufalemau-. ró 


I45: 
generis humani defcendente , fi- 
mul etiam Sani defcenderunt , qui 
jam per przdeftinationis. gratiam 
ipfi coniun&i erant,quos per mife- 
ricordiam- fuani red mere venig- 
bar. Ernemen meum nouum, vidc- 
licet vt vocetur filius Dei. per gra- 
tíam adoptionis, ficut ego fum Fi» 
Bus Deipernaturam ; qoe: 
ille homo Chriftus effet Filius 

per vnionem naturz humanz cun 
pe*fona Verbi,nouum fuit. Hacte« 
nis ex Ambrofio. Pus : 

Eadem hzc verba explananss4 

Andreas Caarienfis, per nomen 
Dei &'coeleftis Ierufa]em intelli 
git claram notitiam gloriz Dei &. 


. cceleftis patriz,vt eius pulchritudi 


nem fpiritualém oculis: afpiciens ,. 
ad eus amorem vifendique defide. 
rium exardefcat. Dicitur veró Le-: 
rufalem defcendens-de coelo; quód. 
Detr& rerum diuinarum cognitio: 
ab Angelis exoría , certo quodam: 
ordine ad cem víque pertin-. 
τὸ per Chri namque: capul 
roba hi & illi in e ema 
aptifunt. — » 
, Rupertusillud nomen , Dei mei , 
interpretatur nomen Patris; πο.» 
men veró Ierufalem , nomen Ma- 
tris, fic enin appellat eam Paulus ;: 


δὲ inuifibilesamarum, & bonora- 
tum iri Deo,perinde quafi pacer; 
& mater eius effet. Scribere au« 
tem nomtn , idem eft quod aper-: 
tuny & manifeftum facere & mani 
€, vt nrerita fingulorum cen-- 
feantur & iudicenturab vniuerz 
fis .. Ac licét hoc nomen Dei fuü- 
perfcribendum: fit omnibus Ele- 
&is, in quibus tamer nunc plus eff 
chiaritaris, & qui infigni. 


infi vi&o- 

resfuerint ; 1 
ἄδην plendorapparehi τον 
"His ad Hi minlip) 
uid 


eO 


Mendrens, - 


A4 Gal.4. 


“4 Rom ξ 


AdCelof.3 


2. Cor, f. 


146: 
interpretationem : Ea veró hu-. 
iufmodi eft , Calamus quo nomen 
iflud fcribitur,gratia Spiritus San 
&iincelligitur, per quam filij Dei 
efficimur: Ergo , Seribam [uper eum 
nomen Dei met, hoc fignificat, Fa- 
cian illum filium Det per grauiam 
adoptionis , ficut ego fum Filius 
Deiper naturam. Quod autem id 
fiat per Spiritum Sanctum , zefta- 
tur Apoftolus dicens, Mifit Deus Spi 
ritum ΕΠ ἡ fui in corda veftra claman- 
tem, Abba Pater. ὃς iterüm : Jpfe Spi- 
^ ritus tefiimonium reddit Spiritui noftro, 
quod fumus filj Dei .. Quod autem 
adiungitur, Ef memen cimttatis nou, 
Hierufalem,hánc fententiam habet, 
Ifle vi&or per donum Spiritus fan 
&i cum fanétis & Beaus in coelo 
conforcium habere merebitur. Ic- 
ruíalem autem, quz Vifio pacis in- 
tefpretatur , de coelodeicendere 
perhibetur;in capite fuo videlicet 
1d eít , Chrifto , cui vnita eft per fi- 
dem, ficur alib: fcriptum eft , Nemo 
njcendit im colum , vifi qui defcendit de 
alo Filius bominis, qus eft in caclo.. vcl 
certé eo dicitur detcendere de coe- 
lo,quód quicquid haber in fide, in 
charitate; & in bonis operibus, to- 
tum coelitusà Dcoaccepit , iuxta 
illud Beau Lacobi;Omne datum opt- 
murn,e omne donum perfectum de [ur-. 
fnm ei , defcendens à Patre (uminum . 
Vocatur noua Lerufalem;quód cle- 
&i per lauacrum regenerationis & 
Spiritum dilectionis vetufiate ter- 
reui hominis exfpoliati funt, & coe. 
lefti nouitate veftiti : Quamobrem 
Paulus dixit, Exwentes veterem bomi- 
nem cum actibus fuis , induite — 
qus renouatur in. agnitionem Dei. Et 
alibi: Vetera tranfierunt, ecce faíta [unt 
noua omnia . Deinde fubiungitur , 
Et nomen nouym ; id autem eft , Vt à. 


"o Jn Apocalypfis: Cap. 1 I. 


hinc reges , hinc facerdotes Deo 
efficimur. Sic Haymo. 

Non eft prof 
linquendum hóc loco,quemadmo- 
düm hzc ipfa verba Ioachimus in- 
tellexerit, & in fuis Commenrarijs 
in Apocalypfim explanauerit. Ar- 
bitratur Ioachimus pracipué ver- 
ba hac perunere ad Paítores & 
Reótores qui fpiritualem curam 
animarum gerunt , & in Ecclefia 
Dei,velinfamilijs δὲ congregatio- 
nibus religioforum hominum. Ifli 
viétorcs funt,cüm pro fpirituali fa- 
lute eorum quos regunt ; omnium 
mundi voluptatium & honorum cu 
piditates vincunt, omnia aduerfa 
& mala petferuntatque fuperant : 
hoc tantüm faragentes; vc falutem 
fubditorum fuorum comparent,ac 
promoueanr, atque tueantur , & 
vel multos ad. Chriflum conuer- 
tant, veliam conueríos in rita 
Chrifti conferuét víque in f 
Super ifhiufmodi autem victores 
Chriftus fcribit. nomen D » 
quod eft nomen Patris , iflo enim . 
nomine frequenter appellatur à. 
Paulo; & fpfeeft verus, δέ fummus 
Pater, δὲ ἃ quo omnis Paternitas. 
in coelis & 1n terra nominatur... 
Qua etiam de caufa primarij Mo- 
nachorum. rectores moris οἱὲ ap-. 
pellare Abbates , id eft, Paures , ὃς 
nomen Papz , quod euam fignifi- 
cat Patrem , tribui olim Epiicopis 
folitum erat. Sed pottea, ad tran- 
gendam & fecdon Schifma 
ucorum fupetbià, Gregorius V IL: 
annisab hinc triginta & quiagen- 
tis ftatuit ,'vt nemo id pominis vel: 
fibiaffumere, velalij cuipiam tri-: 
buere auderet:fed co cutus 
infigniretur & appellaretur. fum- : 
mus Pontifex Vicarius. Chrifli in. 
terris. Sed prarftat hic adicribere. 


. Ioachtmi verba: Habet;quiifto mo: 
do vi&or eít,inquit laechint fu 


m füperáenomen Patris; cümr 
ipfe pro.reuerenua. fanétitatis , 


gn Pater a fubditis fuis. &; 
honoratur;i i: ϑὲ. 
E 


juxta illud 


oin preterius re $6 


Ἅροειι, δ 
6. 


leachimus | 


MÀ Fpb g. 


Nomen P^ y 
p 


MádGal 4. 


PI d Q3 KT 


Mt boc, 1T, 


«4 Gal, 4. 


Ephef. 4 


Ibidem. 


Ad Rem 8 


Gen. 17. 
Rom. 4. 


Sent ls NETT BR o Mdpkesibe (e » Sconto ntl EP e CREE. " q^ NS 


Difput atio 


dacem ymillia Padagogorum babeatis in 


Chrifio, fed nou multos Patres; nam per 


Euangelium ego vos genui Habet 
cuam nomen Matris , ficut idem 
Apoftolus dixit, F/liolt mei quos ite 
rum parturio, donec Chriffus formetur 
in vobis. Habet & nomen Sponfz; 


cum peramorisfuauirarem celefii. ft 


Sponío coniungitur. Et duo qui- 
dem hac pofteriora nemina perti- 
nent ad ccleftem Ierufalem , quz 
& Mater Electorum. omnium & 
Sponía Chrifti vocatur: & ad di- 
fenéiopem terrenz Ierufalem : 
quz feruit cum filijs (uis, ἃς. fcnef 
Cit; & antiquatur,& vetuflate có-- 
fümritur. Illaceleftis dita eft πος 


ua terufalem , propterdonum vi-. fü 
delicet Spiritus Sancti, quod acce-- 


pità Domino,per quod datum ei. 
eit femper pofle in rouitate perma 
nere; ficutin; hoc ipfo. libro infra 
criptum eft , Hac dicit. qui fedet an 
throno, Ecce noua facioomnia. Similiter 
& nomen Chrifti Iefu nouit dici- 
tur, ad differentiam nimirum ve-. 
teris hominis, qui in nobis cor- 
rumpitur, hortante nos Apoftolo; 
vt déponamus fecundum. priftiná; 
conuéríationem veterem homi-. 


nem, δὲ renouemur Spiritu men- . 


usnoftrz, induentes nouumi homi: 


nem qui fecundum Deum crearus. b 


clt in iuftitia, & fanctitate verira- 
tis. Nomen.aurem nonum ; eft ]p- 
fum nomen Chrifti, à quo & nos. 
Chriftiani nominati fumus, cum 


YFT.- UN Ww 147: 


» 


ρέμα ἃ VES e ied 
a 


orum, quam qui eius feaneren- 


propter eum;qui habitat in rurri- 


habitacula & templa effe 


pur verum. Sponfum, & fratrem, as ἢ 
Iuum diligat. Quid ifta triplici in-- iue 
Íériptionc eliciusi 2i t uon: 

:Verüi vna reftat qftio,cur illa. ce-57 


viros religiofos ,. Patrem ipforum | hoc didt eft fopter Pain fan-; 


appellari Abbatem, pro exemplo. 
nimirum boni operis, quo ceteri. 
inpitantur ad opcrádam iuftitiam. 


&osdequoni furara bea T 


1 


ere. 
uelatio hac fadta οἱ! B. 10a; "n 
ta fir dignitas hemipis per. Chr) i 


parta, 


1. Ad Cor.a 


* 


Mattb. 16 


Jacobi 1. 


ἘΚ. 14. 
Zacba. 14 


Pal. Ap. 


δὶ 
Francifcus 59,7 


Ribera fo. 
&etata [c 


fv. 


nabicar ciui 


1439. In Apocalypfis 
párta ;oriniés qui vocandi erantad 
cáemam nupiiarum-Agni 
rer a&fiófcerert, & firent, qua d^ 
Deo donata fünt ipfis, & ícientes 
currérétit χε, valdéanimatt nia- 
qnifica illa prouisffione' Chrifti di- 
centis, Qvi me cenfeTus fuerit éórA m 
bóminibus , sónfite 
Patre meo, Dicta eft ergo Terufalera 
defcendere de coclo ἃ Deo , vel 
quia bona omnia quz habuit;a Pa- 
rre luminum: venerunt : vel quia 
imitando 'Sponfum füum , femper 
ad' ima ex hutilitare defcendit , 
contra füperbiam eius qui dixit,» 
cielum a[cendam vel quia ventura! 
eft cumipfo Domino ad- iudicium 
ficuc feriptüm eft, Ecce Dominus ve- 
niet, er omes [asicli eins cum eo. Ec ali- 
bi , Vecaxit cmlum de furfum , ér ter-- 
ram di/cernere populum fuurm. Hacte- 
melee anii quauis ofr τὰ 
v! ihi; εν 
vs linerpeoqid MIR femen 
ui verborium' | (ads dehizrens &- 


apta,tatifqu f Tsputat, 
i aee f τυραν μὰ Dei 
ma,própterea diétümveffe,quod ho 
mines tm rebus preriofis, fibigne 


"n 


valde chátis ; & i quibusmaximé: 
glorianrur, nomen fuunv infcribe-: 
re folent i telligavür eas res ipz' 
forum e iu penal iint e 
Dei fuper vi&torem fcribetür,quo-- 
niam ille peculiariter erus effe di- 
cetur, & precipné,atquecximie ab 
eoamabitur,& hornorabitur, & in 
eo canquam eruo egregie fideli, ὃς 
milíce forti 
Deus. Scr 
nomen Ieruf: 


loriabitur Domínus 
r etiam fuper illum 
m;qu 


niam ille 


ET iuia cognitio coeleftis pa 
Εἶν j ateinorumique bonoréns δε: 


TZ 


Θ᾽ egoeum' corum ping 


motem- 


Beni ripe 
onem einno- 
dicitur de coelo de- 


Capi ETT. 
audiorum que Itftis parata ποθ" 


5 diligen- Iofunr, de cé-lo reuelata eít Mun- 


do per: Chriftum" Dominmn , .& 
Ap&ftolos eius , aliofque'Predica- 
rorés Euángeli) . Dominus certé 

rzdicadonem fuam orfus eft ab 
Mis verbis, Panientiam agite, appro 
ἬΔΗ enm regnum catorum; INO- 
men deniq; Chrifti nouum , etiam 
fapér victore fcribendum , eft no- 
men Iefus : hoc enim fuit nomea 
proprium eins ab Angelo denun- 
ciatum , éiqueimpofrtum in Cir- 
cumcifione , cxtera eius nomirma 
quodammodo complectens. Voca 
rirnouum , quia €i conuenit qua 
liomo ex tempore faétus eft. Dici- 
vir'autem hoc nomen fcribi fuper 
viétorem,qui4 is precipua quadam 
δ eximia ratione dicitur effe ip- 
fius Iefu;& falntis zcernz,quam !p' 


' fe promeruit & comparauit,excel- 


lenti quodam modo particeps eric. 


Sicile, Ὁ 


. Beauis Thomas in Tertia Partes 9 B.Thomar 


jone trigefima feptima at- 
diculofécnndo; difrutans:, vcram 
nomen Iéfuconnenienter impofi- 
rum fit Domioo in eius Circumci- 
fione;ponir conira hoc aliquot obie 
&iones ; jntér qnas prima eft hu- 
iafmodt:: Apud Efatam Capite fe 
xagefimo fecundo producitur illiid 


de Chriílo : | P ecabitur tibi nómen no— ὁ 


Num, as Demuni nominabit , Sed: 
nomer Iefus:non eff nomen no- 
uum;vcpore pluribus in Vetere Te 
ftamento impofinum; ergo videcur 
iftud nomen non cffe connenien- 


rer Domino impofirum . Ad hanc ᾿ 


m& 
tem; quam illi hominibus atcule- 


runt: at veró fecundüm rationem 


fpiritualis » & vunterfalisomnium: 
hominum falntis , nomen 
—(— Chrifti Domini; & hac 
ratione przdiétum cít spfüm effc 
habiturum nomen nouum ; Et ip: 
4 corporc 


VERS.i4 


Eufebius . 


Car dinalis 
Jarenius . 


Oii os Diftatio X. I I. 


corpore ciufdem articuli docet San 
&us Thomas, alia omnia nomina , 
quibus predictum eft ἃ Prophetis 
vocatum iri Chriftum , in hoc no- 
mine Icíu coutineri, Y 
»- 


DECIMASEPTIMA 
Dilputatio.- 


| Supér illis verbis: 


Ἐξ «,δηκεὶο Laodicie Ecclefia fori 
— be,H«ec dicit, Jt men teflis fides 


ἰ lis & verus, qui esl principium iem 


-- 


— ereatarg Dei. | 


Ἢ JEceílfeprima & 
d viuma Epiftola; 
quam iuffus. eft 

z Josie wo cn d 

€ubere ad. Epi- 

A Ícopum. Lande 

WwU". cenfis Ecclefia, 

uem arbitratur Petrus Anreolus 
uiffe Bcarum Sagarem;qui marty- 

rium Laodicez obtuit, quem.Eufe- 
bius in Libro quinto Hiftoriz Ec- 
defiaftice. Capite vigefimo tertio 

Epifcopum, 'rem laudat.Ete- 

nim , Lyranus dupliciter Aureoli 
fententiam. confutat : primüm 
enim, ncgar Sagarem ἤιε Epifco 

pum,fed tantum facerdotem . Ve- 
rüm in co Lyranus fallitur, vt ma- 
nifeltum cítex fupradicto Eufcbij 

: €x Cardinali Baronio m fe- 
cundo Tono Annalium in Anno 

Domini centefimo féptwagefimo 

iccundo. Deinde, e 

nus €o probat areurméto;quód ifte 

Epifcopus d a re laudatur ia 
hoc lcco;immó multis in rebus vi- 
ruperaturac reprchenditur: Saga- 


rim veró conflat fuiffe virum fan« 


&um & ab Antiquislandarum : & 


hzc ratio fatis firmga/& probabilis Nec diffimile. 
eli. Cuiaccedic& illasquüd Sagae Ambrefi 


Iis 


"d 


5149 
ris martyrio vitam finiuit circa an- 
ntm Domini cc um feptua- 
dcin feiedum c idi suum tk 

uinque & fcptuaginta annis po 
ind huius Apocalypíis: nó 
t autem. procliue creditu., eum 
tot annis pérfün&tum effe. munere 
Epifcopal p lerim autem infe- 


ftifimo illo perfecutionum tempo- 
re. Sed nos varias corum Scriptu- 
re verborum quein citulo huius Di 
Ípurationis pofita funt, Interpre- 
tationes exponamus. L 
3 βράξοι δι figené, τ verba ó 
explanat hec«modo, Fidelitatis vo- 
ce Deitas Chrifti hocloco denota- 
ur: Et cn dicitur , ipfum effe 
nific: urhac Prati - 
am Diuinitatem ipfum elle 
per effentiam Vocatur autem Prin 
cipium creaturz , vel quia ipfe eft 
primordialis & increara caufa om 
nís creaturg:aucquia abfolutum in 
omnes res produ ias principaum 
obiinet y qua enim ett hoc in loco 
Graca vox ἀρχὴ ,vramque haber 
fignificationem , ἃς principij, & 
διδεῖ Horum fimilia fuper 
oc loco Primafius fcribit : Ani- 
Amaduertendum, inquit, exiftimo , 
quod hoc [oco Dominus (Amen ) 
vecatur,Amen quippe interpreta 
tum fignificar idem quod veré,fiue 
fideliter , vnde in.hocloco referen«- 
dum eft ad Diuinitatis effentiam, 
bipolar ad v ΤΣ 
s 1frael Qui eff mifit me ad vos, 
item, Ero jjem: fum. le enim. fo- 
lusverécit;, quifemperidem eft. 
lMludautém quod fequitur, Princi- 
pun. creatura Dei , 3d myfterium 
perznet incaroatioís,& ad fufce» 
m à Filio Dei humanitatem no 
am ;ad quem etiam intcllectum 


initium, q 
nulla creatura pra cedit; ipfe eft fi. 
i flecedirs, 


i 4ndresr. 


Exed 3. 
Ibidem. 


Beda. 


Ticenius. 


Rupertus 


*£$0 
mácquod venie fideliter ,;'& cius 
figrifi illa 


cátió declaratur per duo 

verba proxime fequenti; Teffir f- 
delis (5 verus. VOCatur porró prin- 
cipium creaturz , ron quód ipfe fit 
cicarura primatum tenens Inter 
creaturas ; fed b cra ab ipfo omnis 
creatura facia eft: Fecicenim om- 
nia, ficutarclite&tus facit domum, 
fi quis enim videns , interroget 
quifnam eaim fecerit, fine dubio 
refpódebiuir ei, quód artitex cam 
fecerit , qui priüs mente concepit 
eam , & polea edificauit, neque 
enim domüs fibimer ipía princi- 

ium dare potuit. Beda fcribit ca- 
dem; atqne Primafius , vc non du- 
bium fit accepiffe ipfum ab eo , δὲ 
vtrumque mutuatum effe à Tico- 
nio. 


6» Ruperruscreaturam Dei hoclo- 


cointérpreratur nouü hominem , 
qui fecundüm Deum creatus eft : 
Creatura,;inquit, Dei hocloco non 
«eft aliud,nifi nouus homo, & fpiri- 
talis regeneratio-X recreatio homi 
nisbene operando in nouitate Υἱ- 
tzambulantis,;de quo fcripfit Apo- 
4tolus; Zpffus fumus factura , ereati 1m 
QChriflo Lefu in operibus bonis qua prapa- 
rauit Deut, vt inillis ambulemus. Et 
alio loco dixit , huiufmodi creatu- 
ram re reuelationem filio- 
rum Dei,& ingémifcere;ac partu- 
rire quoad liberetur ἃ fubiectione 
vanitatis, & feruicute corrupuonis; 
& induat libertarem  eloriz filio- 
rum Dei. Significa:ur autem iliis 


| fanéte 
quifquam,vel habere fibi videtur ; 


& omnium 


AV qw Apocalypfs Cap. 111. 


nec auctorem eius citat Ruper- 
ium, & ipfe videtur eam tanquam 
propriam fuam tradere,verifrmile 
fit;cum cüm illa ícripfitnon legif- 
fe Rupertum.: ΠΣ ΒΘ 
Secundum igirur 
&ofum interpretationes , nomen 
Créaturz hoc loco triplicem habe- 
re poteft fignificationem: Primüm 
enim porelt fignifiCdáre omnet 
Creaturam , tam corporalem quà 
fpiritualem,fecundüm eius , vt vo- 
cant, cfle haturale ; ;& tecundüm 
hanc fignificationem, Chriftus,qua 
Dcus eft , veré dicicur effe princi- 
pium omnis creaturz, Hüdpibis 
inquam;efficiens, & cxemplare, & 
(neenon mz. nunicüm ipfe Ver- 
um eít Dei Patris, p facta 
funtoumniía , & fiieq D» in: eft 
nihil. Poteft eam nomen Crea- 


tura hoc loco gnifcare. - 


hominem p nauín 
&um ad vitam zternam: qua seni 
ficatione multi puranc víum cffe 
Apofiglum , cüàm dixit, Expediane 
ereatura renclationern fi'iorum Dei ex- 
pilas, ὃς intra.Omnis creatura ingemi- 
faterparturi, &c. & alioloco ,dis 
cens , Ipfius fumus factura , ereasiim 
Οὐνιβὲο icf in operibus bonis , qua pra- 
patauis Deus , ΟἹ in illis ambulemus . 
Hac autem ratione Chriftum di- 
cunt principium creaturz , & qua 
Deus & qua homo cil : qua Deus ; 
- folius Dei cft eligere, δὲ pra- 
ftinare homines ad vitam ater- 
nam:qua homo;quia ipfe vt homo 
fuit primus omnium Pradeftina- 
torum, &caputcorum, propter 
quem alij pradeftinati funt , να ef- 
fent meinbra cius; & pradeltinatio 
eius exemplar eít przdeftinationis 
aliorum | Przdefiinato- 
rum , & ipfe per paffionem fuam 
meruit Przdoitinatis auxilia om- 
nia &bona quibus illi efficaciteriu 


flat; uantürad contequendum vltimum 


Hanc Ruperti explanationem prz 
aeris approbat Kibera : Sed quia 


prede(tinationis effe&tü;qui eft vita 


. zxérna. Denique,nomen Creatu- 


ra etiam. 


hoc loco 
ipa cteutone, & guiar fpi 


; 


füperiores Αὖ 6; 4utleris di 
fox 


—Ó 


Ioan.x. 


«Δ Eph. 4. 


Palm. $0. 


“Μά Gal. 6. 


Locus laco 
& t. 


τὶ ooDipuam XPID. 151 


tualem creationé hominis nouiqui. 00500 ms 
T cina I MLAUE Li ONES RM d 

. itate veritatis: &hacipfg «Ode! voit f piss 
creatio vocatur etiam regeneraio DECIMAOCTAVA 
& renouario Spiritus, ficut Dauid — L -Difputatio. 515;ta 
permite. " cemere Ms a rz D» ΤῊ ft sts 3ydvfi 310 
Spiriti recli innoua in vifceribus mueis, IRgb x. δειξε Sir fe e n 
Iuxta hanc. ügnficarinc eft quod πε γαβύμον fimilis locus, qui. 
dixit Apoftolus, n Chriff lejumeque . C'1n prumo eapite 7t 


circumcifio aliquid valet, neque rapa 
tium, fed noua creatura , & illud quod 
B. Iacobus ait , Vo'satarie genust nos 
verbo veritatityut (Ane vani 
ereatura eius, Hac itaq; fignificatio- Quieft imago «Deiinuifibilis, pri- 
ne Chriffus-dicirur principii crea- ἢ ts - . 
turz, & quá eft Deus,qui dbyinel aogenitus omnis. creatura. : 
palis caufa fpiritualis ereationisy | 0555000 
omniíquefanctitatis ,&qvà homo GSVXTA locmhunce, P" Es- 
eft,qui per mortem fuam fuit caufa Apocalypfis ellocus  f""|*^4ce 
eius merttoriz; & vt efficiens infira 4^ quem dixi Beati Pau leff. cnp. 


mentum Diuinitatis coniunctum; ἊΝ eM MET t 
; i uero Fase ronds —- 


Sanctiffima enim Chrifti Humani- 
we, tete fuitDiuinitatisadom . 
jum hominum perficiendam (alu-. cat fe Principium creature Dei,ita 
té potentiffimum,quódefferinper Paulus eo loci appellauit cum Pri 


fes ver(u 15. 


Ep 
Beati Pauli a Coloffen- . 
ndn 
verbis: ΤῊΝ 


ΣΝ 


ΣᾺΣ 
niu 


fona Verbi vnita Dininitati.. 


In Ariani 64 iret As fententiam hanc, fumautem mihi eft dechtrade hoc 
utus 


qua diatur principiü crea. loco;quidnam fit,C hritium effepri 

rurz Det, pcruersé interprétaban-. mogenipum,& an id conueniat. ei 

tur,impié retorquéteseam ad pro». fecunduim Diutnitatem tantum,an EM 
bádum, Chriftum e&e creaturam, tantum íecundum Humanitatem T 

íed omnium ramen creaturarü pris eius;an vtraque prorfusratione:de ^... 4 
mam,;& duratione,quod effetante. quo duplex eít dudotus fenten- fies 
Ped pire 0 renim b μέσαις. primis siidiuidfoe 

quód & gratie, & g mnifqg; .. Mu in is.c 

boni principatum inter creaturas Zirina viriilla Pauli vera de Chri pic wg 
1enerec Verüm ex plurimis & aper. fto fecundum Diui 

tiffimis diuinz Scriprurz lociseui-. terprezati funt, &admonueraünt, praditis , 


flantia- 
leni & cozternum ,;& peromnía cilicet eius cum Patre, & aternita gumenta. 
aqualem.Non eft autem hnius loci tem,& abíolutum eius Imperium : 
in pugnare, iftud có- inomnescreaturas Dicirur enim 


Chriftus vere dictus fi principium | cundum fubflantiam fimilis eft ge 
creature & fecundum Diuinitatem. -nitorz; & £gcnerarioin viuenabus 
fuam,& fecundum Humanitatem, fic fecundum. fimiliardinem. fulv- i 
paulo iupra oflendimus. "ΤΠ flantiz qua cft in rias. Ub. 


; Οὐδ fe 2 aüteft prin : 1 υ ἱ κ᾿ 
s 420 271 X$:1433N ipe io ἐς πῶς τα af ΔΈ ΌΧΙ, DN 
«n Ἢ « TA ATAS, Z 


nec 


wa e RES 


Supradiia & 
miterpreta- 


152 
nec per aliquam finitam durationé, 
fed ex eternitate;Si enim;quia ge- 
nitus eft à Deo Patre, habet Deita- 
tis fubítantiá, hacaicem fine zter- 
nitate neque effe., neque intelligi 
potelt ; neceffe eft ipfum effe zter- 
num zternitate diuina , quznulli 
creatura potcft conuenire.Iam ve- 
ro,ficut primogenitus Regis habet 
ius dominationis & imperij in om- 
ne Regnum ,omnefq: fubditos pa- 
cris fui;ita fi Chriftus eft primoge- 
nitus De',Domini,& Regis omni 
rum ,ipfe pariter euam vcimpcriü 

tim omnia quz crcata funt, 
neceffe eft . 

6 Sedquinam funt iflius, quam di 
ximus,Pauli verborum interpreta- 
tionis probatores atqué fc&tatores? 
Ambrofius certe in Commentario 
eius loci,ifto modo refert illam fic 
interpretans , Priviogenitum , in- 

uit,vniuerfz créature vocat Chri- 

um,quiaante omnem creaturam 
genitus eít Filrus, non autem erea- 
tus, vel factus, vt eo loquendi modo 
feccrnerer natiuitatem ἘΠῚ} Ὡς ἃ 
creatura factura: & vc hocpenitus 
clarcfceret,fubiecit, lua m ipfo con 
dita funt emnia in celo & in terrayvifr- 
bilin ἐσ inutfibilia erc. Chryfoftomus 
itidem, & Theophylactus, & Theo 
doretus ita locaau 1lIum explicant. 
Ponam hic verba Theodoreti, que 
mihi precipne digna commemora- 
ri vifz func. $i vnigenitus, inquir, 
Dei eft Chriftus; vt in Euangelio 
dicirur , quomodo primogenirus 
«fl? Sed cft primogenitus creatu- 
rz,non quód fororem: habcat crea- 
turam , quomodo enim ficri. pof- 

VE T effet frater crea:xurz 
atque opifex : fed quia ante. om- 


| pem creaturam genius eft. Opi- 


ἀφο 


«ἸΗΐν.τ. 


— 


ficcm autem eum efífcomnis cica- 
aurz , aperte docer (acra Scripura. 
"Wnde & Apoftolus non vocauit cü 
Jrimoceratum , fed ΟΡ τι 


tum. [τὰ eriam dictus eft Primo- . 
Cuius €x ni eo uc Nor att 
Ἐξ refurrexit ad viram mera 
len. Pa 1$ ctiarg Ecc San- 
s 


In. Apocalypfit Cap. 117. 


&orum appellauit Ecclefia primo- 
μας ὑπ » non quód San&i 
omnes fuerint primogeniti matrit 
fuarum , fcd Br fccundüm legem 
maior assent honor tribuc- 
batur , appellauone ifta fignificare 
voluic San&orum :przítantiam: & 
honorem apud Deum. Quód au- 
tem Chriftus non. fit primogeni- 
tus creaturz canquam frater eius; 
fed tanquam effeétor & opifex 7. ea 
^ proxime fequuntur verba de- 

rant , Quoniam in ipfo, quic conz 


dita funt omnia. 
Eàdem quoque iftam Pauli ver- 57 
borum interprerationem reperire 
eft apud Auguftinum in Capite 
12. libri primi de Trinisate , vbi fic 
air,Secundüm formam Dei dictum 
cft dc Chrifto qui ett Dei Patris fa- 
pientia, Amt ommes colles generaui] 
me , id eit , ante omnes alatudines 
ereaturarum:Et, 4246 Luetferum ge- 
nui te id eft , ante omnia tempora, 
& omnia temporalia, Secundum 
autem formain ferui, dc co dicturi 
eíl, Dominus creauit me in prinéipio via. 
rum fuarum ; quia fecun 3 
mam De: dixit, Ego fum veritas, 
ὃς ftcundüin formam ferui ,. Ego 
fum via .. Nam quia ipfe e(t primo- 
pers tx mortuis;iter facit Ecclz- 
τῷ tuz ad rcgnum; & ad iminorta- 
litatem ettam corporis; & idco crea. 
tus εἰς in. principio-viarum Dei in 
opcra eius . Sceundüm formam 
Dei τρίς principium eit qnod à lo- 
quirur nobis , in qwo principio 
creauit Deus coclum & terram : 
Secundüm aurem fürmam fcrui, 
ipfe Sponíus cft procedens ἐς tha- 
lamo fio.Secundum formam Dei, 
Primogenitus eft omniscreaturz, 
& ipfeante omnes eft , δέ omnia 
conftant in rs Secundüm ves 
utcorporis fui, 
TU m 


Paulide Chrido fecurdum' eius - 

Diuipitatem interpreians y refcrc 

€aad modum a:erna gencrationis 

Verbi ex foccundifimo intcl'ectu 
| parerno, 


Mass 


Iis: 


- Difutzià GEI. 


paterno, s .Deus non 
in alio cognofcit fe & creaturas 
Ícd omnia c án fua effen- 
tia, iue ih prima.cauía. 


flus dicitur pri ius. om 
pis creauira , c cnitus do. 
1 s c- 


n n ! ( nr Is pa 
Eihus autem eft conceptio ntelle- tern. Hac Caicu nus 
ala Deijecundüm quod cogoo Εκ ener "iotinobi- 
it fc, & omnein creaturam. In. lium. Setpronum interpr scitum da 
quantum igitnr fic Filius gignimr, bus Mei etin 
videtur quoddam Verbu re- «οἰεῖς, quand NS 
fentansomnemcreaturam , &ip- oporteat Chrifium , eric qua 
fum eft principium. omnpis-creazn- Deuscft , primogenitum efie om- 


rz; Sicoim Filius fic non gigne- 
reu, folim effec primogenitus 
Dei Patris, nonaniem creauiracz 
Scd quia iza gignitur, v: diximus j 
tanquam pri cipium fcilicet omnis 
creaurz , idérreoctiam primoge- 
nitus dicituromnis creature: cui 
& illud confonat 
€i a4.fcri pum οὐδ, Ege ex ere δ΄ εἰ). 
mipredij fcbeigeniótoie (9016PDV Cre 
tram, iftuun 
69. Similiter Caietanüs i i 
Coma: fum Pauli locum enarians. Cu 


lum efie Primogenitxm opis 
cicaturz ; interpretatur de. 
cundum eiis | nacem ; Di- 
cens,inquit, Paulus Chri(tum pu- 
mogenitum omnis crcaturs ; dp» 
fum manifefié difiinguit à czeatu- 
rà,quz, vc vox ciusjonat, non ge- 
sis |creata ὃς fadta eft. Quan- 

iur dif what tér Crede 


£fíc poteft ; Aker fenfus eft. ,. vt 
fignificetur acerniras eius ex. eo 
quód eft genirus ante omnem 
creaturam , per quod claré ex- 
claditur et 


Ecclefiafü- 


uplex at - *4el. 
verborium [XT 
rauonem Anfelmus: Sec 


inquic, formam ferui « 


nis orte 
Alera cfl co 4 
Vasegeui Bleus αν 
rz, interpietatidirde Chrifo , fc- 
dnd cius Humanitatem : nam 


i ANH ARN at 


fratribus s Hieron mus in com- 
menrario eius Toe "oon ὡς 
Hieronymus illorum 
riorum auctor fuit, qua de te nos 
mulüufariam in Secun 


. Iecta iípütation 


muU 
d Fieri Pauliad e no. 


Lectori fententiam indicaui- 


.70 


mus) ad haríc fenrénciam explanat - 


illa Pauli verba: Secundi affum- 
pi hominis,inquiuformam,Chni- 
lius ves son mudo dicitur με ιν λάθῃ 


M rir illnd, Zvim ἐμὰ, ἔκανα 


5 cit 


Primogenius omnis creatura: 


ndm íecundüm formam Dei non 
hn- cit primogeuitus, fed vnigenitus , 


Aker —€—À s Doer sii Vnigenites ἽΝ 


nem Humanitatis 
nigus 1n ede 


qus api en. »ipfe 


: "i timogenitus in multis fratri- 


jdn Aubíftanria: Dininitaus eft 
ynigenitus ἐδεϑοῦνει futceptio- 
ho- Locis νὰ 


Ad Heli. 


Hieronym, 


Iean.t. 


44d Rom. 


br - 


» 
"s 


τ. κς.... 


rz: Cüm enim 


154 
obtiiíer inter omnes ; ira' Chrifti 
Humanitas. primatum dignitatis 


ἃ honoris obtiitet inter δὲς creatu 


ras ica vt fedeat cum Principrbus', 


' & folium gloriseteneac: Sic Amfelo 


nis. — haefüncab alijs aper, 
illo Paulilocode Chrifti primoge- 
nitura omnis creduirz ν᾿, difpntata 
& litteris tradita, ^ ^ 75 


|i» 


DECIMANONA 
Difíputatio. 
Explicatur Jtu&oris fententia, fu- 
, per eorundem illorum. Pauli 

verborum interpretatione , .... 


id€ arbitror, iftad 
- X d nonfolüm eff 


di&um eft 
Paulo,Chriftum effe 
pfimogenitum | om- 
- nis creatura. , poffe 
f vrroq; modo , ctiam 
ecundüm fenfum litteralem, inte 
ligiid eft,.cam fecundüm eius Di- 
uinitatem , quàm Humanitatem ; 
uemadmodum Chriftus fecun- 
m Diüinitayem fuam fit primo- 
genitüsomnis creatura, przceden 
te Difputatione faris. ἐς 1 
vft,in prioris fentéciz tractatu ex^ 
plicaruque. In cademque ss roe 
tione etiam oftenfüm eft fecádumi 
interpretarienem Hieronymi, & 
i, quo modo Chriftus fe- 
«undum Humanitatem fuanr di- 
cxcurPiMegenims omn cdnE 


"In Aptcalypfs Cap. 11]. 


lentia. Nam ne primogenitus fi- 
lius ,'à patre fuper alios omnes fi- 
lios.& amacur,& hotioratar, & bo 
norum fuorum hares efficitur ;- eo 
fatum eft , vt qti aliquem fuper 
omnes alios diligit ; & honorar, & 
bonis fuis donat ; is dici folear pri- 
mogeritus illius: fecundüm quam 
eius vocis fignificationem Domi- 
nus dixit Moy fi,Filius meus primoge- 
nitus Lfracl:& per leremiá, Epbraim 


primogenitus meus.Et Apoftolus San- 


&orum congregationem in coelis 
vocauit Ecclefiam primitiuorum 9 
fiue primogenitorum. Cüm igitur 
ifta Pauli verba & ad Diuinitarem 
& ad Humanratem Chrifli, fecun 
dum fignificationem ecrum ver- 
borum in facra: Scriptura vfita- 


. tàm Ὁ ἀρτὲ commodeque rcferri 


ueant , non eft  negan- 
um , vtramque interpretauonert 
€ verá & congruam ; 
fed etiam litteralenr. 

Nam etfi vocabulum Prim 
nitus fiue genitus in Philofopho- 
riim fcholis vfurpari folitum, figni 
ficet generationem fuübftantialem 5 
pet quam genitus fit confubftan- 
tialis generant: In Sacris τὰ πιο πὶ 
litteris verbum Gignendi, non. ra» 
ro tribuitur Deo refpe&u homi- 
nis ,ad fignificandum velnaturae 
em hominis productionem vcl fpi 
ritualem eius. regenerationem. . 
Priorisfignificatronisexemplü 


fü besinillis verbis: Cantiei Mofis 5 
Deum qui te genuit der elquifis (v obli. 

tur ey Domini creatoris tui. Poflertori 
autem fignificatione vfus cft Iaco- 
bus Apotiolus, cüm dixit, Veluvtas 
t nes weritatw, Ex Pau- 


6--71 


Exod. 47 
lerem. ir. 
Ad Hes — 


8. Auguft. 


4 Rom & 


Exod, 3. 


νὰ DDifutaro. XX. TT 


dàm cius Diuinitatem fuprá ex pri 

mo eius libro de Trinitate comme 
i ener! usin ea, quz hanc.proxi- 

anteceffit , Difputatione, cum 

prióre [3 v exponere 
$ veró inrerpretationem 

dep epr PRimagenitura Choi Iti fegun- 


uminitatem eiusduobusan - 


foc apud ipfum reperire licet: 
Prior locus eft in Capite quarto li 
biicius contra Secundinum Mani 
cheum, vbi fic Beber Dens ynico Fi 
0 fuo non pepercit , fcd pro nobis 
omnibus tradidit enm , vt apud fe 
Ynigenitum , ad nos Primogeni- 
i faceret. zu ET illo igicur s. quia 
enítus eft, non.ex carne , nec 

Flan gaipr ne eer voluntate viri , 

x Dco natus eft. Ex illoauté, 
ne Primogenirus in Ecclefia fra 
tribus factus eft, Ferbum tar factum 
ell; n babitauis in nobis | Alcer locus 
εἴη d Cc primo eiuslibri riquem 
Fide & Symbolo : vbi 
ko τες verba, ndàm id, 
uod Vnigenitus eft , non haber 
Tatres; Rd autem quàd Pri 
mogenitus , fratres vocare digna- 
tus eft omnes, qui pofteiusptimi- ὦ 
tias in gratia Dei nafcimuür per ado 
bscocm. filtorum, Mi cRtApoRo lica 
o&rina commendat. Natur; ὅ εἰς 


..go Filius de ἐδ. ἔξοδα fub: 


eit, idem exi 
d dc Deo, elenqeciba. pid 


ne, illuminans omne venientem bile 


in hunc Mündum;Sed zternz cius 
generationi adiungereetiam.opcr- 
tet temporalem difpenfationem , 
quam ipfegerere & miniftrareno T. 
bis Nan íe vadum idque va eft: 
m fecundüm e 

"d quod vnig 


ipfe dixic "Moy; 
Egofumqu 


Ἡλι δ 5 up mus. Tur 143fia9t 
VEN. E. ES x A 
in 2 . Di(putatio.. ia 


^ 
io 
^or Siler illis verbis τ 


Ftiham frigidus eftes,aut caliduss VER$Àg 
fed quia tepidus es , € nec fi 
idus , nec calidus » Incipiam te 
€HoTicre ex ore meo. 


;Erwulgaa cft fenten-74 
tia hac , & prouerbij 
ooo celebrata;vimq; 
p robur veriratis ex 
natura habens. 


Doeeeruide enin ΕΝ 
presrigide ve 

vim hà ie, Meiner ORA σους 
conftringendi ftomachum prorfus 


arcent yomirüm:quem corra ciéc 

arq;irritant pouones tepidz,quia — 6 ὁὋὃ- 

laxaat & refoluuntflomachum,ex δ᾽ 

gua ptopier. quandam teorumqueg οἰ 
flomacho funt agitationem ἃς 

det flu&uationem, appetitus γος: 

pere πιὰ . 


id 
arse quomodo opa e vide- ?$ 


5 e fri- 
Cüm id fit per fe. ma- ᾿ 
uma, eine et pee Pies -«—- 


minus πολι malum cum maioi 
malo comparatü , vt Philofophi & 

i cefentnduit velut quan 
ἘΝ boni. diee Illud porró vo 


pos dus ) non fignificat 
Cep nim 


fim tepidum elt aliquo modo ca- 
dum ; fed fi EDEN vehementer 
or d fiueferutdum , hoc enim 
fignificat quz hic cft Graca vox 
eges. ὯΝ vero illud effe tepi- 
di peel "panic key. m auod 


᾿Ξ — 
áuini Dominjip Domini hoc lo 2 | 


o 


GE E ki 


7156 In Mjecalypfis: Cap. 1171. 


j fignificaretur , eum qui eft imper- luté.- Ponatiliic Ambrófij verbar 

y fene bonus , & impeicüt malus, peisetr ἘΣ PRU DOE 

; € peiorem eo,qui € cae ma nus ico t, quia 
" , nihil uie μαι per- operafidei ἐὰν aen ἐν ΧΕ γέ τα 


x. fpicué fal(um éft^; Hicigitur fumi-  fidéfe ift effe putabat. "€ 
, tur tepidum ea ratione, vteftcon- non erat , quia charitas illi deerat, 
trarium ftomacho , concitansip- ideb Dominus ci dixic, Vtinam ca- 
fum ad naufeam δέ vomitum , & lids aur frigidus efis ,id eft,aut cha- 
d a uantüm ad hoc , peius eft frigido ritate ferueres, aut te peccatorem 
ΕΊΣ ΕΝ, feruido. ficut es , exiftimares, vt per timore 
26. Sed quod genus hominum fint ignis zterni, & per peenirenciam 
ifi, quos Dominus hocloco appel- ad bona opera facienda com pelle- 
lat tepidos,variz funt Explanatorü reris -Sed quia tepidus es, ; ipiam te 
librihuius, & aliorum qui füisin  ewemere ex ore meo. Aqua tepida fr 
fcriptis locum hüc Apocalypfis tra bhaufla fucric;faftidim δὲ naufeam 
&arunt, interpretationes quasego generat flomacho ,& idc per eam 
t bic recenfebo. Prima itaqueiater- facile quod in ftomacho eft, reijci- - 
rd retatio eft Vi&orini, Tepidos cí- tur. Inosautem Domini tunc in- 
nubk B süsülstotes vel diffimulatoresre gredimur,quando per Baptifimum 
j ligionis, cam vel profitentesvelab ἃ peccatis omnibus emund imé- 
negantes , prout fibifuique rebus braeius cfRicimiurz Erj o fi idem; 
conducere viderint : nimirum'fi? quzper charitatem operatur ; quà 
ἢ miles corum qui in hac αἴατε πο- in Baptifmo promifimus , àchart- 
" ftra vulgó Politici appellantur,nec tate tcpefcentes, exercere ip bonis 
aperté Haretictjnecaperre Catho. operibus ncglexerimus;ab ore Do 


-—— ——m me — 


; lici. Secunda Interpretatio eft Pri-. mimi, tanquam quiddam noócaum 
1 ? — mafij , Frigidos effe , — & Fattrdiolum, ὃς reprobum reijcie 
j "to bé ditiirias quibus fubuenirealys mur, fcu:ipfe dixit defeipfo Difci 


poffint τ Feruidos éffe , qui diuitias pilis fuis, Ego fumrviris , vos palmites. 

Ι quas habent, benfgné communi- Et Pater mens agritola eff,ompem pal- 

"n .€ant cum egentibus : 'epidos ve- mitem nón ferentem in ma fru&um tel. 

" : —  * ro effe eM auarosatqueimmi- {ες we ρήγα atr ma Se νῷ i 
| massif s. .-*: tricordes erga pauperes . Tertia jnta Interpretatio eff An- 77 

iem ; nrerprezazio at eiufdem Primaá- dre "Ca ürien go dua ille tribuit 

x : fiy: Nomen, inquit, Tepidorum Grégorio T heolcgo ica fcribzns : 


τ τοῦ hic fignificare perfonam illo-. Qui omnino adhuc friget , hoc eft; 
i : * rüm,apud quos intfa cubiculum fcruentis fidei cxpers ett, pem fa- 
le Scriptura facrz tra&taniur ; foris cit vc eam áliqu:ndo confequatur; 


i aurem , vtrum fideles fintignora- atque ira ex frigido feruidus eua- 
tur: & fiducialiter ac tuté prafü- dàt. At Vefo qui per Baptilmum 
— » mentes , inueniuntur bonisopcri- Spiritu ferurdus ἔστ, & polea per 
; Pusvagi: Quocirca neque tepi-. ignauiám intep uir, is profectóipé 
! dos,ncque feruentesilloseffe dicit, falutis fibi pfi quodammodo am- 
att id cit; stqueiuedalosnequéde. putauit , fide nimirum,quam ante 

5 n^ miis eit quarta. complexus videbatur , repudiata. 
Jnterpretaci zc Ambrofij,Fri Et in opcribus quidem externis, 
σεν Infideles; Calidos efle Εἰ pe medium ,non fempcrre- 
deles,íed feruentes in operando: fpucndüeft,quafi cum viriofit con 
1epidos effecos qui idem habent, iunctum ficat Icgitimum coniu- 


Be contenti, peream fibi &tufli- ratis cuftodiam,& vagamlibid 


in€, 
tiam ztcrnamque promittentes (a- nequaquam condemnandum elt ; 
Av “Ὁ ] at 


9^ 


fed bent operari i5folafi- giü,quod éftmedium intervirgini — 


Icwan.Y$. — 


| Difatatit. X Yo «x 


t verb medium, id eft , tepidus in 
de , iureabomnibusimp uür 


157 
qe et 


iquod varia crimina , 


atqueretjcuur, ὦ resfaciunt, tpfi | Κε- 
.. Sextaloci huius interpretatio nu isconflituti non admittunt . 
Lie i Mie eura A miren d unt,& come- 
EXPE den arre Curz Paíto- duut,amnebibunr, & fccure vi- 
dis in alo ne XXV. uadit. uunt ; cumque t ι teil i 
lys verbii alid ibonaiiu cxiftunt. Qui M ucrat in 
dia inchoat, δὲ confummat: frigi-. fzculo manere, vbi X peccata fua 
dus eft , qui confummanda ncin- recognoícerenr, & ali quando per 
Choatquidé. Dei iniiericordiam compunéli , && 


Et ficucá frigore per 
reporé reditur ad frigus. E^ ὩΣ 
aute teporem Írigus tub fpe eil, γε 
aliquando veniat ad feruvrem ; ita 
ΡΟΣ, qui à feruore defccic, in de- 
erauonce eít : Qui enim adbuc in 
X peccus eft, connerfonis fiduciam 
non amitticqui aucem pofl conuet 
fionem τρεῖς, éuiaan quz 
effc potuit de peccatore, fubcraxit. 
Au: igiur £fiigidus fit vt necdum 
conueríus,de Ic [pem conuerfionis 
prebeat , autferuidus fit , vt iam 
conueríus in virtutibus ipardefcat, 
ne fi tepidus fit , cuomatur , quia à 
feruorc quem ab inicio habuit, per 
torporem ad noxium frigus 1edi- 
uit. Hzc Gregorius ; Secundum 
quem,tepidus appellatur quià pri- 
mo feruoreconucríionis, & con- 
ueríationis paulatim tepcícens,tan 
dem reduétus cft ad fiigus iniqui- 
taus. Huc fpe&at illa Beati Petri 
[ententia , Me/ins erats 1n non cogne- 
fecere viam iwflitia , quam poft agn.tam 
retrer [um conuerti ab e0 , quod iilis tra- 
ditum erat (antto mandato.— 


Septima 28. Septima elt Ansberti , Erigidos, 


effe tzculares; Calidos, effe Mona- 
chos Spiricu feruentes, & in vircu- 
τε Ῥεξίβξιμει Γερίάθο, εἰς habitu cà 
tüm & nomine atque habicitione 
Monachos , animo vcro & conuer- 
fationeplané fzculares. Sed hanc 
Ipsà Interpretationéante Ansber- 
tum copiosé ac luculenté tractaue- 
' ràtin Cómeniario huius loci Hay - 
mo:Sunt, inquit, qui opes terrena- 
. rum facultatum dimittunt , &a 
minitterium vehientes 
Religionis affumunt; deinde tor- 
peaies, fibi hoc ad falutem fuffice- 


habitum d 


veniam coníccuzi , bonis operibus 
tluderent,quam in monaiterio ma ᾿ 
nentes à bonis operibus ccflarent, 
Tepidus ex calido fieri folec & tri- 
ido,quia nonnulli ex frigore infi- - 
iratis conuerfi ad iuiucta feruo- 
edi tranícunt: alij autem ab 


ΠΗ͂ΤΕ ρα priüs ferue- 
5 


bant,ad prittinum frigus ipiquita- 
us animum. aétufque reflectunt , 
-)Omncsautem experimur , fri 

dum & calidum facie in poss 


Admitti,tcpidü veroab iplo eiiam 
orereijci. Os Domini funt Predi- 
catores fancti , Vnde FISphere dic 
cere folebant, Ὁ. Domim loentum 
bec. Tanta enim erat in illis fancti- 
t3s, vr in eorum cordibus habi: - 
rec Deus , & per eos , quafi peros 
fuum loquerecur. Os igitur Dei 
funt PrzCicarores fancti , per quo- 
rum mipiflerium quouadie Deus in 
corpus fuum , id eit , in Ecclefiam 
adinituit & calidos , id eft , feruea- - 
tes , dum per diuinam pradicati »- 
nem meliores jn ἫΝ efhciun tur 5. 
& frigidossd εῇ nfd-les quan 
per fidei pradicaiionem, conuer- 
runtur ad Chritlum,& Sánctorum 
numero fociantur : Tepidos au- 
tem , nolentes conuerti, quia illi 
Pradicatorum. verba. nt, 
clim in fua fecuritare torpefcunt, 
Sandi viri cuori defiftunt ud 
velut infruétuofam, terram. def 
runt, quoniam ad meliorem vitam 


rcformari poffe diffiduur : Facilius 
d cnim eít quemlibet Paganum 


aliquem yes á 


D MUS LAE om i» 


Osa 7 


[ 

: 

| Nena: S. 
: Warnardi.. 
: 
Tnt 
4 

Ἴ 1 254 eX 
PE 

ἦν pe di 

Y ze E $ 
ki 

l^» dbidem»- 
"m4 


9: O&auz Tnterpretatio eft Rüper 
di, Tepidos effe; qui pro bonis à 
Deo acceptis nont gradasagunt; 
fed placentes fibi, & prafdentes ; 
fuperbeitnfolefcunc fraque fecun- 
düm Kupcrtum Tepid! hoc loco 
nomihanturhoniin es ingrati, & fü 
perbi,ob bona qiiz habent. 

Nona. Interpretatio 'eft Sanéti 
BernardiSermone téruo in Affum 
ptione Beate Marie, Calidos inter- 

retantis viros amoris diuini igne 
agrantes,& ad boriaupera facien 
da promptos & alacres: Frigidos 
autem , €os quiex fuz fragilitatis , 
fuorumque peccatorum,& pericu- 
lorum in quibus verfantur , confi- 
derauione , trifles atque humiles 
funt; & compundionis aqua Diabo 
li tela:gnita reftingnunt.. Tepidos 
12m e,qui rint iftorum ha- 
yeic.* Hanc Bernardi Interpréta- 
uonem Ioacliimus Abbas δὲ fequi 
tur, & paulo latiüis explicans; Cali» 
dus,inquit,eft,qui gaudet in Domi 
no pro cius erga fe: mifericordia-:. 
"Frigidus eft , qui triftaur in fe pro 
peccads fuis. Bene ergo latatur ,. 
uilzraturin Domino. bene tri- 
latur,qui fe effe intelligit peregri- 
num;quis eft autem magis péregri- 
nus, quàm 15, qui permala opera .. 
qur : 

'pafcens & cuftodiens porcos ig re-- 

gionelonginqua ὃ cando autem. 

ifte bene triflatur nifi càmad fe- 
geuerfus dicit cum magno gemini, 


anti mtrcenary: in dómo putris mei - 


abundnat panibus, ego antem bic fume 
peres Ectalisquidem rriftitia folet. 


: Hac 


TES NS 


In Apécalpfis Cap. 1 1. 


cit,longe difceffità Dcofuo, 4 


tur hóclocotepidus; & quii non 
eft apis falutt , cnomitur ex ore 
Domini,id cft,ex metjoria Dei eij- 
éiturih quà funt iufti; & feparatur 
à confortio & focietire "Sancto 
rum; vcineos comperarillud", De: 
leamtur de Libro viuentiem,t» cum in- 
fis nim fivibantiur. Qui fi aliquando 
intus fuerünt per vocationem gra 
tie forás tamen eijciuntur proptet 
inertiam vitz . Saepe ΜῊ epumez 
rant & magnificant bona opera 
exceriora quz faciunt, quz cüm im 
alijs non vident ; illos fteriles effe; 
feautem ferciles putant; δὲ dupl 
eicer func reprehenfibiles:, & quia 
non funt quod effe fe putant ; & 
quia vané'ac fuperbé (e iactant de 
éo quod veré non fünt.: í 
Decima Interpretatio e(t Lyra- 8o 


ftro x 
uifit- 
mis & feueriffintis'verbis: 


T gt 


Luc. δι 


M on Diffetàtio- X X T. 


VIG ESIMAPRIMA 
-13^,9] τ Ditputatio.-- ied t 


Exponitur duodecima eorundem » 

, Mlorum verborum b xum 

- Pi, qua pra ceteris 4u&bori vi- 
detur effe probanda: 


8: Vodecima ΓΌτεγρτγε- 
tatio, qu£ fuperiori- 
bus videqt rafere- 
| dá,eft ΠΝ πιο: ΤῈ 
. pidum appellari-hoc 
co οἷν quis. cüm.re- 
uera bonus non fit ,ipíc tamen fe 
bonum'effe bi pehirus perfuadet, 
eoque fupcrbia timet, I abr - 
placet atque praffidit , & fecure vi- 
ur, quafi nullius egedsnihilque ti- 
Hu Talis profecto δ᾿ iuftitia 
rifcorum quam & ízpius & ἢ 
AME imicüams " ᾿ ; 5 
nofter,vrin Ruágelio legimus: Ta- 
liserat illius Pharifai, qui bona fua 
iodtans,& ἔπε fe σοτεγοσι ρ cipue 
autem publicanum , qui inibrade- 
rat,concemnebar. Tuxta-hoe vide- 
tur effe , ouod Ioaanes in Euange- 
lio: refert Dominum de Uharifasi 
ixiffe , 42 indici 


licite , 
"Bbua videmus ,| Peccatum. velir um. 
manet. [| . » th 


9i- Voluiffc.auté Dominum: in μος, 


Inco. Apocalypfis vocibulo Tepidi 
denozare- iip, diximus. 
aperié declarant verba i ip- 
1 V praties ande TDi qma diues. 
Jum é 'ocupletatur , (y nullius egeo δ 
uefcts qa tu mifer es, eov mi[erabitti (no. 
quibus verbisindicatur, iffum pu-- 
tatfe Parme ir apros a 
εἴτε, οὗ Dci iudicio effet omnis fan-- 
&itaus & probitatis expers, & mi-. 


iiu) 


T TWEEN SEM SC TN C MB TT T 


159: 
.& miferabili.£ Ξ 
me apehaeirlo. d mi 
ses eus ie psa Euang s - 


Jj noíce- 
bant; & iflos Domihusad videndü 
adducebat, illuminatis per fidem 
corum mentibus; Videntes aücdi- 
xit,qui fe-videre putabant; & iacta-- 
bát, & illuminattonem Chrifti odc 
rant,c tamen reuera ceeci effent, 
& in denfiffimiserrorum atq; vitio 
TU m.tenebris verfarentur,& ex ma: 
itia foa, ad € hrifti przdicarionem 

isexcecarentur. Iftiufmodi te- 
iun & videntium hominum 
genus eft feré inemendabile, vt nó: 
xn tales ": etiam valde 
frigidis. & peiores & inemendabi- 
liores effe videantur. . 


-oTumuac hic referredocumentum 83 —— 


quoddá à Ioachimo Abbatein hoc 
locotraditum , valdéconflderacdü 
& obferuandum 1}5 precipue qui re 
li&o Seculo, & monafterit ingreffj, 
in proícffione religio(z. difciplina 
ae vice quam fecerunt,tepidi funt, 
eainquam repiditate,quam Domi-- 
nusin hocloco rantoperé reprehea: 
dit; Pepcamtigingah loachi. 
mus;quàd' etfi cffe frigidum auc ca. 
lidumaliquem, optare fe Dominus: 
oitendit;cum dixit, Vtinam efes frigi: 
dus autcalidmsnon 1deó tam τ: 
o ad.frigiditatem redire: Qui: 
enim: pr. religio vita 
facir,non licet ci ad curas Sgculi re 
dire , nec refpicere.retro:ad opera: 

ria qua ípóte fua reliqueratz- 
bonum quippc fuiffet illi manere- 
ybi maucbac ,.quám.de frigidi 
Seculi ad tepiditatem in R né 
venire.;; Verum eer quo iam: 
in Religionem venit,cepidum qui-- 
dem manere damvabile a " ^d 
read. Secul frigiditatem miferume 
elt ; ad religioz autem vitae vgeier 
&ionem properare bcarum eft. Mis 
ro: 


ee pun vitz fiam tepidiant --- Ἔ 


Rem. 5. 


UN. 13. 
1. Cor. 10. 


Iofue 3, in 
γι 


160 


gantur,vt nec ibi,ybi funt, ftare te 
pidi audeant , necrediread vitam 
"feculi permiccantur: fed velint no- 
lint, aut omnino felices, aut omni 
no miferi & inutiles fint. Quod fi 
forre non ex diuini timoris frige- 
re 1ftiufmodihominum conuerfio 
ad rc'igiofum flatum facta cft,ficut 
nonnullisaccidit, & nosin quibuf- 
dam experti fumus,fed ex folo ten 
tatior.is incurfu Religions inflitu- 
taatripuerunt; debent; qui huiuf- 
modi íunt; hoc iplum cum incelli- 
biens cw ate attendentes 
non cffeliberosa feruiturc Dei, 
non mutato habitu mentem muta 
re,quafi metuentes, ne non vocati 
a Domino habitum libertatis prz- 
ripere przfumpferint,fcd feftinent 
atque inftent oratioBibus & hym- 
nis,pulíent ianuam pietatis Dei, vt 
przfumptuofa temeritas in deuo- 
tam feruiendi Deo voluntatem con 
uertaror,& fuperabundet Dci gra 
tia,v bi abundauit corum iniquitas. 
τ hocquidem dictum fit de illis 
qui ncc Dei timore » necamore ad 
religioíam Dei feruitutem. tracti 
funt,fcd alicuius tentationis impul 
fn venulati ,& quafi ^ tempeftate 
delati, magis vtique rentaturi Deü 
fi propofitum fuam deferant cum 
Hebrzis, qui nolentes pergerc ad 
terram promifíonis, fed in. ZFgy- 
pum regredi volentes , in cremo 
ceciderünt:ac non potius fideliter 
agere, & flrenué debellare cá He- 
brzisquicum Iofue,& Caleb tran 
fierunt lordauem. Solecenim cti 
in iftis hominibus Omnipotens 
Deus aliquando diuitias fuz boni- 
tatis oflendere,& facere occultam 
itabatrur effe 
bono 
tad fe - 


charitatis 
tranfeant libertatem,fine qua reli- 
gioía profcffio quid aliud eft , nif 
vanzíandlitaus profeffio? Chari- 


15 Apocalpfs Cap. 111. 


tas enim eft fumma virtus, & pri- 
mainrer virtutes omnes ; quam 
qui habet,nullius cget, omnt cum 
ca bonum. poffidens: Sic Icachi- 
mus. 


VIGES IMASECVNDA. 
Difputatio. 


Super illis vetbis:- -.— ' 


Dicis quàd diues fum, € locuple- VERS.i7 


tatus, cr. nullius cgeo: 88 nefcis 
quia tu es mifer, € m ifcrabilis, 
Cr pauper , C$ cpeur, € nu- 
dus. à; 


IVES &locupleratus 84 
rc&é dicitur, Amb ro 
fius a3 qutomnibus 
virtutibus pler.us y£- 

; δὴν ad culmen peife 
ü ionis exc-euic, Líte 
autem Praíul Ecclcfiz Laod:ccafis 
fe omnibus virtutibus cffc diuitem 
& locupletem. zítimabat, & nihi 
fead faluttm eternam acquiren- 
dam agcreoportere putabat; 
non recogicans illud quod dixit Ia 
cobus Apoftolus,Fidem fine operi 
bus mortuam e fle; & 1dco dixit ei 
Dominus, Nefcis quia tu mifer es, ὧν 
soiferabilis, cn pauper » ' ἐκεν ὍΣ πα 
dw: ? Miícerum enim dicimus qui 
vnacum paupertate & nudia'e, 
aliqua eiiam infirmitate premitur: 
Similiter & ifte Epifcopus mifer 
dicitir,co quod erar pauper virtus: ? 
tibus & bonisopcribus nudus , & 
animo vlrijs egro;& ad bona ager 
dainfirmo. 
, Andreas Cafarienfis exiftimat $$ 
iftum Epifcopum fuiffe diuittarum 
fecularium amatorem & fectato- 
rem,atque carum diuitiarum fidus 
cia,quafi nullius indigétem;fe bea- 
tum effe exiltimaffe: ficenim ícri- 
bit, Quemadmodum p 
us 


Ambrofrus 


labi ὡς 


9 ot 


$. Grego- 
rita. 


Differétia 
pauperta- 

tit elelor 
bornini, at 
1 repro- 


orum) 


Aà Ephcf. 


Ls Tbre 
mrum 3. 


"EY Difjutalio XXI& .... 


dusijs cui eum fumunt, ciere vo- 
mitum foleriira ego tc pcr verbum 
oris mei,velut execrabilem efcam, 
h ;fempiternum ; fupplicium ex- 
puam: Nam diuitiarum fpinis ob- 
fitus diuini" Verb! femen in te pra- 
focas: tuamquein rebus fpiricua- 
libus inopiamignoras,neque inte- 
riorum ociülorum: tuorum -cecita- 
tcm curas,nequc tuam a bonis ope 
pibus nuditatem confideras. Sic il- 
δ, Sed verifimilius. fic & gps 
Verborum contextu! D minum 
hic de fpiritali potius, quam de fe- 
cularijpauperrate atque opulentia 
fermonemhbabere. 0. 44 


$6 Beatusquoque Gregorius inli- 


- bro ὌΝ cap. :.fuper illis 
verbis Iob capitis 1. Ex 
preeedis egetiac; hunc ipfi K 
morans'ocum Apocal p! » vas 


nunc tractamus, pulcl 
de duplici eei egeta 
té;altera Electorum hominum,alte 
ra veró Reproboriüm: ΗΠ etim cü 
fe in exilio pofitos; 8 €elefhis patrie 
eternas diuitias quibüs ipfi carent 
cum aniio fiio repurent, in cerde 
"DRE t arque füfprrant ; illa- 
vim celeftium diuitiarum defide- 
Yio fláerantes. Contra vero Repro 
bi cetettes dinitias "nihil cürant*fo- 
ue mundi diuitias ardenter có- 
xifevtr, omnique ftudio & cara 
confz&antur;euas fi contigerit eis 
poffidere;nul'its feret indigentes: 
quafi beatos exiftimant;cum ipfi 
"tamen finereuera" pauperrimi at- 
ue miferrimi.G ij verba bac 
funt: EleQt hoc in exilio pofiti me- 
mores dii mike tri 
dc quibus illud Apoitolus dixit: Μὲ 
fiiatis quà fit (pe vocationis Dei, ὧν 
qua diuitis gloria -bárcditatis eius im 
Santis: pauperes feeffeagnofcunt 
& illas Pépyerub delicias coelc(tés 
 fufpirantes, in fua-gemunt zrum- 
na paupertatis. Talianimo δ fen- 
iu ie Ieremias fuitle oftendit, cum 
cixit, Ego vir videns paupertatem mod 
in virga indignatisnis eius. "Tunc fa- 
-né in virga indiguationis cius per- 


, 


161: 


cuffus eft homo, cum ex Paradife 
pulíus, veras interni gaudij diui- 
tiasamifit. Sed banc paupertatem 
Reprobi cófiderarc nefciunt; quia 
dum fequuntur ea quz confpiciür, 
cogitarc inuifibilia ncglicunt, quae 
perdiderunt: vnde cgeftas eorum. 
proprie dicitur, quia dum replen- 
tur virijs,virtutum diuitijs vacuan 
tur:ficucin cepto pe Pradicaro- 
ri Laodicenfis Ecclefie dicitnr, Di- 
εἰς quod. dines fumn, C locuples, (v nul-. 
litis egeo ncfets quia tu es pauper, c 
eacus , C nudus. Quafi dinitem fe 
afferit;qui per arrogantiam fancti" 
tatis extollitur,(ed paupcr eft,quia 
virtutum diuitias non habet; & ος- 
cus cft,quia non. videt paupertaté 
quam patitur,& nudus eft,quia.fto 
lomgrorisprdidipótiin peiuss. 
3 nec fe perdidiffe. cognofcit. 
C Beatus Gregorius. ὦ 


Ioachimus Abbas hec ipfa ver-87 ; 


ba Dómini di&ain Epifcopum il- 
lum Laodicenfem, qui fe tH 
& nullius indigétem putabat;apté 
conuenireait in bomines inuidos, 
cos pracipué qui religiofa difcipli 
nag & pcrfcétionis Euangelicz pro 
fefli obfcruantiam; inuidiz morbo 
laborant,& om n quiin cadem 
congregatione funt fupertores;aut 
certe pares videri quite. inferió 
res aurem. haberi nullo modo fe- 
runt.. Naturale,imquit;eft,inferio- 
re;inuidere fupetioribus, & often- 
tdarcíe coramalijs;ne illis effe im- 
parcs videantur:quicum fe dicant 
effe quod.non funt,erubefcunt ta- 
men agere quómodo (ant; ne Πιᾶ 
rodere videantur egeftatem. Sed 
ifti qui profitebantur fe primos cíf- 
fe, incipiunr cum rubore nouiffi- 
mum locum tencre.Qui enim vulc 
ad gradum altiorem aicendere, vt 
prius defcendatad humiliora ne- 
ceffe eft. Vetüm: qui ralem fe di- 
cit eTea priccipias qualis futurus 
erat in fine; nonne confufio eft illi 
declinare fe ad vitam humilem;qui 
fe paulo anté magnum effe fin 
bat? Sic, fic inuidia — m 
|. oiten- 


vachimus 


Lutà ταὶ 


ἘΣ τ, 


161: 


eítentationem , oflentatio con£u- 
fionem : vbi auem confufio , ibi 
trilliiaeft. Et quia nemo volens 
confunditur , agit ifte quantüm 
porctt ne confundatur, & laborat, 
«t lacus fit, aut certé videatur. Scd 
nemo poteft veré latus effe , quiin 
fe non habet, vnde queat sure ]z- 
tari : quocirca fimulat quod non 
eft, & diffimulat quod eft, X in.xan- 
tum. inuidiz comes indiuiduus eft 
peritus laudis & gloriz, qui & 
fpicenon minus quàm inuidia; lon- 
δὲ facit hominem a fenfu fuo , ita 
vt. non folüà 
etiam exiftimet fe effe quod non 
eft ; vc ciim vider aliquem plus quá 
fe honorari, noniuri & merito il- 
fius adícribat cui honor impendi- 
wur ; fed fibicui non defertur atfti- 
met derogari , atque iniuriam fie- 
ri; ficque fit, vt mens fuperba δὲ 
«oeca femet ipfam ignorans, & ho- 
norem fupra omnes cupiat & am- 
biat, & tamen vt poffit ad hono- 
rem pertingere ,laudari priuscum 
ceteris erubefcat,omnino fane dif- 
dimilisillius Propherz & Regis,qui 
dicebat, Elegit abiectus effe 1n domo 
Dei mei. Nec ifti funt.de numero 
illorum de quibus Pfalmiita dixit, 
€u paruulos Dominus: bumi- 
lintus fum, Θ᾽ liberauit me : fed de np- 
. mero eorum de qvibus dixit : 
so wes xelus (v contentio , 


p ftis δ fecun 
dum 


8i s deminem ambulaus ὃ Ha- 
&enus ex Ioa- 
'ahénibri 


míeeffedicat, verüm 


Im.Apocalypfis Cap. 111. 


VIGESIMATERTIA 
οτος Difputatio. 


uemadmodum alij fintinterpre- 
Ἕ tati verba illa "NER de 


Snadeo tibi emere à ime aurum igni 
τ tum probatum, vt locuples fias, 
e ve[imentis albis induaris , 
;vt non appareat confufio uidi» 
tatis tia. s Pun) 
! H 32 a ) 88 
Ὁ Vodin hocloco voca- 
tur aurum ignitum, 
malu interpretantur 
», Sapientiam, fiue 
i nior vnü de fepré 
els. cni lonis Spiritus Sácü, 
fiue £à que diui Verbi & facrarü 
Scripturarum fcientià córinet: Sic 


intc t Ambrofius dreas, 
B.Gregorus,& Primafins.Alij no» 
mine & fimilitudine auri fignifica- 


ri puis charixarem fernentem, vcl 
? um Chyifinm igne paffonis ia- 
ammatum ; Audiat Lector quem- 
um Amb: ofius interprete- 
zur Sapiendam: Per aurum,nquit, 
Sapientia intelligiuur , ficut ícripci 
elt , Thefanrus defiderabilts requiefcit 
án ore Sapientis. Probauim dicitur, 
uia probatos & perfe&os reddit 
ientia cos quos poffidet; Aurum 
ignitum ideà vocatur , quia corum 

mentes in quibus habitat sapiétia, - 
in Dei atque proximramorem ac- 
cendit.Er quia vera Sapientia ex di 
ninis Scripuiris accreícit, fimiliter 
etiam facra eloquia Domini dicun- 
rur eloquia cafta,& argentumigne 
examinatum;, & probatum terrz, 
δ parganumdepeiplum, Cala yo- 
«antur eloquia Dei; quia caftas mé 
tes à virijs reddunt, Dicuntur eua 
argentum igne examinatum , quia 
meutes ἄρῃς charicatis ab 

i ἢ gmnibus 


Prow.i31. — 


δ Greg. 


Preu.it. 


Nu 


V Difpatatio X X 1 ET. 


omnibus fordibus purgatas cxami- 
nant. 
rie Hebrzo eft(fe Ment Ὁ 


uas diuina $ Ifa iffe on 

eptcm videlicet virtutes, quibus 1 

omnia vitia purgangur: :quemadmo 
1 


dum gule vitium purgatur perab- 
ftinentiam , libido quic m, 
Dind cra ERN a, & alia mul 


τοῦδ per charitacem ,;& cete 
habent hoftes. fuos a : 
Yingun tei. aut vincun LH 


me qui vera: 


N ilis eft A da 
pi itat 


163 
excitaodicens,Cenrapifli venant 


"Dominus prabulit 
Mam sibi. Sic: Gregorius! φῦ κε biu 
Ὁ. Etenim veró,quod hic. apprila-90 
itum, -1ate tatur 
Haymo ;píum Chriftum ü 
igne nis infianimatum, vbi 
crucns eius charitas mirabiliter 
commendata cft;cum pro fuis eriá 
períecutoribus ὃς occiforibus 
rogauit dices,Pater sgno/ce illis. (: 
Musiwice fidelium | fub nomine 
iftius Epifcopi Laodicenfis dicimur 
Suiadeo ribi emere à me aurum igmtum, 
probatum, id autem efl; Si vtszbun 
revirtutibus, ftude imitari paz 
tentiam. & nianfuetudinem,: & 
; quam in fua pallone 


gior; feruéu r0ignitum au» Ghriflus oflendit;fiue cumá Deo 
rum dene nem ΡΝ flagcilaris: hominibus 
verbum ignecxploratum di. iniurias & damna pateris,vc & ip- 
dumque.r um. Perhocenim féaurum fias incendio tribulatio- 
cordi. tuo eiuímodi thefauruscon- nisdeco&um atque probarum;iux 
τὰ illud Pfaliniflz, Probaffi: nes Deus, 


E er,qui nec yiolari;nec eripi tibi 
τ; glsiuei nepiemdida VIE 
peer ola ; qua. nuditas & τῷ npe 
do quam, ^E p: Ree con max ico 
tec edkur. Eodem: peétat inrerpreta- 
tio Bcati Gregorij qui lib 4: Mora- 
lium cap-3 $- fuper illis verbis Iob 

US LeruJ a Cum Principibus qui 
Peffident aurum. s demos 


PUE. vf aurus a 
, dis Fequuefcit án ore 
bempe Sapientiam 


ecauru 


nequaquam ifi Ecclefia d 


ceretur. t 


mere à me 


tiem Aurum 

quippe era Me aecpttia 

E 
ic » * 


pra 


NR AD 


nos »spiens. 


Fk: 


igne nos examinat: ficut. examinatur 
argentum erar izussirai 

ignem (n nquam. Poffumus 

dep ai igne probatum EAR τὴ 
gere charitatem,quam qui habue- 
rit, omnibus dirabitur virtutibus; 
Ipfzenim cft rádix omnium bono 


tem habere poteft. εἰ 

His cófona Rupertus Ἔν Βοςρι 
loco (ctibit: Hoccibi fare 
dir, Dixit Laodiceafi Epiopo] 
pous,ieiro quod ego diues fum 

& quod in me funtomnes theíau 
Ícientiz abfconditi;tuautem pau- 
pet es; Siiftud fcis, eme ἃ me au- 
rum fapienue ignitum ex charira- 
te,probatumex fide per charira- 
tem operanté: Hocautem ; rum 
emt pretio venie e "iugi 


Eccl, x. 
Hayme. 


Lucis 


431,902 


Agi 


zd 
B2 5n.i 


arma. 


164 


memoria propriz fragilitatis, íem- 
per cogitando & confiderando 
quid ex te fis.& quid a Deoaccepe 
ris: ficenim me cn fics; addita εἰ 
bi gracia, & calcltibus auctus bo- 
nis; & vettimentis albis induaris; 
non ex operibustuis, fed ex diui- 


" nz gratia largiuonis, Pfalmiftadi- 


Pfalm.31. 


loachimus 


P/alm.1i18 


Óó Ut 


Pgon.ar. 


Pí/alm.1g. 


cente, Beati quorum remiffa funt ini- 
witatcs, Un quorum (εἶα fune peccnta; 
D owasiin cni non tmputauit Dominis. 
peccatum. Ita fict, vt non apparcat 
counfufio nuditads tuz: quod (zné 
nennullis euenit: qui propter ela- 
tionent mentis inciderunt in ten- 
tationem. & confufibilem corru- 
ptionem carnis. Huc icm. perti- 
nent;quz Ioachimus in explicatio 
nehuiusloci fcribit, Charis; in* 
quit , eíi ignis verus ex auro hoc 
ignito procedens,hoc eít,ex ignito 
eloquio diuino, dequo dixit Pfal- 
mifta, Fg minmeloquium. tuum vebe- 
mener, Cn ferunus tup. dilexit illud. 
Videtur entm aurum pertinere ad 
fapientiam;ignis aucem ad charira 
tem; vt quemadmodum ex radio 
calorem ita de fapientia in- 
relligamus procedere charitatem. 
Hac eft enim aurum ignitum , & 
thefaurus defiderabilis requiefcts 
im ore fapientis: hac eft przceptü 
Domini lucidum; illuminans ocu- 
los: haceít veliimentum operiens 
multitudinem peccacorum;Sapicn 
tiam dicojnon Szculi,qua mentem 
fuperbia inflat; fed fapietiam que 
ex Deo cít;quz non poteft in. 
ες fareànimam, quiacon- : 
πον rjunéam habet fecum 
charitatem , ἢ 


20329 
* Lupi iun 

: Lam e deodq. 5: 

t, "n ΠΟΤ 3816455 qd tr:21 
custo ea 37 2:2 71 


£5 t" 


^"(T 


EL 


| broen, velfi : 
eh his re oie 'Sedeuim 


ἐρίοις ει: 


InAMpocalpfis Cap. 11 T. 


VIGESIMAQVARTA 
. Ditputatio. ; 


Quo pretio poffit emi aurum chari 
tatis cy fapicntta. | 
ETERVM fupradictig 

Auctores 'quzftion 
mininéleuem hoc in 
locofufcicaut fuper il 
lis verbis Domini «^ 


Suadeo tibi. cmere Àmne 
aurum: ignitum ; Siue en'mperaue —- 
rumignimin: intelliggenr diuina fa 
pientia;fiue charitis,heutra profe- 
&o videtur emi poffe: Sapientia 
enim nullo condigno pretio zfti- 
mabiliseft, teflance hocipfum Bea 
toIob verbis illis , Nefzi? Pemo gre- 
tiu9h tina. V bi pluribus commemo 
ratisquaz pratiofiffina videntur a- 
pud homtnes oftendit, nullum co- 
rum effe μοῦ cendignum. preriü 
fapiencig. Claritas porró, cuim fit 
velipfa frase gratum faciens. vcl 
infeparabi!is eius comes,non 
vllo emi pretio,id eft, nullo 
lomihis condigno merito acquiri, 
ienim gratia , vt argumentatur 
Apoftolüs; ergo tion ex opétibuss 
alioquin gratta. non effet gratia , 
vt qi propterea gratia nomine 
rürquiagratisdatur, ^^ ^ 
- Hanc queftionem ponit Ambros; 


* fiusin Commentario huius loci ; 


éamque in hunc modum: : 
dicat, New 


quitimet, iden 
aum 


CTUM 


Joan. s. 


Locus Mat 
thái 25. 


Luc 15. 


2 «d Cer. $ 


Tonn . rt. 


94 


sv oGifuritio X ΧΡ. 


autern timet non eff perfectus in charita- 
te, fed quod. fapiéntiam poffidere 
kan incipiatqui pro ea pretium da 
re cepit: Pretium autem eius ell τί τ 
mor Domini,renuntiario vitiorum 
compunctio cordis,lacry mz, & o- 
pera mifericordiz. |... - Mq 
Ioachimusq:.oque eandem po- 
nitquaílionem atque diffolnit ita 
fcribens, Vtrumque donum, & ía- 
picütie,& charicatisa Deo eft; per 
cius gratiam datum gratis homini 
nec mcrito operum etus compara- 
mim. Quomodo igicur, fi hoc. ve- 
τῷ efh,dicttur hic emi a Deo, quod 
enim emitur, iuftopre:ioacquirt- 
ur?S$ed non. purabitur iniqua ta- 
lis emprio;fi prij eius qualitas:eíti- 
mabitur. Quale fit iftud pretium; 
Beatus Ioannes. in Euangelio fuo 
ludicauit dicens; Gratiam pro.gratin 
dedit pobis, Ecce, habes congruum 
preuuim;quo i(tud dorum emis , 

vodaliter emi non potefi. Prota 
ento enim. minoris gratiz quod 
übicreditum εἴ, quodque bene 
conferuatum quodammodo tuum 
proprium. factum. eft; darur. tibi 
amplior graríaquam non habebas 
vt fatillad. quod. fcriptum eft; 
Qui babet. lus babebit, C qui non ba- 
bzt,etiam quod videtur babere, γε - 
trabes. Sic in Euangclionegocia 
riiubemur;vt negociantibus nobis 
in accepta Verbipecunia, fructus 
accepue gratiz augeatur & cref- 
«at; Verum hac negocio fic 
apud Biomines, illa vero qua fit a- 

uc Deum;multo dignior & quz- 

uofior eit. | Sicut epim cum ver- 
bum Dei hominibus pradicamus, 
lucrum animarum apud illos. ac- 
quirimus; ita cum pcr contempla- 
tionem menre excedimus Dco, do 
num Spiritus fancti abundantius 
promeremur: Torum. tamen hoc 
pergratiam Dcifit, quia grauiam 
pro grada datnobis. Sic,fic diitri 
«usillefencrator, fed pius, fuadet 
quidzm pauperi eme:c aurüm a fe 
non qune proprijs opibus , fed 
preabus, atque his euam ab ipfo 


τ 


165 r 
infpiraus;fciens vtique quia. ficuc 
nma τὰ ifla deck die aif ip- 
Rosilaefiimcm i etium 
aliud effe non po nifi quod ab 
ipfo datiim eft. - t t T 


mas Anglus Ordinis Pradicatorü 
vir; vcex omnibus — exi 
fiimare licet, valde pius ,& bene in 
"Fheologia Scholafttca,& fiudio fa- 
cre Scripture verfarus & doctus: 
Scripfit. Commentaria in Gene- 
fim,& in now Epiftolas Catho. 
licas;& in-hunc. Librum Apcca- 
lypfis, que falfo infcripta nomini 
Bcati Thoma Aquinatis vulgo ἔς - 
runtur,vt nosin Prolegomenis ro 
ftrishuius libri oflendimus. Hic 
itaquein Commentario huius loci 
ad tuprad:Camquaflione:n ita re- 
Ípondet,Neque gratia hominis me 
ritis poteft emi;quia, vt nomé eius 
fcnat,graus datur:nec fapientia vl 
loc& pretio: aftimabilis, dicente 
Iob, Nefrit. £omo preiium eius. In 
Locitaqueloco verbum emptio- 
risnon proprie, fed large accipt 
tur: fignificatur enim i(io ver 
Emendi, quodimagna debet ho- 
mofacere, & multa de (uo confer 
re, vt idoneus fit ἃ. Deo :accipere 
ifta dona. Sic crgolocutus eft Do- 
minus, vtexcitarer hominem ad 
hv de pa induftriam bibis. fui 
arbitrij, per quam, iuuanteipfum 
Deo WA difponatur ad cotipui- 
randum fapientiam & charitatem 
quz difpofitio velut quoddam pre- 
uum acquirendi ilta dona reputa- 
tur: Iuxta quem modi m loquendi 
edam incelligédum eft illud quod 
fcriptum eft Pronerbiorum 2 3.V «- 
ritatem eme. 


- Vixiranteannos ducinialho.o: 
yere 


Thomas 
Anglus. 


Icb 18 


- Dionyfius euam Carthufianus, SÉ Caribafin 
nus, 


& quattionem hanc & folutionem 
eius ftrictim atiigir: Nomine enim 
auriigniti poffe intelligi exiftimac 
“ὃς donum Sapientiz diaine & cha 
ritatis; hanc porro hom 
ἀπ᾿ peccato mortali eft dici emereá 
Dco,n on quidem proprie loquen- 


inem qui 


"oth 


DS «WT 
' . N 


Iob 28. 


Prou. 8. 


9. Gr'go- 


TINT. 


Keelef. t» 


* 


166: 
to pro ea; poffe tamcn aliquo mo- 
do emi dando precium; fi non:/con 
dignum;aliquo ramen modo con- 

ruum & codecés: Pcccator entr, 

cut primam gratiam, ira quoque 
rimam charirareni mereride con 
pem non poteft;aliquo tamé ao- 
do mereri eai potett de congruo: 

Similiter donum Sapientiz;fccun- 
dum Iob, nullo corporali pretio ΔΒ 
ri,velargenti vel pretioforurn lapi 
dum condigne zítimari poretl; af- 
firmante hoc Salomone. qui dixit, 
Pretiofer eft Sapientia pis dpibus 
£m omnia qua difiderantür bie ποὴ νας 
lent comparari. Pozeft ea tamen quó 
dámodo emi a Deo fpiritualiquo- 
dàm pretio, peratfiduas nempe & 
pias preces,per ardenria: defideria 
per opera tuftitiz, mifericordiz, ὃς 
poenicentiz,per voluntariam pau- 
pertátem,omnium terrenorum bo 
inorum:contemptum, per abnega- 
1ionem propriz voluntatis, & con- 
tinuum ftudium perfectionis Euan 
gelicz, atque imitationis Chrilt. 
Beatus Gregorius, & Rupertus et 
fi quzftionis huius mentionem no 
fecerunt, indicarunt ramen quale 
fit pretiü;quo poffirà Deo emt au- 
rum Saptentiz atque: charitatis: 
"Aurum ignitüm ( Gregorius 1n- 
'quit loco fuperius citaco ) emimus 
à Deo,cum accepeurt Sapientiam 
ab ipío;priuseiobcdienusm: prz- 
"bemus: Adquem contraétum fa- 
ciendum quidam nos Sapiens exci 


tat: dicens, Ceneupifli: fapientiam.fer-. dictu 
NA THAWÁÍATA 


ὦ Dominus prabebit illam 
tibi. Rupertus veró prezium quo 
ἀπ aurum emitur, ait effc piam 
confeffionem, ἃς iuzem memorià 
propriz fragilitatis & continuam 


"o [ à fe hom 
r: qud iem P !0 fcopo 
p 


“ἃ ex val In 


Εν τὰ hunc Apocalypfis rractarüt, 


'€os παρειῶν δῆς ἀν gra c 
yel Sapientiam. ,vel charitatem 


dom auteg) iftud aurum ematur 


velipium Chriftum, aspire 


Io» dpovalypfis. Cab. 711. 


Deo; duobus modis explicuiffe: Si 
enim intelligatur prima charitas, 
ἂν vna cum prima gratia infun- 
iturhonuniin prima eius iüftifi- 
catione; hanc dixerunt riot emi 
Deo, "proprié. fumpro vecabulo 
emptionis, quia-non poteft pecca* 
ror dare pro ea iuliem aliqued &. - 
condignum pretium. non enim po 
teft mereri de. condigno primam 
gratiám & charitatem. S1 ramen 
verbum emepdi amplé fümarur ; 
& pretium incelligatür non condi* 
[apa βὰν congtuunr & con decens 
dicipoteft gratia & charirae ali 
- modoemta Dco;quia liceth 
enrur gratis,quia non dantur ob 
condignum aliquod hominis meri 
tum ad ca ipfa ramen comparanda 
neceflaria eft hominis praparatio 
per motis fidei; & timoris,& poc- 
nitentiz fa&a,proue  iensa hbero 
hominis arbittio;fimulque ac pra- 
cipuéa Deo; per mulriplex auxi- 
lium fuum praüeniente - iuuante- 
queliberum hominis arbitrium. AT 
ing ntettirt Age D it intel 
ginon quidé prima €haritasfed 
elürhker ikaecbpeedicrSa ide 
feruor,& perfectior Huiufmodi au 
tem. charitatem homo iam iuftus 
ἰὰ dicirir emere, τὰ eft, mere 
ri 4 Deo: ex gracia enim ἃ habet, 
& faciens, & trequérans bona ope 
rade condigno meretur chartratis 
iacrementüm & perfectione fecun 
dum illud celebre Beatt Auguifini 
ictum: Charitas mereuraugeri; 
vtaücta mereatur perfici. Ec v tra^ 
que quidem Ifterpretatio vera 
ett; fed prior tamen huic loco 
aptior & congruentior eft ; Hac 
enim verba Dominus εὐ δ οὐ, d 
A4 ) ; d uem- 
τοῖς in peccato mortali, faris iudi- 
cant verba illa Domini: Nefei; quia 
wifer es, Ὁ miferabilis , er pauper, δ' 
eacus, & nudui: "ergo ignitum au- 
rum quod emere debebat à Domi- 
no, fignificabat primam charica- 
tem,cuiüs nullam ilic m ha- 
Autto 


pm o 


: 


VERS.18 


Duplex mo 
des , quo 
Deus mo- 
set animi 
bominic té 
gum per 12- 
“εἰ ἔπι. 
etus, tit per 
voluntate. 


89 


co Dipstatio Y XV. τ 


Auctoribus fiper hoc loco Apoca- 
lypfisdifputaca,quibus etiam non- 
nulla ex noftro fenfu & obíeruatio, 
nc adijcere nobis vifum eft. 


VIGESIMAQVINTIÀA 
Difputatio. 


Ponitur Auctoris explanatio corun 
' dem illorum Domini verborum: 


$uadcotibi emere ἃ me aurum s. 
ignitum, € c. 


Roximé fuperioribus 
verbis indicauit Do- 
minus Laodiceíem il 
Alum Epifcopü tripli- 
οἱ morbo [εἰ malo 
Íptrituali fuiffe obno 
xium, Paupertatis, & Cecicatis, & 
turpis ac probrofz Nuditatis . Nüc 
at pius & mifericors Dominus,hu 
manzq; falutis con fultiffimus atq; 
amáuffimus; triplex tribus llis ma 
lis difcitiendis penitus; tollendis 
remedium offerc efficacrífimü. C ó- 
trà Paupertatem.n.pndendamque 
'"nuditatem ait , $sadeo tib: emere à me 
aurum ignitum, vt locuples fase vefli- 
mentis albi: induarir,vt uon nppareat có 
fufio nnditatis ra Sanandz vero c 
eR τ του MEA d oculis coníu- 
Jens ait , Et cóliyrio inungeocuos tuos, 
2t videas . Verüm nobis verba illa, 
Suadeo tibi emere à me Aurum unitur, 
diflincte per parces, & attente con- 
feti & penfitada funt: Ac pri 
mo quidem fuper illis verbis , $«a- 
leo sie duima nercat Lector »Qqué- 
admodum Deus interiori motione 
hominem qui tacetin peccatis,mo 
uere folear,vtà peccatis fuürgere,& 
ad quzrendam , & comparandam 
Dei gratiam tendere velit: Hoc.n. 
Deus facitduobus modis, V no mo 
do per motioném atq; illuminatio- 
nem intellectus , excitando cum ad 
confideran dum peccati*miferrimü 
ftatum , & iuggerendo ci, rationes 


es 


xz 


fuaforias, quibus perfnadeat ab co- 
ftatu diícedere: Ollédit.enimintel- 
le&tu maxime pudédani peccau tur 
piudinem 116; feditatem,& ingfti 
mabilia dna, horrendumq4;in pec 
Cato permanentis anima periculü 

Ex acuerío aute , cidem SPRHER- 
tac in eius intelleé&u admirabilem 
decorem. ac pulchritudinem ἃς in- 


coparabiles diuitias atq; vtilitates- 


gratiz Dei. Has porro fuaforias ra- 
ugncs 1n potcítare hominis eft vel 
repellere ἃ fe , vcladmittere & am- 
plecti , diuine fuafioni & vocationi 
aflenriédo,& obediendo.Sed illud, 
ἃ fe folo facere; hoc auté,per fuum 
quidem liberum arbitrium, fed. nó 
nifi gratia Dei przuentum & adiu- 
tum;facere poteft: Etad hoc quide 
genus interioris motionis Dei;quz 
intelle&tum hominis attingit , per- 
τίη σης illa Domini verba:Ssadeo ti- 
δὲ emercà me aurum ignitum. 


Alter modus interioris motionis 99 


diuina pertinet ad volun tatem ho- 
minis , quam Deus non folum mo- 


auet,vt loquimur in Scholis,obiecti- 


u€, perintelle&tum reprzíentans ei 
quz incitare eum pofüint ad odium 
peccau,& amore & defiderium iu- 


αἰτία & gratiz Dei , non folum;in- 


quam , hac ratione Deus voluntate 

minis mouert,veriü δὶ cfEcienter, 
inclinande ad bonum amandi per 
indiram a fc ipfi voluntati pià quan 
damaffzátione Se pionEfonk ad 
bonum;quz tamen talis cft,vc cam 
homo per li 


non fequi ,à [olo cfl libero homicis 


arbitrio; fequi vero;& à liberoarbi 


trio cii finiulá; ac przcipuca Deo, 
qui fpeciali auxilio fuo przuenit,& 
adiuitliberumarbitri.m. 


liberum fuum arbitrium. 
poffit velfequi, vel non fequi : Sed 


Preclavz 


Quéeautem hoc locodocuimus 100 maximeg, 


dcinteriori mouone qua Deus ho- 
minem peccatorem prauenit, vt 
eum à peccatis remoucat,& ad gra 
riam'iuam accipiedam mouecata-- 
ue promoucat; earosa B.Augu- 

ino didicimus , qui hac ipfa dere 
in libro de Siria Pen C34. 

: πὰ S. ius 


obf cruan da 

B.Auguf?i- 
Ou mecum 
de ode 3 
-quo Dep 
memet 4η1- 
Kk ρα» ors. 


. Ὁ 


Loecusi. ad 
Cer 4» 


168 


faris diflin&é & luculéte differens 
ita fcribit : Voluntas qua vult ho- 
mo credere Deo, non :deó tantum 
tribuenda eft diuino muneri, quod 
ipfa ex libero arbitrio eft, quod πὸ 
bis à Deo naturaliter datum & con 
creatum efl , vcrum etiam quia vi- 
forum fuafionibus agit Deus vt ve- 
limus & vt crcdamus : Hoc autem 
facit Deus fiue extrinfecus per Eua 
gelicas predicationes ὃς exhorta- 
tiones , fiue intrinfecus , vbi remo 
habet in. poteftate quid εἰ venicin 
métem : fed ifijuímodi vifis & fua- 
fionibus diuinis confentire & dif- 
fentire propriz voluntatis εἴ. His 
ergo modis,quando Deus agit cum 
anima rationali, vc ercredat ( ne- 
ue evim credere poteft quolibet 
0 libero arbitrio, fi nulla ci adfit 
fuafio, vel vocatio, cui credat)pro- 
fe&tó-& ipfum velle credere , Deus 
opcratur tn bomine, & in omnibus 
mifericordia cius przuenit nos: Có 
fentire autem vocarioni Der, vel 
ab ea diffcntire, ficut dixi,prcprie 
voluntatis,cit. Quz resnon folum 
non infirmarillud quod dixit'Apo- 
fiolus , Quid babes quod non acceptfii, 
verüm eriam confrmat τ accipere 
enim & habere anima non poteft 
dona de quibus hoc audir,nifi con- 
fentiédo: ac per hoc,quid aeci rat, 
& quid habebit, Dei cft: accipere 
autem & habere vtique accipien- 
τὶς & habentis cft. Hzc Beatus Au- 
gufinus. — 
τοὶ Sequitur illud in verbis Domi- 
ni:Emeri à me aurumignitum. Qucm 
admodü homo qur in peccatis eft, 
poffit ἐπίετε ἃ Degaurum gratiz & 
charitatis , cum hzc à Dco gratis 
fine condigno aliquo pretio X me- 
rio hominis dentur , fatis in pra- 
cedeuti Difputatione fecun. . 
rias Autorum interpretationes de 
elaratum eftzad n uz ibi di- 
"διὰ funt , 3ddere in. praíens, nen- 
nihil habeo. Sciat itaque Ledor, 


effe ( vc Scholaftico verbo vtar ) 
inter ίς correlaiua.; quod enim 


cundum ya: 


TuAptcabpfs σαν. 11 1. 


emitur;ab aliquo id vendente emt- 
tur;& quod venditur;alicui hoc ip- 
fum ementi venditur:quamobrem 
eadem vtriufque verbi eff ratio, vt 
& in vocabulo Emptionis , fi pro- 
prié loquamur , intelligitur preti 
quo fiat: ird sig vocabulo 
Vendiuonis. Hebrezum verbum 
macbar Latiné fonans vendere,Ró- 
nullibi etam fignifícar,tradere:fed 
primaria & propria eius fignifica- 
tio eft vendere, per ane dn ti- 
men cius fignificationis deflesum, 
aliquando fignificat etiam tradere- 
Studiofo itaque diuinarum littera- 
rum vigilaté , attenteque confide- 
randum cft;quibus in locis proprie 
E fix pro vendere τὰ 
uibus in locis improprie accipi 
um fit proto AU At implicite 
tradere - Nonnunquam enim fa- 
cra Scriptura Vendendi verbnm 
vfurpat in ijs rebus in quibus nul- 
lum 1eperitur condignunr pretium 
refpondens venditioni , vt apud 
Efaiam , Gratis venundati effi .Quo- 
modo gratis,fi venüdati? non eri 
proprié venditur aliquid nifi dato 
pretio ; Sed venundari, didtum cft 
non prope » fed pro co quod eft 
fimpliciter vadit: 1n Pfalmo qua- 
dragefimotertio , Vendidiifi populum 
tugm [fne pretie , quta Deus Hebreos 
tanquam vilifimum mancipium » 
abiecerat pro nihilo ducens ; & 
addixerat feruitudi impiorum ho- 
minum , qui tamen nullo pretio 
nullisque meritis fuis apud Deum 
dominationem populi Dci habere 
meruerant - Ec in libro Iudicum 
fcripum eft , Vendidit es (. He- 
braos ) in mann inimicorum [uorum 
quz verba explarans Sanctus Au- 
peru in Quzftionibus fuis in 
ro Iudicum in quaftione deci- 
mafeptima , confirmat idipfum de 
impropria verbi huius ( vendere ) 
vfurpaticne nonnulli pofita in $a. 


a funt huiufmodi 


it hu τ Quarti 1o.er 
cor dixerit mane 


, Vendidit cos in mama 


inmicorupn fa0rum — intel ἡ 


gatur. 


B 
w 


δ: 
τ 


cris Litteris. Beati bver- — 
duoilla verba , Emere , δ Vendere, b Beati Auguftini ver. 


2. Petri IE 


: L Difpstathy. X ΧΡ, X 


Ygatur pretium aliquod ab inimi- 
«is datum efíe Deo, vt traderet il- 
Iis. populum Hebrzum  Similiier. 
in Pfalmis fegitur, Vendidifli popu- 
dum tuum fine pretio. Et apud. 1íaià, 
Gratis venundati eitis, ὧν fine argenio 
redim mini. re ergo dicuntur 
venditi,fi gratis & fine pretio tra- 
diti funt, & non potius dicuntur 
donati? Ἀπ forté Scripturarum 1o- 
€utio efl,vr venditus;etiam qui do 
natur dici poffit? Hic autem fenfus 


. eft optimus in eo quo di&um eft, 


Gratis venundati oihis: ἃς sg £tiá, 
xeu fip fnm fine prz tio, 
ques Is er Hebraü 
us tradiderat, 4mpij erant, nec 
Deum pié colendo , Hebrzos fibi 
tradi Dco meruerant,vt ipforum 
cultus Dei,tabquam predium illius 
vendittouts & traditionis effe vide 
rctur. Quod veró additum eít, £t 
fins qugents relim:mini , & non di- 
Xit ( fine precio) no vacat myíte- 
rio; fignificatur enim pretium re- 
demptionis humani generis, de 
quo Beatus Petrus dixit, Non cor. 
ruptibilibus auro vel. argento redempti 
ilis, fed prenofo [angue quafiogni 
immaculati. δὲς Auguftinus. 


τοῦ. Emend: quoque verbum etfi 


fropriétumpum: f ificat, perío 
uto digno pretio. aliquid fibi ac- 


"o 4uurerc,interdum támen indiuina 


: € 
- ρον; 


Scripuira ponitur in1js rebus quz 
ne no pretio cumparantur 
Huius vero μηχα rilluftre 
occurrit exemplum in illis verbis 
aig, Venite, emite abfque argento, tv 
abfque vlla commutatone vinum Cv 
Iac. Vbi illud, Sine argento,Cy ab/que 
tatione, Idem fignificatatque 
pretio. Sed que emi | 
dicitur, quod fine pretio & gratis 
datur,emptio enim relationem 
habetad. preuum?Sed dictum ctt, 
enite, non proprie,fed pro co quod 
cit accipité: Quanquam hac ver- 


7 dbaaluorem habentinrellectum: fi- 


gnificant enim do&rinam & gra- 
tiam Euangcelicam, qua menres Iu 
florum alunwir ad. vitàm aterná: 


*." 


169 


Et fortafsc per vinum fignifcacue, 
nutrimentum fpiriuale hominum 
e&orum; perlac veró,coram 
qui paruuli & teneri (unt in ferni- 
ute Dei. Hzc autem gratia Euan 
gelica datur homint fine pretio,no 
uidem omnino , fed fine rio 
cius predo:datur tamen prerio, ὃς 
merito fanguinis Chrifti, dequo 
Paulus dixit, Empti effis pretio magne 
Glorificate, (δ᾽ portate Deum in corpore 
vefiro. Kcipcótu itaque hominis 
qui iufitficatur, datur iuftiuia gra 
tis & fine proprio etus pretio:refpe 
&u tamen Cnulfli non datur gra- 
tis,fed ob pretium atque meritum 
fanguinis eius, Quocirca. Paulus 
qui dixeraciuftificari homine gra- 
inuó adiunxit, /» Chrzifo Ie 
u,qué dedit redumptiouerm pro peccatis, 
po^ hacde re pluribus alioin . 
loco differuimus. Videat Le&orin : 
fecundo Tomo Seleétaruim uoftra- 
rum Difputauonum fuper Epifto- 
là Beati Pauliad Romanos XIII. 
Difpurationem in capar tercium 
cius Epiftolz. ATE 
Ceterum fcire conuenit, etià 1 
cum, emendi,verbum non proprié 
fumitur, haberetamen lateniem ; 
fignificationcm Bicohs peri vel 
M inei reiquz fimilitudinem ha- 
bet preuij, per quam rem com- 
aratur id. quod emi dicitur.Ta- : 
eni cerie fignificationem. ὃς in- - 
terpretiationem. verbum, emendi. 
habere videuir apud Salomonem - 
in illis v à Veritatem eme, (n 
me) vendere fapiemtiam. Sapientia - 
profe&to, (i proprié loquamur 5. 
ncc vendi, nec eoi dici poteft. 
ua ter LXX. Interpreres in 
i EVBR e eius loci pro. verbo 
Emendi, pofuerunt verbum Pof- 
fidendi, fiue acquirendi, in hunc 
f:nfum pir rea cp illum , 
Veritagemn pofide, fme acquire , ev 
fapientism ne. repudies, fiue abjcias, 
Plustamen nefcio quid energia 
habetia coloco verbum emendi, 
uod pofuit Latinus Interpres: 
Ignificare guia vent ko a 
1 


αἰ 8d Cor. & 


Ad Rom;3. 


Le? Prou, 
2}. 


Primas - 
δ4}.7..- 


Ma. 53535. 


$36 


fapientia opraibilmis , & retiofius, 
& carius, cmniaque effe iiobis fa- 
€ienda ,.& perfzrenda, etiam cunr 
detrimento & ioctura bononim té 
poralium, dum tmodó talilabore & 
difpendio fapientiam céparare pof 
fimus;nam & alibiipfe antcá dixe-- 
τᾶς. Melior eff fapientia εἰν pretiofif-- 
imis , i» omne Mop ei non pote? 
comparari & in libro Sapientiz fcri- 
ptum eft, Prapofni fapientiam rcgnis: 
e diuittas nibil cffe duxisn comparatio. 
ne illius:, nec comparaui ilii lapilem pre-- 
tiofurn quoniam omne aurumin compa 
ratione illius- arena efFexigna, Studio-- 
fusiraque- cupidusque percipiendi: 
fapientiam ,. fimilis effe deber illi 
puangelico negociatori- quzrenri 
bonas margariras,qti inuenta: vna- 
etiofa margarita,vcpdiditomnia: 
a-fua , vc eam fibi compararet. 
Ergo prima gratia , & iuftitia .& 
charitas, quz homini datur in pri- 
ma cius-iullificatione., licet detur 
cigratis., id autem cft,fine condi- 
gno cius prctio & merito ,inon ta— 
ané omnino gratis: multiplexenim 
& laborrofa cooperatio- hominis f-- 
cedens iuftificattonem,& prepara- 
το εἶπ per motus fidei, fpei ,-dile- 


In Jprcalypfts Cap. ἜΤΙ. 


"Miis verbis nihit effe nobis debere 


VIGESIMASEXTA 
| Difpatatio: “ 


: Super illis verbis ^ ^ 


Et collyrio inunge oculos:tuos 
»t uideas . 

Ollyrium vox Grz- ἴδ 4: 

ca eft, fignificans me 

dicamentum' quod-- 

dam curandis oculo-- 

rum-morbis , preci-- 

puéauté lippitudini 

códucens,de quoeft illad Horatij:- 

»' Hac orulis ego nigra meis col-- 


LT dllinere: NOE ; 
rvarijsautem collyriorum có: 
pofitonibus ad diuerfos oculorum: 
morbos-accommodatis copiosé-di. - 
fertéque Cornelius Celfus difpu-- 
tac in libro 6.cap.6. 

Sed quid hoc loco Dominusnoz 
mine,ac finrilirudine collyrij; & vn' 
&ionis oculorü fignificare volnit ?* 
Várizifunt auctorem Interpreta-- 


VERSi$ 


* dionis,poenitentiasac cimoris;qua'- tienes. Prima eff Vi&torini, Prima- 
- pparatioeft neceffaria; vc animu fij; Bédz,& B.Gregorij.per vntio- 
D Toasinis idoneus fiat ad capeffen-- nem Collyrij obíeruantiam man-- 
τ dam iüftificacionis irtociania datorum Dei, & exercitarioného-- — P'tfatla-- 
; «uam, tam-operofa hominis prepa. minisin bonisoperibusfignificarii v5... 
. ratio, fimilitudinem quandam ha-- Inungeoculos Collyrio;inquit Vi- 
| bet prerij & meriti;quod appellant percuindas. "rin Xa e ado i 
f Theolog] mertruntdc congruo. Ad- prurarum cognofcis , huius etiam: 
.  hanciraque, quam diximus ἢν. opusfacereconeris. Monetnos his* 
* — cgnificauonem-atque-intel- verbis Dominus; ait Primafius; in-- 
ined stikio Quis sumas an rtr deidee s 
rigenda- eft- in. hoc^ eruanda praecepi Dei , Pre ceptü- 
dio mscr pw Ju enim Domini lucidum,illuminans- 
^ fentemiaad: — -— ocu*tos.Beda quoque , Collyrio, in-^ 
«ον laDe- quit , oculos inungere,cft per exe-« 
^— mini ; Smadeo tibi erie- curicnem boni operis;diuinz Scri 
- re à me amrum— prurz intelligentiam promereri . - : 
(o égnitum - * ^ Verüm de lippitudine fpiritua-10$: B Greg. ue 
ul li ;, & Collyrioad cam (anandam;. — Dippaudi- 
luciulenta- extat. Βεατὶ Gfegorij iri 
in pPrimá. parie Cura: Paftoralis ,. 
— T eapite- L3 
*- 


577 Difatais X YVI 


itevndecimo difputatio: Li 
ὌΝ eft,inquit Gréfolius, pen 
£enium ad agnitionem veritatis 
emicat,fed hoc ramén carnalia ope 
ra obícurant. In lippis dei ocu 
lis pupilla fanz funt, fed humore 
defluente infirmatz mne craf 
feícunt; quz quia crebra infufione 
atrenuanturs& acies pupillz vitia- 
tur:Sunt nónulli , quorum fenfum 
«carnalis vité'operatio fauciat ; qui 
videre recta tubciliter per ingeniü 
poterant, fed vu prauorum aétuü 
€aligant: Lippusitaque eft, cuius 
fenfüm natura exacuir,fed conuer 
fationis prauitasconfundit: cui be 


ne pet Angelum dicitur, Pond 


inunge oculos tuos. vt "videas, 


rio enim oculos inunginius vt vi^ 


deamus , cum ad cognofcendam 
veri luminis claritatem ; intelle- 
&us noftri aciem medicaminebo 
rzoperationis purgamns. Albugi- 
nem verohabert in oculo, qui veri- 
tatis lucem videre non finitur; 


quoniam a ntia fapientiz ex- 
€ecauur. Pupilla namque oculi ni- 
gra videt; albuginem veró habens 


nihil videtzquia fi quis ftultum fe 
peccaioremque inrclligit, cognitio 
nem intima claritatis apprehendit 
fin autem candorcm fibi ve] iufti- 
tiz, vel fapientiz attribuit, lucem 
fe füupernz cognitionis excludit, 
de us dixit Apoftolus ,. Dicen- 
ter fe effe fapicnter flutti faci funt.Ha- 


&tenus ex Beato Gregorio. 


Ambrofius 306. Sccunda Interpretatio eft Am 


brofij, qui Collyrium inzerpreta- 
tur poenitentiam &, compunétio- 
nem cordis: Per Collyrium,inquit 
uod caliginem ab oculis detergir 
drlicydias educit nitentiam & 
compunctionem in 
debemulicitie Veo reor ca 
ignoranrizà mente noftra difcutit 
€iufque oculos ad videndum quz 
fit retributio bonorum & pena ma 
lorum, acuit. Hanc interpreratio- 
fem fecutus Thomas Anglus,duos 
effe aitanimz noftre los,.alte- 
zum dcxuum; quo zterua bona 


171 
confiderantur, vndeamor Dei ac— 
cenditur in cordibus noftris: alte 
rum vero finiftrum , quozterna: 
fupplicia impiorum confiderantur 
ex quo tímoriuflitir Dei excita- 
tur, antmum a peccatis deterrens. 
Et quemadmodum, inquit, Colly- 
rium primo turpat oculum, & hu- 
morem ex eomalum fluere facit, 
& clarum ei vifum reddit: ita & 
cordis compunétio atque contritio" 
prius turbat animnm per rriflicià 
δ dolorem,& fic noxium cuacuat: 
umorem peccatt, cuius fignum. 
aliquando εἰξ rcfolutio in acry- 
mas , per quod interni animz 
oculi mundinürm atque claref- 


᾿ Tertia Trterpretacio;ett mu- 167 n ρον" 


perti, per Collyrium intelligentis 
iret e, nilitatiss Collyrium;' 
inquit, quo vitia & morbi oculorü" 
furganturatquefinantur, Humi- 
rats virtute fienifica: hzcenim 
paruulos adiuuat, vt ea quz fapien 
tibus& prudentibus abfcordita 
funt diuinarum rerum my ficria,il 
lis a Dcoreuelentur. Reété igitur 
Epifcopoifti 1aodicenfi dicitur , 
Cellyrio. inunge ccules τον ὧν videas. 
id cít, cor tuum humilitate purifi- 
Cà,vt paupertatem tuam videas, & 


veras diuitias bonitatis D'cicogno- 
(eas. Hoius perfmile cit quad al] 
quidam aiust; verüm eculorü ani. 
mz Collyrium effejinfirmi;atis, & 
fragilitas proni: cognitionem, 
&fuiipfius contemprum ἃς abie- 
&ionem, qui enim in (e, tanquam 
ex fe,mhilboni videt, néc effe fen 


tit, is profectó per talem humilita- 


tis fpiritum fenfumque continuo 


fpirttualem vifum recupe: € 
r fuperbiam. perdidit. rone 
zc tércia interpretado vidéturad 


modum c erp i Epi 
Ícopus enim ille Laodicenus 


erniciofa fui ipfius ignoratzone - 


rabat: Cum enim effet reuera 
er,& nudus,& coecus;ipfe ta- 


Bien dinem femulliuique indigéa 


L3 Qut; 


IT 


Mattb. 13. 


«tX 


—h s 


ndrenss τοῦ 
MKerisbes, 


173 
uarta Interpretatio. eft. An- 
dree Cefarienfis ἃς Aretha,qui per 
Colyrim interpretantur bonorü 
terrenorunw peauriam atque con- 
temptum, & munerum defpicicn- 
tiam.Nam fi,vt fcriptum eft, Mase- 
v4 excacant oculos prudentium, Ergo 
€onremptus nminerum,;& defpicie- 
tia bonorum terrenorum eos, ad vi 
dendum quod kupaus & infaeit, 
aperiet. Quuinca Interpretatio eft 
eb EL. €a quideni imet, 
fed varias complexa huius loci ex- 
plicationes: Per Collyrium;inquit, 
poffumus.incelligere vel mortifica- 
tionem paffionum fecundüm illud, 
Si fpiritu facla carnis mortifícaneririsyvs 
μερὶς. vcl munditiam cordis , iu- 
sa illud. , Beati mundo corde, quoniam 
iff Deum videbunt . vcl imitationem. 
Chrifti qui dixit, wi fequitur me, 
non ambulat in tenebris, fed habcha uz 
men vit4 . vcl affiduam & piam legis 
dining meditationem , fcriptum 
enim eft , Declaratio fermouum tute 
rum illuminat, cr intelleum datparun. 
lis . vcl denique captiuitatem 1n 
le&us in obfequium fid tum 
enim eft , ΝῊ eredidoritis.nn iateili- 
gis. 


VIGESIMA SEPTIMA 
^.  Difputatio, 


Super illis verbis: 


Ego quos amo , arzuo Θ΄ 
Tes caligo. io 


pe:Non enim cft mos qoe yt 
,per- 


eun quem diligit quafi 


In, Apttalypfis. Cap. 1 1T. 


mittar inueniliter excolli, &euane- 
fcere;fed & amat, & idcó caftigat, 
& laíciuientem coercet;& quem in 
fantem lactauit, eum nimis verbo- 
futà atque inconfultum verberar; 
δὲ virga percutit. Dum itaque caftí 
ἐσ κόμα) quafi clauis in akum con- 
xis compungo , tunc profeétó ve- 
riusamo.Tafe eft hoc,quod ifti Epi 
feapo dixit Dominus,ait Rupertus, 
ac fi diceretur ei.Si te tanquá abie- 
iuniy & indignum,;at» 
quereprobum: iudicaffem, patien- 
ter ad tempus fuftinerem intquira- 
tes tias, vEte cum cercrisrepróbis 
vnafententia condemnarem . Sed 
quia,ficur Patriarcha Iacob Benia- 
min adolefcenrulü in fcneétute fua 
ita & egoin fene&ute Mundi geni- 
tum;przrogatiua dilestionis przfe- 
ro,non modó ficut multos, quibus 
iurauiin ira mea,ne intrarent in re. 
quiem meá , perire tenon fuílineoy 
verüm etiá pro ardore mei erga te 
amoris imperfeótü tc efle non fino. 


Haymo dicit Deum electos tra- 110 Hayme. 


Gare more pij & prudenus patris 
duos filios habentis, quorum vnum 
quem diligit , & fuorum bonorum 
haredem relinquereflatuit , duré 
tra&tat , in feuera conünet difcipli- 
na , delinquentem grauiter incre- 

at, nullum peccatum eius ditfimu. 

t & impunitum dimitüt , cibi, & 
potus, & veftitus , aliorumq; com 
modorum & benorum parciffimü 
ciconcedit vfum - Alterum vero fi- 
lium quem fibi hercdem non defti- 
nat fuz ipfum voluntati permittit, 
comcdendi.& bibendi licenuam. 
tribuit ,ad ambulandum quando- 
cumquc,& vbicumque volucritli- 
bertatem concedit « Similiter facit 
Deus,Iuftos multis & varijs tribu" 
lationibus affligens,vt poftea in ce- 


€ipiant . Contravero Reprob 
fuis voluptatibus & delitijs.volu- 
tari permittit, iuxta illud. ,- Die) 


ees cordis eorum. 
Ergo Reprobos qui nunc. S 
v 


: fée 
caufa οὗ 
quas aDeo 
flagellatur 
bomines. 
Lob i.f 2. 
Tob, 2. i» 
12, 
2.Cor. 11. 
Ioan.s. 


Macbsb.9 
AG 12. 


Jean χ'. 
Joan. ». 


Pron. 3. 


1τ| 


"br&os 12. crtans illud Salomonis: 


CV Diftalia X XY 11I. 


soluptatibus δὲ óblectametis gàu. 
dent,ererna marient füpplicia: Iu- 
fti autem qui riunc temporalibus 
acteruntur flagellis, 3b eterno funt 
liberandi fupplicio 5 & ad zerna 
pum ἀπο δῆς ndr:quia & viru- 

is qui óccifioni przparatur δε: 
rius pafeuis faeinari permittitnr. 

&inqueamtem modis,& ob quin- 
que eaufas Hacellantar homines à 
Deo: Altqüandbadaugénda me- 
rita, vc Iob ἃς Tóbias: vel ad cufto- 


diam humilitatis 2liarumque vir- ἢ 


tutum, vt Paulus: velad peccatorü 
preteritórum. cóorrepuonem , ficit 
paralytico dixit Dominus , Eccefa- 
nus facinus es, ian vide nprecer , me de- 
terius. fibi aliquid contivgat . vel non 
ad emendattonem,fed ad maiorem 
punitionem ram in hoc Mundo , 
quamin ífpüro, vt Antiochus & 
Herodes , in quos illud competit : 
Duplici contritione contere eos .. Vel ad 
maiorem gloriz Dei manifeftatio- 
nem;vtmors Lazari, & ccecitas Ce 
ct nad, Verüm electi, quocum- 
que morbo flagellentur , melio- 
res per ipfa flagella efficiuntur , 
Reprobi veró pleru mque deterio- 
τὸς. ! ες I &i ln 

Huic Domini féntentiz fimilia 
funtquz fcribir Apoftolus ad He- 


Fili mi noli negligere difciplinam Domi- 
πὶ, neque fatigeris cum nb eo argueris: 
quem enim digit Dominus ,cafligat fla- 
gellat autem omnem filium qum reci- 
pit : Quis enim filius quem mon corripit 
pater 1 Quid fs extra difciplinam efiis, 
cuius participes facti funt osnes , ergo 
ndulieri, Cy nonfilij effis. Omnis autem 
difciplinaim prafenti quidem videtur πᾶ 
£ i aegri » fed miicroris : pofteà autem 
fricium pacauiffimum exercitatis per ed 
reddet iuititis. Huc eciam fpe&tant 


-cominplures alie , quz funtin Libro 


Prouerbiorum, & in Ecclefiaftico, 
f:ntentiz de feuera parrum in fi- 


Jios fuos animaduerfione.Mira por . 


ro, d inhisverbis oftenditur, Dei 
clementia,q tanta fuanitate repre- 


henfiones ilius Epi Laodicenfis. 


173 

temperauit , déclarans caftieacio- 
n£ cius non folüm nóeffe odij,nec 
alienationis animi,fed ΤΑ eoa 
tGusamoris,& &ngalaris cuiufdan 
curz falutis eiusarpümentum. Odi 
Timo precipnua'lóminis commen- 
dario apud:Deur ell, ab ipfo'corri- 
pi& caftigari. Quz enim melior 
& efficacior commendatio;ait Ber- 
nardus in quodam fermone fuper 
illis verbis Apoftoli , Que; gloriatur, 
4n Domino glortetur :Non eniro qui féip- 
um commenjat ille probatus e 5 fed 
quem Deus tommendae ,quàm diuin 

erga nos teftatio charitatis? Tefti- 
monium veró amoris eius nullum 
credibilius aut certius in hac vita 


'eft;quam qnod defiderabat Pro 

tà dicens , Corripiet me 1ujlus jn mi-- 
fericordia , Ὁ" increpabit me... Dum 
enim in' occulto Spiritus veritatis 
függerit quid defit nóbis'; füper- 
biam, negligentiam;ji atitudi- 
nemque repellit, quo triplici vitio 
omne paulo minus 


Religi forum 
hominu gerius se ticalopt laborat, : 


εὸ quod mínus attenta cordis aure 
perciptant quid intus Joquatur is, 
qui neminem palpat ; Spiritus ve- 


ricatis.Sic Bernardus, - i 
'Re&é annorauit in hoc loco no 1 


5. Bernar; 


Locws' Pf. 
«π΄ 


"c 
Triplex j^ 
rituals, 
periculofus 
Religiofori 
bominum 
morbus. 


(y u$ 


1 : 
fter Ribera, prolatimoverbo(ar- Ὅὲ figni. 


-guo ) quoliic vfus eft Beatus Ioan- 


nes , proprié fignificareidem quod 
ccnuincere , vt patet ex illis verbis 
Pauli ; V potens fit ex bortars in dodlri. 


ma fana, δ᾽ eos qui contradicunt av 


guere . Et in Capite t 1. Epiftola ad 
Hebrzos dicitur Fides eff fperansa... 
vum fubftantia rerum, argumentum non 
apparentium« $^$y x (G^; id eft, con- 
uictio : inde rranstertur hoc ver- 


-bumjad fign:ficandum reprehen- 


dere;ita vt qui reprehenditur;con- 


mincatür,vt negare non poffit fe 


culpabilem & poena dignum effe. 
Quocirca in Euangelio fina fcri- 
pum eít ,cos qui malé agunt, non 
venire ad lucem , vt non arguan- 
turopera eorum : & Apoftolus Ti- 
to fcripfit , Peccantes coram omnibus 
pue » vt degit cr debninr * 
4 IO 


catione ver 
borum dr... 
£90, (^ Ca 
Jfigo. 
Locus Epi. 
Ποία ad Τὶ 
m, c.r. 
'" Locus Epi. 
Hola ad Le 
! ér TATP 


eur. 
3. P. 


— 


^ focaminterpr 


€ ὀ 29 Apcalpfi Caps 11T. 


Pro illo autem verbo ( caftigo ) 
Grace eft παιδέυω, ρτορτὶς ad pue- 
ros pertinens , fignificans ita cafti- 
gare , vel peenaaliqua , vel tantüm 
verbis, vt per cam caftiaadionem 
&autiorcs illi atque prudentiores, 
melioresque efficiantur. ἢ 


VIGESIMA OCTAVA 
Difputatio. 


Super illis verbis: 


Ego fto ad oflium,c pulfo: fi quis 
autlierit: vocem meam , 5 ape- 
ruerit mibi ianuam , intrab 
ad illum, d cenabo cum illo, 
Ὁ ipfemecum..— ᾿ thon 


NDREAS Cafía- 
we rienfis - ea 


" 


eh riptor 
γᾶς in fcie 
j da:Sacrarum litte-- 
rarum doótus, hunc 
etans, Videtur ; in- 
.quit; Dominus;his verbis hoc dice- 
ire illi-Epifcopo Laodicenfi : Mea 
praíentia nu i vim affert, cordis 
oftium pulío , fponté aperienti fu- 
per falute fua.gra:ulor;4llamquelo 
€0 ὁρίρατα coenz duco , fiquidem 
his rebus pracipué pafcor & dele- 
&or; quibus homines Spiritum fuü 
ad vitam aternam alunt , famem- 
que audiendi Pedro Dei oce " 
atque. erroris tenebras propulfant. 
Breuis eft , fed sweo πὸ τοῦς oci 
apud Am "interpreratio : 
Pulíat Dominus ad oftium noftrü, 
Ambrofiusinquit,cum per Scriptu 
ram diuinam qt nos admo- 
net , vtvitla tes, ad bona 
facienda conuertamur. Vocé 

' eiusaudimus , & ianuam ci aperi- 
gus,cüm cius monitis obtemperá- 


-— 


loci: enuclcatiufque 


pequi paratus fem 


tes 
& mandata eius tota menus in- 
rentione. fufcipimus & obferua- 
mus . Ad nos veré intrat Dominus. 


cum noftris in virtutum cultura & 
bonorumroperí exercitatione pro 
fe&ibus gaudet : Coenamus, οὔ de 


fpe celeítis gloriz exultamus. 
Non eft eec ds Ruperti ho 


rum Domini vecborum explana- 


tio: Iftorum. Domini verborum, 

penes credenti 
ud qu enüs iens. 
isi abb, dime . horaint nn 


ad oftium c.iufpiam diuitis , & 
fpitio 


pulíanti , vt admiffus ὅς. ho 


accepuis , coenct cum illo deopi- 
bus & dapibus intus repofitis : ἃ 
admiffus fueri , celebratur con- 
uiuium charitatis , neque enim mi- 
nus quàm. inter duos haberi po- 
teft. Ita cnim tu, qui dicis quod 
diues es ,in confcienua bona glo- 
riaris :-fed ecce. fto & pulfo ad o- 
fium pectoris uii* admitte me, & 
hliabebis participem & focium glo- 
riztuzvcnon in te,fed in me;diui-- 
tem te faétumeffe glorieris. Siau- 
dieris vocem meam, aperueris.mi- 
hiianuam,cunca quz geffifti & 
ris bona, Dco-accepia. reter 
& ad cius gloriam dirigédo,in troi- 
bo ad te , & in pectore tuo, tan- 
uam in domo amici habens fidu- 
ciam,familiariter verfabor :-& nüc 
coenabo tecum , id eft , dcle&abor 
bonis coníciencia tua; poftca verà 
& tu coenabis mecum, id eft , 
mortem ,in caelo zterpis bonis & 
dclitijs meis. 


vitia deteftamur & abijcimus;. 


[S 


nos hanc Dominifenten- 114 — [fugis 


tiá,in qua multiplex do&rina Thco 
ica continetur,paulo diflinctius 
artes declare- 
mus. tuor his Domini verbis 
res prazcipua confideratione & ob- 
feruatione digna fignificantur .. Ac 
MAE uidem declaratur propen- 
ffima & promptiffima voluntas 
Deiad BenckaciendG hominiqui 
fc venicntem 


eft ποι folum vt 


H2- οὕ 


| 


T beoleagie 
fupraditto, 
rum Domi 


. ni verbori: 


explicatio. 


ma Deivo 
lunta: ad 
benefacien- 
dum bomi- 
n. 


Pfal, 74 


Lecus AG. 
16. 


Dei eratia 


2o prauensi bo 


minem. 


P/5]. $8. 


T Aft: τα; 


^" DES 4 
"^ 


l Difutatis 


"fecipfat,verum etiam vt hominem 
ipfum quzrat,& prouocer;& inui. 


tet, &alliciat; /ficurspfs dixit per 
Prophetam, /nsentus um à non 25a 
rentibu: me, palam apparni bis qui me 
son interrogabant. Et hoc. fignifica- 
tur hisverbts: Ege ffo ad effium. Ex 

uo intelligitur fufficiens Der auxi 
hes nulli mortal um denegari,fed 
paratum effe omnibus. 

Deinde confiderandum eft il. 
lud; £r$ulfe, quo fignificatur,. cor 
hominis ob peccatü effe Deo clau- 
fum; aperitur aurem./Deo, cum 
peccator ad.yocem Dei vocantis 
"attendit, & vocationi obícquitur, 
dicens cum Dzuide, “ἐμ έν quid 
loquatur. in me Dorninus Deus, 2uo- 
nian loquetur pacem ad plebern (uam. 
Quanquam. hoc ipfum quod eft 
aperire cor ad vocáuonem Dei , 
etam ab ipío: Deo eft: legimus 
enim in A&is Apoftolorum de qua 
damfemina quz praedicationem 
Pauli audiebar, Deunr aperuiffe 
cor eius,vr intenderet his quz di- 
cebantur 2 Paulo. Illud: preterea 
Et pulfo, denotat przucnientem 
graciam, qua prior Deus peceato- 
Tem pfeuenir,excitandoi1pfum;& 
ad: fe^ vocando:initium- enim ia- 
flificationis & falutis hominum à 
'Deo eft,non ab homine. Huc fpe- 
Gat illud Dauidis;,- Mifericerdia eig; 
jrasens: me, Et, Domine, rauenifii 
-eum in Fenedictionibus | dulcedinis. Et 
illud'quod in Euangelio Toannis:ca 

ἴτε fexto fcriptum eft,» Chriftum 
odium Iudzis dixiffey Nemo po 
tei? venire ad me nifi Vater qui mifit me 
traxerit eum. Bt. infra , Omnis qui 
audiuità: Patre, ὧν dulicit , venit au 


he. ὁ £ ; 
Deus οὐδ τὺ Pulfatauterm Dcus cor hominis, 


modis pul- 
f^t cor bo- 
"minis. 


'vteumad fe conuertat; multis ἃς 
vari -Primo;per internam 
infpirarioné intelleótus, & memo- 
Tiz,ac voluntatis; pártjm deterren 
do cum à peccatis meru diuini Iu- 
dicij. zternorumque füppliciorum 
partim fiducia clementizac miferi 
4oidiziuz, ὃς fpecalefüum axer- 


- 


ΧΡ ΤΙ: 175 

-norumque bonorüm ad' fe reio- 
cans & inuitans,& alliciens.Seci 
do;perlectiones: facrz Scripture , 
aliorumve vtilium librorum. -Fer- 


-tioyper externosdiumi VerbiPra 


dicatores.. Quarto; per alios homi 


-nes, vel docendo, v exhortando, 


vel corripiendo. Quinto, per exem 
la tam bonorum;quam malorum 
ominum;& per diuerfa Dei iudi- 
cia circa illos facta. Sexto, per col- 
lationem. beneficiorum, ficut. in 
Euangelio legimus.multosá: Chri 
fto à morbisincurabilibus,& à cra 
deliffima Dzmonum: vexatione li 
beratos credidi Te. in ipfum. Septi- 
mo;per res aduerías,& per flagel.. 
ἃ tribulationum qua ratione legi- 
mus,& Regem Iuda Manaffem,& 
Babylorisatque Chaldzorum Re- 
gem. Nabuchodonoforem conuer 
losefic.Octauo;per miracula; qui- 
bushomines plerumque mouetur 
ad credéndum. Deo,. & agendum 
penitentiam: In Euangelio Ioan- 
n15 capite c1.[egimus,multos de Iu. 
dzis miraculo Eazari, qui iá quatri 
duó mertuus fuerat; ad vitam reuo 
cati, credidiffe in Cliriftum. 


Tertio loco penfitandum eft. x16 Lübetras 


illud. quod prox imé fübditurz Sig; 
mibi apernerit T ftis enim verbis aper 
té demonttratur humanz volunta 
us libertas ad vocauionem Dei vel 
admittendam,velreijciendam:Pul 


'€hté Iob fuis illis verbis, Vocabrs, 
me, {5 cgo refpondebo tibi. Operi manu 


Tuarumporriges dexteram. tria quz ad 
rem przfenté pertineücfignifica- 
uit: Primo, przucnienté gratiam 
Dei & vocationé,dicens;- Vobis me, 


Deinde;affensü homrmisliberé ob 


fequétis vocationi diuinz,adiüges 
Allud, Er ego refpondebo tibi Τῷ graua 
;Detadiuuantem & promouentemr 
.bona-cogitatio, & voluntas; & pro 
pofic& hominis: adiuuatur & pro« 
mouetur;: vt ad juftificationis gra-- 
tz confeeutioné perueniat.: Atqs 
hacipía ἅ diximus,conceptis fer- 
me verbis duocuerunrt nos, ὅς de 
ereto fuo confirmarunt ep cá 
: ij 


1; Paral. ol 
n. Dana. 


ud 
mana volé 
tatis. 


Cone. Tri, 
In Decre- 
t? de [uii 
ficat, e.g. 


Zacbaa; 


117 Keftat 


cilij Tridentini, crus Decretiver- 
ba funt huiufmodi ; Iuftificationis 
exordiü in adultis; Dei per Chri- 
flum przueniente graria fumen- 
dum eft ,hoc eft.ab»eins vocatione: 


fcilicet. 


itio eum. ieri ,Nt 
vere dicere ci poflit,quod dc δον, 
tu San£to can;t Ecclefia, Cenfelater 
aptime,dulcis bofpes apima dulce rifrige 
vium:In labore reguies , ren ME 
tries in fle felatium. & illud víurpa 
re, ade diuina sapis ua iba. 
ptum eft , Venerunt mil: emnia bona. 
pariter cum illa. Si hofpitium Pro- 
ifei, tam vti 


re & anima & inomni genere 
porum externorum mire ἃ Deo 
fuifie profperatum; quàm copio- 


4*4 5 


In-Mpocalybfrs Cap. 117. 


fam pura musfore Dei- benedi&io- 
nem,Qquanramque bonorum fpiri- 
tualium cu tpa eorum qui 

Dominum digné in perpetuum cor 
dis fui hofpttium acceperint ? 

i Intrabo ad iilim , Θὲ cammabo cum 11 
illo . Dupliciter Dominus intrat in 
'cor hoiinis , Vno modoimperfe- 
&£ pergratiam. fuam priuenien- 
tem, excitando eum, δὲ illuminan- 
do,& vocando ad poenitentiam, & 
adinuando wt rite przparet fe ad 
capeffendam  iuflificationis | gra- 
tiam: & hoc facit per. miitiplex ap. 
xilipm fnum fpectale,variaíq; mo- 


que riones interiores humana mentis 


atque volantatis. Altero modoin- 
trat Dominus in cor hominis perfe 
&é pergratiam infiificátem atque 
Dad 454 ma ;in hominis animo 
inhàrentem & manentem : Hac 
enim raiione non folüm intrat 
Deusinanimà hominis , fed ctiam 
imeo manere & Fabitare dicitur , 
ficut dixit Dominus, Qwi digit me , 
iligetur à Patre meo , (δ᾽ ego diligam 
eumy,é manifeflsáo ei meipfum.Y.6,444d 
eum veniemts (v manfionemy apud eum 
faciemus. Et dile&tus Chrifti difci- 
pulus dixit , Deus charitas eft , Θ᾽ qui 
manet in charitate , fn Deo manat ,. e 
Deus ineo. Hanc Chrifli manfio- 
nem in nobis ardenter defiderare , 
δὲ inftanter ab eopetere debemus, 
dicentes cumillis duobus difcipu- 
lisejus , Mane nobifcum Domine. Su- 
per illis porrà verbis, Er camabo cum 
allo y éripfe mecum , zítimet Le&or , 
quanti Deus faciat caflas iuftorum 
hominum cogitationes, fancta defi 
deria, re&ta cofilia, affiduas preces, 
piaslacrymas, &iuftaopera: his 


d enim táquam dcelicatiffimis & fua» 


Aiffimis epulis pafcitur: ipfe atque 
delectatur. Similitndine autem cos 
nz.& conninij fignificatur mire fa 


| miliris, & jucunda Chrifti cum 


San&is fuis per internas eorum vi- 

firationes, conueríatio: Recte igi- 

tur dixit Salomon, Mens iu/fé wuge 

conuiuium, Hoc ipfum ——G 
t 


Dominus in hoc loco std 


8 Duplex ip 
treitas Dei 
in cor bo - 


mina. 


Prou. $. 


DUC v72Difutaio x X 1X. 177 
facturüm ei qui ipfum receperit in 


cor fuum , bene prafiguratum effe 
videtur perid quod legimusa Do- 
mino factum effe cum Zachao pu- 
blicano , & his verbis reférturà 
DeatoLuga, Su/piciens Iefus-vidit.l. 
lum, dixit ad eum, Zachae, feffinans 
d fcende, quia bodie in domo tua opertet 
ge manere «, Et feifinans defcendit. ὧν 
excepit illum gaudens án domum funm : 
€» ait Lefus ad eum , Quia boda [alun 
buc domui falla eft, (yc. 


——————— 


- Difputatio. 


VI GESIMANONA d 


Super illis verbis : 


Qui viceritydabo ei federe mecum. per 


- mtbronomeo, ficut €2 ego vici, 
€ fedi cum "Patre meoin tbro- 
. ἤθελες. "i 


n Er thronum , inquit 


Andreas , Regnum 
coclefie futurique Sa 
culi requies denota- 
tur. lvicerit ergo 
-92if4. eb DiabobMm me- 
cum regnabit., mezque glorie δέ. 
poteftaus ac. atis particeps 
erit : ficut,quia cgo vici, confediin 
throno Patris met. Hocautem di- 
xitqua homocíl: neque enim qua. 


Deusefi,regnum cocleflejquafi vir. d 


tutis przmium aliquando acccpit , 
qui illud naturaliter ex omni zter-. 
nitate poffider eriam Filius Dei fa- 
&us homo,ficut nofira incomm 
participauit , ita fua.bona fibique 
debita nobifcum communicauit . 
Ille refürrexità mortuis;in coelum. 
aícen dit , ; ad dexteram Dei 
Patris, futurufque eft hominum Iu 
dex : ciem quoque honoribus ὃς 
beneficijs ferus ios dopabir. Ne-.- 
uc vero folüm illi nudicaturi funt 
hn. vt Apoftolis fuis promií- 


fit Dominus dicens , fedebitis fuper 
im ind orent 


indi 
? : verüm deni iuc 
4 nt Angclos: Nefcatis,inqutt Pau- 

quia Bagelse idaabipur ? Sic 
Andreas. ' ] 


Locus Magi 
thai 19. 


2.«4 Cor.6 


Ambrofius veró hunc ipfum1ao 4tmbrof. 


locum ita explanat; Vicit C s 
Diabolum , vincunt eum quoque 
San&ti eius : fed Chriftus per fe- 
metipfum, Sanóti veró non per fe- 
ipíos.fed per spine Pater Fi 
lio, vt homo cít, poteftatem feden- 
diin-throno ipfius; dedit etiam Fi- 
ius poteftatem feruis futs , vc fc- 
cant 1n throno eius. Sed Chriftus 
fcdetad dexteram Dei,qura zqua- 
liseft Patri , ficut dicic ifta ; 
Dixit Dominus Domino meo , Side à 


fcdes fuas,ficut Dominus Apo 
Itolis dixic , Sedebinis Co vos fuper fe 
des duodecim , San&i enim non na- 
ke epa mei iRdqeraoos 
puonem funt filij, ὡς diuer- 
fas fedes mot Jr met o rid 
ritorutmdirerfitatem. Przftethoc 


nobis isde quoloquimur, vt in ca- 
rum fedium diflributione nos mi- 
Ícri pártem etiam habere merea- 
mur.Sic Ambrofius. E f 
Beatus Gregorius in Libro vi- rz1 

gcfimo fexto Moralium x ci 
gemo fexto, füper illis verbis Iob. 
Capitis trigefimi fex cien aufert à. 
“πῆρ cculos fuss , Gy reges in. folio tollo... 
cat in perpetuum , τὸ admo-. 
im t,quemadmodiüm Sá... 
&i dicantur reges ὃς cum Chrifto. 
confeflurijin Solio fiue in Throno 
eius ; huncipfum "Hip uus lo- 
cum commemorans , diíferteque: 
tra&ans : Benejinquir, Sancti viri ? 
diuinz Scripturztcílimonio reges 
tur,quia dominantes cun- 
motibuscarnis, modo luxuria 


appeutumfrenant , modo zftum - - 


eladepisde E Md M ME 
elationis deprimunt ,'modó függe- 
ftionem liuoris obruunt , modà 


ignem furoris extinguunt: &eges 
"7 «rgo 


Pal, τορος 


Matib.s 9. 


B. Gregor. 


Mattb.19 


178 7 Jm Apecalypfis | Cap. 11r. 


ergofunt , quia tentationum fua- 
rum motibus non confentiendo 
fuccumbere;fed dominando & re- 
gendo przeffe nouerunt. Quoniam 
agitur a poteftate huiufmodi rcgi- 
minis poft mot rem ad poteftatem 
tranfeunr retributionis,reéte de il- 
lis Iob dixit , Reges i» folio collocat in 
perperam o, Semctipfos enim re- 
gendo fatigati func : fed injregni 
erectione , in folio in perpetuam 
collocantur, & có illic accipiunt po 
teftatemalios digné iudicandi,qno 
hic nefciunt fibimetipfis nequiter 
parcere, Hinc etiam Laodicenfi 
Ecclefie Dominus dixit,Qui uicerit, 
dabo ei federe mecum in throno meo ; fi-. 
«Ht ego υἱοὶ, (v feri cum Paire meo in 
sbrone. eius. Vincens Dominus in 
throno ua lica Iediffe dicitur i 
quia affionis cercamida , po 
UE IIT mI 
€ poteftate Patre effet qualis , 
dauADUR indicauit. Nobis autem 
ia throno Filij federe, eft ex eiu£dé 
ἘΠῚ} € aliosiüdicare. Nam 
Erica hdi 
Edi, τοὶ iselarln throno 
eius re ».. Nec abhorret à 
vero,quod alib: dixit Dominus, fu- 
per. ecim. thronos fedentes 
Apoftolos effeiudicaturos, hic νε- 
- ro dicitur , ip throno fuo effe (cffu- 
: τοδὶ per duodecim enim thronos 
vniueríale indicium] defignatur , 
thronum veró Chrifli fingula- 
re culmé iudiciariz poteftacis often 
ditur. Per vtrumque itaque idem 
nificatur , quia vniuerfale iudi- 
cium ex Chrifti Domini noftri in- 
teruentione percipitur. Videat Le- 
&or eundem Beatum Gregorium 
in expofitione fua in primum Ca- 
verbis : $u- 


y rumen cpi € de fierco-. 


modo Sanétidicátur fcffuri in vno 
ehrono cum ipfo Chrillo, càra un 


Euangelio Matthei Capite XI X. 
Chriftus ir er dixeric , Apoftolos 
feffuros efle fuper duodecim thro- 
nos fiuc fedes ; Immo veró paulà 
infra hoc ipfo libro dicuntur vigin 
tiquacuor Seniores federe fuper vi 
ginti quatuor «hronos 9 pérquem 
numerum defignantur-omties viri 
perfecti quifuerunt tam in Vete- 
ri,quam in Nouo Teftamento. Sed 
refpondendum e(t,per vnum thro- 
num , in quo feffuri func Sáéti cum 
Chrifto,fignificari iudiciariam P 
teítarem , quz principaliter eft in 
Chriflo, & abipfo deriuatur , ὃς 
communicatur cum Sanóis: Pet 
duodecim veró. rhronos vel fedes 
fignificatur vniuerfalitas Sancto 
rum;qui iudicaruri funt, omnes (οἱ 
licet quip rem vitam in ter 
ris coluerunt, & Chrifti, Apoftolo- 
rumque perfectionem 1mitart ftu- 
duerunt. Et quia duodecim ἔμε- 
runt Patriarche in Veteriteftamen 
to , quibus proportione quadam 
refpondent in Nouo Teftamento 
duodecim Apoftcli , ideo vifi funr 
viginti quacuor Seniores federe in 
viginti quatuor thronis; per quem 
numerum defignantur omnes viri 
perfecti vtriufque Teftamenci. 
Deinde quzritur , Cüm non 133 
emnes qui in hoc mundo vice- 
runt Diabolum , in iudicio feffuri 
fint cum Domino ad iudicandum , 
fed rantüm perfetiores viri ; quo 
modo Dominus: in hoc loco dicat 
indefinité;ac generaliter; Qui vice- 
rit dabo οἱ federe mecum in throno meo? 
Sed fciendum eft, qui non fuerunt 
de perfe&tioribus, viris , habebunt 
tunc, & exercebunt iudiciariá po- 
ceftatem,fi non 1n feipfis,faltem in 
Przlatis fuis;Et qui per fe non rudi 
cabunt alios; iudicaturi tamé alios 
funt per fuos Pralatos:tanta enim 
in Beausomnibus charitas eft, ran 
taque bonorum & gaudiorum 1n- 
uicem cómunicatio,vc quod quifq; 
viderit in alio;quafi fuum depurer. 
Quemadmodum totum corpus ho 
minis powfatem habet videndi 
pet 


Ϊ 
3 


Difutatio X r He 159 


pér oculos, du diendiper'aures, 


: fandi per nares, loquendi per. 055 q 
eperandi pcr ni "&perpedes po 


odo " omnium. creaturas, 
gt . Ne icd mi 


ambulandi:Naós etfi diflinéta func dde 


membra qua iftas faciunt ud 
ncs;ommtum-«amen elfe mem 


ms 
ato num aiiud, redi d 


fum dicü ur duda dem δὲ ἘΣ Siem i folet in 
fm 


 fnémnbrum nom'ha 
in alio membro. Sic Haymo. 


f&*, habet tura ; "d Cá- 


pite vltimo dicit eme s Caelum 


114 Arenim iffas quzftiones & difg- fedes mea eff, & apud Matthzum Ca 
cultates Hay monis facile hocin lo pite quinto vetuit Dominusiura- 
co fuerit ye ra de ἢ modà " thro rénosper Coelum , ia T brains , 
num , in quó feffuri funt vi&ores ,. inquíc .Dei eft. utem per 
setellgacdus o pose irem iudi? pee. Qua : quo dil 
Ciariam ,'quam inextremo indicio. els hic uri i vidores , non fi- 
illi exercebunr vt Haymo, & plu. . gnienar i iudiciaria poreftas quà 


res alij intellexerunt , fed int 


1 exercebunt. in extremo iudi. 


famuscun Andrza Czfarienfi Re ció , fa s argumenti ad id ἀριϑδϑις 


gnum Coelefte ; in quo Βεατίς 
o ier requies ape 


dium indeficiens, & oris LENA τὴ 
terpa  ντῆςν iftorum TS de mri 
borum hic fenfus , Qurviceritit- ^ rum à 


iss dud τῇ 


hoc müdo,fedebit mhécum-in thro- Cim rwy Filius Jens E 


nomeo, id eft, in. no Coclefti. rta 
perpetuam. ERA "m d arca 
tem,& gaudium, y gloriam, qn duo . 
o,qui vicr Muhdüm,& Di MN deciro, 
ψέμα vcrum δε Didbdi, ὁ JR EELLLILE Y ! 
tiam Iudaeorum , ἃς infidelitatem |... dicanijer 
Gensium,fedeo cum Patre meo, ὁ 0... arbe Mf 
*tcrnorum fcilicet Patris hodo- — (opel, 


Pun, & gaudiorum, cef - 


fev CES 


Galeffe Re 
“458 atpel- 


Mari T bro 


nun Dei. 


Mau pp 


SOHONOHONDMO 
CAPVT QVARTV M. 


! Oflbec vidi * & ecceoflium apertum in calo , 
RA Qiruox prima, quam andiui , tanquam tube 
N enri$ mecim , dicens: Jf fcende buc , 55 
oflendam tibi qua oportct fieri poflbec. * Et. 
flatim fui in fpnitu : €f ecce fedes. pofita erat 
in celo, c5" fupra fedem fedens; *. Et quife- 
MP debat, (ipulis erat a[peHlui lapidis iafpidis, C9 
, favdinis : 68 iris erat incircuitu fedis fimilis 
4 ceni vi[ioni /maragdin«. 9 Et in circuitu. fedis 
fedilia viginti-quattuor s €$ fupcr tbronos viginti quattuor [eniores 
fedentes, cireumamiFli veflimentis albis, c in capitibus corum coron 
g aurea. "' Et de throno procedebant fulgura, vóccs , (Ὁ tonitrua ; 
85 fcptem lampades ardentes ante. tbronum , qui funt feptem fpiritus 
6 Dei. * Etincon[pctlu fedis tanquam mare vitreum [mile crystallo:: 
7 99 in medio fedis quattuor animalia plena oculis antà Θ᾽ retró. * Et 
animal primum [imile lconi , €$ fecundum anima fimile vitulo, 55 
tertium animal babens faciem qua[i bominis , & quartum animal fi- 
8 mile aquile volanti . * Et quattuor animalia , jingula eorum babe- 
bant alas fgnas: 89 incircuitu, C2 intus plena funt oculis ; €$ requiem 
mon babebant die ac nocle , dicentia x ;Santlus , Sanfles, Saníius Do- 
9 minus Deus omnipotens , qui erat , Cr qui efl, €! qui venturuseft, * 
Et cim darent illa animalia gloriam , €$ bonorem , €? beneditlionem 
xo/edenti fuper tbronum, viuenti 1a fecula feculorum , * procidcbant 
viginti quattuor feniores ante fedentcm in throno , 5. adorabant vi- 
uentem an fecula faculorum , C mittebant coronas (uas ante tbvonum 
X1 dicentes : 5. Dignuses Domine Deus no[ler accipere gloriam,c ho- 
norem, C$ virtutem: quia tu creasii omnia , C" propter voluntatem 
tnam erant , (δ᾽ creata funt. 


i 


1 
239^ tt 


IN CAPVT QVARTVM 


ΑἸ Ρ Θ ΟἿΆ 


LY p-«Sop.S 


DISPVTATIONES 


VIGINTINOVEM. 


r1 


Explicatur fecunda V ifia, que fuit libri feptem 
Jgillis clauft, c per enum refolu- 
dis fiptem illis figi- 
z ] lis, aperti. ὩςὨ 


quehabe 
ri poffunt fed vt eft obfcuriras, & 
grauitas, & amplitudo, & magnifi- 
centia fex deinceps confequentiü 
Vifionum;qu25 interpretari pro ca 
rum dignicite, atque vt oportet, 
hocopes,hiclabor eft. Ab hoc au- 
tem quarto Capité,incipit Prophe 
tia Beati Ioannis, & generalis, & 
rerum fururarum: generalis , quia 
'adomne:n Ecclefie (tatum , om 
- nemquce ipfius etatéab eiusexor- 


^ 


dio vfque ad finem pertinet:Eft ve 
τὸ rerum futurarum;quíatcompre- 
bendit infigniores & memorabilio 
res cafus euentufque rerum tam 
profperos, quam adueríos in Eccle 
fia Chrifti futuros. Prima namque 
Vifio quz in tribus przccdentbus 
Capittbus enarrata eft, & particu- 
laris fuit, & rerum fermé tunc tem 

ris przíentium proprie fcilicet 
Ic ans ad feptem Ecclefias Afiz, 
&ad eaquz cuncin Ecclefijs illis 
ageban tur:quamuis doctrina eius 
tam moralis,quam: dogmatica ad 
vfum & v ilicatem touus Ecclefia 
accommodata fit. Ab hoc igitur 
quarto Capire in finem vfque li- 
bri,fex defcribuntur Vifiones, fex 
dico principales, δέ vt fcholaftico 
more loquar , totales. Partiales 
enim. multo plures funt, nempé 
qualibeccarum Vifionum T 

plex 


^" 


182 In Apocalypfis Cap. 1177. 


plex atque multiformis efi , varias 
partes,quafi varios com oediz actus 
Fue ird , ΟΜ itaque fex an PoTRCTq UMOUA 
uentium Vifionum,pertinens : - 
Erit adoesun s - A Difputatio. 


Capite quarto,víque 
eít He Libro Miner figillis claufo , e 
folutifque per Agnum figilis,aper Dc quadruplici uia €? ratione ip- 


το. Secunda Vifio,à Capite o : ἃ 1. 
vo víquead duodecimum , de fe- . terpyetandi fex iflas'Uifiones , 


tenario numero Angelorum tu. — 0^4 apud Explanatores libri 
is canentipm "refi . ἃ Cape — Id pocalypfis reperitur. 
duodecimo , yfguc d decimum- T j 


uintum , de Muliere amicta Sole , Varmor vias & rario- I 
& de Dracone, düabuíque alijs be- ^ * nes ipterprerádi fex 

ijs.akera ex mari;& altezaexter ὦ fubfequentes Vífio- 
ra aícendentibus , & mulierem i]- pes animaduertere li 
lam,cufque prolcm iníeétantibus. cetín Commentarijs 
Quarta , à Capite decimoquinto , corum qui in expla- 


vique ad decimumfeptimum , «de natione libri huius verfati (unt.Pri 


fcptem Angelisferentibus feptem ma ratio interpretandi cft plané 
phialas, c de feptem t auteni elt , x 
mis , quibus uenda eft ter- ca, velanagogica, vc] tropologica , 


ra. Quinta,a Capite decimufepri. velex tribus iftis varie mixta: qcà 
mo víquéad vigefimumpfimum', ferévenuerüt Ticonius,Primafius, 
dc purpurata mresoee Ade be- . Beda; Hay mo, Rupertus, Ansber- 
ftijs eius,& de illius, & harü dam- tus, Thomas Anglus, plurefq; alij: 
natione,ob camque dai em "Sécundüm εἰ τ ποῦ! explanatio- 
de triumpho, δὲ exulattone pan-. nem , prima fex Vitionum fequen- 
Gorum.Sexta & vltima Vifio,a Ca - tium de Libro figillaro & poít aper 
ite Hi μβοτης ἐξ og » VÍq;infinem to,rcfertur ad referaionem & ma 
ibri, de gloria & decore Ecclefiz ;nifcflationem omnium Chrifti my 


- Chrifii poft Iudicium » & gcnera-. .fteriorum,quzin Vereri Tcflamen 


lcm. hominum Refuric&io- — to,ceu quibufdam claufa ficillis, di 
nem;fub fimilitudine nu- nerfis rebus adumibrara & figura- 


puarü Agni ὃς ;pon .1à, per paucis notuerunr; ea veró 

Íz cius, δὲ fu peraducntum. Chrifti referata & 
figura Ciui m apertam horsinum notitià pro- 

taus ie . lataíunt. Secunda Vifioinducens 

rufa- feptem Ang:los tubis carentes ac- 

lem coinmodatur ad eorum , quz dixi- 
. admirabili pulchritudi. mus ,myfieriorum Chrillt publi. 
. ne, & magnificentia cationem atque pradicauonem, 
iic τ, ἂς. 4. Quz &omnitempore poft Chrifti 
cx orant QECOE B 10 aduentum fa&ta efi hodieque fiz, & 

Uu. : fiet in poilerum víquead extre- . 


mum MundiSaculum. Tertia Vi- 
fio, quz per mixte multas habet 
imagines Mulieris & Fili] eius, & 
i» Angelorum , & cx aduerío Draco- 
55 poeni » &anter iftos 
rzlia , fignificat. permixtionem 
| onore ὡς male i pecca 

tàn- 


ADifputatià 111... o. ΕΣ ΤΊ 


amilitante, eorumque perpetua in- πιο ftatu, (ecundá fecundo, τοτιϊάς 


ster fe diffidia , δὲ inimicitias , & «tertio, ὃς ita deinceps álias Vifio- 
«certamina. Quarta Vifio de /fe- .nes canr ad alios ftatus. V erü 
;ptem Angelis ferentibus feptem :tamenitawno (taníi vnam Vifioré 
iphialas irz Deidenotat, quemad- attribuunt;vtwelint ramen in qua- 
modum .impróbos atque impios Jibet Vifione, praefertim autew..in 
ihomines, etam in hac vita; Deus. 1jsqua feptenario conftantnume- 
:gramiter ἃς «notabiliter ;puniat. ro,vtieft prima harum fex Vifio- 
Quinta Vifio dedamnatione Me- inü,'&fecuda & tertia, :& quinta, 


;retricis & beftiarum eius , -przfi- -omncs fupradictos fepté ftatusadi . 


s «gnat aeternam impiorum;& malo- .brari,& przfigurari. Sed qu 
UE M ONUNUE punitionem infutu. cipalius in vnà Vifionc Pier] lorü 
xxofeculo. Sexta & vltima Vifiode ftatnü;&in alia alius rra&tatur;id- 
:adniirabili gloria & magnificentia circo vna Vifiohuic potius ftatuit 
;nouz ciuiraus Ierufalem przfigu- .quamilli affignatur.H zc interpre- 
:rac£eliciffimam Sanctorum remu-  tandiratio adeo placuit Ioachimo 
inerationem & przmia in celefti pa. Abbati, Vberrino Cafalenfi, Sera- 
aria. Hactenus de myftica ratione ,phino'Firmano;& quibufdam álij 
Anterpretandi. vt ei in explanandis «his Vifionib. 


a nentes porró tres viz ac a- cóflanter perpetuoque zenuerint, 


(tiones interpretandi ἀν Au&tori- — Tertia wia & «ratio & fecunda 3 Aerapbetn 


ibus earum pniantur litcerales:Eft - pucutur litceralis interpretan? 
dtaque fecunda ratio interpretan- :di has VifionesfuicPetri Aurcoli; 
i qui feptem Vifiones in. Lyrani,& Ioannis Aunij,& mulu 
ihoc libro .deícriptas referunt ad fariá ipfius £t Diony fii) Carthufia 
feptem ftatus .hominum .qui per-. ni.Litis vifum e(t; B.Ioan. perriftas 
dufigniter ;floruerunt (ὃς .clarue- fex Vitiones przfiguraffc tex Eccle 
runt.in Eccdefí Chrifti. ;Pri- iz quafi zrates;ab eius exordio vf. 
mum.ftatum appellang ifti Funda- que ad occafum in terris, di(parib. 
.tiuum Ecclefiz , per Apoftolos vi-. téporü fpatijsinter fe diftin&tas: & 
.delicec& dikcpudos mini: .ad pér$jliber Vifioné prafgnificari 
:quem ftatum defignandum perti- res aliquas maxime infignes;& no 
nuit prima Vifio, quz cendi tábiles aliquando futuras in ea Ec- 
mis huius libri Capitibus tractaua. clefizztate quz illi V ifioni refpon 
«et: Secundum ftitum vocant Ἐς- det.Primáitaq; Vifione iftarü fex 
«undatuum & .miltiplicatiuum poeswariud oti eos ἀπὸ τ 
Eccefiz per Martyres: Tertiumfta .clefiz wfq;ad tépora Tuliani Apofta 
αὖ Jlluminatiuü Écclefiz p fan&os  tz;annü videlicet Domin i recente 
Doctores: Quart , Perfediuüper ἢ πτᾶ fexagefimü quinti: Et.quia 
SSanétarü Virginü ὃς Monachorü .exordiüEcclefiz fuiife dicitur in 
grofüoni, uintii bd ponis Lr canas Tos - vii 
7 τά τ, perbo trigcefimo tertiovéltrigefimo quar 

nos Paftores r Prafides Eccle- 10;1fta prima etas. continet bonis 
fiarum. Sextum ;kenouatiuum & reborn. Pan at. τ ua ατᾶ- 
inflammatjuum perardentes ver-. te claruerüt& Apoftoli;& Difcipu 
bi diuini praedicatores, &perfla- 1i Domini;& Martyres, multiq; ἐς 
quia perto o gun e- antiquis Doétorib. Sanétifg; Ponti 
iczamatoresjatque fe&atores:De ficib.& Re&orib. z. Secüda 
niquz feptimum;Fruitiunm zter-. J€tas reípódés fecüdz Vifioni,fuir 
pe gocem felicitatis, qui eft Ec- à tempore 1uliant A Τα 
««lefiz triumphantis. Ergoifti Au- quead Luftinianum,ve] Mauritium 
diores prima Vifione agni pri- Énpersoram. doviocskesa 


Cartbufia- 
Hes. 


: 

: Aumieuas 

t wma 
voce de 

! 

| is 

- ὧν 

᾿ AM iR 

2 

p 


— a mo CUT. 


af4 
Domini quirngemefimum oótogefi 
mum;,conrinens annos circiter du- 
€enros — Tertia /Frasrefpon 
alensicerda Vifioni,fecumdüm i(tos 
fuita principatu Mauritij vfque ad 
Imperatorem Conftátinum,;quem 
excacauit matereius Hirene , víqs 
ad ainü fcilicer Domini o&tingen- 
zcfimum, conrinen&annos ducetos 
iginti-Hoc teniporistraétu Impe 
vitta Mane eftad «Carolum 
iMagnum; & penes Germanos effe 
€crpir:quo eriam tempore E &clefía 
piis üdpesipcucincsDeseotiss 
ideft , Cofroz Rcgis Perfürumy& 
Befiiz,id cft, Mahomeueaz Sectz,& 
is caros onto rd refpó- 
Websquarcz Vifioni, cempore Ca 
- roli. Maghies rendirur vis ad Im- 
peratorem Henricü IVa emaeg 
; adannum Dominrmillefimum, ὃ 

«irciter qu mum., conti 
ensi ducentes quinquagiri- 
ta:hocaurem tempore fuic Bccle- 
fia fub feptem plagis e 
nis iracundia: Det 9. ob mültiplex 
fchifina.; magnaque ἀπάτα iif po- 
pulo: Dei Ali eta λοι ex- 


vfu cad fundationem. Or 
te ese dicaarum.id ci vfque 
adannum Domini citciter ducen- 
tefimum & millefimum:. Nec de- 
fantqui-víque ad noftra. hec tem- 
poraiftam JAtatem Ecclefiz pro- 
teh derint «Quinta -JEtas refpon- 
dénsquintz Vifionr, à fine prace- 
denis produt&ur víquead aducn- 


Tum Antichirifti;qui qiando ventu 
rusfir;quia incertum Pic uutein 

eciépus mm quinta 
τι , 


tats:cer- 


οὔτις durationis eft. Contra fupra- 
di&tas arc* interpretandi rationes: 
üz poffunt 
dunr κει Taterprerationes: 


inrebusdeficerc,füpráiaProlego. — ^ ^- 
ἰκλλ τα dr ripe Feri ν 


gunteditas Dipicarianis; 


tobijci , quz often- 
: ti 


In Apétalypfs: Cap, YIIT. 


uarta & vItima ratio interpre καὶ 
xod has Vifiones videtiPfulerio ^ 
ribus cfle probsabiliór,eamaue nos 
€— E i- 
tfor , quatuor potiffimi periftas 
'Vifiones fienifiéáte Dominum vo- 
pier iris rows eres 
qua antá em illos 3 iran 
dito homimuabdiinir deindejin- 
ρὲ γα προ dune rofperitates &- 
aduerfitates - diuerfis temporibus: * 
futürds:tum apr sie E 
ratuq; digriieresin fingulis Ec 
fa υυορ ἐδ, UY UIDUE faprd diei. 
eft,es ec denique;pluta de 
nouiffimis Müditemporibus, & de 
perfecutione Antichrifti ; qua de: 
r6 ,.quód ea res grauiffima erat, δὲ 
quam haberi bene precognitam &' 
prz iríeditatam in Ecclefia Chrifti ,- 
Tnaximá erat momentis pror téfeli 
Beatus Ioannes & fapitsiti Hotliz- 
bro;& rmuluforfiitcr prophetátit. 
Adhacigitur quatuor, explanatoz- 
2 — hear vigilaté obs 
eruateq; fpectare-&* atceviffimüm: 
βιὸς σελ Ta bere ec ,- vt faler- 
tei'prudenterq; difcetnát, qua res 
cuiq 'vifioni apté:congrüenterque 
rofpondeant.Hac igitur prefati;ad' 
primz Vifionis iftarum (ex interc- 
pretationem ' accedamuss ^ Qua: 
tuor autem fequentibus Capicibus 
Vifo hzc deferibicur;a qnartofciL 
licet víq ad oftauum:'Et in quarto: 
uidem Capite deferibitur πιά δι, 
entia X maitftas Dei; qui appa 
ruit Ioanni ad-exhibédum eihane 
Vifionem. In quinto-Capite expo-- 
nitur materia ipfius Vifioni$, ea ve 
πὸ eit Liber feptem figillisclaufus, 
quem nullus preter Agnuin ap 


hri répotuit.Iniexto & feptimod api 


pweweeiin τας τρόραν Ed] για eid 


^06: & in vntufcuiufque εἶ sm 
tione diuerfe Vifionesex 

i mreru ifi T 
5431437 L5 ΟΣ SUDtM 
ΣΡ Στ 25 DUIS τὰ 
- duomid uinkdganm*o x7 - 
11a χες anode V^ gmiteo:: 


SECYN- 


1255 3. t 


VERS; 


wi o» «7 
/ viet i 
Ἷ 2041320301 
τον X 
"rl 


wed: A 


| 
᾿ 


D 
- Jafpis, cur 
Symbolum 
duuina ua- 
Jura. 


Ὁ rum verborum bréuis 


SYM AS» Dipürahe- ri. 


&zd214 zibiy 5505 


b.) 


ubü ν᾽ ὃ DIN PIT ͵ »." Án ΓΒ Δ 
A γὼ» Cw 1 uui» 
5 "e e αι ND. 
» * - - - 
s SUN Odd im 
- LXI Dif i^ WELL 
$t αἰτέχοι cA i8 euim 35 t4; 


i» Süper illis verbis: pus « 


Et ecce fedes po[ita erat incalo,c 
,Juper fedem fedens; €$ qui fedc-- 
^at, fimilis erat albeui lapidis 

jafpidis Θ᾽ fardihis. 


Vg? Stapüd Andreim ὦ 
farienfis sag 
eum Ar iepi copum, 
quian mu ἰς d 5. 
ΤΕΣ & A γέρα 


us laude claruit , ho- 


5 


fed admodiim concinna fcitaq; in- 
terpretatio, quam ego , fi non pro- 
prijseius verbis, fed meis referre 
velim, multum ] 

tatc:cius atq; concinnirare detra- 
xerim. Hzc 1taq; funt Andrez ver 
ba: Per hanc fódem Chritirequies 
in Sanétis defignatur;, fiquidem in 


Allis;veluc in T. onoquodam praz- 


et. Carerum Patri ; quem hoc 
p yifum dat vnihastmash 
πὸ corporcam figuram affngit, vt 
i0 prima Vifione- Filio afnEctat; 
verum pretiofis santüm lapidibus 

1 Pen pars 'Comparacillum 
quidem Iaípidi, quód is colore vi- 
ridiexittàt, fuaque viriditace diui- 
Ri Ras aem przferatyhae 
namque femper vircz ac floret; vi- 
tamque & eícam wins ἀπ 
ὀραιμαὶ ri iem a T ER ag 

Ícmen viridem herbam. 

dere folet. Affimilatur etiam hac 
SardioJapidi;ob terrorem quem ho 
fübus incutere natus eft : Aiunt 
namque Sardium feris. ἃς fpeátris 
rerribilem/videri:& per vim quam 
nacura infitam rr br m corpora 
fanare folitum.Sane; gnoEpti 
phanio placet , non odo tumori 


EL 


tàm , corda Sanctorum in Ecclefia: 
commorantium 
quibus Deus inhabitat & fedet, fi» 
cut dixit Apoftolus ,' T'emplum enim: 
Dei f/anctum eH.,quod effíis vos. At ves: 
ro,fecüdüni Bedam & Rupértum;: 
Íedes fignificat Ecclefiam vel mili- 

tanténm,vel errrumphancem: Secun- 

dütn alios eft immenía celfitudo δ. 
mateflas diuinz naturz ac felicita- 

tis, in qua Deas ipfeexomni ters: 
nitáte refid requieícic. Ricar: 
dus iftam Dei £c interpretatur: 
fanctos Angelos, & Ecclefiz Docto 
resatque l'aflores , per quos Deus. 
regit Ecclefiam. lita porró feffio 

denotat quandam, vt ita dicam;fu- 

perioritatem atq; dominationem , 

& infuper aüctoritatem;& quiete, 

ac tranquilliratem ;: quibns rebus 

opuseft ad bene regendum, & iu- 

dicandum , & docendum ; Bii au- 

tem federe ὃς dominorum;,& iudi- 

cum;& docentium,& fenum. 


Sed quis eratille quem Ioannes 7 


iflam. fedem federe ἡ 
Iafpidilà 


» 
Diuinitas noftri Saluatoz1s, Per ru- 
boremaütem Sardij,eius Humani- 
tas defignatur. 8 renim no- 
fter Iafpidis viriditatem in. fecon- 
tinet, quia fecundüm Diuinicarem 
per omnia equalis eft Patri habet 
xem rüborem Sardij , quiz íccün- 
düm Huminratem homo: perfe- 
é&us ex itiit, ficut fcriptum ett; Pers 
feétus-Deus: & perfectus humos 
ex animà ra fubfillens. Sic. 
Ambrofius. Sed profeótó illii in * 

M a dhrono 


abre, ς 


tad Cor, 5. 


Beda. 
Rupertus « 


Richardus 


Satur" 
ssodis indu : 
ci Dium in: 
Seripiura 
fedéntm in 
Throne. — 
Ef9,6i. 


In. γί. 


valvis 


186 
tlirono fedentem figuranr Dei Pa: 
tris fuiffe, patet ex eo quod. paulo 
infra ducitur 
Agnioccifl,refidens in medio diro» 
ni,& quatuor animaliunr, & vigi: 
ti quatuor feniorum.- Poflet etiam: 
dic fub. figura 
tlirono defignatam effe coram fan 
&iffimam Trinitatenr, & Cliriftü: 
diftináé nominatum: qua liomo: 
eít,& vc fecundum Humanitarenr 
paíius & mortuus eít, ob idque fub 
fimilitudine agni occifi.. Non de- 
fcribit Ioannes m; id eft,fa— 
ciem: ὃς liabitum fedentis in thro7 
no,ficut Ezcohiel defcripfit Capite 
decimo,& Daniel Capite feptimo;. 
fed apparuiffe illum in fpecie hu- 
mana co Iod esinfra Capite quim 
to non obfcuré. fignificauit, guod: 
dexteram: eius nominauit;. dicens: 
liabuiffe illum. in. dextera. fub. li— 
brum:. REUS 
$ Quatuor porrà modis indücitur 
Deus in facra. Scriptura: fedens im 
tlirono: primo,tanquam rex feeun. 
düm cm. magnificentiam at- 
e maieftatem;. vrapud. Efaiam: 
Vidi Dominum: fedentem fuper [olium: 
excelfum Cr. "plena erat do-: 
mus à maieffate eius; & c. Deinde tan 
quanrindéx fecüdum  iudiciariam: 


- grauitatem: δέ. feueritatem: ,. vt 


d'Daniclem ,, 4/ficicbam: donec 
yi pefrti funt; ὧν Aitiquus dierum: 
τς &c. Tum: tanquam docens 
δὲ rcuclans occaldffima faturarü 
rerummyfteria,vt apud Ioannem: 
inhocloco:: Ac démum;tanquam 
vindicans abominandà. hominum: 
fceléra; cxecrandanique impieta- 
tem; non folum corporalibus poe 
nis;fed etiam fpiritualibus, permit 
o cage fuo,ittiafmo: 
pt 


& puetdéwe 
- qued effugere nullo modo gioffusm. 
Cat 


Jn. Apecalypr | Cap. 111. 


Hacratione vidit Michzas Prophe 
; lo. ta Deum paratum ad: vindicandá 
Gliriftus fub fpecie. deteftabilem impieratem: regis A- 
cliab: Kidi; ikquit/ Demum Jede. 
tem fuper folium (uum omnem exer: 
i citum celi affiffentemy ei ip dextris ὧν ἃ". 
illius. fedantis im. fiffris: et ait Dominus, Quuis dicipi 
Ahab regem Ifrael; &cs ^ 


------- - 


TEE XA LOA 
Difpatatio- 


Quodnam my[lerium: lateat in eos. 
[ja fedens: in. tbrono dicitur 

iffe (pecicm € fimilitudi-- 

nem iapidis e$ fardi- — ὡς 


funtapud ex planato 
res libri liuius inter- 
, prerationes. Prima 
; Interpretatio eft be-- 
—. oL nevets, δὲ apprimé- 
nobilimm: Scriptorum vt Vi&tori— 
ni;Frimafi); Bedzs Ticonij;Ruper 
ti;. aliorumque exiftimanuum per 


duos iítoslapides: pretiofos Iafpt-- 


dem; δὲ Sardium fignificata. effe: 
duo mundi maximé gencralia;. δέ: 
memorabilia: iudicia,. vnum: per 
aquam;tempore Noe fadum; & fi 
gnificatum per Iafpidem;quafi vi- 
riditate aquea praditum; alterum 
quod faciendum eft in fine mundis, 
per ignem: ,. infinuaturn lioc locos; 
per lapidem Sardinm,rubri & qua: 
ignei coloris:. Ex vtroque autem: 
iudicio ineuitabilis Dei iuftitia;pec- 
caroribu da ,.& treimen-- 
dà efi :perfua(unxenim fibi. certü-- 
que babere debent;nullüm pecca— 
tum;quod- ab llomine quoquo mo» 
dó fit,. foreimpunitum:: Iro-- 
ftueriffimum Dei iudicium» 9» 


perhorrcicentes peius: πιότερο 


iri: minimam Dei o 


^ Stcus-— 


IVS myfletij variz 9- 


Quapro- . 


s Regieix 


Decem In— 
terpretatie-- 


u 


aix" Difutatio: If1. 


Secunila In. 10 ^ 'Sécunda Toterpretatio eft Am- 


ls 
l 
sdEnsbertus, 


Haymo. 


^ 


9, oes 


Tertia 1n- 
aerpretatio, 
Aucbardus, 
δέτε. 


Quarta In 
Aerpretatio, 
(0 Abyranns, 


Ἶ δὰ 
᾿ 
!] 


gerpretatio. 


Cont. 


Θ "ἡ; γα 1x 11. ὕ 
Se» monis: Poflumus,inquir, per hos: 


brofij, quam:fequitur Anfbertus, 
δὲ eft vna.de duabus interpretatio 
nibus huius loci, quas tradit Hay- 


mo. SecundumiftosTafpis figurat 


Diuinitatem Chrifli, Sardius Hu- 
manitarem ,ficuc explicatum.-eft fu 
εἰς commemoratis Ambrofij ver- 
is. Sed quia iam oftenfüm eft , 
35 illum in threno fedentem non 
iffe figuratum. Chriftum Domi- 
num;non videuir ifta:explicatio a- 
pta & congruens huic loco/Tertia 
Iaterpredatio: Rzcardi & Alberti 
i per Iafpidis viridiratem figpi- 
inta: immarcefcibilem zter 
nz felicitaus.corunam Blectis pre 
paratam in coelo:per Sardij aucem 
ruborem, aterni ignis incendinm 
& (upplicium, quo in ey tem 
puniendi: funt  Reprobi. Quarta 
fnterpretauo Lyrani, quam me- 
morat. Carthufianus, eft huiufmo 
di: Imaginariz Prophetis diuini: 
uis facta itiones,fa£iz- func fe 
cundum congruentiam ad id quod: 
per eiufímodiimagines defignacur 
& reuclatur: Deus autem-hoc in 
lecoapparuir;vt militants E cclefie 
ouidentiffimus gubernator, ip- 


am nimirum confolando & re- : 


«reádo in malisquaz patitur, quod 
ficat si πα σι "Ja(pidag ean- 
jueardore- charitatis inflam-: 

mardoad feruentius in dies fer- 

uiendum ipfipluraque in dics &. 
meliora faciendum opera ad. ma- 
ww Dei gloriam , & falutem 


hortis, amici aufcultant te: facmo Au 
dire vocem tuam. abec quoque Sar 


dij lapidis ruboremyquoniam Ele- 


137 
&i;ne diuina extollantur'vifione , 
fragiliatishumanz fubinde admo 
nentur: vnde Ezechieli , qui 

uentes habuit diuinas viftones , 

enter dicitur: Fili Aeminir; 

afi ei diceretmr: Efi claritatem 
uperna gratie frequenter afpicis 
memor ràmeu effe lsbes o- 
mocs, & de propagine hominis 
ἰτοκφ τῳ dcícendis , ideoqueex 
umana infirmitate rubra terre, 
ex qua formatus eft Adam, origi- 

nem habes. 

Sexta Interpretatio eft Detri Au-t2 
reoli;qui,cum.dicitur hoc loco , Et 
«ect fedes pofta erat ἐπ caelo, Cic, ce- 
lum interpretatur Ecclefiam mili- 
tantem, 1n qua fingulariter in ter- 
ris Deus refidet, ceteris omnibus 
qe Go congtegstionihs 
batis.. Per. vcro 1n hoc celo 
pofitam dcfignata eft (edes Roma- 


principali- 
t vero fimi 


to Petrofactam: | pvo. 
2 c; Ego regaia prote, 


i Iafj idu M UR verd Ire 
: pis Pep mem & puniendi 


ta;adübratà rubore Sardi la 
i epi quu apri Sii pes 
το ἢν eoipfo infinuatum eft, quic- 
quid dede Romana τι εχ ἧς vel 
tanquá gubernante, vel tanquam 
docenze,vel tanquam iudicante,id 
mágno in honore,preuoque in om 
nib tdefa uber τὲ ^ed ; 
7 Septima: do eft An-1 
drez; à quo cam. mutuatus cft 
XE ue Vt WENT 


. Gam. 1: 


Sexta 7». 


terpretatio. 
Auri ecine . 


ἄν τᾶν α 


A 


Osua:In-- 
terpretatio,. 
Ribera 


Ninw inr ^ 


pretatio: 


Joachimus 


188 


Aretha; & quam nos niti fupe- 


"rioris Difputationis retulimus. Hic 


ait,viriditatem ταίρι αἷς οὔτε fymbo: 
lum Diüinz nature ) ) 
tis atque florentis; δ, vniuerfis vic 
uentibus eícam & vitam largien- 
us. Comparatur etiam Sardio la- 
idi, ob vim terrificam »fimulque 
lutifzram, quam liabere dicicur. 
Huic interpretationi,fi non cadem: 
perauam milistamen eft , octaua 
interpretatio, qua noftro Ribere 
placet prz ceteris. Dininam nadu- 
ram fimilem.dici Iafprdi,. propter 
immarcefcibilem. pulchritudine :: 
Et fiauc variarum regionunr Iafpi 
des varios habent. colores , vt Pit- 
nius docer libro 3 7-itz:in Deo funt. 
varia perfectiones;quarü vnaqua- 
ue,cum.feparacim ὃς folicarié có-: 
deratur, pulcherrima apparez:- & 
ficut laíprs pulchré ὃς iucundé- 
uanslucet: ita Deuslux eft, δὲ na 
sura son ἰδ vibus E 
videntes incnarrabili repletiucun. 
ditate.Sardius igncicft coloris. & 
is. dicitur effe: terrificus: Ita 
r ilchritudinem: fuae 
icordia 


iz: fuanrita-- 


terribilis atque: 
formidabilis cts ^50 519 705. Ὁ 

Nona Interpretatio:eft Toachi— 
mi Abbatis;qur per tres: pretiolos: 
lapides hoc in locoà. Bearo!lodn-: 
necommemoratos,. I2fpidemySar 
dium; & Smaragdunr, adumbrari: 
putat myfterium:-fan&tiffimae Tri- 
nitatis; pcr Iafpidem quidem per^ 

; im per 


veró, wficamem, Et alioloco, S; Spiritus 
C ene qui fw fcitamit 1e um a mortuis, ba. 
luas. n ut. ἢ ὧν ! 


ὃ "Ὁ 5.» 


τιάϊη 65. πγὰ 
nitads ex. 


uam: 


- 


ΤᾺ. Aptcalpfir. Cap. IT 11. 


femper viren- . 


oM przcipig & norabilis 


tentiam: ira declarat: Defer 
inquit, hoc loco: Beatus. loan es. 
trium prerioforum lapidum fimili 
fan&eTri fan&dum Dominum. & vini 
iber Sacramentum: Ia tem.. Et quamuis enam: 
fpisenim. viridis eftcolorisyrubri ipfe viui ivenit 
aucem;& quafi fanguinei lapis Sar 


dius:Smaragdus ἃς K ipfeco: 
loris δε ide, T e &ipfeco 
men 


autem. 
arborum & herbarum 
τὸ eft vita-animalium arefcit enim 
nrembrumsquod fanguine: mon vi* 
reícic, vnde non tmmeritoimScri- 
prura fanguisanimalium pró zni- 
ma & vita reputatur. Nam etfi fpi 
rituseft qui viuificarcorgus, vide 
mustamen.finéfanguine manere 
fpiriuum vitalem non poffe, &arc- 
Íícerc membra. corporis in ijs quo- 
rum: vene fanguinis. inciduutur.. 
Herba porro, & arbores ex aqua; 
quz principalis liquoreft , fuam: 
contrahunt víriditarem.In Iafpidis: 
Bi cce rar ata- 
eit Del Patris; quarc ft Principium 
in diuina "Tir vwd inenume 
ratione duodccim pretrioforum la- 
pidum;quam infra Capite. vigefi- 
mo primof£acit Beatus Ioannes;prr 
modoco Iaípis eft commeinoratus.. 
In fanguincoautem Sardi, lapidis. 
colore apté-deSgnatur Filius. Dci, 
gu voluicin fine feculorum homo: 
iéri,& per fui éffufionem. fangui-- 
nis.mortiique perpeffionem.gepus: 
humanum redimere; quamo 
apud-E faiam dicitur habere rubra: 
veftimenta. In colore Smaragdi ;: 
mo-- 
um iucündzq πὸ viriditatiseft,il- 
Dew Ms sepe vri νας 
na;quz viuificans fpiritus appeE 
παρὸ ἠα quod per ipfam fiumanz 
corpora,:tque ctiam corda. viuificé 
tur;dicente Apoftolo, Fad»ur eff pri-: : 
mns bome Adam in animam viuent ems. 
fecundus autem Adam in. [piritum vi 


án. vobis, vi 
risnreisinvobis, Et. in Symb 


| T^ 


1 
I 


Li 
A-Tean.A. 
d 


,chimus. 


oo Difputatio. 
Exporitur decima | Interpreta- 
rio, quam fuperioubus prafert 
lor... Mie 


D. ftis 5572 


Ἢ ENS tiobellévidetuc qua- 
M DS -draread myfteryim 
huius Vifionis: à 
-que -poritfimum Vi- 
"fro hec 


* ' -militudines & imagines oftenda- 
; itur exaétiffima Dei pronidenua cir 
:«ares humanas;przfertim veró Ec 

clefiam fuam. Hzc autem Dei 

; prouidentia duabus maximé virru 


'xibusin rmulufariam notifi- 7 εἰς UD - 

ἶ πα ΒΑ tium eft, Mifrricordiam δ᾽ 15dicium 

a icleee e dala: Re plavpens | cemtabe ni Dome, Nain de feueri 

viriüifque virtuis in vtramique par- “516 Juftitiz fuz aducrfos impiosat Xd 
Temswemesdeeremphé τα τ ὅς me up 
diifque documentis , Juculenter 2,7, ὧν jj er dereyn de ciuitate Domini UL 


.ollenditur,quam fit Dei 
;tia & ob fuauitatem m 


ACURO qni 


X2 ECIMA "Interpreta- - 


ede o hiec SpeGateaedi : 
'rigi videtur, vin ea per.varias fi-. ὁ 


*amábilis,& ob feuerit 

-tiz cerribilis & form ;! ; 
,que ob ytrumque adiniraailis at- 
"xS 


peccatores, fuorum tam 
num SROROHCD ea emen- 
,tiam-yocauu ὅς adduxit, δὲν 
.poenirentibus mifericorditer 
«ata.omnia remifit,precofac I 
leftis gratiz fuz dona imperuett: 
Mifericorditer ctiam datam eis tü- 
ftitiam vfque in finem confermauir. 
Contra vero Iufüriz fuz feuerita- 
tem exercer aduerfus impios & 
peccatores impcenitentes, Det qa 
Donitate ac longanimitate ad [ecu- 
ius graumíque in dies peccandü 
abutentes. Duas iflas diuine Pro- 
,uideniiz virrutes Dauid jn Pfalmo 
dexsgefumon mo pAdemis hif- 
,€e verbis án prid Semel inquit,/e 
.£utus eb) Deus,duo bac audiui quia po- 
ὭΡΑ, δ εἰδὴ Domine res 
dia quia tu reddes unicuique «cundum 
.epera fua. Erin Pfalmo feptimo de 
Auftitia Dei fic loquicur: Dens in7 
dax iuffus, fortis, v patienszufi conuer- 
Fi fueritus, gladium fuum vibrapit, .ar- 
Lem fuum tetendit, ὦ parauis illum, Et 
$n eo patanit vafa moris, f« IA. [nas 
ardentibus effecit. De  Milericordia 
:veró fic ait in. Pfalmo omes d 
quadragefimo quarte: : Miferatori 
mifsricors Domm urpatiens, Cy. multum 
mifericors, fanis Damiuus uniuerfis en 
mifcrationes eins fuper omnia opera eins. 
V sx Tex Dauid duas 
itas dininz Proui »wvirtures 
inadminiflrando regno fuoj& in 
regali prouidentia quam :popiili 
"fut haberedebebar , pro virili ftu- 
, duit tmirari, idque confeffus ipfe 
cit 1n Ῥίαϊπιο centefimo,cuius ini- 


t 


3Locus fal 


afi 6r. 


ΗΓ 


umi ig. 


. 196. In Aptcalypfs. Cap. ITII. 

Iiusetiam eius Salomon ,tum per. tur Smaragdis;denum?ro'füntil 
fapientiam fibi à Deo infufam , lorum duodecim pretioforum lap: 
tum longo rcgnandi vfu atque dum,qtieranrin Rationali fum- 
obferuatione hoc ipfum benedo mí Pontificis Iudzorum, vt fcri* 
Puusp, Qus dixit, humana regna. cufto. prum eftinlibto Exodi cap. 18. δὲ 
io. ^*- diri, & Regum thronos. roborari quos Ezechiel cap. 2 8. ait fuiffe in- 
M^ x atqué firmari mifericordia & cle- corona & diademare Regis Tyri. 
ἡ ͵ mentia, fimulque veritate atque. & ex quibus conftabant duodecim. 
iufüitia. — fundamenta fuper quibus conftru. 
uoniam igiturptrhanc fecun óam ciuitatem Ierufalem coele- 
dam Vifionem Beati Yoannis, in ftem vidirin Spiritu Beatus Toan- 
apertionelibrifeptem cliufi feil- nes,vt in hoclibio narrat ipfe Ca. 
lis,& in fingulorum rcferattonc fi-. 33. Meminit quoque horum lapi- 
illorum multa oftenduntur & düm;& nomimatim Sapphiri & Ta 
cuntur ad declarandam Dei pro-- fpidi s Efaiasin Capite quinquage 
uidentiam. adiutricem. bonorum -moquarto illisverbis:: Ecce ege 7er 
* per miftricordiam, mralorumque mam per ordinem lapides tuos sé fundu 
| vltricem per- iuftitiam, idcirco in &o te in. Sapphiris, (y ponam. l1afpidem: 
incipio huius Vifionis inducitur gropugnacula tuas δ portas tuas. ἐπ. ἐκ: 
cus habens fimilitudinem Tafpt- Hs feulptes, &. omnes terminos tuos 
dis & Sardij: po mod jn/lapides defiderabiles Origenes lib. 
eiusiueunda viridiras., quafr pra- 7: conta Celfum Ese hoc-tfa- 
tendat fpem: & fiduciam Diuinz izloco (umpfiffe Plaronem ca quz 
mifericordiz :'Sardij: veró quod fcripfit de terra beata,in Pheilone, 
eiusrubens & r3nquam igneus-co dicens, illic omnia nitere, &lapi- 
Ein ER eei &íeuerita- pcs fplendere, vt Sapphiros.& Ia-- 

iftitiz ad paniendum: fpides& Gemmas. 

t 


ttm : 
i Béatus'Hieronymus füper iftis 17; 


Impios: et ἐς “Ἢ i 


verbis Ifaiz pulchram de iflinfmo- 


5 TA $T MEI 
: ETT " dilapidibus faci dipreiüone i 
im v nr NT A Qua onmia nus ot noffrdln. 


Difputatio.- t,decerpta hic adfcribam. 
: 6 natura.inquit Hieronymus; 
Ves duodecim piov atque gcmma- 
"Super Iafpide:€4 Sardio qui in fü- .um,non xd d AA a aii 
: εἰ Ehre. La -Ioasmice, 16:5 Cum & Graecorum. plurimi: 
" nominantur. - busnuncduos: tantum nomipabo: 
virum fanétz ac. venerabilis. me 
ON alienum inffitu: morie Epiícopum- Epiphanium,: 
: pons quiinfignenobisingepi).& erudi. 


d ti futu - tienis fuz rcliquit volumen. ,quod: 
3, essi um eft, - cripfit Περὶ" Audwr., &.Dli- 


|». mequeihunlia cognitu cxplicare-- lis Hiftoriz trigcfimüfeprimü libr 

pe: amus; quzad Phy ftcam. coruni fa- er MA 
E dum: itionem, fimulque my: | gemmarum di : 
: * * L là icà (o 


; s J — & 
: ἀξ τες ο΄ dio memoritu minimé indigna , - quiin Opere pulcherrmoNatura- ἡ 


d 
m The e- complcuit, Hi duodecim lapides 
em fpe&ant y ped ] er ordinem. in. Exo- 
We o: 4.999 ximé poft nomina" do». apud sacchieiem, id eft, 
' ^N mde acd Vh 
τῷ ox. RR - xL ; : 
EI EY WAS d 
feo — , T e 


ψ. «4 Cer, 


"EY 


Dirfeori. 
des 
Wins: 


si cDifatetio Κις. - 


ἕν τῷ λογεΐῳ, & in corona atque dia 
dematc principis Tyri.Et alijs qui- 
bufdam interpofius , quz extra 
renynoftram func , explinansfan- 
€&us Hierony mus verba illa Efaie : 
Ponam in Lafpide propugnacula tua: de 
Iafpide hunc in modum fcribic: 
Propugnaeula Ciuitacis'Dóminicz 
Iafpidé roborantur;hi funt,qui pof 
funt omnem altitudinem eleuan- 
tem fe contra fcienuam Dci , de- 
flruerc'atque comincere, & men- 
dacium fubijcere veritati. Qui er- 


; . goih difputando fortiffimus eíl, & 


nétarum Scripturarum tefirmo- 
nijs roboratus , iftc propugnaculü 
Ecclefiz eft. itum porró mul 
ta funcgenera:alius enim eft Sma- 
Yagdi habens fimilitudinem qui re- 
peritur in. fontibus. T hermodoon- 
tis fluminis, & vocatur. Gramma- 
tias,quo omnia phantaímata fi 
riautuman«:alius viridior mari, ὃς 
intus quafi floridus:-hunc in Ph 
giz monte'Ida, & in profundiffi- 


mis fpecubus enis nafci referuncz. ] 


Alium-veró iuxtaIberos , & Hyr- 
€anos,& mare. Cafpium, & pracis 
pué iuxta lacum. Neufim reperiri : 


Eft & alius-Iafpis.niuis& fpumz | doctiff 


marinorum fluctuum fimilis,& cle 
ienter quafi mixto rubort fubru- 
tilans .- Hec diximus, vt vniucrías 
gratias fpirituales in Ecclefiz pro» 
fophacaus cognofcamus;quas qui 
abuerit ,'& vanos timores fugat y 
& potcft cum Sponía. dicere , Pa- 
duel reus caudidus cr rubicundiu : Ex 
enus quidem verba funt Beau 
Hieronymi. 


18 Demultiplici Iafpidis varietate 


Diofcorides inlibro quinto legen- 
dus e(l. Plinius etiam quilibro 3 7. 
dc Iafpide;praxer alia ἐστί δὲς hzc : 
Varet,& fepe ccáslucet Iafpis;eciá ἢ 
viclaa multis , antiquiratts tamen 
gloriamretinens: Plurimaferunt 
cam gétes Smaragdo fimilem Indi 
Vidi ego-Iafpidem: vndecim. vn- 
ciarum; in qnaeraceffügies. Nero- 
Anis thoracata.Ptimat dignicaris eft, 


fi habeat aliquid- fimile purpura. 


191 


feuda f rofz;tertiz,fi emuletur 
Smaragdum;que tranfuerfa lignea 
alba media przcingitur, & hanc τσ 
tus Oriés pp amuletis gefta: Orien 
talesomnium optima. Virtus Tafpi 
dis,fccundüm Galenum in libro no 
no fimplicium medicamétorü , eft 
es vétriculi,ipfumq;ftomachüfoué 
re;acroborare. Qyà virtutem tunc 
1neffe Iafpidi quidam dixerunt, οὖ 
in eo effigies Draconis fculpta fue- 
rit:Sed hoc ridet Galenus , dicens να 
vfum fe Iafpide ,fineifta Draconis 
cffigie;ac nihilominus eam, G dixi- 
mus,virtutem vfumq; habuiffc . 

. Caterüm;quia vox Hebrea,quá: 
Latinus Interpres,& Scptuaginta 
iranftuleruntin Iafpidem , eft Ia- 
halom;duéta à verbo)halam ) quod 
fignificat frangere, & conterere,cx 
eoconiecturam fecerunt récentios 
res Hcbrai,& de nofirisquidam ní 
mio plus hebraizantes ,iítum lapi- 
dem non cffe Iafpidem,vt plerique 
arbitrantur, fed effe Adamantem ,. 
apidem nempe preiiofiffimum & 
duriffimum,vt qui alios frangat po: 
uüs,quám frangatur ab vllo. Audi 
Lector quid hac dere Aben-Eídra 
mus-apud Rabbinos fcri- 
pum reliqueritin hanc fentétiam. 
Magnus fapiens Hifpanus dicitIa- 
halom eum effe lapidem qui vulgà 
dicitur Adamas;qui frangit omnes. 
lapides;atqueetiam bdellium per 
forat;dedu&tum autem id nominis: 
eft à verbo(halam ) fignificat: 
percutere G&contunderc, eitque in: 
puncipio eius-nominis littera Iod: 


adicditia. Hacille. Sed quis ob ^ 


fecro inducat faum in animiüim cre: 
dere , germanamiítius vocis Ης-- 
brzz fignificationem meliüs. effe: 
cognitam & perípe&am ab iftis re 
centioribus Hcb'zis & hebraizan-- 


tibus,quám ab illis duobus& LXX-- - 


Interpretibus periciifimis Hebrar- 

linguz,virtíque Sapienüffimis,qui: 

.eam reme Me gm in A4a 

tem; fed in m tr te 
eur Pee 


Medicavir 
fus; Lafpi- 
o eda 
lem. 


9? fs Rabbi 


nos Hebreo 
rum. 


ES I 


A L^. its 
io Dile, 
Π m 
: | 


J.Sardius lapis à 
Odemnoic dudo 4-Yerbo(K am) d 


txec 72. GM. 


ϊ ΣΝ ἕ «m * ΑΝ - e 
ὟΝ ἘΣ Ὁ: YE Ex 
: z^ d vn zo» 
(e . d : "i E E" 
| ra 


ον 0S 


- - 


£r 


TA « e AC. n AC 
ν᾿; - ΝΥ » 
T tr RID ard 


Plinius. 


Solinum. 


a 


192 5: 
.quod fignificat rubere, quód fit 


rubri admodümcoloris, idemque . 


"fgnificat.vox ( Zanca ) qua vtitur 
T Chaldaicus . Solinus 
.& Plinius ifium lapidem non Sar- 
dium appellant, fed Sardam : nam 


quia primüm repertus eft Sardi- - 


^7bus, quz eft ciuras in Afia, inde 
.nomen Sardz dqaxir. Plinius ait, 
nullam fuiffe apud Antiquos gem- 
mam víu frequentiorem ἃς ccle- 
briorcm : eius quinqne memorari 

cies , 
haberi Babylonicam , deinde Ldi- 
.cam, tum Arabicam; adhac /£gy- 
uacai ,-vliimo loco Cypriam . 
.huc lapide notatur dífterenua 
fexus diftin&ione .coloris ; mares 
enim ardentis rubent , foemine 
,craffiüs nitent: .deoique omnium 
quucimnmdare ;Plinio auctoie; 
uffufo humore rardiffime hebeta- 
xur» βούϊο magit quàm alio li- 

Ácalpi 


quore, facili ris,nec te- 


lis e 
nax cerz ,,ob idque idonea ;figil- P 


Jis. Tofladus wig m er 
uo Capite .Exodi,ex | Diofcoridis 
fententiaait, ium vim habe- 
re excirandi gaudia , depellendi 
.timores;acuendi mentem , augen- 
, diaudaciam , /& refiftendi ma chi- 
,eijs. Albertusair, effe in co virtu- 
tem fanandi hzmorrhoidas , & 
-'áram;rixafque fcdandi,& pro- 
;«hibendi fomnia horrifi- 
;€a , fiflendique flu- 
xum fanguinis. 
597. Werüm de 
ES itis la 


mE des 
alibusque ha&tenis difta 
jfuntfadis in prefen- — - 
rarum: NEG 

PM -xieffe E τι δὶς: 


stt auro 


ἘΠ e ta ταν ἢ o: 


In Apetalypfie: Cap. 1 nn 


uffimam .omniutm : 


^ 


SoygcxXoX 
Difputatio. 


Super illis verbis : 


Et Iris ezat incitcuitu fedis fimi- 
Jis vifioui fmaragdina . 


"Risque Smaragdi co, , 
Jorem zmulabatur , 
(Andreas inquit lo- 
cum hunc enarrans ) 
.varia & florida Coe- 
deftium. virtutum .& 
,ordinum.ornamenta , .diuerfaque 
.eorum munera & minifieria adum 
brat. Et. quia przcipuum corum 
anunus & miniflerium circa rcs 
.creátas deftinaxur, ὃς confertur ad 
rocurandam falutem Electorum; 
.Yt in Epiflola ad Hebraeos qeftatur 
"Beatus Apoftolus idcirco, licet Iris 
4ricolor fic , illa tamen Thronum 
.Deicircumdanstnaximé referebat 
viridiratem , camque Smaragdi . 
Quanquam rres colores Iridis non 
inicité aprari & accommodart;pof- 
funtad tres virtutes , quas beatis 
illis fpiritibusaffignat Sáctus Dio- 
nyfius,virtutem dico purgandi, ὃς 
illuminandi,& pe:ficiendi. 
/Sed.communis eft -£ xplanato- 
rum libri huius fententia , fimili- 
tudine & myfterio Iridis,fignrfica- 
tam cffe Dei mifericordiem , quz 
,omniexparte,atque omni tempo- 
re circumdat eius fedem , quz eft 
Ecclefia. Per Iridé;inquit Ambro- 
fius, quz in fgnum reconciliatio- 
nis & pacificáuonis Dei cum homi 
nibus data eft Noe , congrue cle- 
mentia-& mifericordia Dei fignifi- 
catur,quz fedem Dei , 1d eft ;£c- 
clefiam denda cr hoc ee vndíqs 
jpregits bernat;& à vi 
atq; inuifibilibus Roflibusdefcen- 
, dit; n ipfo «nim,icut fto]*, 


T 55 


P3! 45- 


ger lridis,, 
id myfie 
"i babeas. 


"Ter colo- 


o Diffutatio V E. 


1 diam.Dei figni fi- 
caba: Iris fedem Dci circumdans; 
PES baaer ue 


in az legisnarura,& inflamule- (rante , Iris apparuit y quia cum 

gi Malaici Scu Hoc legis Khan Verbum. Patris ;. a or eft 

gclice; &quantom adbonabomi- Luciszrerna,& Sol iu iuc, huma- 
nam. füfcipiendo- illuftrauit natu-- ᾿ 


| ^ 393 
Deinde affiftit ei; nevnquam def 
fides " 


iitelligentiam:adhac, vt perpetuo 
1n-€a i 


rere yidetur: per hunc autem quid 
aliud nifi reconciliatio Mundi defr- 


Hoc certe fi folerter infpicitur; εἴς 
fcétus ipfius Iridis iudicare vide- 
Jaret,cum ra- 


dijs folis imbrifera fuerit nnbes E. 
luilrata:. sata εῖ τε πα 


ram ; ipfa Humanitazis fufceptio,. 


queprofe&o nubcs a. Propheta vo-- 
ima ooh, licpart mn icm 


-—- 


CU Δ Εν 


d 4 


y 


Francifcus 
Ribes. 


$ 


. dem celeri 
'"tém in throno 


194 

ris reddita cognofceretur , eiusQue 
vifione, quafi memor Deus pacti 
fui,nequaquam vItra aquarum im - 
menfitate deleri terram pateretur, 
Huic autem nomini fi vna in fine 
addatur littera , & pro Iris dicatur 
1tini,hocipfumqnuod dicimns;aper 
té fignificabit,nam Greco vocabu- 
lo eru, pax appellatut . Hic porro 
arcus cum fit diuerfi coloris,refpó- 
deatque principaliter duobus , id 
εἰ, αι & ignt;per quod defigna- 
tur Baptifmus aqu & Spiritus fan 
&i,vel iudicium factum tam per di 
luurum , & quod futurum eft per 
ignem : hic tamen non immeritó 
vifioni Smaragdi comparatur , vt 
per eum,ficut diximus, propitiatio 
nis diuturnitas oftrendarur: Sma- 
ragdusenim viridiffimi coloris efty 
qui color naturz diuipiracis fym- 
bolum habet, & diuinz Mifericor- 
diz fpem ac fiduciam przber. Ha- 
&enusille. 7 


i4 Quidam: t quete gos 
iae etfi nofter cosi gut 


aragdima, non. 

"ὁ ; fed ad feden- 
no;qui dicitur hocloco 
feciidum fpectem in qua apparuit, 
fuiffe fimilis colori trium MAI 
Tafpidis,Sardij, & smarag i. Hlud 
aurem de Iride dicitur , E; 
dris erat in circuitu fedis , futle inter- 
pofitum , & legendum effc [aet pa- 
renthefim : vc reta ἃς planaiftorü 


Simili vi 


vificn: Smaragdena: (y Iris erat 1 cir- 
mum dr Nan enim reb diceres 


coeruleum habens colorém.Sic Mti. 


2 arco uam quod i(ti 
Es go arbitra qund, y 


n tant rectam ver- 
borum Scripturz conftractionem 
& ordinationem quam fecic Beatus 
Ioannes qui hec fcripfit;aduerfan- 
sur euam communi omnium fer- 
m huius libri Explagatorum; tau 


In Apocalpffe Cap. 1111. 


Grzcorum quàm LatinorumfTe&ío 
ni & interptetationi, quorum nul- 
lus illud , &imilis vifrohs 8muragdina, 
retulit ad fedentem in throno ; fed 
emnes iftud de Trideinterpreraté 
funt. Adijce, quód iflorum lectis 
& interpretado fententiam verbo- 
rum Beati Ioannis reddit minimé 
probabilem : Quomodo enim fe- 
dens in chrono fecundum fpeciem 
coloris videri potuit fimilis: colori 
Iafpidis & Smaragdi ? veriufque 
enim lapidis color eft viridis; fed 
Iafpidis viriditas dilütior M τες 
nuior cft , Smaragdi plenior, & vi- 
uidior,& amoenior;non poterit au- 
tem fedens in throno fecundt fpe- 
ciem videri & mediocrem habens. 
viridiritem; fimulque maxima ni- 
rens viriditate ; przferdm autem 
cüm nori dicarurfuiffe in vna par- 
τε fimilis Tafpidi, & in alia parte fi- 
milis Smaragdo.His accedit , quód 
fi Beatus Ioannzs Mlud , Simi/ts vi- 
foni $marag dina , dixiffex dc edente 
ini chrono, fic vdque (cripfiffer: Er 
qui fedebat fEmilis erat. apefui, lapidis 
lafpidisy &y Sardis , (y Smaragdi : nec 
fuperuaeué addidiffec illud : Simile 
vim Sm in . Iàm vero quod 
ifti obijciunt contra commune Jo 
ci huius lectionem & interpreta. 
tionem , perfacilem habet refpon- 
fionem atque folutionem : Licet 
enim naturalis Iris Inpicnst ha- 
beat colorem, nec viriditas fit prin 
cipalis multoque alijs infignior:il- 
la tamen Iris quam 1n fpiritu vidit 
Ioannes myiteri atia,& ob my- 
fticam fignificationem, vifa eit fimi 
lis virori Smaragdi , quód in ea vel 


- Íola effet viriditas , fpeciem tamem 
i- & figuram habens arcus coeleftisr 


vel cerré quod viriditas multà ef» 
fec infignior, & notabilior,& afpe- 
&abilior alijs eiu(dem coloribus ; 
Hoc nempe fenfit Tyconius , vt ex 
verbis eius fnpra memoratis ma- 
nifeftum eit: Ert ad hanc ipfam 


fententiam interprerans Lyranus 
illa verba; Smilis » Smarag. 
m , $maragdus, inquit, eft viridis 


coloris, 


-— 


ζ΄ 


o 


-Difjutatio V 1I» .19y 
coloris , & hic eft vnus de colori- tigatos füi coloris rcficiunt lenita- 


Bus Irtdis: Sed illa Irisimaginaria 
fíc yes vt color eius viridis: 
intenftor ceteris videretur , per qd 
defignabatur confolatio Det , fuis 
Elcétis affütura , maxime vero in 
vibulationibus Ecclefia futurejeo 
ce color viridis eft confolauuus 
confortaciuus ipfius Vifus .- 


S E ΡΤ IM A 
Difputatio.. 


De Smaragdo, cuius fpeciem co- 
loris babebat Iris, que crat: 
im circuitu: fedis: 
Di. 


! Vemadmodum ὥρια 
de Iaípide & Sardio 
nonnulla ftrictim ab 
tigimus; itanunc de 
Sparagée nónihil di 
cendum cft. Ante alia 


verólubethic referre qux deeola. . 


pide Solinus in fuo Poly hiflore fcri 
pfít Bis verbis: In Afíatica Scythia 
terra funt locupletes,inhabitabiles 
tamen: Nantr cumrauro & gemnyis 
aífluant,Gryphes tenent vniuería, 
alites ferociffimz , & vltraomnem 
rabiem fzuientes ; quarnm imma- 
nitate: obfiftente aduenis difficilis 
δὲ rarus eft acceffus;vifosenim di- 
unt; veluti geniti ad ple&en- 
imrauaritiai temeritatem. C ü his: 
dimicant Arimafpi,vt intercipiant: 
lapides , quorum nóafpernabimur 
qui qualitaces .Smaragdis hic 
5 patria cft, quibusteruam in- 

ter lapides digniratenr T. 
ftusdedit..Nàm licétfint & Aegy- 
pus δὲ Chalcedonij; & Medici, & 


conici ', pracipuus ramen honor 


eft Scychicis.« Nihil his iucundus, 


nihil vtilius vident oculi. In primis .. 
virent vitra irrigua gramima, vltra. tant habere Smar; cipia: 
aninicas herbas: deinde,obustusfa: “ὅδ. origiuc 3 quo — 


τοῦ nam vifum quemjilterius gem- 
ma or reser ee y i re- 
creant PEesecmun tans nc 
caufam placuir,vt non íca ur, 
neoffenfum decus imaginum;lacu: 
nis corrumperetur:quadquam qui 


verus cft Smaragdpsudiipet Iter vul 
Pe in om - Probatur hoc red 
fi afpe&tum tranímittat,fi,cum glo: 
ficia , aere repercuffo;aur um elt. 
concauus,fpectantium facies emu-- 
letur;fí neque vmbra, neque lucer,. 


, nis,neque Sole mutetur.Qui vitio- 


fi furit,tntrinfecus quafdam fordes: 
habent vel plumbo, vel capillamen: 
uis; vel etiam fali fimiles;Iavantur-- 
Que auftero mero , fed viridi profi-- 
ciunt olco*. -Hzc. Solin 
pleraque quibus  Poly- 
iftorem: referfit δὲ ornauit ,-fic- 
etiapt hzc fermé ad verbum à Pli- 
nio mutuatus efl: nant quz de Gry: 
hibus fcripfit, ex fecundo Capite: 
libe: feprimi Pliniy fumpta fünt 4: 
que Qum Se 29800) ck quine 
to Capirelibri wige mifcptimi.- : 


Beatus- Hieronymus, & LXX. In- 
rerpretes in Smaragdum tranílu- 
ἔκαμε ; deriuata cft a barach;quod' 

gnificat fulgurare feu fulgorem 
emittere ; Quapropter fecundum 
Fera) remi oc zos & hebraizan 
tes , fignificat lapidem fulguranté;. 
fiueradios in modü fulgoris emit-- 
tentem:ob idque Pagninusin Le-- 
xicn ait effe € hryfolycum , qui au- 
reum habet colorem ; & ardentes: 
inff; guris , fciatillas emittit z: 
alij putant effe Carbunculum .- 
Ego affentior potius Beato Hiero-- 
nymo & L X X. Interpretibus, qui: 
voce illa: Hebrza Smaragdum: fi-- 
gnificari' putauerunt τ΄ quinetiam' 
Parapliraftes Chaldzus: Smarag- 
din appellauir.. . 


idam ,.nec indo&i , & huiu(-- 
rrerum minime erred 


bofus fit,proxima fibi virore fuoin | 


Vox Hebraa ( barecliet) quam » 7 


4n vix: 
Smaragdi 
bene refpon' 
deat! vecii 
Kebraa.. 


"166 
indicio S maraedus peret: fi af- 
fricatus Lydio lapidi reddat eris co 
Jerem : hoccercé indicio mercato- 
res Indici vc folerit ne decipidtur: 
Smaragdus ponitürin hoclibroCa 
pire vigefimoprimo quartum funz 
damerncum ceelettis ciuitatis Teruc 


ει, faülemy & apud Ezechieleti! Capite 


t 
T beophra- 


ftus. 


Sex Smars 
gdi excelié 
2,4, 


snorabiles. 
Theopbra- 
f Hi. 


appen, 


28. vluams lapis preciofus nume- 
raurinornaméto Regis Tyri Sma 
ragdus:Theophraftus incer lapides 
ases primam dignitatem tri- 
'ait &Adamanti, fecundam Margari 
us Indicis ὃς - Arabicis ; téruam 
το «I? Soo 


28: Mulcz profectó , atque infignes 


funtSmaragdi excellentiz. Prima 
excellentia eius eft in eximia viri- 
ditate qua fuperat viriditatem herz 
barum & froadium;prorfus adeo; 
vt qüzlibet alia res vtridis-cü Sma- 
fà in aai & comparata , nó 
cür virere:fua etidm viridiza- 

te proxima fibi colorat; & in xantü 
tenax eft (uz viridiratis , vr'neque 
in vmbra ,nequein Sole;nec iuxta 
lucernas fecandüm colorisafpeétü 
mutetur ,-. ἃ excellentia 57na« 
poseer caecis i Y m 
eculis gratior eft quam Smaragdi; 
nec eft quicquam quod libentius 
Qucintueamur : eius nam- 

e viriditas & implet oculos , nec 

atiat τά ΠῚ Ν᾽, eorumque ex inten 
ione ad ilia laffirudinem viridi le- 
nitate demulcer ac recreat , & vi- 
furh ad fui craffitudinem facilitate 
vanslucida vranfmittit , & corpus 
cius , fi politum fuerit,rerum ima- 
ginesreddit. Nero certe gladiato- 
rum: pugnas Smarágdo 
Terua: excelle atia 


dine: 
τα δὲ imi t Ὁ Iouis a- 


Aegyptios repeririobelifcum 
v quadior Smaragdis fon itudi- 
pac e- Ael 


poe omg 


fum, cx altera,duorum . Appion 


"Deal 


dinis,ex vna parte,quatuorcübito- c 


-— LI 


τὴ Aphcilft Cao. 1111. 


Grámmatitus tcrididit hemoriz, , 
fuiffe in labyrintho Aegyptio Se- 1 
raphim Coloffzü ex vno 5marag- 
do riouem cubitorum: Quarta ex« 
éellentia in' rulciplici eius mtráq» 
varietate t. duodecim enim fpecil 
mumerantürj fed Scyrhiciomnium 
optimi s nullis enim: nec maiór eft 
aufterixas , nec minus viti),tantaqj 
duritia,vt fcalptura vulnerari non 
eant. Quinta € tia in me- 
ica virtute ac facultate aduerfus 
ihorbas: crallit épim ann - 
lere $mar ..eontra calculos 
vefice , MARE ΤΉΝ: contra ca- 
njm moríus cum rabie aguntur, & 
in vntuerfum conird véhéna.- Tos 
ftadus ex Diofcoridis fenténtia, ait 
valere coritía morbum caducum, 
& contra fluxum fanguinis , & fe- 
cundum aliquos , contra illufiones 


Smaragdi 
ad medeli 
morborum 
virtH: ex 
AMberto Ὁ 
Toiiade. 


phantafticas ὃς deprauatam ima- 
ap κάψε eee d w:o 

"Sexta $maragdi exc -219 ; 
ditur 4 imilplior eius figa) cati pics 
tione myftica: nam quiz ed erat 
Que Smaragdi. excell lc 
antediximus;ea,fecundum my íti- 
camin etationem áccepra;re- 
— i ce drestrt itane M vts 
ta & praiclara itant docu- ; 
menta, ee diieraesuht $a- 


crarum litterarum explanarores , 
cum alibi;tum pracipuc fuper.Ca- 
put 18. Exodi, & 28; Ezechrelis, ὃς 
2 Sd andi fiif pem 
cà Simaragdi fignificationem , quà 
Σ pocalypfis Beda 


2 gemmas fuperet omnes;in- 
iens circa fe viriditate repercufa 


gunt pr 


Difutátio hs; i 


bilem, & $ternam conferuatain in 
Coelo & mente concipere fperan 
do ; & in próximos: 


temptum:. Mundi proficiunt. Nata- 
lis etiam Smaragdilocus ; pulchré 
€ongruit myfterio: eft enim terra 
uples,& auro gemmis; afflues; 
fed deferta , & inhabitabilis ; pro- 
Tres: dune ;feras videlicet vo« 
»unt enim quadrüpedes, 

e uidem Leonibus: capite 


as is fimilesAquilis. €um 


rgere fata- -" 
icando:quz etiam inter- : 
bz pinguedine charitatis ad con- . 


197 


" "^re ἢ 
9i " xn 


du A v. A 
^ Difputatio. ὦ 


Super. illis (is^ 


Et in circuitu fedis fedilia νὴ 

. quatuor , d fuper tbroms, vi- - 
. ginti quatnor feniores fein 
tes, ee. 


iftis pira Arimaípi,vnotantü . 


oculo in media fronte mfgnes;Mis 
ra cupiditate, & Smarágdos rapié- 


xibus Arimafpis,& feris cufiodien. , 
tibus , huiufmodi defertam rerrá τ 


virnitum | thefauris: abundantem 
adierat Pfalmiftà ;; cum dicebat; 
Ecce elongaut fugiens ev vaanfi in falitu 
dine,id eft, A Mundi ellecebrisani- 
mum elongando fubtraxi : -In hae 
terra preti 
rabiles inuenire fe;cum deletabili 
dam admiratione manifefta dt 
cens , Quuàm magna multitudo dulce: lectum 
dinis «πὰ Domine , quam ab[conditi ti 
mentibuf te? & ceicra que fequun- 
wir víquead finem eius Pfalmi«Có 
tra: Gryphes autem fpirituales fe- 
men diuini verbi, & virtutum: "δὲν 
nras nobis preripereconant 
quc Ἔν cain uigilnnts f 
εἰ per celefte ὙΠΟ 
ne ; quafi vno tantum oculo. admi- 
randi, vegemmam fidei,ceterarü- 
Que thefauros vircutumrinuefliga- 
re, & effodere queant «Quo enim: 
quzq; virtus fublIimior eft;co pau 


. €jores habet cultores; grauioresà; 


ab immáüdis fpiritibus períecutio- 
ncs patiuntur τ Hi ecenim. velut. 
Mer meritorü dei 'er-. 
iet rper mene ut 
dine volucres , diuidas fj 
non fibiad γνῶ r 
minibus: au 
doceant Hae "^ ios 
" [« pne 5d getan 


duimq Lf prb32 "Ὁ 


i 


iofosthefauros & defide- —. 


ei fete viginti qua- 
; ,tuor sinere Ms 


M atque maie 
fedétisin.rhronoifto- 
rum Seniorum affef- 
πος 9. δὲ circumfeffio. 
Legimus. enim: in Sacris litteris y. 

u Dei non femcl fa&um effe de: 
lectum feniorum.ad populum: gu- 
bernandum;, erudiendumque , & 
iudicandum , confilioque dirigen- 
ditm: his.enim quatuor rité perfi- 
Giendis muneribus y.regendi i 
re judicandi dandique con 
;omnium- maxi tapti«. 


E ἐμὲ dut fom (ness ebecaeresre gan ani 


grauitatem iorum, ob multam re. 
rum- humanarum experientiam y 
atque pru dentiam,necnon.ob per-- 
τς dein aniaifedationa meg: 


ND 

dinipten fete illi viginti μα, 

' Seniores circum, thronü. 
dentes ? Variz (unt Dex eei 

rum. haius interpretationes. 

Prima. Interpretatio eft , Iftorum- 
igin govern 

cari vir 


feniorum Dame 


ftate Dedi 


VERS.4. 


Similis 45 
ta: ad qua 
tuor potif- 


fimum νη 


ebeiida mu 


nera, maxi: 
mé idonea. 


cC€ -o0xT C77 E 


| 
19$ JI» Apicapfée Cay. a 111. | 


Bereex omni tate & ordine eorü à labore uicfcimus . Per viginti. 
qui fueruntante-Chriftum;hos po. uatror libri Veteris Teftamenti 
νος,  ffimüm deligere poffet : Apte di- ngurantur,fuper quibus fediffe di. 
Wiimaxi. Jnuiütm duos, Abe & Noe: Ehóch «untur Seniores ,quia Patres Vete- 
micelebres— enim » quianondum mortuus eft » ris Teftamenri àlaboribus;& curis 
«nt Chri. — intcr jflos viginti quatuor nume- huius Szculi in lectione & medita- 
fi κάμη.» — vindus non éfl:Poft Diluuium tres. tionediuinorum librorü quodam- 
Ium, PPatriarchas, Abraham, Lfaac,& Ia. modó quiefccbanr . /'Sed quzren- 
«ob: Poft hos , duos a ree ierve rp eft ry illa Dei re 
uli Hebrai, Moyfem & Iofue: Ecclefam fign: cauerit , ytfup | 
Ee ΦΗ 2s populi hos atuor, diximus, birds circuic illius fedis VERS;. 
Gcdeonem,Iephte, Samfonem, & | fedilia hac difpofita effe dicantur. 
S3imnelem:ek Regibus eria, ua- Sedin promptu refpunfio eft: qui. j 
& Ton onidemuTolphatiBzec à, cumqueenim paterfamilias domi 
& Iofiam:ex Pontificibus, Aaron, fuam à latronibus & inimicis ut. 
Phineces,Ioiadam, & Iefum filium tam effe cupiens,eam vel muro,vel 
Tofedec:ex Prophetis,ob infienem fepe,vel pariete circumdat: fimul 
miraculorum potentiam.Elifznm 3 terEcclefia & contra Hareticos,& 
Elias namque , etiam nunc viuere contra Paganos,qni fidem Chrifti 
"credituri ' prophetica veró ec deftruere conantur, Veteris Tcfta- 
&inia , po uliq; eruditiopem atque mentilibrorum doctrinis & refli.. 
Anftructionem P uainor Propheras » monijs muniuit: Cum enim ca quz 
«uos appellant Maiores, ] aiam,Ie credit & colit , longé ante Chrifti 
remiam,Ezechielem;et Danielem. aduentum fuiffe predicta oftendit, 
Atque ex iftis uos Commemora- iacula inimicorum, euertere Chri. 
mimus , ὃς quifuere maxime illu. fli fide cupientium,longé à fe re. 
fires inter eos qui przcefferunt peli. di porró viginti quatuor 
Chrifti aduentum , conflat nume. ' £ryores amiéti fuifle dicnntur ve. 
rus illorum viginti quatuor Senio- ftimentis albis , & aureasin Capiti- 
rum. : bus fuis geftafe coronas. Peralba 
3! Hanc Tnterpretationem tradit veftimenta , vitz puritas & inno- 
. ΡΥ ΟΣ Ambrofius;hoc ramé differt, quód. cenria; percoronasaureas, bona 
É Aftos ! igintiquatuor Seniores vi. . » forumque in coelis przmia 
detur facere pofteriores Mofe;qui d antur. HzcAmbrofius. Ac 
primus fuiffe creditur Scriptor fa- 8. Hieronymus in fua przfatione 


crorum librornm:putat enim Am- inlibros Regum dixit, viginri "a- 
Jrofius per illa cde: ruorlibros Koen com fuiife in ved 
4ilia defignari .vigi uquaruor 11- calypfi prafiguratos non per vigi 
bros Veteris "Teflàmenti , in quo- tiquatüor Thronos, vt Ambrofius 
rum fcilicet lectione ac medirátio- jnquit,ícd per viginti quatuor Se 
me Patres illi Veteris oTeftamenti niores, ὁ 
fedebant; id eft labori or &xcu- - Alteraeft Interpretatio Andree 54 
sis Szc | Vacantes requiefcebanr, Cafarienfis Archicpifcopi, quam; 
Ponam: ic Ambrofij verba » quz perpetuuseius fe&átor, etiam tra- 
. unthuinfmodi : Viginti quatuor dit'Arethas , Viginti quatuor Sc- 
Seniores in hoc libro zliquando Pa. niorum numerfi , inquit Andreas, 


{τς Veteris Teftamenti;aliquando quida €x priícis Interpretibus 

Nou, aliquando free oque conftituunt ἐκ Abele & js vigin 

fune nt: fed ir AocToco, Patres ti viris Veteris Teflamenti, &. !js 

,;Cteris Teftamentidefignant: qui. tribus viris Noui Teftamenti,Loan 
Pintiquatuor in fe us feditfe ne Baptifta, & Bearo Petro.ac Pau- 

flicuntur; quando autem Ícdemus, 1o. Sedan certum id fijan potius, 
Jap pro 

£*o 


d 


ἢ ἃ 


E 


 DDifputatio 
Joe fet. 
ditate 12. 
Patriarcha 
Tumpopul 
Heu 
Genef. 49. 
$upà 37. 


dreàs. l'bn 
33 Sed fortafse 


Aparato WELT. 


pro vigintiquattor Gracorum ele 


mentorum numero,rectiüs perhos' glo. δὴ 
loachimuscerié Abbasiftá An-34 Aesch muy 


aceipiantur 'viginti- quatuor. 


os 
haus nae Pete & eogii- 
; ogin 
riretceliggrüe judici PEud Doi 


2e ; duodecim interpretati 
untviros in Teftlamento Vetere, 


c 
principes & Capita. to ;alios ᾿ 
duodecim in Noto Teftamento he 

roes 9 quos non alios quàm duode- : 
cim Apoftolos licetexiftimare,;hos 

enim Dominus Tefus futüros-duo- ' 
decim tribuum Ifrael iudices affir: 
nuit. Candidasautem Sémiorum : 


. vettes fymbolum habebant pura 
illorum vitz,& perpetua fettiuita- 


tis ; folidzáue laxtitiz qua 1n coelis * 
perfruuntur. Coronz porro au- 
recin eorumcapitibus , victore 
aduerfus Dziiones non fine ma-: 
gnà animi fortitudine & conftan- 
ua obtenta func ndices. Sic An- 
non eft plane cer- 
umyillos duodecim Patriarchas fi- 
lios Iacob , efle omnes in ccelo; 
cüm us,Rubé,& Simeonem;, 
&'Leui fuiffe Iacob , prophetico 
fpiticu diutnitis afflatos grauiffima * 
malediéctione percuffos;& cüm Io-- 
feph quofdam iftorum de crimine 
imo accufauerit apüd patrem: 
3& infignis fueriteorum inui 
dia, & odium, & credulitas aduer-- 
poene io miae 
eph:Sed vt. amusomnes 
d ISTE 
tamen noi 'eorü tui- 
fe ali cod paribus Veteris Teífta 


«wd AM 
) 


T 


199- 
nes,ttum beatitudinis 
t entes.  - 


exiis 
ria ex 


ETE 
qua duodecim iíto. 


Apoftólos , qtorum illos filios [a-: 


üafi : cob fecundüm carnem effe fcimus, 


hos veró fecundum fpiricum pri- 
mos Chri filios fuifle nouimus ; 
& vtrofque Ele&torum Dei popu- 
lorum; Iudatci [cilicet ὃς Chriitia- 
ntprincipes fuifle conftac. Ecde 
Apoftolis qui ; omni remota . 
concradiéctione , iftud conceditur, : 
quia eorum vita fimul & numerus . 
cum auctoritate concordat: Vita, 
quia vfque ad mortem pro iufti- 
tua decertauerunt : numeris, quia 
duodecim a Domo fun: electi:au 
&oritas , quia eos Dominus fuper 
fedes duodecim fefluros effc & iu- 
dicaturos przdixit , Sedebus , 1u- 
quit , (vos fiper fedes duod.cin, tu 
dicantes duodecim tribus Ifrael , vn- 
de& Beatus ipfe Toaunes , vt fe 
vnum deiftis fenioribus effe often 
deret , fignanter fein Epiliolis fuis 
feniorem cognominar. De illis 
autem Parriarchis filijs I2cob mul- 
tà poffunt opponi. Primó; quia in- 
nocentem fratrem fuum per mali- 
tiam vendiderunt. Deinde , quia 
vbicumq; in Scriptura facra men- 
tio fit de t(Lis Patriarchis Tettamea. 
τί Veteris, prater ofeph , aliorum 
nulla ponitur commendatio , quin 
etiam vituperatio ; nam de vendi.- 
tione fratris;de inuidia, & odio cul 
pantur.Iunuit hoc ipfum B. Grego 


méti viris meritorum & virtutum rius, quiin quadá fuarü Homiliarü 

laude multo inferiores. At γογὸ ἢ de Electis atq; reprobis verba fa- - 
quis penfitet ea quz de iftis viginti. ciens,ica fcribit: Duos filios habuit - 
quauuor Senioribus varijs inlocis. primushomo ; quor vnus ele&tus - 
huius libri dicuntur, nteb elt, Abel alrer,reprobus fuir,Cain. 


kget, cos fuifle vum fantitauslau-' Tresfilios Noe arca continuit, fed - 
᾿ς ων ; Ene. ue N eorum 


bj 


Marb. r» 


Geon.37.- ! 


P.Grque, 


Gon».3, 


ι 


"^ 


200: In Apocalypfis: Gaps Tt 1 T. 


corum duofünt Ele&i, & Iac 

phet,tertius veró,maledictus & rez 
ey sprobus fuit, Gham«Abrabam duos 

filios genuirquorum vnus £u 
&us,Ifaac,alcer reprobatus; 
2l- Similiter Ifaac duos 


&us,hic autem reprob 


vnus,Ioicph, perinnoccntiam ven 
ditus eft ;- ali) vero per n 
venditores fratris extiterunte Sic: 
Beatus Gregorius. ; Quonrami1gi^ 
tur iftorum Patriarcharum nume- 
rus cum vitz integritate atque 1n- 
nocentia non concordat,duodena- 


riuscorumrnumerus non eft fufü-- 
ciens caufa recenfendi eosinter.. 
hos.vigintiquat&or Seniores, quos. 
Beatus Ioannes tanta di MA Keegan ; 

re. per 1 Nigind quac. or . "niores:: fat:9. 
(art 103 zip di 21 vpigerta dnm 


loria vidit in celisexc 
δ Ioachimo- . 


: , - τιον : 
Αι oM po; endi Ἢ 


noe Ἢ 


itelet, prat cezer. , 
probatus;IHmael, per. aya contemplationem: 

filios - co oet esre- 

uit, Iacob & Efau, fed ille fuir ele-: qniefcun uxtra ipfum fedept per^ 
per. 


us. Duode-. 
cim filios habnit lacob, fed corum . 


juan. 


read fen 


ricum squam ad 


pers 


Super eifem illis viginti quatuv 


ΠΡ T Tti 
Ei EIS EE. 


. 


arcentem amorem; 
conuerfarionem, & familiaritaté. 
Scasien  MMET at nM ' 
iucgorif. eur v pP er: 
rini clvdeturen tamen, psrtne 
cunt & allego- 
4a j hiftoricum ! 
& litceralems vrex. bis que diccn- 
tur infra Lectori erit manifefiurae 
Tales euam cenferi debent alia 56 
tresToci huius Interpretationes. ; 5 
quarum νηῷ eft Tconij à Primafig 


nari, vpigerfam- Ecclefamán ; 
fuis. Prepofius , &.in fubditis: ita 


da i ^ vt per vnum. duodenarium iflorü- 


N. i o A M xe 


Seniorum. defigne:ur vniuerfitas- 
m Ecclefie ad fimilitudi- 


, nens, duodecim. . Patriarcharum 5: 


' alcerum vero duoderarium ὅτ. 
gnificetur | τς fubdiroronr : 
qmi funtin. Ecclefia, ad fimilitudi-: 
nem duodecim tribuum populi He 


Senioribus enarrantur alia du£& prai.Alera Interpretauo cft Be- 
Interpretationes:vna Beati Gre | do: Ecclefiam , inquit, quam proc 


gor, «ltea Rupert ^c 


hbro Ex 


à 


prer focicrate m. in yna- 


τὰ viderat,candem nunc per gemini 


teflamcnuun de Pauiarchis & iA-.: 


a Era foterpretatio eit. pollolis generata viginti qua. 
[ q.am. tradit Beatus tuor fedi agni pet terc iq nn 
Wii Gregorius in quarto. cam. fedentem. 


ter. iüdicra- 


tionisfu. riam eiusin Chrifto d»gniratems: 
; do^: uería 


enim ἃς iudicabunr vni; 
membra,fedin vno, & per 


capur:inam. x Min nn 
federe, ftam; 


γἱ à x Euangelice dos. tesad dexteram Iudicis?-Tertía Ta: 


ebiter explanans: Seniores ril vi 
intiquatuor, quosin coeliscirc niorcs fignificari 


ídem Beda, fed: 
e antc ipfum tradidit Prima- 


um . Dei fcdentes vidit Bea- hine o adea Ὁ. 
e 


ἐξ τ Ὁ tusloanncsinípiritus quid ahud. com ,clara Euangeli] pr 
funt quam Sandi pradicatores » Visersasnt ap roni e Αϑο 
p: HN ru mant, 


Quintas Cr 


'A MASA 
Carta ὧν 
Sextz inter —— 


Tironius- 
Prima'ius 


I 

9^3 "iw 
^A | 
Beda. ΠΤ ΤΟΊ 
aita ἢ 


Septima 
Intepreta 


Septima. 


Enn xir ue scarpeim sme 
τὰς i: Vndc. reete e ape de 
meer ze "frpol 

batrinet » 
Xhrifium fu 
mem tec ne apre:de 
RA Xalereoe dei ; 
A Ces,qui e,& 
m: te rzfuerünt - : 
Me rao: qno vs fuic Otho- 
Mei c9 mus Vos Mund. ifti fe- 
em illam Dauid tempore. praece- 
| o détes3 qnaft ab.anreriori parre fe- 


ε 
buy 
| e m ees itam circum- 


RUF WE 


' nm 19. 


à: MER δίς 
em ifti dicti funt Sensores 5 


quia per maturitatem fidei fuz po 
Cor didi uiu Dei 1uueniliter lafciuienté 


nebant:&ad ignofcondü eorum ὁ 


peccatissfle&ebant Dei mifericor- 
Tis; -Thde. Liberarores & Saluato- 


ifi de librü . 
unt Foe 


velud ved 
d Myr eim mens 
iB - Reb eue vicerunc 
; mundum tá áeÁ omen 
captiuü peccati ac mottis ü 
iem cor nid glo 
τιᾶ fibi & quamplurimisalijs per 
Chriíti gratiá Ji acqui iuerüt.. Quà 
&cob.caufam nducunturamióti ve dii 
fiimebasalbis.& coronis aurtisze 


AM Á ἐν ΗΝ 


er ou dbi qi qos E aix 


. unostibembanto frab Adololánia ; , 
| | feuocantes in.veri Dei-culta conti 8 


INE 


Uii ρας 


DIEI 
Layers iat qae 38 tuWk 
XStum de iilis Iudicibus popult He- ^ 
bri, quas médiam.parteméacit — 4fnimai- 
iüorüwizinti quarmorSeniorü,tria ^ rfe 4w- 
-poflehtobijciprunononeffeomni  -eriins- 
duodecim nocertum ;ómncsillos Iudices ef- 
dci inde; mutoriü ex illis 
poire na virtutem nullumque 
ium. facinus nobis effe notü: 
pluribus alijs veteris 1e- 
Baneniva pietatis, fapientiz, μ 
vyirqumu rzíüidntia fuifie mul- $5341 ἘΝῚ 
hbro jobidquenonvidér ^" '"' 
dignos qurinzerilles viginti qua- ^ ^" ΠΝ" 
tuor Seniores tantoin ccdishone- C ^'^ 
ré,acdignitate, gloriaque fulgen- n 
1es ceníeantur. 


2M. 


0D ECIM.A. 
^ Difputatio. 


Examinatur i 


NET M 


Sí yc qt puis 
à CTAVA Interpreta- 
-aioeft Loachimi mi emen 
rnm nore tra- 
dit & declarachis fer 
, me verbis: Iftorum 
rta ed viginti quatuor Senio 
ruminterpretor parum fuiffe duo 
decim Apoflolos,quorum fili funt 
fané&i vsaabipe ie pro Chrilli no 
mine paffi funcà tempore ipforum 
Apoftolorum vfque nunc, & qui de 
incon pafinri funt -vfquead fexti 
^ pomis tion ntrichri- t 
rempora: NIA. horum enim San 
TN "TU 
2 


uc: 


Mattb: τὸ 
An iflivi- 
pntiqua - 
zWor Senio 
vet pratel- 
Jant alios 
omnes qui 
Jfuntinca- 
4. 


Exod, 25. 


Luc Y 


Jenn, 14. 


5405 É 
^& pramonütrandun ftatam, hac 
"fecunda V1fio Beati Ioannis przci- 
pue v rec Ceterosautem: duode 
cim — ko cota era 
ex Gen ulo, eotempore quo 
venturus eit Elias: ficut duodecim 
«Apoftoli de Iudaico populo- electi 
funt,co ferme cempore quo: venit 
Ioannes Baptifta in Spiritu & vir- 
tute Eliz vt quemadmodum  pér 
duodecim Apoflolos ὃς coadiuro- 
res corum;vocatz funt Genres ad 
fidem Chrifti; ità per illos duode- 
cim venturos 1n nouiffimis tempo 
ribusinrrerad fidem Chrifli vni- 
uería multitudo filiorum Ifrael; & 
fintreuera primi nouiffimi, & no- 
uiffimi primi. Sed nunquid ifti vi- 
ginti quatuor Senioresomnibus 
alijs Elcétis, gratiz & gloriz pra- 
flantia anteponendi funt? Minime 
veró; Conftat enim alios effe ὃς 
gn & gloria eere d 

vt Abraham,Ifaac,& Iacob,Pa 
tres Prophetaram,& Apoftolorum 
omniumque credentium; & Da- 
uid,virum fecundum cor Dei, cu- 
jus filius EM air iam € 

Chriflus, & Mofem, qui loqueba- 
tur cunt Deo;tanghantamitas cü 
amico πιο; & Eliam,' & Ioannem 
Baptiftam, quorum ille pracurfu- 
rus eft Chriftum Iudicem, hic au- 
temippraccneurrit Redemptorem, di 
gito eum prazfentem indicans,quo 
noníurrexit malor' inter natos 
mulierum. Scicndum itaqne eft , 


εν quod πεχτὰ állud Saluatoris noftri 


iium: Imdomo Patris mei man 


fccundum eM juam ali- 
qui (uat infgnieres pluribus alijs 
viris fanétis,qui ramen illis diuina 

res funt: ira quoque in Ec- 
“εἰέβα triüphante dmuerfas cfle glo- 
-piasaccidentales, & quafi es 
pimued prerogartimas, qnarum 


s alias alijs Beatis pro fua volü 
-Tateac fapientia diflribuit: Ethac 
adintdnem eft iftis viginti qua- 


Po —-—-— 


'erant in coc 


^s Apocalypfis Gap. 1111. 


tuor Senioribus, vt: Beato Iodüni 
apparerent in coelo: fedentes cir- 
cum Der: thronum;armiéti veftimé- 
;tisalbis;& coromsaureis rédimirr, 
Apfiim quoque B. Inanz:mulra qua 
"videbat, & non incelligebat;docé- 
Eaedem portion ——— 

uam interpretationé, prout faci 

duodccim iftorü Seniorü ipíos A- 
poftolos;effe plané verá atque indu 
riim αὖτ ws τῶν 
cim.tlorum: Seniorü facit: à 
vimm freni poiius 
muiridi: 1155. vtri ficince 
:€&us;an : opinio;ait fe Icétoris ibdi- 
cio relinquere.' Ex quo intelligitur 


Ioachimum hanc fuam Inrerpre- — 


uonem & fententiam non firmoaf 
fenfu;plenaque affeueratione, fcd 
dubitanter actimidé :cenuiffe, aux 
cerié fcriptis idiffei^ io 


-. Nec immenitó: (anc Toachimus 40 Difcutitur 1 


ifti fuz Interpretationi non valde 
confidit,ea quippe nullum viderut 
firmum habere veritacis, aut ctiá 
verifimiliaudinis fundamentü:Nce 
enim vel facra Scriptura, velas 
rum auctoritate nittur,necfulci- 
tur ratione aliqua; vel coniectura 
probabili;cum id ramen 'quod.di- 
€iGante ipfum fuerit. indictum ac- 
qucinopinatü. Ait, perduodecim 
itterü Seniorü numerum defignari 
duodecini viros egrcgios fide ac vir 
turibus cx populo Gentib, qui ven 
uri funt in nouiffimo mundi cem 
pore;& Iudas conuerfuri funt ad 
fidem. Chrift." Dixic hoc Ioachis 
imus, fed nulla ratione probat, vt 
fiat verifimile ; nec merü videatur 
efic figmentum.Prazíertim vero cá 
ifti duodecim viri, fiuc plures 
iftonumero duodenario defigna 
perquos putat conueríum iri Iu- 
dzos ad Chriftum aliquot millib. 
annorum futuri fint μοὶ id tempo 
risquód Beatus Ioannes illorü vis 
astare rd Seniorum vifionem 
abutt:lfti autem Seniores, & iam 
vixerant in terrís., & «unc beati 


fupradicta 


“5 B.Tean 
we fuerit 
vns denu 
mero iori 
"vigintiqua 
“νὸν δεηΐφ.- 
fÉ, vt Ioa. 

ebimu: di. 
Nit. 


bro prodita Sas πῶς "e 
chiui fentenda perfpicue 
Beatum Ioannem 
EH digan d. 


ue los. 
p 


oannes ctenim tunc viucbar in 
terris ;. illi vero EM lammor- 
tali vita defuncti, beatam in caelis 
vitam degebant: &ad eorum figni 
ficandam. zternz felicitaus lati 
tiam, & gloriam, &in hoc qua το 
Capite, δὰ μὰ fequenii quon 
cuntur amiéti velümentis aibis ,. 
in. Pit dna 
es, & ha entes cycharas ,. ὃς 
phialas aureas plenas odoramento- 
rum, quz funt orationes Saneig: 
Liga terris viuendum s, i 

Dco in ccelisofferebanc .. vet eil 2 
quód non.temelin hoclibro & Bza 
azus, Ioannes iiduciuur multarum 
rerum quas videbat , nec fads 1n- 
zclligebat, fciícitans ab iitis Senio- 
ribus & diícens intelligentiam ; 
INNon ds Bcatus. loannes erat 
vnus de ilis vigmu quatuor Senio 
Jibus in coelo circum. Deirhronü ge 
fedentibus , tantaque dignitate & 
sgloria fulgentibus. 


VN Vi bid à a 


Ἢ Vio RECOM Yt pc 
ager Am quadam , fed i dngenio- 


fa » neque inerudita iflorum vi- 


ginti quatuor Seniorum Inter- 


e neta Alec: Uu 
m HE PE Z90 
E TUE: rmt ἢ ἈΝ. 


ΒΞ θυ} 


m C Ona ἊΝ m à lam 
- Quien viris fatis o, dciique 
acuie, necinfeise. ex- 
ji Pen 


germ 


hie 


lun, quod θα μετ τούτους US 


co fcdem Dei pofitam ,. | 
m —€— à Eccle jm milt —€— ^ 
tantem,in qua PE .omni- i 
inis ,COng Ee 
βάειβελὰ cuius m rp Procelst - 
in &nem ví9; mundia 
uinitus alu bd 


Spiritu pro vas prapol iccudi 
- In prophe Ícdesilla Dei pos 


tà denotabat fcdem Romaná : qua 


non íolim priocipalis et in omni — Sede ἃ, «- 
. Ecclefia, verümeuam E£cclefiarum — ?4ns., 
omnium caput babens fimilitudi- 
nem lapidum prctioforum , óbin- 
uiolabiicm Fidci raitaté , quam , 
Deoipíam protegente , perpetuó 
Mes icrieien ck cunda 
ΤΟ [rts 4e em circum ^ CDORTNES 
perpetua miferationis & beuignita Sisid tri τὶ 
us Deierya (EPA c5 Romanatü 
gnat gratiam, Yiginu quatuor 
fediliaqua circa illam fedem c6 Quia: 
prafgurabaoryniuerfitaté Epifco» Ὡς sitini 
paliülediü que funtin Ecclef. pe qnatuor te 
vniueríum müdum diffufa: fimulgi tidemq; $a. 
illi Minn quauorSeniores figlirà ἀργὸ " 


üt. omnium. Épilcoporum 
€: 1z,in fimilitudiuem videlicet 
Sacerdocum Hebrzoriim,quos Da 
uid in vigina quatuor familias di- 
Ilribuit ; vt per vices faccpdoralia 


A mpuem insu tcmplo Dei obirent , 


Nrlegiurin vi Sinediart Capt werte Ei 
ki Lori mum ion . eie 


cenua. 
αμεῖ E 


ES 
e; ies 


Gibricin d icitur, ex th E D Quid fal- 
Ἐππ| gua νοῦν Kr μῆς, δὲς 
TC grauia, 
SERA n NC Confir RA. 
IOnisa q eorurgrara fep e mare vi. 
Trreclawicispe SPHERE ἣν ΓΟ 
€ leptem. piricus 
fluxum mundi . 
ERI js 
ey Ii 
clicet Fu 
WERT: 


d 


ab omui pee 


TONER 


TOSS 


| 864 | 
fignificabant vel quatuor Euangc- 
illas, maxime idoneos fideque di- 
gnos teftes diuina: Maieftatis τ vel 
quatiüor fedes Parriarchales, Anto 


Cheríam,Terofoly itananr, Alexán 
drinam,& Confiantinopolitanam: 
Erantdutem in circuitu fedis Dei , 


uiaifti Parriarchatus d Romanz 
t dis gubernatione pendent: babe- 
bant fenas alas; & plena erant ocu 
lis,ad denotandam: plenitedinem 
do&rinz & ;oteftátis , concordem 
tainen Us omani & abes pen- 
denter. Tà | 


m vero perpetua , qua Ioa 


'emoratür in hoc loco, ladidatio ἃς 

Aatiarum actio iflorum quatuor 
animalium, & illorum vigindqua- 
tuor Seniorum, fignificabat perpe- 
τοῦτα fore ἐπὶ Ecclefia cultum Dei ἡ 
δὲ diumz [audis atque orationis 
exercitiüm per'Horás canonicas 
die ac node cclebrandnm.. Ex hac 
itaque Interpretatione dilucefcit 
B.Ioannem tantó ante Spiritu p 
phetico preuidiffe & predix iffe pul 
cherrimam Eeclefiz Chrifti ditpo- 
fionem δὲ bernatioiem olim fü 


τὰ ες τ itz viginci quaritor Se- 
o copo en nülfisde 
caufis bau iam probabilis vi 
Me deHRUt eos , Mi vigi 


In Hpocabpffs Cap. 111r. 


ratz, in fchifmatis malo verfanturz 
Adhzc ifti , quatuor illa animalia 
interpretantur arem wer oed 
ift Ecclefia Pátriarchatus; Hierofo- 

fhitarun Antiochenum; Alexan 


inui δέ Conftantinopolitanüm: 
Sed hic interpretado cum euentu, 
rebufqué "ipfis minime congruit. — 


Ifta enim noe animalia indu- 
cunrur ín hoc libro ranquan in ce 
Iis beati;éximieque ac lariver 
hojiórata ; & cüm Toaané loquen- 
j'atq; ei δή δ} my fleri quar 
dines non favis intelligebat , de^ 
clárántia τ hocaüténr ad iflosPa- 
triarchatus;qui iam dim in fchifma- 
tis'& herefeos tenebrisverfantur , 
aptari non poteft. Denique, ratio 
témporümiftorurti refel itopinio- 
nem & inccrpretationem « Bears 
enint-Todünes^vid:c illa quatuor 
Animalia canquam tunc in Coelo 
manentía: ifti autem quatuor Pa- 


pro triarchatus multo poft: accepram 


& fcriptam a Ioanne Apocalypfin 
initium habuerunt: Sané, Patríar- 
chatus Conftarititiopolitantis "ali- 


E fa t " T Ic ex- 
δι tus ead ume oL 


&ugpoagssur ine z, 


DVODECIMA 
& M dpiputtio ^ v 


ousiudgutrl 
Explicatur Haymonis Pid iq 
be! je re aui QUA 
AE wall. E. 


“τὶ isYeia6 "OE 


4 "Afmo im Ceicnewari js 
am TE er o»alypfin arbi- 


tratur, iffosSeniores non 

fuiffe dótaxac viginti qua 
tuor fed multó plures: & quod fz- 
pe fiin criprura;pofirumr Te:de- 
^términatam numerum pro ind 
"términato.- ΤΠ enim πὶ 
'gintt quateor Seniorim 


omnes viros tá Vete | Noui 
j € virtütunt 
€ i y , fian- 


—- » ἜΣ 


Duedena- 
riut. 
5. Hieron. 


Asguf. 


Gregor. 


Mab 1p. 


A LN Difgutatio M LN et 


Ex Curautem tanta. multitu- 


oiflorum perfectorum hominum A 


à At numero viginti qua- 
uo 2 


uor denotata fit, duas reddunt ra- 
tiones: Numerus enim yiginti qua 
tuor conftat ex duobus duodena- 


rijs;squocum alter. defignar perfe- 
&tos ΝΟΣ Vcreris Hopes oró 
pier honorem. duodecim Patriar- 
charum ,gui fueie illorüm progeni 
tores fecüdü carng:alter vero duo- 
denarius defignat viros perfectos 
Noui Teftamenti,ob reuerentiam, 
& honorem duodecimApofioloriü, 
ui corum fuere quafi. fpirituales 

rentes , & Principis. Ecclefiz 
Chrifii. Deinde, Scriptura ad fi- 
gnificandam aliquarum rerum. fi- 
Le pcrfonarum vniuerfitazem, vel 
pericétionem,v utur«ertisquibuf- 
dam numeris, vt feptenario, dena- 
riocentenario, millenario: & in- 
ter Jíliufmodi numeros cenferi 
ttiam dcbet duodenarius , quem 
Deatus Hierony mus fub niuum li 
brixvi, Commentariorum jn Eze 
chie!emappellaunumerum plenz, 
confummataque virtutis. Et Bea- 
ius Auguftinus libroxx. de Ciuita 
te Heb apart uper primis ver 
bis pfalmi LXXXVÍ. Beatusetiam 
Gregoriuslib. x. Moralium, Cap. 
xxxtx,aiunt, Duodenario numero 
fignificari vniuerfitatem: & idcir- 
€o,cur dixit Dominus Apoftolos 
futuros Judices duodecim rribuá,. 
duodcnario numero Apoftolorum 
fignificatos [fc omnes viros perfe- 
é&vsquicum Chritto& Apoftoli 
indicaturi funr alios: duodena 
autem numero tribuum: 


tos elie omnes «qui | 
AE p 1 fuam 
; in4tingi | cam fupra, enar 
ransid quod εἴ τα fine τοῦτ) Ca- 
iris: Sui vicerit , faciam eum. fe 
An, throno meo; expreffius deciara- 


Vit his verbis: Neminem moueat 
«uo 1ynustrhronus ἔῃ μος loco 4u- 


diciaria po:cílas intelligatur, cüm. 
inEnangeho Jegamas duodecim 


- 


205: 


fore fedes, fuper quas .fedenres 
τι 


rhronos;fuper quos fedebanr v 
τι quatuor »enores; Duodenarius 
Fees Pen d viginti qua" 


tuor, ln quo nt'mero co " 
duntur.duodecim Patriarchz, ὃς 
omnes Patres perfe&z viruutis Ve 
teris Teftamenti, in altero autem 
duodenario comprehenduntur | y 
Apoftolt, omnefque viri. perfectio 
res Teítameu. Dicituriraque vnus 
thronus fingulariter , proprer vná 
poieftatem tudiciariam: dicuntur 
duodecim throni, propter perfe- 
£&ionem Ele&orum qui. iudicaturi 
funt: Dienatur ettam vigiaci qua- 
tuor throni, propter viros perfe- 
&os vrriufque Teftamenci qui cum. 
Domino ad judica venturi 
funt.Sic Haymo:caius interpreca- 
tioneni,tacko cius ramco nomine 
fecutus eft nofler Ribera: vt mihi 
quidem fiat werifimile, cum fuper 
hociepo fexiphs, non legifle Hay- 
jmonem; aut fi anteálegcrat, conc 
certé. ei Haymonis non. veniffe in 
mentem,non enim eum interpre- 
iationis quam ipfe cateris antepo- 
fuit, au&orem nominare prater- 
mififfet, : m 
.Hane ego interpretationem & 45 
fentenüam. etfi non proríus im- 
probo; eam tamen, quia mihi non 
animnm explec, pleno afíenfü ap- 
probare non pollum-. Cum enti. 
Ali Seniores fzpius in hoc libroin- 
ducantur, quatuor duntaxat & vi- 
gintinumero definki atque infi- 


: guion &xiflimare dc- 


camus,ipíos non fuiffe rantum vi. 
giüd quatuor, fed multo plures,& 
pofiuim εἴς hic numerum defini- 
ium projndefinito:Verba enim Sa 
οὐ Scripturas nifi quid plane. ob- 

tetfecundum propriam eorum ἢ 
fhtbos cioriem aecipieqda & miel 

igenda funt;in hoc enim maxim 


Ícníus. & .in 


Ribera. (2 


Aullris m 
dicium de 
fugradiia 

mterpreta- 
tione. 


Sofimintur- 
«a Wa cbie-— 
δ ines Ki 
2. n 


δι νέον 


λοό 
detur 400 minüs ifti Seniores,ficuc 
dicuntar;ita reuera fuerunt, tantü 
viginti quatuor. Nám duva5 contra 
hoc.quas nofter Ribera facit obic- 
&iones, minime ardtü fueric dilue 
te. Ait,iflos Seniores cfe cos qui cá 
Chriflo in extremo; generaliq; iu- 
dicio,tudicarari funt alios;eos vero 
qui tuac sudicatufi fimt, multo plu 
resfore gosse ti quatüor; có- 
munis eft fnta 'Theelcgorum arbi- 
trantium,omnes quifuerintin ter 
ris Enangelicz perfe&ionis fcétato 
res, & Chrift Apoflolorumq; imi- 
tatores,eos cum C€hriflo & Apofio 
lis tunc futuros iudices aliorum . 
Quod etiam firmare licet auétori- 
rate Beati Gregorij , quiin Capite 


trigefimonone librr decimt Mora- 


lium,Omnes,inquitqui ftimulo di 
uint amoris excirati, hic pelfeffa re 
liquerint;proculdübio illic culmen 
iudiciariz poteftatis obtinebunt . 
Hzc obicétio ita diluimrzEquidem 
nó inficior, 1(Los Seniores fore tunc 
qui iudicaturi 
funt;fed nego; iftos non fuiffe tan- 
uim viginciquatuor; qui BeToanni 


funt: Neque vero ifti Seniores in 


tac vifione imduéüntür tanquam 


Iudices.fed tanquam eofífcij atque 
Intérpretes myfleriorum. diuma 
Proutdentiz circa Ecclefiam;& cir 


en; 


I» 


IfliSeniores Deumlaudant 
pi xerunt ver 


untin €apicéq: 
x p ummy | 


In Apicálypfs ^ Cap. 1 111. 


omni tribue lngia , v pofulo, fy nac. 
tiene, Bc. AE ifti ἐλ ταρες hne 
ex omni poptilo & natióne,non pó 
térant efle rancüm viginti qüataor, 
fed cos fuiffe quam Hinos necet 
fe cft. Refpondeo, Seniores non di- 
xiffe illud de fe , prout erant in illo 
rantüm ntimero dcfinito,fed in per 
fona & nómine fno,dixiffe illud de 
omnibus hominibus per Chriftum 
redemptis,& fanétificatis;atq; elo- 
rificatisspam iffad ipli qu Se- 
niorcs dixerunr,eriam dixiffc qua- 
uioranimmalia, codem i (otn foco 


erfe&tos omnium 
qui fuerant anté 


temporum , 
Ioannem ; & qu: poft “πη füturt 
érant vícue ad inem muridi , fed 


refentabárcertós q ex- 
; tes viros 1n. inauentes;, 
us prc 


"1 
"31 


ét 


ux 


CO Bifstao ΖΝ 


DECIMATER TIA 
"^" '""Difputatio. 


"Autori fententia indi- 


catur , 


A ARNAM igitur 
() fuper iliis viginti qua 
[] tuor Seniorib* eft no 
ftrafenrenria? Faci- 
lius mihi fane in hac 


dicere,quid non approbem,quam, 
quod pro explorato , certoque ha- 
beam, affirmare. Illud tamen fatis 
Zobgbllitr dici poffe exiftimo y 
iftos Seniores tot numero fuiffe, 
quot fuiffe dicuntur in hioc libro,id 
autem eft , nec plurcs, nec paucio- 
res quam viginti quamor:neq; hoc 
noua cget probatione , cüm fuper 
€a τῷ paulo fupra abunde difputa- 
tum ftt. Velle auteni proprié ac πὸ- 
minarim ftatuere ac, decernere,qui 
nam ex Santis ac Bears qui cunc 
erant in coelo , fuerint ifti viginti 
quatuor Seniores;infcirz pocius va 
nitatis,& temeritatis fuerit , quàm 
folertis prudenrisque conicétatio- 
Anis & diniiatioriis: SI Lectorem τὰς 
men iuuat cx nobis fuüperea re au-- 
dire aliquid quod nonnullam veri. 
tatis; fpeciem & fimilicudinem ha- 
j m puro non improba-. 


tis fartciiiidcio Scriptura 

ldé laudatis & celebratis, qui Do 
mini noftri precefferüntaduentü. 
Tales porró celebriores atque illu 
firiores ceteris fuifle hos viginti 
quatuor ,quoshic ngminabo ἡ nul« 
Jus;opinor;inSactis literis verfatus; 


inficias ibit; Abelem; Noe, &brahá; - 


Ifaac;Iacob;Iofeph;Melchifedech; 


Job, Moy ícm,& Aaron, lofue,& $a. 


. Controuerfia fuppetit. 


ταὶς MES 
muelem, & quatuor τορος ἃ pietate 


.. acreligione valde laudatos , Daui- 


dem, Lofaphar, Ezechiam,& Iofiá, 


. & ob multitudinem, atque magni- 
& Ls. 


tudinem Elifeum , & « Broptes 
ui vocantur maiores, Lfatam, Iere 
T e Excchiclem, & Danielem; 
& de Prophetis qui vocantur mino 
res , Zachariam , qui plures habuit. 
diuinas vifiones , & quaídam fimi- 
les carum quas habuit & deícripfit 


. in hoclibro Beatus Ioannes. Supra. 


dictis porró viginti duobus annu- 
merare conuenit duos alios qui fuc. 
runt tanquam medi) inter Vecus & 
Nouum T eftamétum, Veteri quaft 

nem imponentes, & initium No- 
ui prarendentes,illum dico fanétit- 
fimum Senem Simeonem, tantope 
re laudatum in Euang clio; &sg 
riofum Przcurforem Domini Ioan 
nem Baptiftam ,.de quo Dominus 
ipfe dixit , Propheta omnes Cv /ex vfq 
Ad /0annem prophetauerunt, 

Sicui autem fimilius vero ἃς có- 48 
gruentius videatur,iftorum Senio- 
rum parcim fuiffe ex Veteri Tefta- 
mento,partim €x Nouo,licebit etià 
non improbabiliter. dicere , duo- 
decim iltorum Seniorum fuifle ex 
Veteri Teftamento , & fuifle hos; 
Abelem;Noe, Abraham; Iaac, Ia-- 
cob , Mofem , Samuelé,Daniclem;: 
& quatuor Prophetas qui vocantur 

lores, [laiam , Ieremiam , Eze-. 

Danielem;ve] pro his duo. 
decim,aliosex duodecim fupra me- 
moraus;vel omnés, vel eorum ali 
quos . Alteros vero: duodecim ex- 
Mao Teftamento, "er orit 
putare non alios,fuiffe quà duo: 
decim ἀροδδιδον Qhi-iten sigo cis 
ceelo eo tempore;quo Beatus Ioan- 
nes hane ih terris vifionem- habuit. 
Ethanc quidem opinationé adiuua: 
re videtur quod fcriptum ett infra: 
dccimo&lauo Capite huius libri , 


vbiagitur de fuprema euerfioneaó  - 


olatione ciuitatis. Babylonis , - 
quo nomine fignificarur congrega- * 
uo oniniunm impiorunt, & regnum - 


An wrris Diaboli ; ὃς $ectatorum - 


visi 


Lna.ai 


Matthb.1 


y. o 


208., 


eivs: Ad gandendum erim & exvl- 
tandum fuper hac ie inter ómnes 
coclicolas precipue ac nominatim 
invitanr preftantifémi viri & Ve 
teris Teftamenti; & Noui, Prophe- 
tásdico,& Apoflolos, Hecautem 
funt,cóleci verba Scripturz, Exui- 
fn fuper eam cee'um , & enc: Apetzoli, 
ev Propbete , quoniam iudicabit Deus 
indicium vefirum de illa 


CImemoa 49^ Vilom deniq: mihi cft;pro clau- 


110 ocrkm, 
qua de iflis 
feniorib. in 
boc libro 
feripta siit. 


L Et cum darent illa anim 


πιὰ huius Difputatiénis , ponere 
hié tànqvam in confpettu L.c&oris 
omnia qua dé (ftis Schioribus in 
hoc Itbro tradita funt , quo nimirü 
facilius ei & przftantta honori: ,& 
dignitas , gloriz&ue iflorom Se- 
niorum,& probabilitzs eorumque 
de illis fupra difputanimus, di]uce- 
fcat. In hoc quarro Capite bzc de 
illisleguntur ? Er im cirevimm fedis fi- 
silia viginti quatuor y C. fuper phronos, 
vigmti quatuor Seniores fedentes,cireum 
michi veflimentit albis , & in cepitibus 
eorum corena aurea. & 2m πῆγα: 
alia φίονλαπι..» 
€ benerero, Cn benediflionem fedenti f[u— 
per thronum, s juenti jm faclo faculorii,* 
prc viginti quatttor Seniores a2- 
ze fedentem in throno , £raderabant vi- 


In Apocalybfis, Cap. 1 111, 


fabam in circuitu throni , δ Seniorum, 
ὦ quatpor Animiglium,C» ceaderunt in 
con(pectu throni , 4n facics (uas. €c. ὃς 
paulo poll , Ez refpondit vnus de Se 
nuripus qr dixit mibi , Hi qui amidi 
fume folis alLts. aa πεν ὁ vnde veh 
vimt ? Er d:xislli , Το» δ ὁ mi , tu fcis, 
Ei dixiumibi , Hi funt qui veperunt de 
tribulatione magna , (9 Iguerint ffolay 
“και, o dealbauerunt ea: in. fareume» 
Agri, ere. & in Copiedccimoquar- 
to loquens deillis centnm quadra- 
ginta oua:por millibus,quos Ioa2n- 


nes vidit in monte ion ζότα Ago, ἡ 


habentes nomen eius; & nomen Pa 
cris cius fcriptum in frontibus fuis, 
Et cantaban; inquit, o«uafj canticum, 
nouum ant: fedem C» antc qtiatuor AW 
malia e» Seniores, , 


DECIMAQ V ARTA 
. Difputatio, 


Super illis verbis: 


Et de tbrono procedebant falgu- 
14, €4 voces , à ronitrua z C3 
feptem. lampades ardentes an-- 
te thronum , qui. [imt feptem» 
Spiritus Dei, in xnnvtá 


"ἢ 


C& vocibus; & tori- 
truis ex throno pro- - 
cedentibus, pofitum * 
it: ad: oftendendam 

rhronnm maic- 
Dcuriendim mortà-- 


ὃ ! ij 
Llud de fulgoribus,so 


VERS.5 


d 


: DOS onpifütide Xr. 


obrem Hebraiingeniu terroreper 
| cu(fi, ac propemodum exanimati, 
| rogabant Mofen, rip[sloguere- Ἐν 
tur eis, non autem PU ec eux vu 

! {κητία calia figna gna pesbo 
vtquz mone dbiilla Hor Puri 
renr. Dauid etiam: in Pfalmo 17. 
inducens Deum magna cum poten 
tia venientema fibiauxibandum 
! inaximo in difcrimine V ees ; 

v2 rofiigandumque hofles fuos, fi 

| Bus Febus eius defcripfit a Wis 


tum: Nám inrer alià dicic hzc, Ef 


dntonwit de cacloDominus e A Ltiffimus | 


AMndreas, p Ifta fulgura & tonitrua: decla- 
i ràns Andreas, Hinc quoque, in- 
üir.planum fit, quam terribilem 
ER formidabilem Deus:js cxhibe- 
| τε fcfe foleat,qui illius patientia & 
manfuetudine abutuntur: Nam ho 
finibus falute dignis , tonitrua 
ifthzc & fulgura lucem verius & 
, Yoluprarem,quam térrorem affe- 
Tent: Fulgura enim mentisillorum 
edo s lumine perfundent, toni- 
ται vcró fj rites corum aures 
erficient,& quadam füauttate af- 
cient: I d rro. Voces (toni. 
fru, tjs ie pcc ciem 
fifruA, C? vocti, upliciter pere 
licei: poffumusenim inteliigere tá 
à PST am vnam rem; vt ilhid; Tonirua 
pir cae idem fignificet Quod toni- 
E trua vocalia; & voces humanas pro 
ferentia:talia quippe tonitrua vo- 
ees S road S^ humanas profe- 


dedit 9ocem fuam: grando, Cy carbones 
ignis. Et mifit. [sgittas as δ ai, i 
uit eos: fulgura multiplica ", wt, Ὁ contar 
bauit eos. 


udi Le&or dete ss Per fut- 
et. cpu v miracu- 
fuos operatur: 


per Sand s pedicad αι 
Pe abris d qt truá ve 
ro,terror G pud igi LM 


turi S$an&ti namque 
quos amore ccclellis Patriz renoca 
reà vitijsnon queunt;eis cormen-. 
ta zternà quz impijs preparata 
pi. Res pponuünt; vr quos blanditijs 
euenit ert IE faltem com- 
cícantà viris. Sic ille, De verbi 
De efficacia luculentüm habemus 
Beati Pauli teftimontum, cuius in 


ue ac mednlla ΧΩ ΠΩ͂Σ 
ded δ intcutionum cordis. Tllu 
nobiseriam huius efficaciz verbi 
Dei exemplum idem Paulus fup- 
pedirat:conamque difputante co- 
ram Felice Przfide de iuftitra, & 
caftitate,& de iudicio füturo,expa 
uefa&us & tremefactus eft Felix, 
Beati quóque Petri prima cóncios 
am poft acceptum Spiritum Sai 
dum ad [udzos habuit, adeo fuit 
efficax, vt tria millia Tudzorum ad 
fidem Chrifliconuerterit De mira 
culis fanctorum predicatorum ver 
bi De:refertus 'efüliber Beati Τὰ: 
cede Actibus A orum,& nüc 
fatis fuerit réferre e&trema- 
verba Marcide Apoftolis: 111 au- 
tem profects pradicauevumt vbique, Do- 
mino cocperante , & feitiem corfir- 


itia audiuiff ἃ Beatum Ioannem wage fequentibus fignis. 
ἰδῆης ἀλλ ciae lypfi etafhr ^ Seqduuniur illa verbs; Et dim fm ra 
oftendit in dec! rien cire ardentes. ante tbromim, qui 
Ro bo ME CO ec 
$1 Se n- munis eftinterpretatio, 1 
tum, pe ura,& M eva Verbis fignificari teer dóna S E 
"ceti pes tur efficaciam ver- im p 2 vocauitSp 
b Dci; d mira Dei. Di aient qui ἐδ λ dona la s 
JAmáre, - terror inaudnutm Ὁ 
: ERE his cnim tribus rebü Oel 
rzpollebát Ap oftolorum,& Ap at, d'érno | 
licorum- virorum : p acte dere ie i ipn 
«294i " at 


A3.13: 


AG. 1. 


A 
tem lam- 
padei ard? 
γεν [8 con — 
&u Dei, 

J PET 


- 
PCI 


Fw 


Pfal. ro3. 


ΞΕ 


᾿ Cap.1i: 


-—— ὁ 


*ro- 


mat: Dicuntur etiam in confpeótu 
Dei effe , quia non fine his, nec nifi 
per bac ad beauim Dei confpeétü 
perueniri poteft ; vel quja Deus ea 
ad. manum & in promp:u haber,vc 
quibuícumque voluerit , latur. 
Etenim ,multo planior,expeditior- 
queatque probabilior eft illa inter- 
puro » per feptem ins Spiritus 

gnificari cercos quofdam Spiritus 
angelicos numero feptem,in exc- 
curione diuing prouidentiz praci- 
puos , & qui excellunt inter cos de 


quibus dixit'Dauid , Benedicite De-.— 


gunum omnes Angeli ejus , potentes vir- 


tite, qui facitis verbum eius, ad audien-— 


dam vocem fermonum eius .— Benedi. 
cite Dcminum emnes virtutes , minijfri 
eins, qui facitis voluntatem eius. Sc- 
Pm enimiftorum Spirituum mi. 
ni 
gubernatione Mundi, potiffimum 
autem Ecclefiz fuz . Hos congrue 
admodum & condigné dixit eflc τὰ 
quam feptem lampades ardetes in 
confpectu Dei , nam fingulari qua- 
dam eximiaque ratione, ἃς Dei có- 
rum & arcanorum cognitione 
Pis rra iuffa Dci exeque- 
di, & miniiteria fibi à Dco impofi- 
ta efficaciter perficiendiardent; in 
[d nimirum bene quadrat quod 
laud in Píalmo centefimotertio 
dixit,Qui facis Angelos Pet [br 
animflros tuos ignem vrentemy,aptitlime 
videlicet fonlitudine venti & ignis 
denotans Angelorum in explendis 
Dci miniflerijs velocitatem,fimul- 
ue efficacitatem. Verum de iítis 
fep Spiritibus copiosé fupra dif- 
feruimus in Difputatione cpu 
fuper primum Caput huius libri. 
Andreas Czíarienfis vtramquefu- 
pradictam feptem ifto: nricut 
anterpretationem commemorat. & 
commendar,fuper hoc loco ita fcri- 
bens : Per feptem hos Spiritus , 
Aut feprem Angelos ceteris p 


Eugen. pre- 


erio przcipne Dcus vatur 4n 


tà, quorum men- 
5,& vtraque 


In: Apocslypffe Cap. 1111. 


quidem expofitio ratione & aucto- 
ritate nicitur . 


DEÉCIMAQVINTA 


Difputatio —. ^ 


Super illis verbis : 


Et inconfpetlu fedis tanquam ma: 
re vitreum , fimile ; 


p ts 


.MLTAE funt horü 5; 
vérborum interpre- 
zaciones: fed qua, vt 
máxime cominupis, 
ira. peruetus eft , Vi- 

αὐτὸ étorini fcilicet, T y co- 

nij, Primafi;, bcdz  & qui hos dé- 
uide fecuti fuat,Haymonis, Ruper 
ti; Ricardi, aliorumque, Ea efl hu- 

tumodi: Per iftud mare vitreum fi- . 

mile cry ítallo fignificar1 Sacramen 

tum Bapafmi,in coufpe&u fedis:id 

eit,in ipfa Ecclefia , tanquam limi- 

nepofitum , per quod neceffario 

tranfeundum cft omnibus ad Hw 
num & confpcétum Dei accedere 

capientibus. Raptifmis autem di- 

cicur mare , quod omnibus populis 
& Gentibus ad faluiem propofitus 
eft : Αια enim multz in Sacris 
Liieris fignificant populos mul- 
tos, & more Scripturz,ingens que- 
liber congregatio aquarum , mare 

. Vel mare dicitur Ba- 

,pufmus ad fimilitudinem Maris ru 

bri , quod faluos.tranfuexit Hc- 

braos,demerfisin profundü Acgy. 
pijs: fimiliter per Bapciímum de- 
merfis deletisque peccaus animus, 

hominis faluus-euadit. Et hoc vi- 


detur confonum fententiz Apofto- 
li aiencis,vereres illos Hebreos du- 
nubis Mare rubrum τ εἰ- 
os,fuiffe in innu 
ὃς δὲ in mart. » Vcl di- 
&us eit Ba d fimili- 


VERS 6. 


1, Inter. 


Cur mare 
fgnificet 
baprifm&. 
Apoc. i75 
Genef. τ. 


Exod 14. 
τ. ad Cer. 
10. 


Toe" 


δ πὰς 


. AdRero. 


τς Richardu:, 


, 
Cwr Baptif 
7u:compa 
fetur vitro 
I 
| 


Dienyfita. 
Areopagita 
NaXianze- 


nus. 
Ad Hebr.6 


AU Diffutatio ΧΡ. ὦ 


tudinem Maris δῇ οἱ ἃ Salomone fa 
€&i fimilitudinem labij anci, quod 
"fecerat Mofes,& pofueratin taber 
.naculo.in hoc. autem. mari fiue la 
;bioanco Sacerdotes exuti. veftes 
Áeculares.ícfz lauabant, & abfter- 
s lordibus -& maculis omnibus in 
-Quebant veftes Sacerdoxales, vt ri- 
τὲ peragcrent in templo diuini cul- 
tus minifleria. Baptifmus porró có 
paratur vitro;quod non aliud con- 
uner 1ntus;quam quod foris cerni 
wur:fic etiam Bapcifmus finceram 
exigit puramque fidem, & coufef- 
9nem peccatorum ; vt quod ore 
dicitur& promixtitur in Baptifmo, 
id etiam cordecredatur, & opere 
complendum propoua:ur; Corde 
enim creditur ad wfTitiam, vt dixit A- 
φοβοίω, ore autem confeffiofit ad fa. 
tem, Vel, (ecundum kichardum 
San&i V i&oris,Bapci(mus affimi- 
latur vitro ob puritatem & clari- 
tatem,vel quia ob quce 
peruium eft, & penetrabile, atque 
illuftrabile, à radijs & luce Solis: 
In Baptifmo enim mens hominis 
per finceram fidei & cognitionis 
rerum diuinarum claritatem ci di- 
uino munere collatam: illumina- 
tur:quamobrem Graci Patres Ba- 
ptifmum appellauerunt φωτισμοῦ, 
id eft,illuminationem,vt videreli- 
ἰξωὴν τὸ Beatum Diony fium in li 
brodeEcclefiaftica Hierarchia, ὃς 
Nazianzenum in Oratione de Ba- 
püímo.Beatus etiam Pàulusin Ca 
pite 6. Epiftolz ad Hebraos indi- 
Cat;per Baprifmum illuminari ho- 
mines, & guflare donum caclcite 
bonum De: verbum, vircutcíq; 
fgculi venturi , & parucipes fieri 
Spiriuu$ Sanéti, Sed quam Baprif- 
mus habet fimilitudinem cryftal- 
liz Hanc nempe, quod gratia Ba- 
puítislisDag itatem humane con. 
ditionis, & inftabiliratem nottra. 
ments valdé confirmat: quafi ex 
mari tollens inftabilitatemy & ex 
vitro fragilitatem, habenfque ma 


?1I 


eft:Dum enim.in terris verfamur , 
ccleftem | iftum. vea ed habe- 
mus in vafis fi&tilibus;ob liberi ar- 
bi:rij mutabilitatem 1n malum, At 
veró,pott hanc viram,gratia quam 
ip terris accepimus/fitin celocon- 
mmata,& vr ita dicam; inamiffi- 
bilis: runc fané fimilis eft. cryftal- 
loob maiorem claritatem, & foli- 
ditatem;atque firmitatem. 

Al:era Ince 
refert Dionyfius Carthufianus Σ 
quorundam qni mare vitreü fimi- 
le cry flallo int ti funt Sacra 
meuatü Penirentiz,quod re&é vo. 
catur mare, tum obamarirudiné 
doloris de peccatis commiuffis;tüm- 
ob abundantià aqua lacrymarum 

uas generat perfecta penitentias 
icitur vitrum, ob peripicuitatem 
& claritatem;que effe debet in có 
fcffione peccitorum,ita vt animus. 
penitendis fiac perfpicuus & perlu 
cidus Confeflario:- Vel sppelauur 
vitreü,quod quid peccati ftatu per 
pgnitentiá translatus eft ad ftatum 
atiz,valde timere fibi & cauere 
ber, ne ad priflina peccata rela- 
batur, memor ἃς confcius vitrez 


fragilitatis (uz, partim natiug,par- 


rim cx przteriorum | peccatorum 
habità Vlüque contrata Detiaue 
vocáur fimile cry fiallo,tum: o 
liditatem & firmitaté propofici πὰ 
quamin poflerum peccandi; tum 
ob daritàtem & pulchritudinem 
gratiz quz. per viruttem & Sacra. 
mentü Penitentiz comparatur. 
"Tera Interpretatio eft noftri $$ 
* Ego, inquit, mare vi- 
treum- dil ἀγάμενος mulutudi- 
nem hominum in terris viuens 
tium, more He - videli- 


cet , quamlibet congregationem - 
aquarum Rees. dri δε. 


risamplitudinem; mmis igi. in hoc libro Apoeilypie Capi- 


yuri,& ΤΟ] τα 


itacem,firmitatemque. €wXVII aquez 


.- » P 


Rupertus. 


1.44 Cor.4 


retátio eflequam 54 *: Interp, 


ὩΣ 
Οανερη ας, 


3. 7nfe "t 
Met 


Ad Hebr A 


P/fal. 138. 


212 In Apocalypfis Cap HT. 


fedebatilla meretrix ,fignificafíe di munditiem ,; & ab omni errórewa. 
xunur mulas gentes ὃς populos . cuitatem,necnon & immucabilem 
Diciturautem. mare viereum non. futurz vitz tranquillirarem: Alce- 
proprie qnafsondenfanum xa. ra;eit Tov aliorniijnterpr&- 
tumquefuerit ip paturam vitrisfed satio; fgnificar aquas illas céleftés 
ua Mie Epitheto uanguillum, fupra firmamentum locatas jmo 
perlucidum tnase flgnibeindo , talibufgs prorfus inacceffas atq; in- 
Mukiradoitaque homitim in ter-- cegnicas,de quibus nimirum Pfal- 
ris viuétium dicitur mare vitreum mita dixit; Er aqua onmes qua fupiree 
in copfpe&u De:, quód hominum 4e; fmnmlaudent nomen Dorsisr: vel fi- 
facta. , & dicta, & cogitata, quan- gnificari eryftalliná coeli natnram, 
ruamuisabdita &zocenulta fint, Deo. à cocicfüs illius panimenti fulgo- 


tamen maxime perfpicua. S lara 
funt: & ide5 iufie omnes iudicaui- 
rus eft;& reddimus ynicnique fe- 
cundum opera eius. Huc fpcétat 
illud Apoftoli , Non e wl/a ereatttraz 
inuifibilis in confpectu eius,omnia av£em 
nuda, € aperta (unt octlis eius « Et il- 
lud Dauidis: E/Zixi, For/Atan tenebra 
cónculcabunt ma., 4 nox illpminatio 
mea in delicjs meis ,, Quia. tenebra non 
obcurabautur ἃ te, (v nox ficut dies iL 
Iuminabitur ficut tenebra. esus ia Cr in 
men eius. Fllud autem Simile ery, 
adrie&um eft amplificationis gra- 
UE S 
uiffe maxime perfpicuum & trái 

lucidum , ficureft eryflallus magis 
quàm vitrum, Hao; 


^ 


DECIMASEXTA 
Difputatio, 


Quemadmodàtm iflud mare vi- 
treum fimile cryfiallo interpre- 
tatus fit ,Andreas Ce[arien[is , 

- mecnon C JA mbrofius, c de ip- 
ἐς auctoris fententia, — 
wb) Ndreas tres yel qua- 

tuor ifttus. a- 


irum ab omui labe; 


rem ac perípictitatem, E ft alyoriith 
prarerea interpretauc,Deatü Ioan 
nemin.;his verbis fpectaffe &allufif 
fe ad. Propitiatorium fuperimpofi- 
uin Arce , juper quo Deus federe 
ac pra fidere credeb atur, edens in- 
Aere eve sam aai : 

Illud autém Propitavorium erat 
tocum ex auro puriffimo ; ob idque 
mirandum. in modam fulgens ac 
reiplendens , ἃς ad:cry tall fimili- 
tudinem quafi translucidum..—-. 5 


Ambrofius fichüc lecum inter- $7 


preratur, V etus,inquic, Teftamen- 
um figni&cauum fuit; per mare 
eneum quod fecit Salomon; vt legi 
uir jn. Capite feptimo libri terti 
Regum,in quo mari zneo lauabau 
tur Sacerdotes antequam. accede- 
rent ad alcare, & ad hofijas offeren 
das,eris autem íplendor quadà ve- 
lut nigredine cito nubilat. Per ma- 
re iraq; illud zneum Jex Mofis defi- 
gnata eft,quz fulgorem intelligen- 
tiz fpiricaalis amd coop litera 
nigredineobfcürac Sicut aurem es 
filima teratur , fplendor eius appa- 
ret: ἅτ & intelligentia fptritualis. 
littere fuperficie obfcuratur in lez 


| ge ;Mofis;fi a fidelibus viris diligen 
- zer difcutiatur,per grauá- Deima- 


nifeftaur.In hoc iguur mari zneo 
Sacerdotes lauabantur, quia pét fa 
crificia , & oblationes, & quafdam 
Alias obferuationes legales, quada 
peccara vereris populi delebantur; 
Per mare porro yitreü, & cry 

fimile. quod Ioannes.vidit id con- 
fpe&u fedis Dei,non incongrue No 
uum Teíftamenuum íncelligi "M 

Γ 


τι 


s ἠ 


4 LI Inter$, 


T fal. 148, 


7.1nterb. 
Ambrofius 


^ 
V PMeemete on i 


πον 


ἀττι 

Étqt - eei: hic trja Hire τς & in 

vitrum, fal us. p 
ἐξ ri TI. »cripture TT 
1 ora-. 
is EA VE ded rj 

per ery lali 

ur EHE Re&é pel pe 
e vitrum ;;ex cula fitnt, do- 


ἱ €&rína moralis accipitur: ficutenim 
' homo cuicquid turpe habet in fa- 
cie, m feculo 
ira & quiequid lofum'eft inani 
ere doctrin actu. Per 
dftallum veró qua clario 
Eus icum ra ergiem 
nonnun 
tit éx fe 
inuatur;: 


gneum críim s 
Miren ums 

ea quippe obícura. μα 
is Scripturis diluci. 


Ix &illui nat, A dist ot coe- 
letium'amore inflammat. Etlizc 
quidem Ambrofius . 

| 38 Totam hànc Ambrofi i 


interpre- 
tationem maris vitret , 


proximé 
€quentem quatuor animaliü, p 


| fus ijfdeni-verbis. ^ 
| Dio Capthofad 
rengando , qi 


UA ΝΟΥ ΡΤ ἢ 
᾿ pellat: Nec Βοοταπ ὺ ἂν loce, ἴα 
ps aram in nenocr uius 
mu 


$5 
E 
HE 
-d 
55 
Ε. 
& 
e 
Ἢ 
Ξ' 
RE 


e ues 
an; Co I catam. effe. vniuerfam: bea. : 
Ξ. 783: fij: a ε 


tarunranimatum in ccelo. mánen- 
omine pranorata feruntur, in aeca - 


i fub. nomine iilius: 
πατέρα κω μὲ aom funt, Sed 


do, 
d. ἔξ τε locum hunc. 
interpretatus e 
jusinterprétatio mihi quilem hoc: 
n 
£L 


"Difjutati: X f r.' 


πᾶς faemai: eris Scripturarü 
o dcprthédere poreits P 


MAI ia diuini er 
mente: fri iritudliu m hominium 


my cundum nu 
t. videbantur imrporcabilia. Sed. quid 
Ple ibi fecuitnr ;. Emirres verb 


Sed hoc: (cdem Dei 
Αὐ ocordioge & φυλῇ ας res 


himus , cu: 2 2 


viía eft commemorari ion. inüficado οἱ 


ay 
indigna. In mari vitreo ; ip; uity: 
ideo 
fpe&tn fedis Dei;id. 
in.eo valeaur Efeéti 
ciem animz fua; 
pulchra. ἐς deiadu qid 
queant inuifibilía Dei per fpecu.- 
lum ; & in znigmate, quafi per: 
vitrum quoddam perfpicutim , In: 
vitro émm & in Aqud'rés: videeuei 
peri tm eius . Bene το 
Decem v vitfeumj& fiimiai 
ec trum enim per 
«ποθῶν, Cryfüllus: vero j^ δ ἐπὶ 
in duritiem lapidis folida-: 
τὰν "Talia erant multa in lege Mo- 
fis- fecund dum litteram inte "n 


án l 
y cele a 


ny je 
ofc 


ends — 
b:carn is de 
ἜΤ 1: 
dam litteram intelle&ta : 


ΡΥ ΣΝ 


Ó lguefacies ens flabit Spiritus tuu , ἐν 


κοι aqna ? - Miflus enim in Mun- 


dnm Dei Filius pr irs tem- 
us ἅμα De Flu ug declarando . 
inaliter,& virtutem feruandi - 


mihi fais: verifimile 


, pero 
vitreum fimile 


eryttallo : 


Uum multitudinem *-In bace enim. 
Vifione Beatus Ioannes vidit circ 
viginti quatnor Senio- 
Vidit quattior animalia , vidic 
millia millium Angelorum qui erát 
in circuitu Throni,& Seniorum,& 
: Confentáneum auté 
vt rcliqua Coelicolarü 
etut. [Hxc 
autcni 


P. 


3. Interpro 
tato, que , 


4 in 


1.Cor. 13. 
1. 1045, 3. 


€ 


9». Interfr. : 
eiufdé Au- 
étoris. 


214: In Apitapfer: σαν. 1111. 


autem ei oftenfa eft (ub fpecie & fi- 
iliuudine Maris vitrci fimilis cry- 
fallo : Per mare fignificata-cft am- 
liffima beatarum animarum mul- 
titudo : Mare vitreum figpificat 
tranquillitatem vire quam ille de- 
nt in ccelis: per cryftallum foli- 
itas & firmitas gloriz ac felicita- 
tisquam in celo habenr, & claritas 
cognitionis tam Dei , quam ipfarü 
inter fe : nam & clariffime Deum 
cernunt;& feipfas vident,ita vt que 
in fingulis funt, manifefla fititom- 
nium ,tanquam proprijs fuis; gau- 
dentomnes: & quia omnes funtin 
prafentia Dei , & cernunt eum fa- 
cic ad Yom " S Mtem eius 
a(pe&u femper fruuntur , idcirco 
dictum eft , ἐμά mare vitreum βόε. 
fium fuiffe in confpe&tufedis Det: 


1 | Pofleteuam dici, per iftud mare 


fignificatam effe Patriam 
& coelum empyreumi quod eft ha- 
bítaculum Beatorum; cuius maxi- 


mtd ics cierto aie 
Etqhia claritas eiusloci non 
eít à Sole ,necab alia vlla re crea- 
ta, fed eum locum ómnem Deus 
rzífentia fua vultuque clarificat , 
illuftrat ; iccirco iftud mare dici- 
tur fuiffe in confpectu fedis Dei , 
Hac interpretauo non paruam ex 
cocapit fidem , quod fcribit infra 
Capire 21. Beatus Ioannes often- 
fam fibi fuiffe in fpiritu coeleflem 


'3llam ciuicatem , cutus claritas erat 


tanquam claritas chry ftalli; & pla- 
tca &ius erat tanquam vitrum per- 
jucidum, nec egebar illa ciuitas So- 

le; & Luna , vt luceant in ea; 

fed claritas Dei illumi- - 

nabateam,&lucer- -— 

na cius erat 
m ᾿. 


rmitaté , & εἰαύϊτατειι eius ΒΒ, 


DECIMASEPTIMA 
ες Difputatio. 


Super illis verbis: 


Et inmedio fedis, & incircuitufe-.— VERS.6. 
dis quatuor Animalia plent», 7 ὃ: 


. oculis ante C$ retro. raped 
primum , fimile Leoni : €? fe- 

| Pius animal , fimile P itulo: 
€9 tertium animal , babens fa- 
ciem quafi bominis : C$. quar- 

: tum arimal fimile quil μος - 


' "lati , Et quatuor animalia (in- 


«gula babebant alias zonas. in. 
circuitu , mtus plena (unt 
oculis . JP-, ped 

ΠΩ ISIO lic quanor 

22/7 Animalium quam ha 
γ buit & narrat hoc lo- 

7« co Beaàrus Ioannes, 
quantum ad :nume- 
rum , & figuras Ani- 
malium; & multitudinem oculorü 
quibus erátpradita; fimillima eius - 

Vifioniseft quam habuit & defcri- 

bit Ezechiclin Capite primo & de 

cimo fuz Prophetiz: Quantum ve- 

τὸ ad numerum alarum quas habe : 

bantifta Animalia, & quantuniad 
m Dei laudatione δύ gra- 

tiarum actionem , hzc Ioannis Vi- 

fio magpam habet f£imilinidiné ad- 

mirandz illius Vifionis Ifaie ; qug 
ab eo narratur in: Capite fexto. 

Quinque porró Difputationes fu- 

periftis Animalibus à nobis per- 

tractandz funt hoc loco : quarum 
prima erit de numero iftorum.Ani 
malium ; fecunda , de γῇ; 
tertia , quid ifta Animalia fignifi- 
pare 9 & fecundum hiftoricam 


tentiam , ὃς fecundum ntelli- 


gendam 


| 


—— PP ».-. 


. Lecus Ma. 
«Ap, 6. IM 


MIT 


wideram iuxta. 


Vobifwatis E 


ntiam iyflicam quaria deu 
eoumiqvina de ai 


Dite simal: Zxechid quippe M 
al. Ezechiel quippe: 
toco Capite pritmo,& fipiusin εἰ 
€imo. nümero:pluratiuo appellat 
Mia animalia , & pluries numero 
quaternario definit:idem tamen iri 
— decimo de-iflis ipfis Ani- 
malibusloquens;ea bis vocac. nu. 
μα rto» ri; quafi Materi ere 
mal; dicens, Jpfum eff animalquod 
; ium Gbobar: & non 
multo poft in-eodem illo Capite; 
Jpfumsinquit, eff aximal quod wid: fub 
zer Deum Ifrael iusta flusium ar; 
€ intellexi quia Cherubim effent. Etc- 
vim fecundum numericam diftin- 
&ionem ; erant-quatuor animalia 
inter fe diftinéta & feparatas at ve- 
ro[ecundum figuram , eratvnum 

imal omnia enim erant vnifor- 
mià , cum eorum vnum quodq; ef- 
fet quadriforme. 


-3 Videtur quidem Efaias duos tan 
»stum;in illafua Vifione vidiffe'Sera- 


phim;aic enim Seraphim flabant fu-- 
pra illud:fex ala vni, Cr fex ala alteri: ὃς 
ruríus , Clamabant alter dd alterum: 
Scd eiim , faiffe plures duobus ex 
€o licer. exiftimare., quód ;pro eo 
uod habet Latina translatio , 824. 
Foe nes tllud ( folium De1)Septua- 
ginta Interpretes babenr ,. 
m circuitu illmi: Sicut. etiam B.Ioan- 
nes hocloco dixit,quatuor Anima- 
lia fuiffé.in circuitu fedis Dei . So- 
Dia pesce Dei,fecundum Efaiam, 
δὲ tedesfiue thronus Dei , fecundü 


Scri- 
pura incelligere: duos etenim.Che 
Zübinos Motcs Dei iuffu fecerat ex 

12 


iig 


fe musaà verfis vulibus in 
rium qua operienda eff Arca... Inde pra- 
cipiam (» lequar ad te fupra propinato-. 
rim ac de media duorum Cherubim. a 
qui erunt. fuper Arcam teflimonj cun-. 
dla. qua mandnbo per te fílys Lfrael, 
Alios duos Cherubim adiunxit Sa- 
lomon ex .oliua f: » fed.vndi-. 
€ auro veítitos, de quibusin ter- 
tiolibro Regum: Capite fexto fic 
αἴξ: Fecit inoraculo duos Cherubim 2 
de lignis oliwarum , pofuitque Cheru- 
bim in medio templi interioris , qui ex- 
tendebant alas fuas j tangebant autem 
aia vna parietem; 
di tangebat parietem alterum , ala au. 
tem altera in media, parte templi fa inr 
sitem contingebant : texit quoque Che- 
rubim auro. De Ch inis autem 


fa&tis à Mofe videtur effeintelligen 


dum,illud quod in Capite octauo 
eiufdem libri Regum fcriptum ett 
his verbis ; Eratulerunt Sacerdotes 


expandeban 
Rory dg E ocio d 
"ue-ies ens d ^ EI 

Chereblin ares les ce jant, 
( quod duotantum facerenon po- 
cuilfent ) manibus fuftinenres pro-. 
pitarognin fupcritáns Arce ,& 
expanfis .in.fublime alis;circa ip- 


fiim propitiarorium , velut folium, 
quoddam figurabant, in quo Deus 
quafi rcfidens,, refponfa dabat & 
oracula. : BlruA el 

Sed. quifieri potuit quod ait Bea-é4 
tus Ioannes , iffa quatuor Ani, 


la fuxffe in medio fedis, & 


^. 


Ribers: 


216 
apud Ticonium , & apud Andreà, 
& Arctham non legatur illud ( in 
medio fedis ) fed tantum ( in cir- 
cuitu fedis)fere tamen tam Gract, 
quàm Launi codices habent vtrü-. 
que « Nofter Ribera fic interpreta- 
rur; Triaiftorum: Apimaiium fuif- 
fein-circuitu fedis, quartum Ani- 
mal,id eft, Aquilam fuiffe in medio 
fedis , id eft, intra ambitum fedis; 

uafi fublimiter volitandoante fa 
clem Sedentis in throno; ob idque 
Ioannem dixiffe , quartum animal 
fuiffe fimile Aquilz volanti .. Illud 
quoque refponderi poteft;ifta Ani- 
malia non fuiffe codem remporein 
circuitu , & in medio fedis,fed per 
interualla temporum; nuncambié 
do fedem , & aliàs ins medium fedis 
ambitum procedendo. 


9 


τι 


DECIMAOCTAVA 
Difputatio. 


— De figuris iflrum quatur 
2o vc animalium . js 


"9tcvNDO locodi 
X, fputandum eft fuper 
AY ficuris iftotum Ant- 
LA] malium: Er Ioannes 
WA quidemait - primum 
C^ o Animal fuifle fimile 
Leoni ,fecundum Vitulo tertium 
hibuiffe faciem quàfi Hominis , 
arcam animal fuiffe fimile Aqui 
Weivolan ti; eandémque quadrupli- 
em iftorum animalium fieürim 
defcripfit Ezechiel. Sed quemad- 
modum iftas figuras haberent il- 


Iz: quatuor animalii,triplex eft ima 
: ginandi modus, cud Aucto- 


rum fententia. Nonnulli , magno 
imaginadoenis errore , 1magtnati 


funt ἡ s illorum quatuor 

pee abuiffc quatuor capt- 

t2, & quatuor facies,vnam Leonis; 
gu. ΚΙ » 


In Apocalypfe Caf, ΗΠ. 


aleram Bouis, tertiam Homínis, 
& quartam Aquilezin quam fent 
tiam propterea ifti adducti 

ód Ezechiel dixit,quatuor facies 
fuiffe vnicuiqueillorum Animali, 
&;quatuor pennas. Verum. iftam 
effe falfam imaginationem;perípie 
cuum fit ex eo» quod hin iunxig 
Ezechiel dicens, quo vnumquod- 
que iftorum animalium gradieba- 
tur ante faciem. fuam. : Si autem 
vnuniquodque . habuiffet. quataor. 
facies diuerfas,neceffum fuiffer;i 
fum moueri fimul ante arepr a 
cies fuas , & in diuerfas , atque εἰς 
in contrarias partes,quod ficri na- 
turanon patitur . Quid autem per 
faciem intelligedum fit;in eo quod 
Ezechicl dixir , quatuor facies fuif- 
fein vnoquoque illorum animaliii, 
paulo infra explicabimus .. Vide- 
tur. S, Iuftinus Martyr in refpon- 
fione ad 44. quzftioncm Orthodo- 
xorum. ifii fententiz fauere , iffa 
Animalia | vocans: quadrifrontia : 
verum de fententia. Iuftini infrà 
dicturi fumus . 


funt , 


Alij.veró imaginantur., quod 66 Secundus 


euam in publicis picturis cernere 
licer, vnumquodque illorum Ani- 
malium vnam duntaxat habuiffe 
& m ex illis quatuor , fed aliud 
m 5verbi gratia ; vnum Animal 
habebat figuram. Leonis tantum ; 
ὃς akherum Bouis: .. & itidem alia 
duo: &hoc aperte videtur dicere 
Beatus TIoanncs hoc loco , dicens; 
fuiffe primum Animal fimile Leo- 
ni , fecundum Vitulo, tertium Ho- 
mini , quartum Aquilz. Etenim,li- 
cét iftud de quatuor Animalibus B. 
Ioannisaliquo modo dici poffit; de 
Animalibus tamen Ezechielis dici 
non poteft : Iflam namque ima- 
inationem prorfus excludunt ver 
;Ma Ezechielis , Quatuor. facies 


vni ,( quatuor posna v3: idemque , 


repetit in Capice decimo ; Sicut 

igitur quodlibet illorum anima- 

liim habebat quatuor pennas ; i 

eft;alas,ita etiam habebatquatuor 

facies , & non vnam tantum ER 
t 


modus ima 
ginands, 5. 


B.Gregor, 


dus imagi- 
mandi, qué 
Audor fo. 
Mà appbat 


ΓΟ ΠΝ 


Al! Difjsttio XV. ΓΙΤᾺ ^$17 


Ethoc fenfa Verba ifta Ezechiefis - γττϑδ ρος, goi aes » quodii. 
gba mg eor imperet pet e illorum. habuiffe finlinidi- 
an tertia homilia in Ezechiclem : neurquatuor Animalium , quan- 
€üm.enim docuiffet, perita qua- tüm: ad aliqua videlicet cuiufque 
xuor Animalia fignificatos effe qua ) pes Vnumquodque 
or Fuangeliftas, deinde, quem- -enirn habebar fimilitudiner o- 
admodum irielligi debeat quemli- minis quantüm ad vultum, ἃς ma- 
becEuangeliftam quatuor habere nus,& crura, & re&titudinenrcor- 
[acics,pluribus verbis declarat;cn- poris; habebat etiam fimilitudi- 
-Àus verba-hic adícribenda effe non nem Leonis , quantüm ad iubas 
duximus;faris efferatiy& Gregori] «ex pectore ac ceruice diffüfas at 
fententiam, & locum in quo verba pendentes ; hábebar 'fimilitudi- 
eiusle. i pofiat,indicaffe. Iudzorü . nem Aquilz , quantüm ad pennas 
quoq; doctiffimusiofephusinli.3. fiuealas ; habebat fimilitudinem 
Autiquitatum,Cap.8.& inlibros. "Vituli ve] bouis, quantüm ad plan 
Cap-.ainfpecies & formas Cheru τὰς pedum ; habebat enim tan- 
binorumqui erant in Templo , “ἃς quam wngulasbifidas, quales nem 
quos ifta Animalia fignificabant;ta -pefunt Boni. τ΄. 


les fuiffe , quales nec moralium - ne refpondebimus adid 48 Jf» vaum. 
D upra 


quifpiam vidit vnquam;iiéc ipfa v] quod US , Bearum 
losempore autloco natura procrea -1oangem hoc loco vnicuique ifto- 
hit: atfecundüm imaginationem tust quacuor Animalium non qua- 
iflorum qui faciüt vnum fimile Bo- tuor 


aciei coin loco non proprié figni ipta gura effecin alijs cri us Ani- 

1 imple qiam- us; Exempli cau(a, fimilitudo 

libet fpeciem & fimilitud 5fiüe Leoniseratin vno illorum quacuor 

id quod quia proprium eftalicuiüs Animalium infignior expreffiorq; 
rcl; vc] perfonz, ex eo res illa, vel quám fimilitdo Bouis ἃς AQquile 

- perfona difcreté ab alijscegnolcit. Hominis & quam illa figura Lco- 

-latinifane, elegantefq; Scriptorés niscffec nali 


- pare folent;qd( vtalia riuncomi- ipit rdc) eatus Ioannes ab : 
tam.) fatis ofendune. via i gura; qu 


ius habere mache gr γέμα rehanc Toannis Vifionem nonnul- * 


fpceett sitim cie od atit. 

fpeciem dam &' - 

rna I "Voluit igi-- 
τ gurE zechiel:dicens τς t 

"sum quatnor animalium fuiffe: deinde 
C. 


quodque eo 
rii quatuor 
AAnimalik| 
qu4 vidit 
Ioánes, ha 
buerit vnà 
tát ii facie, 
4n piutes , 


U^ M— ano 


. “218 Is Mytcalpfie- Cap, Y 1 TT. 

Yoannesaffignat Animalibus, Eze- .ignorare; Per faciem quídém Hó- 

iel vero rotisattribuit:tum alio ;minis.; myfterium Incarnationis 7770? 
ordinc vidit Ioannes ifla. Anima-.— per finiilitudinem Viculi, myfteri& 
lia , quam-Ezechielinam primum .paffionis & mortis: per Aquilam, 
vidit Leonem;fecundum Viculum, «myfterium afcenfionis in coelum: 
tertium Hominem;,quartum Aqui- per. beonem , myfterium refarre- 
lam . Ezechicl autem in prima Vi- éionis: ficenim pradixeratIacob, 
fiore illorum animalium vidit ea Catulus inquit , enis nda :ad pra- 
hocordine, Hominem , Leonem, . dam , fili mi , afcendifli: requiens- accn- 
Bouem,& Aquilam; In fecunda ve | bwiffivi leo , quis fufcitabiteum? An- 
ro corundem. Animalium Vifione | dreas Cefarienfis Leonem: inter- 


Gen.4 s. 


Cur illa 
quatuer 4- 
nimalia 


fub iis fi- 


quà narrat ipfe in Capite decimo, 
hoc ordine ea memorat , Viulum, 
Hominem;Lconem, Aquilam - 


quzri dignum«ft, Curilla quatuor 
Animalia haberent iftas quae 
figuras potius quam alias . $ed exi- 


preatur regiam Chrifti dignita. 
tem τ. Vitulum, Sacerdotinm eius: 
Hominis faciem interpretatur ve- 


69 Ceterum, illud euam hoc looo ram in. Chritlo naturam hnmani, 


falutisnoftr caua fufceptá: Aqui- 
m demum interpretatur miffio- 
τ nem Spiritus Sanéti ,^quem Chri. 


fiimare licet  iflisquatuoranima- flus de coelis mifit in. Difcipulos. 
libus effe reprzfentatos Cherubi- | fuos... Hoc ipfum ipeum eus: 
nos qui eranc in Sanctvario circa. Per Aquilam , Chrift Deitatem: 
Dei arcam ; illt vero ef&giabantur per Hominem , eius Humanitaté: 
tanquam animalia nobiliffima; & | per Virulum, Sacerdotium eius ἃς 
quicquid perfc&tionis eft ip anima- !am quam Dco obtulit :. por 
Iibus, colle Qo exuperantesQuPcdh Leonem ; Regalem eius potétiam: 
tinent: Illa porro-quatuor ani- Chrillus quippe, quia verus Deus. 
.malia,in fuo quodque genere prin- sv crusque homo, pro peccatis 
€ipatum.tenent ,.Leoctenim prin- omnium hominum cun mé 
ceps eft ferarum ; Aquila. volucrü; potuit fatisfacere:quia vero Sacer- 
-Bos, armentorum, tum ob magni- dos fuit , & hofltá 
tudinem corporis» patien ε 
laboris ; tum-ob mulüiplic 

vios cime tcm 
denique , rex vnierfor 
malum... 04206 s 
- itx almae ecu 


.. 9i tuit placatum 

& propitium velie reddere : quo- 

mo niam aute Rex fuir fapienaffimus, 

(éftani- & humane falutis amantiffimus:, 

6.1 ubieétum fibi. populum prudenter 
'atque vtiliter regere potuit. ^ 


D ECLMA N-Q' N: A. wor nifica- 


Difputatio.. MR 
5 ; ia MUR nM- 
et iflud animal qua- Po cipi cmi dm 


e, d Oindi τ Quippe Dasid-Pilmocenteii: 
Lab Diwe v4. quid in coa e ΚΗ oereedoed | 


rasanimalium. fig 


a 
edm 
" 


.dientiam ἃς conflantiam: in Me 


ἊΣ πη ϑνήει. minis, ἜΘΥΕ ΠΩ ΟΕ i 
nfiguram, prin. falutis hominnm. ; vekéoram-| E 
prudentiam ; cunis 


'» Deunr noftris: 


2. Tnterpr. . 
Andrea. 


3 ' Interpr., 


Alij exiftimarunt periflas qua- 71 4, Interpr.. 


xm (Maz 


"aiii ον - 


1 ant 


G. Tntirpre, 
Aretha, 


ϑ 
E 


MtwÉEWEO XX. εἰ 219. 


homocapaxeft:per Aquilam, ἴὰ- Paülus fpirierm hominis appella 
blimitatem contemplationis rerü' re folet. San&us Ainbrofms in 
diuinaruin, vel corum ad exequen | libro tertio de Virginibus iftorum 
da Deriuffa velocitatem ey per- Animalium fignificationem ad qua 
nicitatem;qua:ecam decauía in cé tuor refert virtutes Cardinales,per: 
tefimo tertio Pfalmo & ventis, & Leonem fignificari dicens Fortitu-: 
amma ignis comparantur. Eft. dinemiper Hominem Prudentiam 
preterea quorundam Interpreta- per Bouem fiue Vitulum Iuftitiam 
tio,iflas figurasauimalium ad qua quod "reas Andreas,;propri js 
ur diuinz Prouidentiz proprie-. opibus laboribufque contentus, fi à 
tates referentiumzE ft enim diuina: que fufficiens fic; per Aquilam deni 


Prouidentiafortis,vrleo; velox ἃς que; Temperanuam; ferunt'enim, ^: 


peromnia pertinens ac penetrans» verefert Andreas, temperantiam - 
vt aquila;ett firauis ὃς amabilis;no-: effe aquilis familiarem. 
firzquefragilitati compatiens at-. ^ Galfridus putat iftud animal 5 
que condefcendens;vt homo;eft de quadriforme figuram geffifle boni 


8.Interpre, 
4$. ΑΓἴ 


9. TInterbre, 


mumsvt bos,patiens & longanimis. Pralattin Ecclefia Chriílijlsenim : GA/ridi. 


in. diffimulandis peccatishomani, in reprehendendis & corrigendis . 
δὲ in differenda corum vindi&ta. ὁ - mágnis fübditorum | peccatis de- 
; Arcu per iliud animalquadri: bec effe terribilis, vt leo; &- vt. 
forme fignificariais, vel hominem bos,patiens & laboriofus,totu 
Dei vifionis & fruittonisca acem, fubditorum faluti incumbens: & 
velipfüm Mundum quem Deus ἃ infudans; debet effe vc homo ;& 
fe conditum admirabili modo gu- prudenda,& benignitate ac mife- 
bernat, ea ícilicet ratione, vt ex: ricordia preditus;denique,vt aqui 
quatuer clemenus;, Aere, Terra, la fzpius euolare debet ad fuperna Ὁ 
Igne, & Aqua,.vterque confifti. deditus diuibarum rerum contem- 
Per Leonis enim velnt igneant fe- plationi,ibi difcens quid «docere 
Iociam & audaciam; fignificatur populuni füum , & quemad mo- 
potentia & efficacitas Ignis: per. dum regere deBear. Carina Sy- : 
bouem animal vüliffimum & com | rusiftam Vifionem rcfertad popu- 
modiffimum-humanaz vitz & in. lum Hebr&um; dicens;per Homi- 
terre laboribus exercitum,fignifi-: nem fignificari vniuertum popu- : 
catur clemencum Térra:per Homi: lum fuum,& quemadmodum rege 
nem. figni&carur Aer, fiquidem ' redebeat. Cauna Syrus iftam Vi- 
homo celeftis ᾿ ὃς füblimiscreamra. fiónem referc ad populum-Hebraü/ 
eít propter menris- fübrilitatem: dicens, per Leonem; Recale fce- 
per Aquilam defignatur Aqua;ge- purum regiamque maieftarem qu 
pus quippeaumm exaquis primá fuicin tribu luda;per Bouem;.Sa-; 
buit o::ginem.Fertur & hzcifio cerdotalem poteítatem , atque di- ^ 
rum Animalium fub nommeGre- | gnitatem qua fuit in tribu Leu ; 
gor.Nazianzeni & Origenis [πε per Aquilàii;füblimem Dei vindi- 
terpretatio, periftas quácuorfigu- tani fuper impietatem Hebrzi po 
135 Animalium fignificari quatuor: puli. Sed cominodius diceretur, p 
Anime humanz vires fiucfaculta- Aquilam fignificari donum mira- 
v5: per Hominem fignificari vim: culorum donü ue prophetiz, qüo 
rauonalem; per Leonem; vim ira. Deus populüillü mirifice ornahic 
Ícibilem:per Bouem,vim concupi- atq;decorauit;mifit enim omnib. 
fcibilems per. Aquilam fupremá ferie [eculis Prophetas;qui & pro 
anime vim- dictam vulgo. Men- phetando, & miracula faciendo po. 
tem; rerum fupérnarum aterna- pulum illum continerencin. culta - 
Fpnque contemplatricem, quam. veri Dei, ne MCN HERO des 
GU (- 3 - 


10. 7nferb» 
Catina Sy.. 
ri,in Eze- 


chien, 


-— 


Aureoli (5f 
Lyrani ^ 


12.7Interp. 
Rabbi Da- 


uid ($4 
lomeonis, 


220 
laberetur,vel iá lapfum reuocarét, 


eiufque deprauatos mores ad diui- 
nz legis obíeruantià reformarent. 


4 Petrus Aurcolus & Nicolaus L 


ranus per ifta quatuor Animalia fi- 
gnificatas effe aiüt quatuor prima- 
rias fedes Patriarchales in. Eccle- 
fia: per Leonem quidem , Patriar- 
chatum Ierofoly mitanum; per bo- 
uem, Antiochenum ; per Homine: 
Alexandrinum;per Aquilam, Có- 
flantinopolitanum. Rabbi Dauid 
& Rabbi Salomon iltorum Anima- 
lium fignifcationem referunt ad 
quatuor illas celeberrimas Mundi 
Monarchias, vel Angelos eius prz- 
pofítos,A ffyriorum, Perfarüi, Gra- 
corum,& Romanorum:vt per Leo 
nem defignata fit ferocitas & cru- 
delitas Affyriorum & Babylonio- 
rum , przfertim vero aduerfus Lu- 
ἄχος; per Bouem , opulentia,& lu- 
xus Perfarum ; per Aquilam, Gra- 
corum fublimitas ingenij, & do&ri. 
narum;& fapientiz, atque cloqué- 
tiz ; per Hominem , Romanorum, 
& prudentia, & patientia, atque co 
flantia,& benignitas etiam in. ho- 
ftes a fe debellatos ὃς fübmgatos, 
perquas virtutes fantum Imperiu 
dominatumque , vc in priori Ma- 
chabzorum libro fcripcum eft, ob- 
ünuerunt 


VIG ESIM.A 
Difputatio. 


Quemadmodum istorum .Anima- - 


lium vifionem interpretatus fis 
Beatus Martyr Iuflinus , 95 de 
communi ia Dotlorum 
ifla quatuor /4nimalia [auttos 
- quatuor Euangelisias intcrprc- 
- tantium, 
EATVS Iuflinus , loco 
| d nobis paulo fupra com- 


MEA UI per iftud Ani- 
mal quadriforme duas res putat eí- 


" 


In Apocalpfie: Cap. 1I IL. 


fe fignificatas: primum enim;prz- 
monftratum fuiffe ait miferrimuny 
horrendumque flatum regis Nabu 
chodonofor, fub cuius Imperio po- 
pulus Indcorü captinus tenebatur: 

Is enim rex ob nimiam elatio 
animi atque fuperbiam transfor- 
matus quodammodo eft in beftia; 
nam;vt de eo narrat Daniel, pili. & 
capilli eius creuerunt in fimilitudi- 
nem crinium leonis, & vnguesetid 
increuérür ὃς recuruaci funt irr mo- 
dum vnguium aquilz; & ipfefoenit 
comedebat quaft bos, nec qa eng 
interiorem hominisformam;id eft, 
antmam ratdionalem , neque natu- 
ram!humanam amifit. Deinde,ca- 
dem ifta Vifio Animalium valebat 
plurimum: ad confolationem capt 
uorum Iudazorum , crigendo in ἐρξ 
recuperandz liberzatis corum ani- 
mos. Nam. in ifto Animal quadri- 
formi coniunctio Leonis & Homi- 
nis, illius, feuiffimi animalis, huius 
vero , maníueti,portendebarcom- 
mutarionem fore imperij ex Na- 
buchodonofor feuo Iudeorum ho- 
fte. & oppreffore , in Regem Cyrü 
benenolum Iudas , & manfuetunr 
atque beneficium , qui eis captiui- 
tate folutis , donatifque libertate ; 
poteftatem fecit reuertendi in pa- 
uiam. Similiter copulatio Bouis , 
quod eft animal fübiugale ὃς ferui- 
le, & Aquilc;animalis iberi,necfer 
uituri hominü addi&i , fignificabat 
Iudzos excuffo capttuitatis iugo 
od runc ferebant , quafi Aquilas 

& in patriam reuolaturos- — 
Sed praftat, tanti viri , nobiliffi- 
mz Vifionis nouam & à ceteris di- 
uerfam interpretationem afferen- 
tis, verba hoclocolegenda & pen- 
fitanda Le&or: proponere. Ponit 
huiufmodi quaftionem ; quz inter 
uaftiones xorum eít qua 
ragefima: quarta: Quoniam mul- 
torum oculorum: Animalium Vi- 
fionem viderüt Ifaias & Ezechiel, 
quzritur, vcrum eadem Vifio vtri- 
que oftenía fic, an veró alterialte- 
ra, δὲ quid in ea. Vifione przfi- 
gnatum 


Dan.4« 


E/a.6. 


oi cuBiistetio XX. 


gnarum fic. Huic queftioni Tu- 


zer prie Per Vifionem geliftz 


eclaratum eft mer 
Chrifti fedetis in folio gloriz , & 
εἴα Sandffimz carnis füe expian- 
lebrantium "Trinitatem pa- 
ri honore iram , in cuiusno- 
minc baptizati & iuftificati , fpem 
participarionis zternorum bono- 
rum adepti funt . Carbo autem 
ignitus immundis: propheta lab ijs 
proc admotus fignificationé 
iabebar Dominice carnis Pueden 
fis ab omni iniquitate 
tiam eorum qui eam comedunt. In 
Ezcchiclis autem Vifione premon- 
ftrata fünt, quz Nabnchodonofor, 
1 is euentura erant, & 
fólatio futura :Hebrzis Babylone 
us: Viditautem Ezechiel 
uadrifrontia: Animalia , fimiliu- 
inem habentia Hominis , V ituli, 
Aquilz . Narrat veró Daniel de 
Nabuc Pis "up ἂν m 
FA es leonis, 
& quo heb cad aede ud 
virulus,'& qnàd ei cor hominis 
tu it- Hac praterea Vifione 
«onfolatio data eft Hebreis prz gra 
ui feruicute Babyloniorum preffis, 
&de nda libertate d 
rantibus. Vtenim iftam eis def 
πὴ quatiiórat a 
j qua À 
malt coniun&ionem manfueri '& 
immanfueci animalis,id eft, Hami- 
nis & Lconis,& itemconiunctioné 
animalis fubiugalis & feruilis , ἃς 
animalis liberi , & nulli feruienris, 
id eft;Bouis & Aquilz. Perhocau- 


rem declarauit , Regni feritatem. - 


commmtatum irt in manfüeétadi- 
rem , & trifte feruitutis iugum in 
lztitíam & gaudium adeptz liber- 
tatis. Ha&tenus ex D, Iuftino. 


D daImtere, γδ᾽ Sed-illa percelebris eft iorum 


Animalium interpretatio , & cori- 
munis. omnium ferme doctorum 
tam veterum , quàm recentiorum, 


per ifta quatuor Animalia fignifi- 
etiltas ; , 


€atos cflc quauior Euang 


22r 
quanquam quod animal cuius Eui, 
figuram proprie gefferit,nó 
yna eademque omnium eft fenten 
tía. M qaod. applicandi ifta 
Anim quatuor Euangeliftas 
reperio. 
eft San&i Irenzi 114b. 
3 aduerfus Mare(es, Leonis fimili 
udinem applicantis ad Enange- 
lium Ioannis ; ürsiitndinem Ho- 
minis ad Marthzum ; fimilitudi. 


uem Viuriliad Lucam: fimilitudine 


Aqulie ad Marcü Secüda 

eftcommunis,& abantiquioribus, 
vt Ambrofius inquit , tradita , cam 
cerié tradunt Hieronymus in pri- 
nium Caput Ezechielis , & initio 
XCommétariorum fuorum in Mar- 
1hzum ,& Gregorius in Homilia 
3 & 4.1ὴ Ezechii & hos pluri. 
mideinde fecuti funr: Aiunrifli, 

fimilitudinem Hominis figni, 

ξως effc Euargelium Matthzi; 
per Leonem uon crops Marci ; 


per Bouem Euangelium Lucz; per 
Aquilam Eva Ioannis.Ter 
tia applicatio eft Auguftini in pri. 


mo libro de Confeníu Euangcli- 
ftarum Capite fexto , differensa 
eniin Matrhzo , & Marco; 

rat enim Euangelium Matthzi 
nificatum efíe per fimilitudine 
Leonis , Marci veró Euangeliü per 
fimilitudinem Hominis. Quarta 


eft applicatio quam 1n hoc locore- 


fert Ambrcfius , in co tantum dif- 
ferens a denti , quód fimili 
tudinem αὐ αρρείξαν αὐ μέ 
Hóminis veró fimilitndinem ad Lu 
cam . Quibus porró qualibet ifta. 
Tum applicattonum rationibus 

nitatur & probetur,vide- 

se poterit Le&or ἃ- 
pud Auctores 
earum fu- 


O. 4 VIGE. 
xtd 


- 


Prima applicatio - 


4. Irenans. 


222. In Apwalypfes 


VIGESIMAPRIMA 
Difpatatio./....« 


Explicatur fuchris fententia de 
propria C8. primaria. [;gnifica- 
Ha iflerum quatuor eefnima- 
Ami, , 


G.O fuperiores om- 
nes iftorum: Anima- 
lium | intcrpretatio- 
nes veram & piam 
continere do&rinam 
atque fententiam a- 
gnofco & confiteor;videor mihi ta 

men non.temeré dicturus, fi plures 

eárunm. interprerationum' dixérim 
haud quaq vá. cann eo quod 
de iftis Animalibus fcripfitin hoc 
libro Beatus.Ioannes « Facicenim 


dam intelligentes ;. & in 
nentes. & beacas, & arcar | 
xinz Prouidenaaconfcias , δὲ in 
perpetua Dei laudauone & gracia- 
runva&tione verfari.; Ponerem-hie 
 werba Ioannis in cius rci confir- 
mationem: , fedcà legi poflünt in 
uarto; & quinto, & decimonono 
apite huiuslibri. Ex his palá eft, 
(^ Antmaliaiita reprefentaffe vel qua 
Auor inermi beatasin mané- 
azes , vel quatnor Angelos: neque 
«nim Drum laudare, & Prouiden- 
ziz cjus fccreta. noffe, & alijs reuc- 
late,in vllam naturam cadere pof- 
funt prater Angelicam vel Huma- 
nam. Hinc igitur apparet à pri- 
maria iitorum. Animalium, fig 
«atione multum pics ur dee 
interpretationes , quz fignificario- 
- nem iftorum Animalium refere- 


1gnifi- yid, 


τῶ. IILI. 


tuor Mundi Monarchíassvel ad miz 
ferrimum ftatum Regis Nabucho- 
conofor , & cófolationem captiuos 
rum. Hebrazorum:ob fpem recupez 
randa libertatis , vt tradit decima, 
& duodecima ,& decimatertia in- 
interpretatio. s: hzsgto9 

, Vndecimam .verà. Interpreta- 7$ 
tionem: quam diximus effe Αὐτὸς 
li, & Lyrani , itorum Animalium 
fignificationem referentiüad quaz 
tuor primarios in Ecclefia Patriar- 
chatus., proríus excludit Biloan- 
nes,induc nimalia in cola: 
manentia, ὃς beata, & cum-ipío ἴον 
quentiaà;cique nonnulla de my fte. 
rijsquz videbat, declarantia ; hoc 
autemad iftos Patriarchauis mini- 
méaccommodar: potef(t.R atio pra 
terea temporuni. 1ftam. refellicin- 
terpretationem: viditenim.Bearus 
Ioannesifta animalia tanquam tüc 
in celo manentia, quo tempore ifti 
Patriarchatus nondum conflirerát; 
Pairiarchatus certé. Conftantino- 


politariva aliq uot feculis poft excef 
um B.Ioanniscenttiturus eft... 

. Quariam porro Do&orum In-*79 
terpretationem:s iftorum quatuor 
Animalium fignificationem Bplie 
'antmum'ad quatuor Euangeliítas, 
licec Vifioiflorum Animali quam 
habuit Ezechiel , t admitte- 
TC, cam tamen Vifioiflorum qua- 
tuor Animalium quam habuit Loà- 
ne€$, ὃς quzin hoc loco. narratur 
idetur. exc'udere : Ioannes ete- 
piove fupra. non femel diximus, 
inducit ifta animalia tanquam in: 
coclo manenua:, & beata, & ἃ qui- 


busápíe multa-dininz prouidenuz. . .... E : 


myfleria doceretur : atquo tem» 
pore.hee Vifiofa£ta eft, Beatus Ioà- 
€5 ;, euam tunc Viaror ἡ vitame 
c degens morralem in terris ver- 
à noniguur ΤΡΙΟῚ us 


P atsnst itr 


sions 


γῇ quatuor 
animalium 


cis soDifpstatio XX T. 


, ex illis quatuor Animalibus , nec , 


, quod neceffarió enléquens eft,lla 


alia fignificabant 

"quatuor Euangceliflas. Ad hoc 
diondené nofler Ribcra, ait, Viko- 
-nem iftam fuiffe propheticam , & 
.perünuiffe.ad tempora proxima 
.confummationi Mundi & extremo 
Iudicio,& idcirco non id quod τῆς 
.€rat; fed quod multó poft futurum 
.€rat, vidit tunc Ioannes, quemad- 
modum .etià vidit viginu quatuor 
Senioresquireprzíentabant pluri- 
.mos multo pofi Ioannis tempora 
uturos. Sicile. Cuius refponfioné 
egoad alia nunc properans nolo di 
fcutere, fed le&ori cxeutiedam di- 
fcudendamque relinquo. Ad illud 
'€erté Ribera non refpondit , ques 
-eft tamen przualidum cótra iltam 
,interpretadonem | argumentum. 
, Beatum Ioannemin exco Capie 
huius libri narrare. , quatuor ifta 
Animalia fecum efie. ocuta , & 
,vn uodque corum feparatim lo 
.quens um,demonftraífc fibino- 
-sabilé aliquod my (lerium rerum fu 
sturarum : Vt autem quz de tribus 
.animalibus prioribus fcribit nunc 
.taceam,ponam hic quod de quarto 
; Animali fcribit in. hxc verba 2. Er 


quatuor Animalia 


primariafi | quatuor Animalia,repr 
54, «Τῖο quz erant μὴ témp/o : quanioi 


«i "1 


223 
veró Animalia fignificabant qua- 
tuor Cberubinos templi , qui cir- 
cusacenit AM ἬΝ ami v 

ebár. ΤΙ mc 
pii. )geban A xe qua- 
tuor ior RS rh ob 


caufas; Primum enim,illi Cherubi 
ni fignificabant quatuor Cceleftes 
Spiritus principales diuinz i 
dentiz adminiltros in admini 
tione mundi, pracipué vero urgu- 
bernatione olim Synagoga , nunc 
autem Ecclefiz Chrifti; & vt figni: 
ficaretur , iftos effe maximé jdo- 
neos Dei prouidentiz adminiftros 
& executores, affingebatur eis fimi 
litudo Leonis, ad declarandam eo- 
rum fortitudinem & porentiam;& 
Bouis , vt maxima eorim oftende^ 
retur obedientia, & conftantia. in 
Dei feruitio; & Hominis;ad deno- 
tandam corum prudentiam atq; fa 
pientiam,& amorem humani gene 
ris,falatifque Electorum; denique, 
tribucbatur cis fimilitudo:Aquile, 
vt per hoc intelligeretur maxima 
eorum; velocitas. & pernicitas.ad 
mandata Dei exequenda obeunda- 
que minifteria« Altera cauía.cur 


BB 


Vom 


. De aclefti. ie. T-.5 TR 


aget 


o: 


mI 


I 


vt 


Varia le- 
Hio bwiys 


414 


VIGESIMASECVNDA 
Difputatio. 
De multitudine oculorum. quibus 


illa quatuor e-fnimalia erant 
predita, 


'N hoc'Capite quarto 
» ypfis & in 
verfu fexceo fcriptum 


Au ΤῸ cit, ifla Animalia 
(Norte 3E fuifle plena oculis 
ance & retro; & paulo infra in ver- 
fiu o&tàuo dicitur , ea fuiffe plena 
oculis in circuitu & intus , hanc 
€nim le&ionem habent Sixtiana 
Biblia, eamq; ante annos rin- 
ntos habuit & fecutus eft. hoc lo 
€o Rupertus. Alij camen illud ( in 
do. i non cum oculis, 
cum eo proxime ántece- 

dic de Misilloriat Aním um;Sin- 
eorum babebant: fenas alus in cir- 
μέρες Et hic fignads duobus pun- 
&is, legunt deinde, quod proximé 
r,Er intus plena funt oculu.Vi 
orinus δέ Primafiusaliam habent 
i ;huiufmodi,P/ena funr ccn 
dnintus irfors. Ezechiel hanc mul- 
imdinem oculorum non iftis Ani- 
malibusaffignat,vt Ioannes,fed tri 
buit rotis eius currus fiue quadrige 
Dei q ambiebant Animalia 9 
Kiqid ipee: idere apad illum in Ca 


d 


pe Pea quibuf- 
τὰ dec ! C 
damanimalibus V dv etes Garuta 


In Mpocalypfis Cap. 111]. 


ftigemus. Ambrofius fuper oculis 
áftorum Animalium difpurat hunc 
in modum ; San&i przdicatores , 
quorum Animalia illa figuran: ge- 
rebant;oculos habent & ante & re 
«τὸ κα dextris,& a finiftris,intus,B& 
foris, fuperiüs,& inferiüs,& in cir- 
cuitu . Oculos habent anté , quta 
^ ame Improborum ὃς przmia 
Tuftorum afpicientes , auditoribus 
fuisquid mere, & qnid defidera- 
re debeant;oftendunt. Retró ocu- 
Joshabent,quia rium Pa- 
trum virtutes & facta dum refpi- 
ciunt, &ipfíiin eorum tmitatione 
proficiunt, & eorum doctrinam ac 
vitam fuis audicoribus fequendam 
atque imitandam proponunt: Vel 
retró oculoshabere dicuntur;quód 
in eolaborant , ne in peccata qua 
aliquando fecerunt,rurfus an 
tur? eorumq; recordantur affidué, 
tm humilitatis,tum cautionis cau 
fa.- A finiftrisoculus habent, quia 


omnes Diaboli tentationes à fuis 


mentibus repellunt.A dextris ocu- 
loshabent,dum cauent,ne propter 
bona opera quz faciunt ,. tg 
extollanrur:íra vt nec aduerfis pro- 
fternantur;nec fecundis inflentur, 
Inferiüs oculos habent, dum folici 
té carnalia defideria reftinguere , 
Superne oculos habent, cim ad ce 
Jeftem patriam toto mentis defide- 
rio anhelant. Intus oculos habent", 
quia vigilanter corda fua ἃ fordidis 
cogitauonibus & defiderijs cufto- 
diunt. Extrá oculos habent , dum 
cauent ne vtl ipfi re vlla offendant 
alios , neque ex alijs fpiritualeali- 


en [owe rois e pn m a 
ms - 


enus ex Ambrofio. 


Andreas Cafarienfis multitudi- $83 


'ne iftorum oculorum fubindicari 
aic mirificam vim, qua celeftes bea 
rique fpiritusad hauriendos diui- 
nitatis radios pollent: Tantaenim 
iurelisgendi perfc&ione a Dco il- 
Tuftrantur , vt δὲ illa videant quz 
dam pridem anié funt facta , & illa 
etiim videant quz olim furura 
funt. Sic Andreas; Tertia" inter- 
pretatio 


2. Interfg. 
Andres, 


—— 


me 


ames. - - 


4. Interpr. 
ὦ “κέϊο.... 
τὰς fentétia 


| 
| 


4 Iuterpr. 84 ^ ^ Y. 
fuifle plena oculis intus foris,ita Ὁ 


|ODifstatio XX 111. 


uuo Ruperd, Quid cft,inquit 
upertus, apimalia illa fuiffe p. 
cculis & in Circuicu, & intus? Per 
oculosquos habcbant in circuitu y 
viia actua s per oculos quos habe- 
bantintus , vita contemplatua re- 
Qe inteligitur.. Qui enim aétiug 
vitz feruiunt,pcr multaeos circui- 
rc ncceffe e(t , ficuc Dominus dixic 
Marthe , illam fuiffeíolicitam , ἃς 
turbatani erga plurima: qui autem 
vacat contemplationi , 1nqus elt , 
cum Maria fedensad pedes.Domi- 
ni & fermonibuseius inccutus. Si- 
militer przdicacores. Euangcli) & 
Pralatt Ecclefiz plenioculis, in cir 
cuitu & intus effe debent , vcram 
in exterioriactione , quam in con- 
templatione interiori víÍquequaquc. 
cireumfpecti & prouidifint, 
Quilegunthoc loco , Animalia 


le&ionem iftam. 1nterprezantur , 
ortere Doctores & Paftores Ec- 
efiz tam in exteriori & hitlorico 
fcnfu Scripturz do&tos effe , quam. 
infenfüinteriori & fpirituali eiuf- 
dem Scriptura perípicaces & faga. 
ces cffe:penitus etiam noffe doétit 
nam Ecclefia(ticam;nec profanam. 
ignorare : in diumarum rerum co- 
gnitione toro fludio verfari , nce 
tamen humanarum rerum incu- 
riofos & improuidos c(fe. Nos ve- 
τὸ & uenter & conuenien-. 
ter ijs quz fupra diximus de pri- 
maria iftorum animaliom fignifi- 
cationc;arbitramur; ifta oculorum. 
mulutudine fignificatam efe per- 
fe&am intelligendi omnia vimquá 
S & in voiuerfum omnes 
eati fpiritus Angelici;& przcipué 
MIroQt illi beaaiffimi ac per 
ifta quacuor. Anrmalial figaificati 
sür,q sür pricipales Diuinz Pro- 
uidentiz in. Mundi adminiftratio- 
ne δὲ gubernatione Ecclefiz admi 
nitlri. Ergo totailla Animalia fuif- 
fe plena oculis, fignificat, natu- 
ram Angelicam non fecundüm 
vnam aliquam tantüm partem, fed 
fecundüm íe totam. effe intelle- 


215 
Gualenr atque íntelligentem , hac 
videlicet ἐπ Yo rg multum- 
que przftantem humanz naturz , 
dur "et : diuerías cm habeat 
icultates, fecundüm vnam earum 
tancüm eft intelle&ualis , nec (em- 
per eft incelhgens.Sed preter iftam. 
naturalem intelligendi vim. qua 
pollent Angeli;habent ex dono 
tim fuperaddiram diuinz in 
genui uem, per yam anépere 
ipicacifhmrad incelligendum ob 
furia & abdita. & ad rc- 
motiffima videndum. 


VIGESIMATERTIA 
ὦ Difputatio. . : 


De dis iflérum Anintaliamg 
fuper illis vérbis: 2 


ingula eorum babebaut. alae 
daniy fenas : 


Exponuptr aliorum Inter- | 
.. pretationes . 
E 


quibus vnum- 
quodque illorum Ani 
malium erat i 
s. Do- 
ἐπ Ὁ om leen δὲ 
interpretat;ones referemus , & 
extremum: , noftram fententiam 
indicabimus. Victorinus , quem 
omnium huius libri Explanatorum 
bemus vetu um;refert nu- 
merum iffarum alarum, ad nume- 
rum viginti quatuor facroinm "1 
brorum Veteris Teftamenti : 51 
enim fenz ale euiufque illorum 
quatuor Animalium fimul iungan- 


Uur,numerum viginti quatuor effi 
ΕΗ d edi - 


mm;,n 


ciunt ; Senz igituralz ) 

funt. Veteris Teftameni , Sicur 
enim animal fine alis volare non 
poteit, ita przdicatio Noui Tefta 


VERS.$; 


Prima In- 
terpretatics 
Victorinus, 


, d 


ificatione fex 85 


a 


μ΄ 


rino. 
AM5ambrofius is Pu fcd 


1226 
ehe fidéri non habet, nifi pra- 
münciara in Vetere Teflamento ha 
beát ceftimonia, Séper enim quod 
antea dictum eft, eidem, cum po- 
ftea factum eftjindubiam fidem fa 
cit. Nec vero aliz nifi ipfis hercát 
animalibus, vigere, aut etiam viue 
re poffunt; ita qus predixerunt 
Prophetz,nifi omnia in Chriflo có 
fummata effent, inanis cam 1llo- 
rum przdictio, quam niéftra foret 
1catio. Hoc tenens Ecclefia Ca 
rholica,per^ante przdi&a, & po- 
Ítea confummátà volat yt viuum 
animal.Hzreticisautem, qui pro- 
phetica refpuunt teftimonia, ad- 
1unr quidem animalia, (cd non vo 
t; fiacalis enim funt.Iudais vé 
ro,qui prophetica: teflumonia am- 
^w untur, ceder Pere 
o&rinam non admittunrale 

dem Djs tfed non Eoo : 
viuunt;inanem Quippe Propheta- 
rum faciunt vaticinationem , prz- 
dicta cum factis minimé coacor- 
dantes. Et hzc quidem, ex Victo- 


uló aliter tra- 
rofius;putát ille, per vi- 
ginti quatuor f: ,& viginti qua 


or iflorum quatuor anima- 

1 lium,fignificacosetfe viginti qua- 
tuorlibros facros Veteris Teftamé 
ti,fed eos libros fuiffe Hebrzisqua 
fi fedes,in quibusilli non proculá 
terra conquiefcebanr,licterali dun 
taxat eorum feofu contenti nec fpi 
ritualem eorüm intelligentiam re- 
quirenres. Verum hzc ipfa fedilia 
Patribus Nou Teflamenti conuer 
fafuntinalas, quia Veteris Scri- 
ptucz libros fprrivualiter intelligé 


iai ὃ 
: - 


Zo Apoc alypfis Cap. 1 111. 


nem habent in codis. — ' '4 
Alia eft iftarum alarum interpre $7 
ratio,quam Haymo & Lyranus,' 
δὲ Carchufianus in hancfermé fen? 
tentiam tradunt: Ale Sanctorum! 
funt virtutes quibus alta confcen- 
dunt.Q /oniam iraque fenarius nu : 
merus eft perfe&tus,& per eum fre 
p eod in Scriptura perfe&io de- 
1gnatur,idcirco vnmmquodque a- 
nimalfexalasliabere dicitur,quia 
in cuiufque Euangeliftalibrofom- 
nitím virtutum PERO o etiácenur 
& nouzlegis doctrina perf«é&ta co- 
tinetur.Przterea,fex alz fignificác 
fextuplicem do&rinam, per quam 
Sanétifpiriwualiter volant;& afcen 
dendo ad cognitionem & contem 
plátionem rerum diuinarum, & ad 
notitiam,& vfun;prudentiamque 
imanarum 1 defcendendo. 
Prima do&yina eit legis naturali s, 
& communiter indita notaque cü- 
&is mortalibus:fecunda ett doctri- 
na legis Mofaica:tertiaeft do&tri- 
na Prophecica:quarta eft doctrina 
Euangelici: quinta eft doctrina A- 
ica in Apoftolorum Epittolis. 
explicata;fexta eft do&trina qua in 
Generalium Conciliorum & Sü- 
morum Pontificum decretis con- 
tinetur. Et apud Efaiam quidem 
Seraphim;quz illi apparuerant,& 
fimiliter Animalia Beato Ioanni: 
oftenía, fex alis erant. przdita ob: 
eam videlicet caufam, quod per 
xuangelicz do&trinz fidem. atque 
obferuantiam ad — per- 
fectionem & beatitudinem, & ad 
Seraphicum caritatisar 
"o pem , ctiam homo: - 
terrenüs & mor- 


d] 


Ad Philip. 
3. 


"TRI 
* 


Tertia In- 
terpretatio. 
Haymo, 23 
Lyra us. 

Caribnfia, 


Sex tuplex 
dociriar. 


a T 


YIGESIMAQVARTA 
Ud " P Died. 112; 


(mn 


: ,  Explicatur de iflarum alarum fi. 
B gnificatione £u&loris fententia. 
Os 3 fententiam 
e oi de iftarum 
alarum fignificatione 

breuiter exponemus, 
retpondérem fcilicet 

s tq; congruentem.ijs 

quz fuprá. de iftorum Ani m 
figuris & oculisdixinius.In Cheru 
binis qui eraüt in Templo,duz tan 
.tüüm cuiufq; eorum àle memoran- 
τ in Cgpitezs.Exodi, & infexto 
:€apite libri tertij Regum. In Eze- 
€hiele quatuor tantüm: cuilibet il- 
rum Animalium penna fiue alae 
tribnuntur:zatveró Seraphini Efa- 
m vatuor Animalia B. ΚΑ tati 
pis alis VAN przdicum 
inducitur.Sed fortaflcjfi propric lo 
quamur;quatuor tantüm alas habe 
bant fingula, & Elaias atq; Icánes 
euam ipía brachiaatq; manus ala- 
Tum vocabulo appellaucrunt, quod 
- brachia.in. homine fimilitudinem 
t alarum quz. funt in;aui- 


-eoncauus fubter hominis brachia 
pe generans ,.& Plinius Cap.40o. 

ib.11 fcripfit; Elephantem habere 
mammaás , non quidem in pe&ore , 
-fed citra, & in alis. occulras.Cheru- 
;bini perró templi madibus fuis fu- 

'entabant propitiatoruun,ftperio 
ribus alis expaafis. & elatisiplum 
eircumt ni;inferioribus vero 
alisdemiffis femora fua pedefq; ve 


Pininr. 

RS n3 
Geb c 
PUDE LIRE, 


E. 


sut Difutato X X111. 


- bus : nam & axilla vocatur, locus -.& 
|á cognitione omnium remotiffima 


-volandirp: 


fe&ionem aliquam eius rei cui ap- 
icatur, fignificare folet, per fena- 


vim & potentiam volandi intellige 
fe debemüs? Periftáni vero 

&am volaidipotentiam,tria figni- 
ficantur UE funt communiter in 
omnibus beats Angelis, Sed ea in: 
illis quamor Angelis. primaikd 
uüinz Prouidentiz adminifiris , de 
quibus fupra f&pius diximus,& qui: 
perifta quatuor Animalia re fein 
rati func, fingulariquadam & prz- 
cipua ratione ineffe putandum eft.. 
primüm itaq; perfecta volandi Á 
teftas per fex alas indicata,fymbo-- 


-licé fignificat incomparabilem agi. 


litátem. Angeli in motu lc t-- 
cundüm omnes differentias pofi- 
tionum,fiue furíum, fiue deorfum. 
fiue teram , fiué ad fini- 


ftram,fiue adanreriora,fiue ad ES 
fteriora, Hzc fané Angeli iecüdüm 
morum localem agilitas longe fu- 
peratomaé aliam celeritatem mo- 
us,fiue que eftin volatu aquilz,fi- 
ue: que cít ia curfuatq; impetu v&- 
torum;fiuequa pum coelum ab 
ortu niouetur ad occafum. Deinde, 
per iftam. volandi potentiam figni- 
ficatur fublimiffima Angelicz men 


tiseleuatio ad contemplandadiui- . 


πᾶν & ad percipiendas quaídá Dei 
fingulares eximiaía; illuftrationes,, 
: iones earum rerum quz 


funt, & habencobfcuriffimam atq ;. 
peas cere d Dei eno 
nein ntiam Denique, per iflà 
e ifm m 

Ange'orum prompt a expe 

Hy cre QUE ad iuíffa ἃς 
mandata Dei capeffenda,& exa&tif^ 
fimatum Dei mandatorum ; tum. 
euam minifteriorum quz ipfis cir- 


317 


fgilitm 
4ngelori 
fecidii mo 
tum lecaló 


icatr . 


gE* bna pud Eid at Seraphini ca res humanas obeunda & perfi. 

] duabus alis ue manibusoperiebát cienda funt;executio, eorumq; cer. — 
"Ὁ -faciem fuam, duabus veró inferio- 'tiffima, fimulg; celerrimaad defti- . 
I. ribus alistegebant pedes fuos, dua natum exitum finemq; perdu&ia . 
/ Declaramk -busaürluperioribusalisvolabant. -- 5. ups 

ἜΣ 89. Quoniamautemnumerusfena- Ὁ 5 0000 0 x 
JEUNNDL IOEBJSLISg.DLSuUOM 


* 
wm. 


alarí. . rius eit perfectus numcrus, & per- | 


 EVIG- 


τν ^ 


219 


VIGESIMAQVINTA 
Difputatio, 


Commemoratur quid "Beatus Dio- 
nyfius e-freopagita de ifiorum 
animalium figuris, c? alis, at - 
que oculis fenferit, €? feripium 


| reliquerit, 


90 LACVIT mihi, neque 
id opinior,Letori di- 
fplicebit, referre hoc 

loco,quafi claufulam 

eorum quz de iftis A- 

nimalibus , utata 

ny- 


figuris,oculis,& alis vt fo- 
let, diuincque fententiam. expo- 
fuit.fupcrioribus noftris fententi]s 
poen Mo iade 
itaque in Capite vltimo libri 
leti Siersrhis, iftornm qua- 
Á Animalium figuris quz Auge 


lis attribuuntur difputans, Lcgi- 
mus;inquit;etiam Beftiarum figu- 
ras interdum Beztis Spiritibus af- 
-fli&tas, quapropter earum quoque 
figurarum fignificatio explicanda 
nobis eft.Leonis faciem fignare pu 
tamus in ἐὸ iri vim illam prin- 
cipalem,& robuftam ,& indomabi 
lem,perquam occultiffimo illi ine 
loquibilis Diuinitatisarcano p ΝῚ 
siad wan nituntur euad e 
perti fpiritualibus veftigijs, & ex " 
dira illa atque ἐμ σε ων. cclerita 

te itineris ad diuinifulgoris fecre 


ta tis. Bouis autem imago 


ere,0- 


Ln uerE 
o oer 


cundifque imbribus fcindunt: For 
maitem Bouis feruatricem | ilJam 


auc infuperabilem vim defignat. 


mz Deiratis,quem ex fe infia 


1n Apicalypfis Cap. 1111. 


EGigics orró Aquilz regiam fi- 
gnificat ignitatem,motumque ad 
hice. venden tem; ecleremque 
volatim; atque ad ces caca ne- 
ceflarium repárandis viribus cibü 
agilitatem, atque vigilantiam, & 
curfum, & celeritatem fummam: 
Preterea vcró fingularem illam 
vim fpeculandí,ac liber£, & dirc- 
Qe,& in nullam partem inclinan- 
do,aciem lum:num intendendidn 
ταν πὶ illum φρδτει αι ιμ ἐφ οόοι; ᾿ 
inftar 59-7 
lisemitrit.De figuraautem Homi 
nisin qua fzpilime Angelt appar- 
verunt hominibus;ante fcriplerat 
Diony fius in ciufdem libri Capite 
XV. lis verbis: In humana forma 
defcribuntur Angeli.quod mente 
vigeanthomines, videndique vi- 
res habeant ad fupernatendentes 
fublimiqueore,& ercéta finr ftatu 
r3, δὲ pernaturam ad imperandü 
& regendum idonei:cumque fen- 
fu ac viribus,brutorum anímaliü 
comparatione minimum valeant, 
anti tamen virtuce animi, ac 
rationabilis ícientiz dominatu, & 
quod anima narura libera feruire 
vincique non poffit, omnia fupe- 
rant. 
-. Deinde,in hoc ipfo loco Beatus 
Dionyfius agit non folum deocu- 
lis, vernm etiam de naribus; δὲ au- 
ribus, & guftu,& tactu, quorü fen- 
fuum & nomina, & figurz beatis 
Spiritibus attribunntur. Dicimus, 
Dionyus inquit , oculis & vifu in 
Sanétis Angelis clariffimam figna 
riacicm;qua diuinis hanriendis lu- 
minibus inhianz, Sumplicem prate 


rea illam, & liquidam nihilqueob 


lu&antem » fed motus celeritate 
conftátem, puramque, & patulam 
fufcipiendis abfque perturbatione 
vlla diuinz claricaus. fulgoribus 


qualitatem. Palpebras autcm & fu 


eem c illum fignificare ar 
ivramur quo diuing fpeculatio- 


nis fenfus atque in 35,cdle ὁ 
fles Spiritus cautiffime feruant. Na 
ribus porro olfaciendi ac lin eu t 


DOM o mm eti aem m 


D: ali; 
IAdengeleri, 


AAA Difutatie. -XIF.. εἴ 


divi. przditis, capacem eoruni per 

ionem intelligere debemus , 
qua fummam i fuauiffimam- 
que fragrantiam pro yiribus admit. 
non funt;fcite diiudicant, & peni- 
tusfugiuntzAures fignificant vim. 
illum - participandi , diuinamque. 
parucipatonem fce | fufcipiendi, 
Guftus defignac. 1ncelligibilis ali- 
moniz reípeótionem, & diuinorü. 
atque nutrientium liquorum: ad- 
miffionem. At veró ca&tu conftan- : 
tiam illam exprimi putamus; qua. 
quod viilejquodye noxium eft;pe- 
rité difcernunt. | 


) ΤΣ JJ 
92 Iam veró dealis cum quibus vi 


fi funt Angeli, & Animalia ipfos fi 
pni ficantia, eo ipfoin loco hac fcri 
it: Sanctos Angelos, etiam alatos 
Theologia effingit; Alis quippe fi- 
Que celeritas al:a. confcendens, 
€elefiis vita curfus;iter in ante- 
riora femper & celfiora confter- 


"nens, &,quod ad fuperiora feran- 


tur, mortalibus atque infimis om- 
nibus excepti.Sedenim; & alarum. 
leuitasid in San&is Angelis indi. 
catquod terreni corporis farcima. 
liberi,toui abfque vlla admixtione; 
vel pondere ad celfa ferantur. 1dé 
Diony fius ἀητοὶ dixeratin Capite 
X I LI. ciufdemlibri, per fex alas 
illorum Seraphim Efaizfieni- 
ficatam effe  abíoluriffi- 
mam. fummamque- 
"ἀπ Deum iu- 
tenduonem. «|. 


in 
primis, & medijs,& νεῖ. 
mis. Intellizentijs. 
^ kthecquidem ex 
κυ UH RE 
4scUnmyfto; | 
1 μον ! I 5:02 
τὸ bled 45033 Adis n 


CU» NA C4 
1$ 92 ΤῊ 93 
5t. δ 


tunt: Cetera. veró que hunfmodi, |. 


' à malo difcerncre, 


[n OR PRLT ) ἣ p 
VIGESIMASEX TA 
' Difputatio. 


b HIER fimi 
| 


"nim? afpernanda , fuper iílis. 
"animalibus Difputatio, 


OACHIMVStripar- | 


uütam hoc loco facit9? 


fuper iftis Au1mali- 

bus difputationem,fa 

us profe&o longam 

ον 2o & parum ordinatam 

& diflin&am, fed pes tamen, & 


moralis ac fpiritualis do&trinz ple- 


nam;ideoque memoratu Cognitu- - 


que. n05 M dIOAD, Primum,dif- 
paste dn uris τόσαι Anima-. 
ium: deinde, de fenis cuiufque 
eorum alis:denique, de oculis qui- 
busilla vndequaque plena fuiffe di 
cuntur. Putzt itaque perifta qua- 
tuor Animalia figuratos effe qua- 
tuor Ordines hominum in Ecclefia. 
pereclebres, Per Leonem qui eft. 
foriffimus beftiarum. ad nullius 
pangicene ρρραείμτα nificata cft. 
ortitudo fidei Apoftolorum , qui. 
tanquam leones, nec Iudeorum, 
nec Gétium, nectotius mundi mi- 
nàs terroreífve , potentiamque ti 
muerunt: fcd debellato mundo &, 
fub imperium Chrifti fubiugato . 


. gloriosé triumpharunt. Per Bo- 


uem;qui pauéntiffimus eft ad Ta- 
borandum;& ad ferenda on era,fo. 
lufque iftorum quatuor Animaliü 


» inSacrificijsotferri folitus, fignifi- 
—— caurinui 


MAR patientia, 
qui propter Chriftum feipíos im- 
molauerunt.. Per Hominem ratio. 
nis.capacem, &fapienriz, fcien- 
temque verum à falfo ;bonumquc 
fanctorum Ec- 
ken EMH An iapuera defi P 
tur. δι per Aquilam veloci 
fime ὃς altiffimé. volantem, atque 
Aolem oculis con- 
tucn- 


Exponitur. Ioachimi "Abbatis ἫΝ 


Ionchimn: 


Quid jer 
leonem. 
Prouerb. 


30. 


id 
Porn 


Suid per 


bominem, 


Cid per 
aquitam. 


T 


- $36 Ie Apidlypfs ΘΆΡ 1 111. 


vuenrem , fignificatur facer ordo 
Sandarum virginum. & virorum . 
Rligiofórunr Itüdentium contem 
m rerum coeleftium, Euange 
icamq; perfectionem zmulátdium, 
&.viram intertisapgelicam potus 
d quàm'himaniam co ehcuite 1 
Qi: f** g4 Sex potrà alas caiufque iftorum 
αἰὰ fingula ^^ Animalium Ioáchimus. ita- cxpli- 
fec 4"i- cat: Non cit; inquit, dubium, quin 
QUEEN fex iftorum animalium alz fimili- 
tcr itelligende finr, vt fex rSe- 
Taphim quz vidie'Efaias quarum: 
duabus velabant pedes fec ndüu 
fiim; δὲ córpus fecuüdüm Eze 
.chielem.Iftcautem duiz alz fignifi- 
.cabant duas virtutes; Poenitentiz 
& Mifericordiz, per quasconfufio. 
; nuditatis noftrz Ípiritualis & tur- 
A5. pitdo peccatorum velatür : Pam 
temini, dixit Beatus Petrus,vtdelean^ 


: , Li 
Math.j$.— fter dixit, Beati mifericordes y 


." Duz- 


niliracis & Pacientise 
mit a ro 


NC 5 ius teftimonium requi-- 
-— *" gunt , nequealiam., nifiá Deo pro- 

—: amiffam mercedem expetunt & fpe 

. rant Reliqux autem duz alz qui- 

bus volabant,duas virtutes (theolo 

gicas fignificant , fidem., δὲ fpem: 

per fidem ,ad-contemplattonem re 

rum diuinarum ,zternorumque bo 

Tw norum;perípem, ad corundem bo 
77 . morum ardenciffimum defiderium 

» & amorem Sancti extolluntur.Eze 
chiel quatuortantüm alas memo- 

TAt οἰ quia videlicet fides & fpes in: 

od t 


πο uquavortepra | 
ἘΠῚ 7  éontinentur,neque enim 2 ἘΞ 
—- δὲ fpequifquam vere poenitens 

mi ᾿κὐος ΨᾺ veré humilis, & pa- 
tiens effe poteft. 07 εν οἵξεν ἢ 
c9 9$" Eadem quoque Animalia oculis 
oo ame δζ | 


! bens documentum.Aliud enim eít, 


quafacienda funt , ab operibus te. 
ncbrarum fapieriter difcernunt, ὅς: 
uamurs bona qua rei funt, .& 
ab ipfis facia:per humilitatem San 
&inon relpittant , fedoblinifcan-; 
turjmala tàmen qua'fecerun tfub-; 
iride recordantur & refpiciüt, tum; 
ad V ur nier cum ad.cauen dum. 
Habent oculos anté., quia confide-: 
rantes quàm longa & ardüa reíter. 
eis via;& qualiaquentaque fint fu 
türa &' boriorum przmia » & ma- 
lorum fupplicia, ad anteriora fete: 
per fefe extendunt; magis in:dies . 
proficerevin feruiite Det ftuden- 
tes atque conantes -ἰ Habent ità- 
qucoculos ante & retiró, quia ὃς 
bonum femper deinceps faccre ca- 

irant , δὲ 2 prateritas atfi- 

iis plifque fletibus cergunt 5 | 
que'a fucuris; malis cauent » Nt 
eciam przteriris àíe commiffis pec 


defifanc — ' 

- Caedm alia le&io huius loci ha 9€ 
bet. ifta Animalia oculos habuiffe 
in circuitu & inus; & vtraque pro 
ξεδιὸ lectio, fecundüm my fterium; 
vera eít falubre admodüm. pre- 


habere oculos ani& & retró , δὲ 
aliud, oculos habere in.circuitu ὃς 
intus.Perillud enim deflentur com 
miffa peccata, & ne commirtanuir 
1n pofterum cauetur: per hoc au- 
tem , fpiritalia vitia qua-larent 12 
animis noftris difcuzinntur, & ne 
occulti hoftes qui ambulant in cir- 
cuiu, (fiquidem;vt Dauid dixit, /» 
circuitu impyj ambulant ) vv incautos 
nos rapiant & deuorent, aditü ali- 
quem adanimü nofirá 1ncult ἱ 

reperiantomni fludio,& vigilátia, 
induftriaq; cauetur;Per illud reco- 
girantur preterita mala, & futura 
cauentur ; per hoc bella fpiritualia 
quz perpetuo nobis imminent,ex- 
terius & interius detecta vitantur. 
Deillo dixit Dauid; l»iquitaté meam 
«go cegnofco ὧν" pecentum meum conira 


Abseits mis Suida ^ ea alie 

fiis parce ferüo tuo. Et Beatus d 

dixit;Sebrj effoté, Cv vigilare, quia a 
id Werfarits Dinbe/ut tanquam leà 

eui vefiftite orte'im fidé.! Atqne hac 
| Εἰ Ioachimi fuper iftis Animali- 
bus prolixe admodum difputatio- 
r "iiis [etitentia. στη : 

κυ (94 Au . 


| 1335 o»yletaio XXVI. 


213^ 


VIGESIM A'SEPTIMA 
Difputatio. 


Super illis verbis: 


Et requiem non babebarit die ac 

notte , dicentia Santlus , San- 
- Elus, Sancius Dominus Deus 
Ἵ omnipotens, Qui trat, e Qui 
vei, O Quivenurus ef, 


mum: rebus myftica 
: 1fta Animalia Deum 
| ant: primum , à 
p duabusproprijs Dei 


: : 3) tomo etm us,Om- 
j-- nipotentiam & JErernitateim; 
/— €umaiunt, Deminw Dewr cmpipotens 
Qui crat, eo qué cff Cm qui venturus 
2/; qua verborum circumlocutio- 
ne ded gedine Tternitas: Deinde, 
laudant Deum ab eo quod ipfe eft 
rcatot & conferuator omnium, il 
is videlicet extremis huius Capi- 
ttis verbis, Tw creafhr omnia,cy propter 
vveluntatem tuam erant, ev creata. funt 
Adhac ob id ipfum qusc ^ 
iffimum effe laudari , 
& honorari, & glorificariab omni 
bus, cum aiunt , Dignus e$ Domine 
Deus nofler accipere. gloriam, ὧν bono. 
orem, Θ᾽ virmutem,Denique,vel eo no. 
mine dig omni laude 


^ 


VERS.s. 


ὌΨΙ E A e... 


: Deum przdicanz, quod bonorum . 


3 . emnum quz Sancti velfaciunt,vel 


creatur j ipfc principalis auétor, - sini 


*23T 
& caufa fit, eique bona omnia: 
habei & boatiagd y Aügelac: 


cepta ferri oporteat Hoc enim fi-. 


gnificat, San&os mittere coronas 
DU RAE 
Sed quid fignificat 
non babebant die ac nocte? Ambrofius 
& Ioachimus verba hzc referunt 
ad Sanctos qui verfanturia terris; 
X Ambrofius quidem duas corum 
verborum affervinterpretationes, 
quarum prior eft hzc: Requies Re 
proborü vita prafensefl, fed poft 
cam, fequitur cos tribulatio qua 
finem non-habet: Contra vero,Iu 


—Oftiin hac vita tribulantur, vt poft 


cani poffideant requiem xternam, 
dicente Apoflolo, Fer mu/ta; tribns 
lationés oporkct nosintróire in Regnum 
Dei- Altera interpretatio qua pro- 
prior veroett, fic habet: Sancti re- 
quiem non habenrt;quiaa landibus 
Dci, δὲ aboratiombus: non cef- 
fant,dicente Domtiuo, Oportet fzmi 
per orare o non deficers idemque Pau 
lo attefianee illis verbis, Sie jazer« 
miffione orate. -Toachimus pretérea 
illad, Die ac ne&te , in terpretaturita 
vt fignificer ram in rebus fecundis, 
quam in aduerfis landare Deum: 
Non enim, inquir; magnum eft 
laudare Deum cum omnia prot 
ra-nobis fuccedunt; at^ veró- in 
fummis calamitatibus & erümnis; 
δὲ àcerbiffinris corporis doloribus 
nihilominus tamen laudes Dei ce: 
brare; m: et virtutis 
argumehtum & opus Hacni- 
mirum ratione volebat Satan , vt 
-Deus virtütis Iob periculum face- 
ret: Et fané, facto periculo, ma- 
Xiame virtus cius. enictit, taxis 
mus €nim percuffus ; bonorum 
omnium miratibus, prauiffi« 
mifque corporis doloribus con« 
flitaus, tum maxime pietatem 
"erga Deum colens, dicebat, $:6o- 
na fufcetrmus dle manu Domini , ma. 
da quare non. fuffmeamus.,- Dominus. 


Qui [it ca 
lites "δ bs 
berereguiz 
in laudan- 
do Deum. 
«Ambrofius 
Joachimus 


jd 


AG, τς, 


Luc. 18. 


4.44 TÀ, y 


Icb 1 cra 


VLA UT 89727. dt 2 


Pal. 33- 


Genef.a... 


1232 
fecundüm interpretationem Am- 
brofij & Ioachimi. , 

99. Etenim vera Interpretauo- & 
intelligentia huius]oci eft hec Illa 
quatuor Animalia quz fgnifica- 
bantquatuor illos Angelos de qui- 
bus multa diximus wem acno 

*€tc requiem non habebant , id eft 
nullo tempore ceffabant laudare 
Deum,dicentia;Sanótus, San&us , 
San&us;illud enim , Die ac nocle fc- 
cundüm phrafim Scripturz , ean- 
| dem vm habec atque. Omni tem- 
pore & femper,quemadmodum di 
xit Dauid , Henedicam Dominum in 
emni tempore , fernper laus eius in ore 
me». Iam vero frequens eft in Scri- 
puura(verbum Quieikere)pre cofu 
mi quod eft (ceffare ) Sic enim in- 
terpretandum eft quod dicitur in 
libro Genefis, die feptimorequic- 
uiffe Deum ab omni opere quod pa 
trauerat:non quod Deus, Sgen 
bore feffus , & requietis indigens 
die x em quierem vllam coepc- 
rit,fed quod tunc ceffauerit ab ope 
rando circa rerum creationem,có- 
fummatoianr Mundi opificio. Hac 
item fignificatione víurparunt ver- 
bum(quiefco)etiam Launi,elegan 
ue Scriptores, quod manife 
ftum poteft effe Le&oriex verbis 
illis , quibus eft vfus Q. Claudius 
Leia a Spa pepe pn yappri- 
meque laudatus Romanorum An- 
nalium Scriptor. Hic EXsec o 
gnam cum hofte Gallo Ρ iffiné 
eje m vtàr jver- 
is) hmplicique & oso c cti 


In Mpoealypfis Cap. 111T. 


Dei quemadmodum fir in Ecclefíz 
Haecenas non eft is di "a 
TC,nulia pec iC cfle 
teft Soserübteendi. laudationem 
ci,tam in ipfa Beatorum. vniuer- 
fitatequam in fipgulisBeatis: Hoc 
etenim Beatorum omnium in coe- 
lis opuseft , hoc eft illorum negor 
tium;hoc otium,hoc officium, hac 
occupatio , & hancob rem beati 
funt,quod Deum quem prefentem 
cernunt;perpetuo laudanr,ficut di 
xit Dauid , ἄφηνα δθύναν indien 
tua Domine,in fecula faculorum lauda- 
bun te. Perpetua pie Deilauda- 
tio vigerin Ecclefia militante , non 
fimiliter tamen ytín trinmphante; 
fot quit omni hora diei in aliqua 
Ecclefia, vel congregatione fideliü, 
alicubi celebrantur Deilaudes. Cü 
enim Chrifti Ecclefia per vniuersü 
terrarum orbe diffufa fit,omni ho- 
ra diei eft tépus opportunum & fo- 
{τἀ canédr Horas Canonicas,& ce 
lebrandt Mifsá in aliquo terre loco. 
emadmodum veróà perpe- 10x 
uia hac Deilaudatiol s t 
etiam in finguli inibus; fecu 
düm eA ini ze $ 
Oportez femper orare; Ex illam Pauli; 
Sine intermiffone orate: hunc in. mo- 
dum declarat Ambrofius : Pona- 
musante oculos , inquit , duos ho- 


mines,vnum doctum affidue oran- 


inter alia ficai:[ Maxime iam prz-. aduerfis patientem: Vceriftorum 
liocommoto, atque vtrifque fum- ir tibi magis ferua 
mo ftudi .Gallusqui reillam Pauli fententiam Sine inter 
dam proceffit, & manu fignificare equi affidué orat, 
coepit vtrique vt q c nibil vitijs fubiacet; an 
g níaeft.]In hicqui nefcit orare, à vitijs tamen 
is verbisextremis, illud ( vt qui ] & operibus bonis de- 
Ícerent idem fignificat ,. dirus? Omnibus clarum eft,huius 
M | ΠΣ ect μγεεῦς. dius qui 
yea Ximme dircmagis Deum , | 
(— Ü ) vidjsfordiduseft ν᾽ Dea 
το Hzc laudatio ncs & cantus. Ille itaque —-E 
«8o» 4 τεῦ! 


Pfal.fs. 


- 


E 
τ ficarionem reuerentiz & hono. 


Difputatió 
termiffioneorat; 


tem- 
poribus mente & lingua Deum 
«leprecatur , & in bonisoperibus 
affiduus eft; Cuius etiam cum dor- 
mit,velalijshumanz vitz neceffa- 
rijs operibus tus eft, opera 
bona effülgentin confpe&u Dei,& 
ro ipfo fünt interceffores apud 
eum; ficut Angelus dixit Cornc- 
lio;Oratione: tua e eleemofyna tua com 
memorata funt in confpellu Dei. Hzc 
. Ambrofius. 


n, 


^ "VIGESIMAOCTAVA 
Difputatio. 


Super venerendoillo Tri- 
^ 4agio: 


Santlus, Sanfius , Sanfius Domi. 

WERS.$. mus Deus omaipotens. 
"05 Ἔ vera & germana fi- 
g done illius vo 
cis San&us , referam 


hoclocodoctamIan- . 


fenij obícruacionem, 

proprijs eius verbis 
tx Commenruarijs in quartum Ca- 
put Concordiz £t icz huc 
tranfpofitis.Pro Latina, inquit,vo- 
τε San&tus, vox Hebrza ei τὶ | 


«on- 
venit puritas ; &abomni vitio& 
labemunditia; idcirco folus ipfe di- 

"^^ «itur proj * Cumque in- 

^.  tegritati potilfimum & virtuti re- 

uerentia & honos debeatur , vox 

(cados)fin 

ris, 

indicans, Deum cui ea vox tribui- 

tur,amnireuerentia, & honore, ac 

veneratione effedigniffimü. Huic 

woc Hebrzz-Greca vox ] 
UN 


XXV IJ. 


ietiamincluditfigni. de 


233 
Tosseetceahdtts. Qui voor 


ram, vel fineterra) vt ea vox com- 
pofita fit ex particula priuatiua a , 
& ex nominc, quod fignificar La 
tiné terram. Sed quia priuatiua illa 
partioulae , cüm ponitur in com- 
pofitione,non afpiratur,in.voceau 


tem γε), afpirationem habet;id- . 


circo probabilius eft , quod Graci 
arbicrantur, vocem γε). dermari 
d verbo Z»uai,quod Latine eft,co 

& veneror, vt fit dy1^ pro 
nite Θκοίδκοι eum qui ob in- 
tegritatem ὃς perfcétionem vira 
rum fit ab omnibus honorandus 
atque venerandus. Iam vero & 
Hebrzz, ὃς Grzcz voci re(pondec 
apté Latinavox (Sanétus ) quzà 
verbo(fancire)deriuata eft;'Sanci- 
re autem , ipe bue. ett 
confirmare aliquid fanguine ho- 
ftiz, quemadmodum in aciendis , 
firmandi(que pactis fieri folebat: 
Quontam vero , quz ita erant con- 
firmata, violari nefas & piaculum 
eratfan vocari coeptam eft, 
ἽΝ inuiolatum , & incorruptum, 
& integrum eft;qua fignificatio be 
pc ates cum fignificationc vo- 
«s Hebrzz fupráà expofitz. Hac 
lanfenius. ^ 


1 Trifagion in- 
terpretati funt Patres tam Graci, 
quam Latini;quorum vnius dunta- 
xat hocloco , qui cft quafi aliorum 
Coryphzus , Beati Dionyfij verba 
referam ex Capite feprimo libri 
Ccslefti Hierarchia : Beatiffi- 
mi. inquit, Spiritus laudatiísi- 
mamillam,& honoris, & reueren- 
xtiz';ac facratioris intélligentiz ple- 

int vocem., 


mam clamantes emittun 


Pa Deo: 


LU 
m 


"i 


T 


Es 
ÀÉe 


M 


-᾿" " 
234 
Deus Sabnoth , plena riii emmia ferra 
gloria eius. Et "quibu 
"fitis fubdicà coeleftibus ilis Spiri 
tibus laudari diuiniffingm Mona- 
dem; atque in tribus Períonis Vni 
ta.em, quad fummis illis Angcli- 
cifque fi bftantijs, víque ad terrz 
noutffma , ineffabili benignitate 
pertingaty *& quz funt; ómnia pro 
uidentiz fux rattone moderetur , 
tanquam totiusprouidentiz fin- 
qulare principii, & caufa, omnia 
dupef fubfiancialirer,& inuiolabili 
modo comprehcnfa con tíneas.Tta 
*B.Dion - B Epiphanius ctiam 
«hoc Trilagion ἀξ Diuina Trinitate 
«δι Vnitate intcrpretatus,in fuo An 
«orato ita fcribit: Beata Seraphin, 
ει xfanéa illa; & fpiritialia quacuor 
' Animalia in coelo: clamant perpe- 
tuo ter dicenria Sàdius . Non enim 
per duas voces glorificatio Dei-in 
«clis ;nequé per. vnam. , 
zéqué per quatuor;aut pluresied 
per tres voces, & has figillatimi, δ 
an oii tni enim di- 
«unt,San&ti,Sanéti,Sandti, fod.San 
fingula- 


Epiphanius - 


onem; vüifor- 

». miter autem, & Er ingulariter. pro- 
Co ferunt fermoném:ne mulitudiné . 
- Deoram nominent, vnus enim eft 
hus 43^ " : 


eure Ariani fanQiffmar 
"Trinitatis hoftes negabant,trina il 
JavocisSan&us , inclamationefi- - 


vnda fubftanza Deitatis: fed 


CIT 
Jed 


m interpo-, infinit 


] s tres diiashypofa 
rins denotat τ" 


7d Apteibpfi Cip. V. & Ἢ 


Gto pod Deus maxim& atque ] 

e fanétusjimxta illud. videli- ! Ἷ 
€etquod Poeradixit, |... 
1 


cit hzcloqueotens Et endini n qi i 

vocem Domin ditentis, Quem abe 

€ quis ibit nobis. VludGiuem muttam,, ὃ 

Deitatis vnitatem demonflrar; Π5΄ " 

lud vero, E: quis ibit nobis, pluralira Á* j/ 

tem in vna Deitate indicat Petfor Tij 
narum:s-- 


ipen Ef — 


—— ,.. 


Admonendus hoch loco SRL Da 4L 


&or, ex hoc Tri 


io quód cantá- 
bantapud Efaiam ! era) him, & a- 
pm Ioannem in hoc loco Apoca- 
deeruscuor Animalia,tribus ad 
illis vocibus ( Deus, & Fortis, 
& Immortalis) adie&oque illo ,. 
( Miferere nobis ) duétum,factum: 


effeillud à Grecis- tan 1 
bir Srinim Trifagium, ( SinEhís. | 
Deus; San&us Fortis, Sanétus & | 
Immortalis miferere nod d “ἃ 


. tio fit in duobus Conci 


JyTpntm 


Re 0S Difstaia XXIY. τ 


I* ov | 


------.-. -.-Ὄ : 


VIGEÉSIMANONA 
^ —— -. Difputatio. 


Super illis verbis : 


VERS.9. — Etcum darent illa ,4nimalia glo- 
ivy» viam cr benediclionem fedenti 
(C fuper tbronum,procidebant. νἱ- 
inti quatuor Seniores ante fe- 
dentem in tbrono, €? adorabant 
V'iucntem in fecula feculorum, 
€? mutebant coronas fuas aute 
fedentem in tbrono dicentes, Di 
gnus es Domire Deus nofler,ac 
cipere. gloriam,C bonorem, c? 
virtutem , quia tu creaflt om- 
mia, ( propter voluntatem 

Tuap erant , €? creata funt. 
ambrofg 106 VPER eo quod hic 
$4 ilio , dicitur illa quatuor 
quomodo Animalia dediffe glo 
poft qui- riá , & honorem, & 
fpiam dare benedictioné Deo, 
Aliquid . c * ponit ; Ambrofius 
De. quzftioncm huiufcemod:: Quid 
Joan. 15. poteft aliquis dare Deo, aut quid 


bil poffntfacere;quid ipfi poffunc 
'Sed ui Ce id cuam 
cft natura, vt nihil boni a fcipfis ha 
hri roga i Deo id accipiant 
qui cfl fammé bonus & fonsbono 
rum omnium; idcirco Deus dat id 
Sanctis, ob quod τρίς remunerare 
€os poffit, Regaü náque coelorum 
Deus promifit Santis ca condixiu- 


ne vt preuü bonorü operü pro co 
deni: Quonià aüt hoc pretiü Sandi 


$. 


| 2$ 
nonhabentnifià Deo accipiant,ip 
 fedateis hoc pretiü vt eo poffinc 


7. ipfivitam eternam emere.Dát ita- 


que Sancti gloriam Deo; 7o vn 

uid boni taciunt,eó confilio & ftu 
dio faciunt,vt glorificent Deum, ft 
cut Dominus ipfe dixit, videant, 
opera velia bona, év glorificent Patre, 
vefirum qui in. calis eff. Ec Ioannes 


Petrü dixit glorificaturum | fuiffe 


morte fua Dcü. Dancét honorem 
Deo, ς in omnib. que agunt, ho- 
noré Dei non aüt fuum quzrunr. 
Etquia San&i cü magna & mira fa 
ciunt,benedicuntur ab hominibus 
omné ifliufmodi benedictione ho- 
miná referunt ipfi ad Dei. Quan- 
tepere aüt Sanétipro virtutib. tuis 
& bonisoperib. refugerentaccipe 


relaudé & honore ab hominibus , ; 


nftenditliber A&uü Apoftolorum: 
Οἵ enim ob fanitatem redditá clau 
do, Iudzi mirabundi Petrü & Ioà 
nem intuerentur, Petrusdixit , 
Quid nos intuemini.qua[i notra virtute 
aut potefLate fecerimus bunc ambulare? 
Deu: fu[citaui Filium fuum. Lefum,Et 
fides qua per eum eii dedit integram fa. 
natem iflam, Paulus quoque & 
Barnabas volentibus populis ob 
miracula quz viderant, facrificare 
ipfs, ícindentes vellimenta fua 

ixerunt, Viri quid bac facitis? ὃν nos 


|» mortales [umus fimiles vobis bomines. 


Hzc Ambrofius. : 


Sed videamus. quid myflerij 107 


habeat,quodiilli viginti quatuor Se 
niores coronas aureas de capitib. 
fiis depofi as miferunt ante thro- 
num 1. οἱ, Hoc nempe fignificabat 
οί εἰς muneris & grat z quód 
faactifordter aduerfus holies cer- 
tauerint,& quod perfcuerárer cer- 
ando vfque ad inem victoriz fuae 
corouam celefiem obünuerinrt : 
Dcus enim; vt Paulus inquit, ope- 
ratur 1n nobis,& velle, & perfice- 
re pro bona voluntate; & Efuias 
ixit, Onnua epera noflra optratus es 
abis Domine. Ex Dauid ait, miferi- 
' cordiam Dei przuenire ὅς fubfe- 
qui nos, Etilla quidem corona 
Mere SA eg- 


Mattb. 
Jean, vlr. 


PCFTN 


tid 8f, 
A e 
fere coro- 
mas fuas 
aa thra-^ 
num Dei, 


A4 Phil; 
Ἐς 1€. 


P/fal Af. 
Pai. ga. 


31 - d 


t.ad Tim. 


Pf'al. 191. 


δ. Grego- 
rius. 


e«t mbrofrus 


ἃ. ad Cor. 
ye. * 
Victorinus. 


i 


236 : 
coeleftis, eft corona iufticiz, ficut 
eam vocauit Paulus, quod iufte, 
tanquam mercesreddatur meritis 
bonorum operum ; eadem tamen 
a mesi Sen mifericordiz có 
teftante hoc Propheta illis verbis: 
Gui caronat te in mifericordia Ὁ mife- 
rationibus. Quemadmodum autem 
vita zterna fit in Sanótis & coro- 
naiuftitiz, fimulque corona mife- 
ricordiz, nos copiofa difputatione 
tractauimus in fecundo Torno no- 
flrarum Sele&tarum | Difputatio- 
num in Epiitolam ad Romanos in 
difputatione. nona fuper fextum 
eius Epiftolz Caput. 

108. Beatus Gregorius libro 12. Mo- 
raliuni Capite s.hunc locum Apo- 
calypfis fimiliter vt nos fuprá , in- 
terpretatus eft: Coronas, inquit, 
antethronum Det Sanctos mitte- 
re, eft certaminum fuorum vi&o- 
riasnon fibi fed Deo tribuere: vt 
adillum referant gloriam laudis, à 
quo fe fctunt vircs accepiffe certa 
minis. Per coronas, inquit Am- 
brofius, bona opcra defignantur: 
Mittu- tautem Sancti coronas an- 
te thronum Dei , quia bonorum 
operüm fuorum laudem & glorià 
non fibraffumunt,íed oninino re- 

erunted. Dcum ,fecendum illud 
preceptum Apoftoli. δ)" gleriatur, 
m: Doming g!evietir. V Yctorinus;per 
iftud quod tecerüc illi vigintr. 

" tuor Seniores, fignificatumefe pu 
ταῦ, victorias omniu Sanétorum 
Vetetis Teftamentr fubijci vi&to- 
rie Chrifti, & vt maximz, & vc 
caufz omnium victoriarum. Victo- 
ri fane Chrifti tres ob cai fas ma- 


xima fuit: Primü enim, maximos 
peche ninum domi- 
natoneíua oppreffum & cap 

nas &.- po- 
tentiam euerur, M« defiru- 
er 
: maxima bona có 


j [d nt: quorum vnum fuit 
" nominis etd mun- 
dum ma 0, & glorificatio; 


In Apscalpfre Cab. 1711. 


alterum generis humanià feruitu- 
te peccau, & poteftate Diaboli , 
rcatuque mortis zternz, redem- 
ptio & liberatio; tercium, interclu 
fi mortalibus aditus ad coelum re- 
feratio; quartum ruinz. Angclo- 
rum reparatio. Fuit etiam victoria 
Chrifti aliarum omnium vi&toría- 
rum quas fecerunt. San&i, caufa 
non folum exemplaris, verum etià 
efficiens; per hanc quippé datur 
San&is virtus, & cui iettibds for- 
uter, & perfeueranter pugnandi, 
& vincendi cos, & de victoria co- 
rum tn ccelis triumphandi, celc- 


fleíque atque ternas coronas con. 
fequendi. 


Cum extremisillis verbis hu- 109 


ius Capitis, T»ereaffi omnia, (v pro- 
[tir voluntatem tuam erant, e rea- 
ta funt, bene. congruunt & confo- 
nànt verba illa quz fünt in Capite 
x1. libri Sapientiz, Quemodo, in- 
quit, £offe* aiiquid permanere, nifi tu 
Deus voluiffes, aut quod à te. wocatum 
ncn effet, quomodo conferuaretur. Scd. 
AumbroR bs füper illis verbis: Pro- 
pter voluntatim uam erant, (y creata 
f«»t: hanc ponit quzfiiunculam:Si 
lam;inquir, erant, quomodo crea- 
ta funt? Creado namque non ett , 
m quz non funt. Refpon- 
let ipfc: Erant, inquit, priufquam 
crearentur; in poteftate & volun- 
tate Dci,creara veró funt eo tem- 
pore quo difpofuit Dcus. Sed ad- 
uertat Le&or, potentiam Dei vt 
creartiuam rerum eue confi- 
dcrar: poffe:ynomodo pracisé, & 
abfoluié , & ante decretum diui- 
nz voluntatis creandi res; & hac 
rauone non cfl verum dicere, 
res priufquam crearentur, fuiffe 
in τὰ Dei creatiua propter 
voluntarem cius: non enim Deus 
yp mundum, quia vo- 
uit creare illum; tal.s quippé crez 
tiua porentia prior eft, fccundum 
naturz vel rationis ordinem, 
decretum diuinz voluntatiscrean 


di Mundum. Altero modo Ad 
psesstaigirn sisse a 
vt 


ν᾽ A4 mbr efy; ^ 
quafiio. 


Difutatio X X I]. | 237 


vtper fe indifferens eft ad erean- 
dum & non creandum, fed vt per 
diuinam voluntatem. determina- 
ta cít .ad.crcandum. Mundum 
ynum , & non plures, tantum, & 


mofá maiorem.nec minorem, & f, 


hoe temporc, .& hoc modo atque 
ordine: Et fic verum eft dicere , 
creauras prifquam crearentur 
fuiffe in potentia Dei creatiua 
propter voluntaiem eius. Eft au- 
tem illa potencia. creatiua priori 
, modo confiderata , tanquam po- 
tentia rémota; hzc vero coniun- 
€ cum decreto diuine voluntatis 


creandi, eft potentia pro 
xima. Signanter porro &«onful- 
ta opera. beatus Ioannes hoc loco 
Dei voluntatem facit creationis re 
rum omnium caufam, vt indicarec 
eciffe Denm omnia, nulla impul. 
tim neceffitate, fed merafug 
voluntatis libertate,ficut 
dixit etiam Dauid; 
Omnis quacum- 


Tfa1.134. 


»38 


CAPVTI QVINTV M. 
— T * vidi indextera fedentis fuper tbronumy 
librum feriptum intus Κ᾽ forisfignatum fi 
gillis f[eptemz" Et vidiangelum fortem;pre 
dicantem voce magna: Quis eft dignus 
aperire librum; €. foluerc [ignacula. eius? 
* Et nemo poterat neque in cglo,neque in: 
terra, neque fubtus terram aperire libruns 
neque refpicere ilum. * Et ego flebanz 
multàm, quonia 9 dignus inuentus 
efl aperire librum, nec videre eum.* Et vnus de fenioribus dixit mibi: 
Ne fIcueris; ecce vicit leo de tribu Iuda, radix Damid, aperire li- 
6 brum, €? foluere feptem. fignacula eius.* Et vidi: € ecce in medio 
tbroni (7 quatuor animalium, & in medio feniorum J£gnum $lantems 
tanquam occifum, babentem. cornua feptem , €? oculos feplem ;. qui 
4 [unt feptem [piritus Dei, mifi inomnem terram. Eg venit; C? acce- 
$ pit de dextera. fedentis in tbrono librum.* Et cum. aperuifiet librum, 
natuor animalia,» viginti quatuor feniores ceciderit coram J£gnoy 
niis finguli citbaras, € pbialas awveas. plenas odoramentorum,, 
9 qua funt orationes δ αν δῖον nm: * &r cantabant canticum nouum, dicen 
165: Dignus cs,Domine. accipere librum, €? aperire fignacula eius: 
quoniam occifus cs, Ὁ redemifli nos Deo in fanguine tuo ex omnitri- 
10 ὑπ δ lingua, & populo, C£ nalione: Ὁ Et fecifii nos Deonofirore- 
31 gnam, facerdotes, & regnabimus fuper terram. *. Et vidi,C4 an- 
dmi voccm angelorum multorum in circuitu tbroni, &* animalium,c 
3a feniorum: (Ὁ erat numerus corum millia millium. *. dicentium voce 
magna, Diynus efl 4 gnus, qui occifuefl, accipere virtutem, Cr di- 
uinitatem, C7 fapientiam, € fortitudinem, € bonoxem, C$ gloriam, 
33 C beacditlionem: *. Et amnem creaturam, que incalo cfl,C$. fuper 
terram, C7 fub terra, €? qug funt in mari, & qua in co: emnes audi- 
ui dicentes. Sedenti in tbromo, & A4 gno: benediélio, €? bonor, &€ glo- 
14rit, i po teflasin facnla faculorum. * £t quatuor animalia dice» 
bant, .4mcn. éi viginti quatuor. Seniorcs ceciderumtin. facies fuas 

€$ adoraucrunt viuentem in fgeula. feculorum. 


h 5-1 IN CA- 


- 


3 ERE ZA | 


“᾿Ξ ^4 


periori enim quarto Capite decla- 
rata eft magnificentia huius Vifio- 
nis, defcribendo maieftatem Dei 
in throno fedentis,atque cum thro 
. num circumítantium viginti qua- 
tor Seniorüm, & quatuor Ani- 
malium, perpeuio laudantium & 


glorificantium Deum. In hoc auté . 


quinto Capite exponitur materia 
huius Vifionis: ea verà fuit liber 
qui erat in dextera Dei. fedentis 
in Throno; fcriptus foris & innis, 
& fignatus figillis feptem. In (fex- 
to autem, & (cptimo Capite,oflen 
duatur myflerra rerum futurarum 
perlibrum illum przfignata;ita vt 
in refolutione cuiufque illorum fe- 
prem figillorum; nouum. aliquod 
&infigne myflerium oflendatur. 


"(n 


* 
) 


-umque per difficilem 
caufam :varig admodum iftius li- 


ΡΟ ΤΥ ἫΝ 
Difputatio. 


Super illisverbis: 


Et uidi in dextera fedentis fuper 
T bronum librum fcriptum in- 
tus. 85 foris ,fignatum figillis 
fiptem. 


VERS.1 


Vidliber ite fripus 


natus feptem figil- 
k I dan Rue, τ 3, 
fcurifimü habet in- 
telle&um , explica. 
i quam ob 


bri excogitata ac litteris prodita — 
unt imntérpretauones ; quas me 
hoc loco fideliter, ac diftin&é, di- 
ligenterque Le&ori exponec con 
uenit - Andrcas Cazfarienfis duas 


arigit libri huius interpretatio- χ. Interbr, 
nes. Perhunclibrum ,inquit,te- — Andrea. 
naciffimam & (apientiffimam Dei 
memoriam accpimus , in qua , Pfal.158, 


tanquam 


449 Ir Apocalypfis. Cap. V. 


tanquam in libro quodam , omnes tum ad allegoriam , & tropolo- 
bolo (cundum Dauidem,de- siam,& n. 

fcriptifunt: operum etiam &iudi- | Iam verófeptem figilla fignifi- 1 
ciorum Dei abyffum inferurabilé. &anr plenitudinem myfteriorum 
Libri huius inima , propter fpiris. Chriffi,que infacra Scr gon- 
tumáneoiocluínm captu (unc diffi ;tinentur, quz nifi Chr d- 
cilia: Externa veró, eafcilicer que. nenienscompleuiffet , nemo intel- 
per literam offeruneur,nminorrme-.— Jexiffer ; quocirca Iudzi qui etiain 
geciocapinrur. Septem portó fi- nunc Meffam. venturum /txpc- 
gil'a,certam libri humus fidem;nul- &ant , licér manibus verfent te- 
lique morealium fatis perfpe rantquehunclibriim ,& oculis]u- 
cius firmitatem fignihcant : aüt flrént ; lingmdque pronuncient ac 


eius ordinem & difpofitionem;qui celebrent, eum tamen haudqua- 
diaini trit nda ποσί, qvam ipteligünt 7 Quin étiam in- 
quz omnia nullt omntnó crearz na -terpretari eum volentes, valde alie 


turz nota effe poffunt . Licer prz- nas, &ipeptas , & abfurdas,atque 
tereà per iftum librum ipfam in impias ἡ ridiculafque effiriunt 1n- 
Moiteriem prophetiam intelligee | terpretationes . , 
quam Chriftus Dominus 1n fe ad-^ *^Secundüm Primafium & Re- 
1mpletam effe in Euangelio fecun-. dam , feptenario numero figillo- 
düm Lucam afferit. Sic Andreas. — rüm fignifi£atur multitudo vel εἰ 
Imerpr. ? Sed communis fermé interpre- vniuerfitas difficulratum atq; ob- 
28 cis ' tatio & fententia. Explanatorum fcuritatum facre Scripture propter 
"Pitonf. g, buius librieft, per iffumhibrum fi- myfteria quz in ea latent. At vero, 
UNE pr; gnificatam effefacram Scripturam fecundüm Ruperrum , fignifican- 
maf , Ba- 'eteris & Noui Teftamenri, Hzc «ur feptem przcipua Chrit ue y 
Aacralg.  nimirüm eft interpretacio Vidtori- cis nci MORE s Refurrc&tio, 
A. ni, T1conij, & B. Hieronymi infe- — Afcenfio in Coelum , Mifíio 2- 
cundum & quadragefimum quar- tus Sancti, Vocauo Gentíum, cíc- 
pum caput Ezechicdlis , Primafij, cundusei - 


2. Interpr. 


aduentus, x ? Ὁ ͵ 
Ambrófj , Bedz , Haymonis , bip per uim librum fimi- 4 4. mer — 


Ansberu,Anfelmi, Ruperti, Ricar liter acfupradicti Auctores,intelli- 
di,Ioachimi,aliorumque Sacra au- gunt facram Scripturam : Septem 
tem Scriptura , licét multos in 11- tamen eius libri igilla diuersé in- 
bros digrila fit, fingulari tamen nu 'terpretrantur. Ainntenim; per ifla 
mero dicitur liber ; tum quia vno -figilla effe fignificat fcptem gene- 
Dei Spiritu vniuerfa efl infpirara rarerum proprie ad Meffiam per- 
-& condita, tumpropterfüummam  tinentium , quazín facra Scriptura 
interfe Vererísac Noui Teflamen- continentur. Primigeneris fuerüt 
«τί confonantiam atque concor- Prophetiz de Generatione & Paí- 
-diam. | Dicirurífte liberin dextera "fione Mejfiz. Secüdi generis fuerit 
Deifuiffe,ficutetiam delege diui- multiplices in. veteri Teftamento 


na fcriptum eft, Zn dextera eiua i. figurzipfius Meffic, tam in Legali 
ii ΝΣ Dicirliberüxipuishafe.-.-busaesomoni]s B κατ᾽ ρανεῖ στα 
-gus,quantüm ad: njén inqui ioribus perfo- 
-tum;forísautem, quantüm ad Ve-  nis,earumq;perfonarum me 


tus : quie Verus erat velamen & | morabilibus. Tertij generis fuerüt 


Noui,& Nouum eff reae diuinz promiffiones ingentium bo 
oeste Veri v τς: norum, in fpcccm quidem »corpo- 
isquantim ad litteram jintus empo 


ris,qu jintus ve- -ralium. & t I ta- 
ró,quan d fpiriuum: velforis men fpiritualium aternarumque , 
.quanuim ad hiftoriam;intus, quan , quz Mefliz tempore futura erant, —- 


gang: Quarri 


$. Interpr. ς 


Ezxcecb.z. 


" Difutatio LT. 


Quarti generis fuit myfteriü zter- 
nitatis & diuinitatis Meffiz , fimul- 
Que Myfterium- San&titfimz Trini- 
tatis." Quinti generis fuit duplex 
Meffiz aduentus , prior in humili 
tate;pofleriorin maieflate.Sextige 
neris fuit Legis, & Sacerdouij Iu- 
daici translatio 10 Legem & Sacer- 
dotium Euangelicum . Septimi ge- 
neris fuit repudiatio Synagoga c 
populiIüdaici, & eledlio Ecclefia 
Gentium . : 
Quidam arbitrati funt,per iftum 


librum effe fignificatum maximum 
illud debitum , & damnum , atque: 


reatum , quo Adam per fuum pec- 
catum & fe , fuamque pofterita- 
tent, atque vniuerfum genushuma 
num obttrinxic , ac perdidit, reuera 
córinens Vez & lamentationes ama 
riffimas , ficut liberille Ezechielis. 
Diciturautem ifte liber fuiffe fcri 
pusintus & foris.,quia genus hu- 
manum ob peccatum Ade vitiatum 
cft & intus , quantum ad animam, 
& foris , quantum ad corpus & res 
externas . Erat porró liber figna- 
us figillis fceprem., quizob peccatü 


τ Adefaéti fumus fepten:grauiffimis 


8.pié fng. w 
tía bxmani 
generis ma 
laex pecca 
fo Ada. 


malis obnoxij Primum malum fuit 
Iniuria ἃς offenfa Dei: fecundum, 
Poena damni; icft,amiffum ius c2- 
pefiendz herediraus cocleftis :ver- 
tiüm,R eatus ecernz mortis: quar- 
tum;Neceffiras corporaliter morié- 
di:quintum;Capcuitas füb Diabo- 
Ir poteftate: fextum ,; Natiua qua- 
dam obliquitàs & auerfio ab incó- 
mutabili & increato bono qui eft 
Deus, & vehemens procliuttas & 
conierfio ad bona crcata.& rempo- 
ralia: feprtimum denique fuit-Con- 
cupifcentig fomes , & rebellio car- 
nis aduerfus Spiritum. Hxc veró 
mala nec omnia , nec fingula vllus 
prater Chriftum fuperare ac dele- 
re potuit : Ea tamen omnia mala 
fuperátfe ac fuftuliffe Chriftum, ex 
doctrina Euangelica & Apoftolica, 
przfertim autem ipfius Pauli , ma- 
nifcftum cft. 


241 


SECVNDA 
Difputatio. 


Commemorantur € fami Ber- 
nardi , aliorumque 7nterpreta- 
riones qui figsdécakinten buius 
libri &$ feptem figillorum eius 
referunt ad CbriflumDominum 
mosirum. 


An&us. Bernar- 
dus in fermone 


ἤ -- 
luculenter tractans hunc in modü 
fcribit: Liberifte Chriftus ipfe eff. 


€ ,.ac 


Log ade libri. Scd qua fuere fepre 


enim per illa BiniDraDaet ;,Cliri- 
ftum fui eé&tum hominem;,có 


6 ("7.1n- 
terpretatie., 
B Bernar d. 
MAttb.3. 


Septem rer, 
quas 


Chrifli la- 
. teni in car- 
τον dinini 


14: maxi- 
me occulta 
batur. 


ΠῚ 


ἴμις.24. 


*--- 
/ » 
* 


fne 7 . Eft aliaquorundam oras pg 
4 tu 


| ie ponas nes fol 


νι ἃ 
* 
LI 


338 : 


dum figillum fuit infirmitas corpo- 
rissqua plorans,la&anss, dorniiens, 
ceterifque fubiacens infirmitaübus 
carnis , latentem intra hac virtuté 
JDiuinitatis continebat . Tertium 
figillum fuit fignum circumcifio- 
nis , quam recepit quafi peccati re- 
medium ὃς ggritudinis medicinam 
qui morbum omnem tollere vene- 
rat & peccaum . Quartum figil- 
lum fuiteius fuga in Aegyptum, πᾶ 
Ee oae irá Herodis Regulinec Dei 
Filius agnofct poterat,nec Rex coe- 
li. Quintum figillum fuit trina Dia- 
boli tentacio in deferto;in piriaacu- 
lo, & fupra montem,per quas Dz- 
moni explorare cüpienti vtrum Fi- 
lius Dei effet , ita luam τρίς diuini- 
tatem abfcondit,vrcille feductor m 
certo haberet,illum effe purum ho- 
minem ; & in tantam velaniam fu- 
perbia ceeca prorupit , «t iam dicc- 
ret: Si Fiius Dei es, & , Hac omnia 
tibi dabo, fi caden: adoraucris me. Scx- 
tum fignaculum fuit (candalum cru 
Cis , in qua pependit interlatrones, 
δὲ cum iniquis reputatus eft Domi- 
nus maieftatis. Septimum figillum 
fuit fepultura eius: pec fané vllum 
aliorum fic obitruxit , & fic occul- 
tauit magnum illud pietatis Sacra- 
mentum ; fepulto nimirum Domi- 
no fola reitare defperatio videba- 
tur , adeó vt Difcipuli eius dicerét, 
Et nos fperabamus quod ipfe effet redem-- 
pturus i/fael .. Quis non fleret in 
tempore illo clautum arctius librü, 
nec effe qui aperiret eum ? Sed qui 
tanquam agnus occifus fuerat, vt 
leo vi&or re(urrexit,& refolutis fi- 

librum aperuit , declarans ea 


vo- 
dignationis. Hzc 

» fimilis T$ 
riori quaaram ad libri figni 
à libri fignificauonem clt 


E 


m figilla refert ad íe 


: rel Chrilusfed. Us int 
τ nim ΗΝ h : 


In Apécalpfis Cap. V 
- welaretar,vt hominis fabri filius fa- 
" bricaror homiris putarecur.Sccun- 


diffimilis. Eft itaque fecundíiiffos, 
ifie liber ipte Chriflus : & eft intus 
& foris Ícriptuis,intus,quantum ad 
nae Diuinitaus , foris, quantü 
myfleria Humanitatis , & ytra- 
que myfteria funt incomprehenfi- 
bilia tàm homini, quàm Angclo. 
Tria porro figilla fpe&antad Diui- 
nitatem : & horum primum eftil- 
lud arcanum impenetrabile ; Cum 
fir Dcus perfeétiffmé vnus atque 
fimpliciffimus , nihilominus tamen 
fimul cum ifla perfe&tifima vnitate 
& fimplicitate , efíc in Deoperfona 
realiter producentem, & períonam 
realiter productam;ealque omnino 
idem efle fecunduin fubítantiam , 
& fecundum omnem perfeciione, 
Secundum figillum Diuinitatis cft, 
cum diuinz perfonz fecundum ali-. 
uid realiter conueniant ;& fecun 
m aliquid realiter dittinguantur, 
& cum nihil in Deo fit quod non fic 
perfectio)hoc tamen nihil dimiriuit 
de fumma fimplicitate Dei, nec vl- 
lam facit in eo compoficionem. Ter 
ταῦ figillü, cur fecunda perfona diut 
na produéta fit vt filius, & nó τὰς 
tertià períosa ; cum vtraque perío- 
na producatur ἃ fimili, ἃς fecundü 
omnimodam naturz fimilitudiné. 
Quatuor reliqua figilla perdnétad 
gone. myfteria humanitatis Chri 
i. Primum pertinet ad vnionem 
naturz humanz cum natura djuina 
1n perfona Verbi: Secundum , ad 
generationé Chrifti ex matre Vir- 
gine fine virili femine : Teriüum , 
ad duplicem ftatum e1us dum fuit 
in terris , fuitenim fecundüm par- 
tem fnperiorem comprehenfor & 
beatus ; fecundum veró parcem in- 
feriorem viavor & paffibilis , nec 
vnus iflorum tlatuum re vlla per- 
turbabat & impediebat alterum: 
Quartum ad inenarrabilem modü 
exiftendi in Sacramenco Enchari- 
ftiz.B. Vincentius Ferrerius in Ser- 
mone r, de Trinirare , hzc fepcem 
piem maximas 
difficultates quz fuut jn myftcrio 


Trinitatis, 
πο σα τ»; -- Scraphi- 


8. Inter. 8 . 


Seraphinus 
Firmanus, 


Sept? res, 
ua in ρα... 
Nw Chri- 
Jo datus. 
funt, mor. 
aalium in. 
diciié pror. 
fus. cétrn.. 
fia. 
Ὁ "Ciu* 
AMI 


LM 


9 


; Seraphiaus. ener iftum: E 
brumi «t erpus ἢ tpa on€ Chri. 


$i: qu tus mei I 
Jun ἃσ pa ans. 
muss quanaum Piet ders anie 
si ma idet b. Sm Spem. 
ma .snea e adi et ] 
figila funt f E ed 
tuerunr in iens Dedi vn 
num (enfibus-atque, iu edel 
nino contraria: πα 
rum.ignoratio 4opaiun 
ncm. reddit abícóditam & 1ncom-, 
d emen ie 


p i 


tentia 1n;,Omnipotente : Secun- 

du: » Summa poena & dolor in. 
impaffibili: "Eertium, Summa ftul- 
titia .(. fecundum exiftimationem: 
bominum ).in:diuina- Sápientia ;: 
Quartum 5 Summa. paupertas & 
inopia in Dco diuitiarum Mm 
tüm , Summa ignominia in. 

na gloria & mareftate : ijequid 
Summa derelitio Chrift in.Cru- 
€e pendentis à Deo Iawkin vajo- 
ne pe 
mum, i quafi 
€rudelitas tn. 
París adneiíus bri nr rali mor 
τὶ eum tr; 5 in: fummo ed 
sca repo nod erga pam 


sscigiur. pe e mre δον 


pur 


ἀεί o uc nere... PF 


ithareds ir 23£5 - 
Nou »5lia y, - "n. 
veriffima tamen .effe τὰ 
nd 
— fione inuenta. 
funt. 
zdidau Ὁ 


^UE 


inp. 
"3 24 E ECA 


exabi y NM e ^i : 
£0nxotáToé t -. Yn s ii uk 1 
X 


"5odidlis interprezafionibus v 
dod » fed eis, dangers 
Pau attinet, t 


t1. MS Fu! 

MT "tbe *105? i 

t sn ie, ait Pe- 9 I^.Interp: 
1 Aurcolus , eft li- 9 Aureblus, 
3 r Diuinz pra(cien 

f An qua tanquanr 

n Ícripra cont 


, futura omnia . Dici. 
tur ih EUM foris & intus ,vc 
indicetur plenitudo. Scripturz ὃς 
multitudo corum. quorum praície 
,uam continebarliber.Et yr 
ras magna eius libri obfcura 

m in eo να αὐ RI. 


seriei liber fuiff; el 
ΓΝ tem - Sic ille. $ hác 
E r 


am imorerpeetadonb 


püesqus ε ὃς jx diftinctius, 2x preíz 
uíquetrad ns us ncin: Lyramus: 
moie το E ic eft Dei X 


dillin 


e velüti efc 


AJ 1 Duplex c8 

'rart potelt: vel vc exri tendi. fideratio 
mnia poffibilia etiam Clam qus. fitiaDd 

1 nfuerunr neque vn uany wir 
nua neg ms 


res,omnes rateri- 
ἐτῶν το 


244. 
tradidit Ioanni,inon quidem εχ to 
to , fed ex eaparte, qua refpicitea 
quain Ecclefia erant fututa,& que 

' in Apocaly pfi perdiünetbs Vifiones 
fignificatafunt. Déi veró potentia 
eiufmodi rerum effectiua meta 
rícé appellauur dextera, quia 
per mánum;maximé véró per dex- 
reram , operamur: Quam obrem 
liber continens notitiam eorü qua 
Deus facturus erat, vel fieri permit- 
furus, dicirur fuifie in Dei. 
Libriautem fignatio, eft-oectiltauio 
dins Kieiiepecüirmenm 
quz fa&turuseft Deus ; quasdipfe 
reuelet ca , vel quoad illa perducta 
fint adeffe&um . Seprenarius nu- 
metus figillorum quibus liber fi. 
po rie » denotat , vt placetqui- 

ὁ vniuerfitatem obfcuria- 
wm ,-& difficulrarüm latentiuman 
diuina przfcieritia fuumorum , 1ta 
vt decerminatus numerus fit pofi 


Uus pro indeterminato . Sed quia 
paulo infra ve amm aperiuntur 
eprem ifta figilla , & in apertione 
curuslibet figilli noua *& diftincta 
oftenduntur portenta rerum futu- 
ranrm , idcirco rectius dicetur ; fi- 
i; on effe aliud nifi Dei vo- 

untatem quz arcana fuz praícien- 
xiz claudit 


fignificandum feptem gi 
merztémuin que fà dineifis tempo: 


In Apocalypfis Cap, V. 


continebat ea quz volebat ei Deus ἡ 
reuclare , & ab ipfoin illo fuo 
prophetico volumine confcripta & 


memoriz prodita funt. au- 
tem liber 1lle quem Ty cenae 
cratintus & forisfcripis, id figni- 
ficabat; librum illam fuiffe multis 
& magnis referuim my fterijs , vel 
Vereine hábererclara , & quafi 

i mt habe- 
retrecondita & pe ra;velque 
dám pertinentia ad prafentem Ec- 
cefiam: milixantem. , ilia veró ad 
triumphantem.Obfignatio autem 
librifignificat ; ea quz ineo funt ὃς 
& obícuriffima effe ;'& preciofiffi- 
ma; δὲ cerüffimz fideiatque au&o- 
ritatis ;obhac enim tria & libri.& 
alig res obfignari (olent. Signatio 


itaquelibri;eftoccultario my fterio- 
rutü'qua ineo continentur:apertio 
veró eft reuelatio eorum my- 


fleriorum . De fignificarione autem 
feptem figillorum in particulari có- 
modius infra dicetur, vbi apertio fi- 
Eillo rum enarratur- Illum porróli- 

iffe 1n dextera Dei , tr1a fi- 
gnificav, δ resquarino continen 


Ur ; eife maximiprerij-& momen- 
ü;&in folius Déieffe poteftate & 
wolumtate, cà res: "vel non 


traderé;ac demum;eas res in poten 
tía & prouidentia Deieffe, quippe 
qui vel fa&urus eas res fic, velfieri 
permiflürus: vtintelligatur , omnia 
quz fiunt, vel facienda funt; vel ali- 
quando facta funt;à Dei volun- 
tate vel. 5welper- 
miffiua pefidere . Ec 
! quidem in- ^ 
terpretatio. 


misc e 
'Carthufiani fenten- 
ua eft. 


LAM 


A: 


-—" 


IQ V K R T 
Qo pul 


"nttoris de fupraditlis Interpre- 
tationibus iudicium in- 
ov dicatur. 1 


EC. mibi vItimaIn- 
terpreratio. yidetur 
non folüm füpetio- 
ribus interpretatio- 
nibus effe verifimi- 

^. lior , verüm etiam 
plané vera & certa ; quód ea fic tü 
1)5 quz.1m hoc Capite dicit Beatus 
oannes defcribendoó Vifioném il- 
liuslibrigtum etiam ys quz fcribit 
in duobus proxime fequétibus Ca 
pitibus apertionem fingulorum fi- 
. gillorum enarrando. Liberitaque 
»: vifus à Beato Ioanne«in. ix 
Dei, fignificabac diuinam przfc 
xiam & prouidentiam rerum ma- 
ximéinfignium & memorabiliü 
rzcipué: deinceps circa Ecclefià 
turarum, tam aduerfarum , quá 
τς » Her ree praícien 
& prouidenua in folius Dei po- 
xeflate ac voluntate eft , & fupra 
omnem creatz naturz facultatem: 
quam primóà Chriflus accepit à Da 
tre; & per Angelum reuelauit Ioà- 
ni tamque rcuelationem fcripto 
tradi voluit Ecclefiz : Scprem au- 
xem cius libri figilla fignificabanr 
maximam obícuritatem & diffi 
cultatem circa feptem my fteria fu 
turarum my n in ap 
feptem illorum. figillorum fien. 
duntur. Et quidem er 

Angelum aperuit Ioanni figilla , 
non modo quantum ad figuras & 
imagines futurarü fi uas, 
fcd etiam quantum ad ipfarum re- 
rum figuratarum atque imag:na- 
tarum intelligentiam :nobis auté 
reuclationem. ipfarum figurarum 


Door Difotatio 111. 


$45 
& imaginum fcriptis comprehen. 
fam prodi voluit , ΩΝ (cn 
fignil nem. & intelle&um nó 
manifeftauit, |... 0 0s c 


rationes que librum & fig 

cius referunt. vel ad facram Scri. 
puuram,& varias in ealatentesob 
fcuritates , & difficultates, velad 
Chriflum & viteeius myfteria; vc 
non negauerim & veram,& piam, 


& theologicam continere doctri- 


'pam; ira non dubitanter dixerim, : 


eas ad. ro potius fenfum , 
quam ad hiftoricam & litteralem 
percunere; nec fatis cohzrere & có 
ques cum ijs quz dicit Bearus 
Ioannes, tam in defcriptione hu- 
ius Vifionis,quàm deinde inaper- 
AMPAPEU LODS figillorum enar- 
radone. ego duobusad prz 
fens declarabo & firmabo argc- 
mentis : Secundüm enim iftas in. 
terpretationes non videtur illud 
effe verü quod dixit Ioannes; Nul. 
lum effcinuentum neque in ccelo, 
aque in terra,qui Hiribhapepire 
δὲ fignacula cius foluere poflet. Ve 
teris namque Teflamenti prophe- 
uas intellexerunt Prophetz quià 
Deo eas acceperunt , praxdicae 
uerunt alijs, & monumentis litte- 
rarum con fignatas tradiderunt po 
fteris : Et Dominus Iefus poft re- 
furrectionem (uam Apoftolis apc- 
ruit fenfum , vt intelligerent Scri- 
purras : & myfleria vitz Chrifli 
cognita habuerunt Apoftoli , Pau- 
lus enim in. fuis Epillolis plurifa- 
riam gloriatur in. Domino quàd 

rofundiffima myfteria ad Chri-. 


tum & Ecclefiam eiüspertinen- 


112, & qug prioribus generationi 


- bus fuerantabícondita;& fibi & 


alijs Apoftolisreuclata & manife- 
ftata fuiffent. Quàd fi hzc in tem- 
pore huius Vifionis iam fuerant in 
terris nonnullis hominibus reue- 
lata, quanto magisin coelo Ange- 
lis & beatis hommibus qui antc hu 
ius Vifionis tem in ccclis » Cü 
igitur Ioannes dicat, eo tempore 
quo 


perioresinterpre.12 Confuzaria 
nacula 


aliarum in 
terpretatio 


Eue.vis. 


246 
hancipfe Vifionem habuit;fuif 
Telibruoi illum.claufem:, nec e 
tuncinuentum aliquem qui poffet 
librum aperiret videre illum; id 


o9. rteft s quzinlibroillo fcriptaerant 


legere & intelligere;ex co manife- 
ftum fit;librum tllunr, & fignacula 
cins,neque ad Scripture obícurita- 
tes & difficultates, nequejad myfte 
ria vita: Chrifli pertipuiffe , fecun- 
i litteralem δὲ primarium fen- 
Tibe $iotmme [152 ᾿ j 
13. Alterumargumentum eidem rei 


fidem faciens eft huiufmodi: Su- ^ 


pradictz interpretationes minimé 
conueniunt nequecongraunt cum 
apertione fingulorurh feptem figil- 
lorum quz infráà Capitc fexto; & 
timo diftmé&te, ac fingulatim; & 
ilirer enarrantur. Namque in 


apertione cuiuslibet illorum Πρ: — 


lorum nouti femper aliquod often- 


tum videtur, nouumque proditur ἡ 
' myfterium przfignificansferénon τ 


praterita,vt funt Scri & vitz 
Chrifti myfteria; fed fu ^ 
quc noui(iimis cemporibus, 
ximé finem: Sd vci hU. 
Hocautem fecundüm alias inter- 
pretationes pr: tas fuprá,qua 
omnia referunt ad Scripturas vel 
Chrifti myfteria;confiftere non p 
teft: Quàód autem Vifio hzc maxi- 
eei i pg ad futura fpe&et;pre- 
: it Ioannem Angelus , vt 
fupra initio quard' Capi- 
: tis fcriptum eft,cum : 
; ei dixit, Mfzende. ᾿ 


"ry dpocabpfis Cap. V. 


& w- B. N.- V0À 
Difputatio. 


' Supet illis verbis : ^ 


Et uidi Angelum fortem pr«di- 
cantem uoce magna; Quis efi 
dignus aperire librum €r.[ol- : 
uere fignacula eius ἐ Et nemo 
poterat,neque in calo, neque in 
terra: , meque fubtus terram 

| aperire librum,neque refpicere 

ilum. Et ego flebawi nultüm, 

quia, nemo inuentus. efl dignus 

" Ay librum , nec uidere il- 


"€ 


SC? Ioannes duortün 
J Angelorum men- 
' tionem: faciens Ὁ 


25 wefWarbirratur , fuiffe eundem il- 


Inm Angelum per quem Deusom- 
niamylteria , in hoc libro defcri- 
pia , reueleuit Beato Ioanni, Es 
enim fingebar in animo Ioannis 


. ámagines diuerfarum. per. 
ipi loquentium.» ántesdüm 


τ «um 
' quidem Angelorum;alias veró qua 
^. sor Animalium, aliquando verà 


vigunu 


2. Tim infrá Beatus 14 


VERS.s. 
3.6 5 


| 


us 
Audi... fortaffe dictus fit An 


Joachim. 
Ιαιρ τας 


Mattb 3. 


Ruperti ο 


^V ADibutatià Y To 


inti quatuor Seniorum , ron: 
quam etiam 


rat vnus ex Angelis prima-' 
Ἢ ἄδην qo 


rijs; pedo s ead δὲ 
cura hominum à Deu impofita eft. 


Hicau:em Angelus clamabat vo- 
cemagna; ementiüs ahi- 
mum mentéq;Ioan. aduerteret ad 
cofiderádany tefta ei démo(ítráda 
& quó ardentiuseü cupiditate no- 


fcendi ea myfteria inflammarer. 


τ: Doachimis 


opi » Angeluni 
illum fortém ET 2 odis Ba- 
puftam,qui & Angelus diétus εἴ, 
& ἐς dixic orn fortior me, cu7— 
iusego non fu nut M torri- 
giam ΠΥ ΑΣ τον, em. Pas ténim 
i'calceameritó pes,ita in litera,fpi 
risalis in telligentix latet; Ioánties 
itaque Angelus fortis erat, quiad 
fortitudinem Deiprznuntiandam 
& digito demontlrandam miffus 


Q NA fe ramen imparem effe 


fatetur foluéda corrigiz cal 
rorü eius,id aüteft;aperiendolibro 
& foluendis fignaculis cius; idem" 
enim.calceameu corrigia πράτ, ᾧ 
fignaculis liber - fignatus claudit. 


mé- 


ex Amóro- τό Rupertus ( videtur autem Quz 


fo. 


dicit hoc loco, mutuatus ab Am- 
μα στ ἐντὶ δεινὴν ERIT 

magna prz tem, c 
àit veterum Patrüm | expcétatio-- 
nem & anhclans ardeníque de fide 
rium aduentus. Meffiz, & mylte- 
ria eius completa. videndi. Mwiri 
Propheta € fei, dixit Dominus di- 
Ácipulis fuis., voluerunt videre qua 
or videtis óy nen viderunt. Audictát 
illi veteres Iufti, & l-geranc de Fi- 
lij Dei incarnation. 


«re&iónejafcenione n celum;mil- 


fione Spiritus Santi, devocatione 
Gentium, & de nouiffimo Chrifii 
aduentuad iudicandum Mundum 
Lcgeranr, inquamshac,& defide- 
peas rires eorum 
adi donem: d nt Quis 
etit d; nus aperire librum, & iol- 
uerc figoacula eius? & nullu 


25:2 


ἐπι λ 


"A o 
lem repericbant,neque in célein- : 


249 - 


éos Patres quierant in limbo , . 
nullum; inquam; talem. reperic-- 
barit in quo & per quem talia. my- 
(teria complerentur.Sic Rupertus, 
Satis profcéto fuerát. dixiffe, nul. 
lam fuiffe inuentum in coclo di-: 
gnum aperire librum, Stenim non . 
érzt in celo, multomiuus in terra 
vel fub terra: fed amplificandigra.. 
tia hoc addidit, fignificare volens. 
nüllam prorfus creatam naturam 
fuifle d:gnàm aperire librum. Ec 
ineo quidem tempore quo facta: 
hzc Vihio fly. nullus: iam erac fub ; 
retra in liinbo illorum veterum Pa. 
ctimi& Tuftorum quos fcilicet om. 
ncsinde Chriftuseduxcrar, & fe- 
cum afcendensin celum incoe!ce. 
flem Patriam introduxerat, .- 


, Sequunturila verba:&regefle. 12... 


&am muli »,quia nemo dignus inuen-. 
tus eff aperire librum, nec videre eum. - 
Inopinabile profecto e(t &, vt vo-: 
cant Graci, ταρώδοξον, quod ex-- 
planans hzc verba fcripium reli-. 
quit. Andreas, Ob id forfican,in-; 
quit Andreas, tantopere fleb. 
Joanncs, quod animo(uo verfaret 
num forte ipla edam Argelicana; 
urain moruferam tionem. 
Jlapía cffec. Sic ille. Verum ab- 
fit vt credamus tam es. Bea-. 
to Ioanntdubirationein vel íufpi-. 
cionem accidiffe,cui nempe peni- 
tus cognitum, & omníauo certum 
erat,nullam,ae leucm quidem cul 


m;,neduüm mo in cek 
cs βεαιοίψας Angeles - «ad 
offc. Ergo: Beatus Ioannes, cum 
bens Mem mar raíian(fima co^, 
gnimque digniffima in. eo libro 
contineri mylIteria;parum dolore, 
quod nullus. cum librum. aperire 
potuiffet pariim flagrantiffima cu- 
piditate cognofcendi ea myli 
tum, 


dif terra in- : 


94 


Mano 


Aa 


Mnárta fal 
j^ opimo. 


(QNM, 


248 


rcADe quo fletu loquens Rupertus, 
In illa;inqt,mirabili Vifione & me 
tis exceflu, prz dulcedine rerum 
quas viderat, & multo magis quas 


In Apocalypfts Cup. V. 


in eo libro continebantur ;: fítut; 
apud Danielem fcriptum eft, nul. . 
lum potuiffe lcgere-ícripruram.il-: —Damelibg^ — 
lam in pariete: exaratam, cum ea; 


cognofcerecupiebat, flebat Ioan-. tamen effer vel Hebraice; vel Chal « 
Dam19. — nisfuoque fleur vererum Sanóto-. daice fcripta. " 
ruw defiderium quàm fuiffet fle- 
bile,in feipfo experiebatur: Sicut ; 
igitur Daniel, itaetram Ioánes vit. 
efideriorum appellari potuit. €i E ovS gp:o 
18 : Super illis verbis, Nemo inuentus Difputatio. 
Quafiio — eft dignueaperire librum nec videre e, j* 
Amérefá- — mouct Ambrofius quzftionem hu- YET : 
mafaredi:Quo modo verum eft,ne- Super illis verbis: | 
minem videre potuiffc librun: il- Vase t 
" lum;cum ipfe Ioanncs dixerit, f? Etywgus de Senioribus dix't mi- pn 
libram illà vidiffe indextera θεῖ, pr av, fleueris; scit leg: € S 
& vidiffe fcriptum inns & fons CERES y ecce vieitieo, 
fi&natum feptem fignaculis? Huic de tribu Iuda,rallix Dauidape 
ftioni Ambrofius itarefpone. rime librum; € folucre (igmacu- 
: t, Antiquos Patreslibrum;ideft. | laeius. 5 07 | 
Αννα τ. Scripturam Veteris Tcflamenti và. τ, ᾿ 
wefio im Mo e Lieder m Mtt a AIT dt ; 
Ambrofg , | fcd non vidiffe fecundum-fpirita- VIDAM dininarevolue-19 4 . 
fententiam — lemvincellizentiam jene tog oro .runtquis-fueritille vnus: Su fae 
fim: quz tamen intelligentia fpi" deSenioribusqui hzclo- — 775* σι 
ricualis porior multoeft quam litte. -cutuse(t Dear Τοδηϊ Et — C... 
tax avia 's notitia. Sic Ambrofius. Sed-. aIiqui,referente Carcthufiano,dixe c 


- nim hoc Ambrofij refponfum, fi 
μ᾿ é e Meuse 
€t verum:Prophetz namquc alij- 
is [x initus illuminati, & lc- 
: pw 
tteralem: 


tiarum: non folum 
hiftoricum. fenfum 
foris appareprem, fed etiam inte- 
riorem intelfc&urn, principalitera 
Spiritu fanéto interitum, per fpe- 
&um & cognitum habuerunt: Hac 
ko Ua caufa ἴω Mofc deinen 
nus, //le de me feripjit: Adijce,quo. 
nón folum de Petit δον qui in 


aM 


Jean. $- 


E Ciné 
ere t - 
i » dixerinnullam Angelorum 


terra fünt, fed etiam de. Angelis 
coelo, diétum τ 


iffe Matthzum Apoftolum ἐπ ΡΣ] 
& uangcliflam, reris aic TE T 
fermé Ruangelij verba funt illa - ον 
Chrifli Domini, Deta e£ mibi omnis 
poteftas caelo &y im terra, qua e 
pn infinnari videtur bocloco./Sed. 

opinio non placct Lyrano;cut 
videtur rbd loei Senio- 
reni fuiffe Beatum. Petrum pluri 


busante Vifionis buius tempora 
anhis martyrio coronatum; & im : 
celo manentem.Scd; vt dixi hoc dt 


uthare porius eft quam probabile 
i vérbis , Vicit leo de tribu Iu-10 
da, proculdubio alluditur ad illt d 
vaticinium Iacob de Inda, Catulur 
leonis Iuda,ad pradam fili mi a (cendi 
ifieng aerubuifi va le, Cv quafi 
it eum? Dicitur. 


STI fuper viétoriasomni 
us 


Eus eft vnquam, nec vinci potuit, 
-de qua vioria 1pfcmet loquens ', 
Ego, inquit, vici mundum, &, Nune 
be : A 


we 


fuero à L 
bam ad meipfum Verüm de victori 
Chrifti excellentia pluribus se 
bisfupra didum eft in. Difputa- 
tione. xx1x. fuper ut quar- 
tum huius libn. Ponitur autem 
hocloco verbum Vicit, intraufiti- 
me,pro eoquod eft przualuit,fiue 
ensfuit, ad hoc, vt aperirér li- 
rum, & folueret fignacula eius. 
imiliter p. r , verbum 
Vinco, in illis verbis Píal.g0.8ts2-- 
fhificeris in fermonibus fuir (δ᾽ vincas 
«nm dudicartr, (C tuf porró 
Chriftus leoni. propier eximiam 
fordtudinem , & adueríus omnia 
impauidum animam, & propter 
regiam quandam inter cateraani- 


mália.dignitarem. Damon etiam | 


NADHAUE lconia Beato Petro, 
Diabolus inquit, tanquam leo rugiens, 
tircióoi quarens dexoret, propter 
naruralem videlicet leonis voraci- 
Aatem, X ferocitatem, & vim no- 
δερύλαμι, dentibus quam. vngui- 
us. ἀτν τὸν Due ifs 

21. Sed quid eftillud Radix Dauid? 
jeu Nam ficut dixerat, fuiffe cum de 
tatur τας  Cribu Duda, ita dicendum videba- 
dix Damd — türs ipfum eflzex radice Dauid , 
4«atwor in. nOn autem quod ipíe-effetradix 
qerpretatio-. - Dauid. Refpondet Andreas & Ru 
ns. 


1. Interpr., 
Andreas, 
Rupertus, 
Rom. 1 . 


x. Pee. 5. 


- 


.quan:ümad Humanitatem, fuiffe 
€x radice Dauid: Fa&us enim eft 
ex Ícemine Dauid fecundum car- 

.neinjquanaim veróad Diuinitaté - 

-fuiffe cum radicem ipfius. Dauid, 
fu eft, Creatorem & c9 ip-; 

: fius. A ue verumque hoc | tur 
Aadicafie Efaiasin Capite vndeci- 

mo, nam primo loco loquens de 
Meffia fecundum. Humanítatem 
eius, Egredsetmur in quit, virga de va di - 
“4 Ife. Ec pauló poft de. codem 
Meffia fecundum Diuinitatem lo- 
quens fubdit, /n dieslla radix Ieffe, 

gua fat infiguurm pipulorumjp[um Gen. 


A7 


Ate 


τᾷ 


- 


1 M.*1* 

yn AP 
Eee 
". 


| Dijatatis Y' B οἵ 


C pertus & complures alij, Chriliü, - 


249 

dtes deprecabuntut. Sicüc igitur Do- 
minus 4llis verbis Dauidis, Dixit 
Dominu; Dominomeo fede ἃ dexiris 


γᾶς, mein, entabatur contra Iu- 
B Res roe Age τ futurum 


fuiffcfilium Dauidis, (ed etiam Do 
minum cius, 5 vtique figaifi- 
care,non tantum ipfum fore 
nem,íed etiam Deum, íta veré di- 
citur idem Meffias fore & ex radi«' 
ce Dauidis,& radix ipfius Dauidis. 
| Dici prz:erea Chriftus gout iz 
radix Dauidis etiam fecundum Ha 
manitatem, non quidem genera- 
tionis Dauidis,non enim Danid ex 
Chritin,féd Chriftus ex I Dauide fe 
cundum carnem generatus eít,fed 
radix dicirur Dauid réfpectu exi- 
mz fanctificarionis cius, & exalta 
uonis,' atque glorificationis ;; Ob 
Peer a i ] am Dauid 
£g tantifque bonis & fpiritnalibus 
corporalibus atque" temporali- 

busornatsá Deo & cumulatus 
eft, quod ex eius ftirpe pracipua 
quadam ratione generandus erar 
Meffias, & fpecialicer appelladdus 
Filius Dauid. Poffet itemrilla vox 
Dauid, fumi adiectiué, vt Chriftus 

went fit voe pid. s s 
Dauidica)fübintellieendo,vel(Gé&- ... 
uum, vel Ecclefiz,vel ( Eladorü)- ἦν 


oannes.paucis , 
dere voluit, Do- 
Alefum 


2 Interpre. 


ὃ 


Ἢ 


Omnino Beata 
hifce verbiso 
minum noftrum 
Με, i 


Genf. a». 


4 Interpra, 
' Ribera, 


Efa.tr. 


Efaiam; ^ f'cendet fic 


vero 
sen ficut 


«e- 
J 4 Ἢ E, δεγόν 
URETUBS ens 


e^ » : T ἶ re » ' 
234 n Aptcilypfs-- Cap. V. ; 
Deus Sabnotb , plena eft omnia terra. Qus;quod , Deus maximé&'atque 
gloria eius; Et quibufdam interpo-. infinite: fanéctus,imxta illud. videli- 
4fitis fubdicà caeleftibus ilis Spiri cetquod Poetadixit, 0. 
tibuslaudaridiuiniffimaum Mona- ὃς Otengmequaterque beati. i; (M 
dem; atque in tribus Perfonis V nt Verum Arianos. rte confutat Virg.1.de-. 
ta,em, quz fümmisills Angeli-. natraiioEfaiequiDeum cuiSerar ^ wed — — 
cifque fibflanti]s, vfque ad terrz. phim TTriíagion acclamabantindu 
noutiffima , ineffabili benignitate. Οἱ hzcloqueo ten Εἰ endisi inquit 
pertingat;& quzíunt;ómsia pro vecem Domin ditentis, Quem mittam, 
nidenuüz ux ráatuone moderetur Ὁ € qois ibit nobis: Llu mittam; X 
tanquam totiusprouidentig fin- Dettaus vnitatem demonftra:; II ^ 
lare principii, & caufa, omnia lud veró, Ez quis ibit nobis, pluralita * UT. « 
upef- ubfiandalirer,& inuiolabili tem in vna DeitateindicatPerfo- — ὃ 
ach 4modo':comprchenfa continegsTta narume— 7 — — — 
Eppbanies-  Τιοην ως, B Epiphaniusctiam  Admonendus hoc loco eft Le- os dh Rf 


$ 
5 
cx fem 


v- 


'* ihoc Trilagion de Diuina Trinitate &ór, ex hoc'Trifaio quód eantá- 
ἡ; ἄς Vnitare intcrpretatus,in fuo An. bantapud Efaiam Seraphim, & a- 
t *corato ita fcribit: Beata Seraphin, ps Ioannem in hocloco Apoca- 

E. sd (X fancta illa; & fpiritualia quatuor Apt gmamor Animalia,tribus ad 
MN ^a - Animalia: coelo clamant perpe- ditis illis vocibus (Deus, & Fortis, 


tuo térdicentia Sàdus. Non enim. & Immorralis.) a« ue illo , 
per duas voces glorificatio Deicn. ( Mifererenobis ) ductum,fa&um. 
&clis perficiturnequé per.vpam , queeflcillud à rmt agno j 
! néqueper-quatuor,aurplures,fed celebratum Trifagium, ( Sanéhis. 
ὃ per tres voces, & hasfigilatim, & — Deus; San&us Fortis, Sanétus & — 
li du idoquisti ndun τον CM UE Immortalis miferere nobis.) De — 
re &unt,SanétiSancti, Sancli, fed'San cnius. Trifagij celefti & Angelica... — 
j &us, Miis oorr erras we i. ἃ pee. qoid Κι τὰς «τ 1 » 
t Te »re pronücient,nequce m eius fenten € ) M 
| : aitudinis.numerum occultent:íed  rundem verborum: deprauai Den ! 
— ater dantfan&tificationem, vnifor-. ab-Harericis fata. ἀφῶ 
À .. miter autem, & fingulariter pro- eius Trifagij apud Catholicos re- 
ἵ ' 10 «o ferunt fermonem:ne multitudiné uerentia & vencratione,videat Le 
-* . (Deorum nominent, vnus&enim eft. ó&or Damafcenum in. Capite deci: 
Qf eesvs c DeusParérin ilio; & Filiusin Pa. mo libri tertij de Fideorthodoxa;. 
TS ποι τ grecum Sanóe Spiritu. Pater ve-. & in. Ep quam. d e Trifagio 
be m E poner us mÓ— (A4 prede aac Dna hm i 
W^ ^ * fubftantia; & Spiritusverirs in. :Eclicem Papam .1n Epi E f oe 
k 7 ^ ftantia;tria exirilentia,vna Deitas, de.eo "Telaguo (criptitad der * : 

( .. xnaEflenria,vna glorificatio, vnus .nonem Imperatorem. Ampla eti: ^an 

ba .  3DeusSic.Epiphanins. .. ; ^ & honorifica buius Trifagi) men- 


am perfe&ionéfam 4000s 
p 1 Deo, vtidem fit τ... uen uh ni 
1 i A dicere; US) fAMe D. 0520752399 aiO* E. 
: τὸ 4 € - T ; 
3 - ᾽ν c: 


à 


"A 


I vor 


VIGESIMANONA 
^ ^. Difputatio. 


Super illis verbis : 


VERS.  Etcum darent illa -4nimalia glo- 
dl riam c benediclionem fedenti 
|o fuper tbronum,procidebant. vi- 
ginti quatuor Seniores ante fe- 
dentem in tbrono, 85 adorabant 
V'iucntem in fecula feculorum, 
€5 mütebant coronas fuas ante 
fedentem in tbrono dicentes ,Di 
nus es Domine Deus nosler,ac 
cipere. gloriam,c* bonorem,c? 
virtutem , quia tu creafli om- 
mia, Ó propter voluntatem 
tuam erant , €? creata fant. 


4mbrofj 106 VPER eo quod hic 
$4 flio , dicitur illa quatuor 
quomodo Animalia dedilfe glo 
poft qui- rià , & honorem, & 
fpiam dare benedictione Deo, 
Aliquid mmo ponit ; Ambrofius: 
Deo. quzftioncm huiufcemod: : Quid 
Joan. 15. poreft aliquis dare Deo, aut quid 


ab vllo Deus accipere poteft, ciim 
ipfe creauerit omnia, & fineipio 
nihil facere homines poffint; ipio- 
met dicente, 8ine me nibil potcftis fa- 
es Si m erre m ni- 

poffunrfacere,qui unr 
dàre Deo? Sed δῆς haga um talis 
eft natura, vt nih:l boni a fcipfis ha 
PH CDURGUME à Deo id accipiant 
qui eil fummé bonus & fonsbono 
rum omnium; idcirco Deus dat id 
Sanctis, ob quod τρί remuncerare 
eos poffit, Regaü náque corlorum 
Deuspromifit Sanétis ca couditio- 
ne vt pretiü bonorü operü pro co 
deni; Quoniá aür hoc pretiü Sancti 


Difstatia XXIX. 7 


| 225 
nonhabentnifiá Deo aeclpiant,ip 


- fedateis hoc pretiü vt eo poffinc 
77 ipfi vitam eternam emere. Dát ita- 


que San&ti gloriam Deo, cüm quic- 
uid boni taciunt,có confilio & ftu 
dio faciunt,vt glorificent Deum, ft 
cut Dominus ipfe dixit, videant, 
opera velffea bona, (δ glorificent Patre, 


R2 
vefieum qui in. caliseff. Ec Ioannes — Joan. lr. 


Petrü dixit glorificaturum.| fuiffe 
morte fua Dcü. Dancet honorem 
Deo, οἷ in omnib. que agunt, ho- 
noré Dei non aüt fuum quzrunr. 
Etquia Sanéti cü magna & mira fa 
ciunt,benedicuntur abhominibus 
omné ifliufmodi benedictioné ho- 
miná referunt tpfi ad Deü. Quan- 
toperé aüt Sanétipro virtutib. (uis 
& bonisoperib. refugerent accipe 
rclaudé & honore ab hominibus , : 
oftendicliber A&tuü Apoftolorum: 
Οὔ enim ob fanitatem redditá clau 
do, Iudzi mirabundi Petrü & Ioa 
nem intuerentur, Petrüsdixit , 


Quid nos intuemini,qua[i πο να virtute ASg. 

aut pctefLate fecerimus bunc ambulare? : 
Deu: fufcitauit Falsum [uum IefurnyEs " 
fides qua per eum et dedit integram fa. 

natem. iflam. Paulus quoque ἃς “18.1.8: 


Barnabas volentibus populis ob 
miracu!a quz viderant, facrificare 
Ten Ícindentes veílimenta íua 
ixerunt, Viri quid bac facitis? ὧν nos 
mortales [umus-jimiles vobis bomines 
Hzc Ambrofius. . 


Sed videamus quid myflerij 107. Qwidór, 
habeat,quodilli viginti quatuor Se δι ζέον mie 
niores coronas aurcas de capitib. — ere cero- 
fuis depofi as miferunt ante thro-— sas fuas 
num Lei Hocnempefignificabat — aate tbro-^ 
Deiefle muneris & grav z quód — me» Dei, 
fanctiforüter aduerfus holies cer- 
rauerint,& quod perfeueráter cer- 
aandovfquead finemvictorim fuz «44 PEil.z 
coronam celcíiem obunuerint : 

Dcus enim, vt Paulus inquit, ope- 
ratur innobis,& velle, & perfice- — Ef 1€. 
re pro bona Vosges. & Εἰ μὰς : 
xit, Qum opera 4 operatus es : 
“οὗν Domine ic Dind aic miferi- —P/4l az, 
"cordiam Dei przuenire ὃς fubfe- 
qui nos, Etilla quidem corona —P/«.ja. 


»-4 cc- 


tad Tim. 
4. 


Pfal. 101. 


$. Grego- 
rins. 


s«E mbrofius 


2. ad Cor. 
ye. v 
Victorinus. 


 yildhria 
Chrifti , 
tres οὗ ταν 
fas fet 


ΧΗΣ. 


216- 
coeleftis, eft corona iuftitiz, ficut 
eam vocauit Paulus, quod iufté, 
tanquam mercesreddatur merius 
bonorum operum; eadem tamen 
appellaturcorona mifericordiz có 
teftante hoc Propheta illis verbis: 
Q)ui coronat te 1m tuifericordia Ὁ mife- 
rationibus. Quemadmodum autem 
vita eterna fit in Sanctis & coro- 
naiuftitiz, fimulque corona mife- 
ricordiz, nos copiofa difputatione 
tractauimus in fecundo 'Toriro no- 
flrarum Sele&arum Difputatio- 
num in Epittolam ad Romanos in 
difputatione nona fuper fextum 
eius Epiftolz Caput. 


108. Beatus Gregorius libro 12. Mo- 


" 


raliuti Capite $.hunc locum Apo- 
calypfis fimiliter vt nos fupra , in- 
terpretatus eit: Coronas, inquit; 
ante tbronum Det Sanctos mitte- 
re, eft certaminum fuorum viéto- 
riasnon fibi fed Deo tribuere: vt 
adillum referant gloriam laudis, à 
quo fe fctunt vires accepiffe certa 
minis. Per coronas, inquit Am- 
brofius, bona opera defignantur: 
Μετὰ tautem Sancti coronas an- 
té thronum | Dei , quia bonorum 
operüm fuorum laudem & gloria 
non fibraffumunt.fed orinino re- 
feruntzd. Deum ,fecundum illud 
przceptum Apoftoli. Qi gloriatur, 
m- Düminses glorietur. V Yctorinus;per 
itud quod fecerüc illi viginti qua- 
tuor Seniorcs,fignificatumeflepu 
tat, victorias omuium Sanctorum 
Veteris Teflamenn fübijci vi&to- 
rie Chrifii, & vtmaximz, & vt 
cauft omnium victoriarum. V icto- 
ru fane Chrifti tres ob cat fas ma- 
xima fuit: Primü enim, maximos 
hofies qui genus humanum domi- 
natione fua oppreffum & captiuü 
tenebant,fuperauit;vicit enim ma 
lignitatem Mundi, & Diaboli po- 
tentiam eueruc, Morufque defiru- 
xit imperium. Dcinde, vidtoriam 
Chriftt quatuor maxima bona có 
fecuta. funt: quorum vnum fuit 
nominis Deiper vniuerfum mun- 
dum manifeítaio, & glorificatio; 


In Apocalypfs Cab. TII I. 


alterum generis humanià feruitu- 
tepeccau, & poteftate Diaboli , 
reatuque mortis zternz, rédem- 
ptio & liberatio; tertium, interclu 
fi mortalibus aditus ad coelum re- 
feratio; quartum ruinz Angelo- 
rum reparatio. Fuit etiam victoria 
Chrifti aliarum omnium victoria- 
rum ques fecerunt San&i, caufa 
non folum exemplaris, verum etia 
efficiens; per hanc quippé datur 
Sands virtus, & cum hoftibus for- 
uter, & perfeuéranter pugnandi, 
& vincendi cos, & de vi&toria co- 
ram 1n ccclis triumphandi, cele- 


ftefque atque aternas coronas con 
fequendi. 


Cum extremisillis verbis hu- 109 


ius Capitis, ΤῊ γα ΠΝ omnia, (*pro- 
ptr voluntatem tuam erant, (y crea 
ta funt, bene congruunt & confo- 
nànt verba illa quz fünt in Capite 
x1. libri Sapientim, Qemodo, in- 
quit, poffe? aliquid permanere, nifi tu 
Deus voluiffes, aut quod ἃ τε wocatum 
non effet, quomodo conferuaretur. Scd. 
Ambrofiüs fuper illis verbis: Pre 
pter. voluntatem 4uam crant, Ὁ creata 
[πὲ hanc ponit quzfüunculam:Si 
iam;inquir, erant, quomodo crea- 
ta funt? Creatio namque non eft, 
niff corum quz non funt. Refpon- 
det ipfc: Erant, inquit, priufquam 
crearentur, in poteftate & volun- 
tate Dci,creara veró funt eo tem- 
pore quo difpofuit Deus. Sed ad- 
uertat Le&or, potenriam Dei vt 
creariuam rerum dupliciter coufi- 
derari poffe:vnomodo pracisé, & 
abfoluié , & ante decretum diui- 
nz voluntatis creandi res; & hac 
raione non εἰξ verum dicere, 
res priufquam crearentur, fuiffe 
in potentia Dei creaciua propter 
voluntatem cius: non enim Deus 
tuitcreare mundum, quia. vo- 
uit creare illum; τα] 5 quippé crez 
tiua porentia prior eft, fccundum 
naturz velrationis ordinem,quam 
decretum diuinz voluntatiscrean 
di Mundum. Altero modo poten- 
tia crcatiua confiderari potett, non 
vt 


A mbr of) » 
quafiio. 


Duplex c8 
pee 
potentia, 
crentiua Z 
gua eft im 
Deo. 


NOV ummy 


Difputatio X Xr Ir. 237 


vtper fe indifferens eft ad erean- 
dum & nen creandum, fed vt per 
diuinam voluntatem. determina- 
ta cít.ad.creandum. Mundum 


vnum, & non plures, tantum, & 
mof maiorem Πὲς minorem , & 


hoe tempore, .& hoc modo atque 
ordine: Et fic verum eft dicere , 
creauras priufquam crearentur 
fuiffe in potentia Dei creatiua 


propter voluntaicm eius. Eft au- 


tem illa potentia. creatiua. priori 
modo confiderata , tanquam po- 
tentia rémota; hzc vero coniun- 


:&a cum decreto dining voluntatis 


creandi, eft t2nquam 
xima. Signanter porro &«onful- 
ta opera: Beatus Ioannes hoc loco 
Dei voluttatem facit creationis re 
rum omnium caufam, vt indicaret 
feciffe Denm omnia, nulla impul- 
um neceffitate, fed merafuz 
voluntatis libertate,ficut 
dixit etiam Dauid; 
Omnis quacum 
que vo- 
sit , fecit ine. 
Jo f inter. 


ra. 


potentia pro: 


Pal. 134. 


-938 


: ἷ ἕν 
e 
CAPVI OVINTVM 
τὸ T * vidi indextera fedentis [uper tbronumy 
librum fcriptum intus € forisignatum [i 
gillis feptem^" Et vidiangelum fortem;pre 
dicantem voce magna: Quis eft. dignus 
aperire librum; 5 foluerc [tgnacula. eius? 
* Et nemo poterat neque in celo,neque ἣν 
terra, neque fubtus terram aperire libruns 
neque refpicere illum. * Et ego flebanz 
multàm, quoniamsnemo: dignus inuentus 
efl aperire librum, nec videre eum.* Et vnus de fenioribus dixit mibi: 
"Ne fleueris; ecce vicit leo de tribu Iuda, radix Damid, aperire li- 
6 brum, € foluere feptem. fignacula eius.* Etvidi: (θ᾽ ecce in medio 
tbroui 7 quatuor animalium, d in medio feniorum ,£gnum flantems 
tanquam occifum, babentem. cornua feptem , 59 oculos. feplem ; qui 
7 funt feptem [piritus Dei, miffiinommem terram.? Ep venit; C? acce- 
$ pit de dextera fedentis in 1bronolibrum.* Et cum aperuifiet librum, 
natuor animalia,Cr viginti quatuor feniores ceciderit coram J4gnoy 
panes finguli citbaras, € pbialas aureas plenas odoramentorum, 
9 qua funt orationes Saxélonum:* ér cantabant canticum nouum, dicen 
165: Dignus cs. Domine accipere librum, €? aperire fignacula eins: 
quoniam occifus es, Qi redemisli nos Deo in fangume tuo ex omnitri- 
10 ὑπ, 5 lingua, € populo, C natione: * Et fecifii nos Deo no&irore« 
ana gnam, faccrdotes, & regnabimus fuper tcrram. *. Et vidi au- 
dni voccm angelorum multorum in circuitu tbroni, & animalium,C* 
3a feniorum: 4 erat numerus corum milita millium. Κ΄ dicentium voce 
magna, Diynus efl -4 gnus, qui oceifusefly accipere virtutem, Cr di- 
uinitatem, € fapientiam, € fortitudinem, € bonorem, C gloriam, 
33 C bencditlionem: *. Et emnem creaturam, qua incalo efl,C$. fuper 
terram, C7 fub terra, C8. qug [unt in mari , Ó qué in co: emnes audi- 
πὶ dicentes. Sedenti in tbrono, & 4 gno: benedilio, € bonor, Θ΄ glo- 
a4 ria, Cr poteflasin fecula feculorum. * £r quatuor animalia dice» 
bant, Amen. ἔτ viginti quatuor Seniorcs cecideruntin. facies fuas 
C$ adoraucrunt viuentem in [gcula feculorum. 


4o i INCA- 


"d 


1 LENSES ND Ϊ 


3x) [ero ἢ 

2 5 eg n 
E F - δ᾿ ἢ 

iN DIM X) | 


w^ ^ 


? né huius 
fecundz, 
Vifionisà 


ne tradi- 
tam , eife 
triperti- 
tà. In fu- 
periori enim quarto Capite decla- 
rata eft magnificentia huius Vifio- 
nis, defcribendo maieftatem Dei 
in throno fedentis,atque eum chro 
num circumftantium viginti qua- 
tuor Seniorüm,; & quatuor Ani- 
malium, perpetuo laudantium & 
glorificantium Deum. In hocauté 
- quinto Capiteexponitur materia 
huius Vifionis: ea veró fuit liber 
qui erat in dextera Dei | fedentis 
in Throno; fcriptus foris ἃς innis, 
& fignatus figillis feptem. In fex- 
to autem, & feptimo Capite,oflen 
duatur myflerra rerum futurarum 
perlibrum illum przfignata;ita vt 
in refolutione cuitifque illorum fe- 
prena figillorum, nouum. aliquod 
&infgne myflerium oflendatur. 


B. Ioan. . 


E. Aul 
Difputatio. 


Super illis verbis: 


Et uidi in dextera. fedentis fuper 
T bronum librum fcriptum in- 
tus. C$ foris ,fignatum [igillis 
feptem. 


Vidliberifte fcri 


fcriptus 1 


foris & intus & fi- 
fusus carm figil- 

fignificauerit , ob- 
fícuriffimü habet in- 
telledum , explica 


umque perdiffcilem ; quam ob 
caufam varie admodum iftius li 
bri excogitata ac litteris proditz — 


funt interpretationes : quas me 
hoc loco fideliter , ac diftináé, di- 
ligenterque Le&ori exponerc con 
uenit - Andreas Cafarienfis duas 
attigit. libri huius in 


rtato- — 


VERS.1 


1. Ipnperpv. 


nes. Perhunclibrum ,inquit,te- ^ drea. 


naciffimam & fapienuiffimam Dei 
memoriam accipimus , in qua, 
tanquam 


Pfl.138, 


2. Interpr. 


Ticonij. δ. 
Hieron Pri 
maf , Be- 
“4, alio- 
rm. 


Deuteronp 
m 3j. 


149 
tanquam in libro quodam , omnes 
MIO) cundi Duiedtor de- 
fcripti funt: operum etiam ὃς iudi- 
a Dei abyffum infcruiabilé . 
Libr 
tu máncooclufam ca 
cilia: Externa veró, ea fcilicet qua 
per ligteram dips vd Nr 

eco capanryr. Septem 
fla κοί, fibri ms fidem;nul- 

ique morealium fats perfpe&am 
«ius firmitatem fignifcant : aüt 
eius ordinem ἃς diípofitionem,qui 

diuini iri nda f: "5 
quz omnia nullt ommno crearz na 
turz nota effe poffunt .. Licer prz- 
tereà per iftum librum ipfam in 
vniuerfum prophetiam intelligere 


quam Chriftus Dominus 1n fe ad-- ἡ Secundüm Primafium & Be- 


1mpletam effe in Euangelio fecun- 

düm Lucam afferit. Sic Andreas. 
2 —Sed communis fermé interpre- 
tatio & fententia Explanatorum 
haius libri eft, per iftum hbrum-fi- 
gnificatam effe facram Scripturam 
Veteris & Noui Teftamenri, Hac 
nimirüm eft interpretatio V idtori- 
ni, Tisondl, δὲ B. Hieronyii in fe- 
cundum & quadragefimum quar- 
rum caput Ezechiclis , Primafij, 
Ambrófi , Bedr , Haymonis , 
Ansberu,Anfelmi, Ruperti, Ricar 
di, Ioachimi,aliorumque Sacra au- 
tem Scriptura , licét multos in li- 
bros digetta fit,fingulari tamen nu 
mero dicitur liber; tum quia vno 
Dei Spiritu vniuería efl infpirara 
-& condita , tum propter fummam 
inter fe Vereris ac Nout Teftamen- 
-ti confonantiam atque. concor- 
- diam. . Dicirur ífte liber in dextera 
Lise mn de lege diui 
-tus,quantüm ad Nouum Teftanen 
-τ πὶ autem, quantüm ad Ve- 
"us : quia Vetus erat velamen & 
Noui,& Nouum eft reue 


ró,quantüm ad fpiritum: vel foris 
.quantiim adhiftoriam;intus, quan 


^. 


ihums inetma , pr fpiris. ΟΕ ναοὺς infacra Scripe 
ἢ εν να cred ten di P ade nti Chri 


"nentur, qua 


Ir Apocalypfrs. Cap. V. 


rum ad allegoriam , & tropo!o- 
giam,& anagogiam. r 

. lam vero feptem figilla fignifi- 
&ant pleniedinem myfteriorum 
d- 
uenienscompleuiffet , nemo intel- 
lexiffet : quocirca Iudzi qui etiain 
nunc Meffam. venturum. txpc- 
&ant , licét manibus verfent te- 
rantquehu Kj ,&»oculislu- 
firént ; lingndque pronuncient ac 
celebrent , eum tamen haudqua- 
quam intelhgünt 7 Quin étiam in- 
tetpretari eum volentes, valde álie 
nas, & ineptas , & abfurdas,atque 


v 


impias 5. ridiculafque effitiunt 1n- 


terpretationcs . 


dam , feptenario numero figillo- 
rum fignificatur multitudo velecua 
vniuerfitas dif&cultatum atq; ob- 
fcuritauim facre Scripture propter 
myfteria quz in ea latent. At veró, 
fecundüm Ruperrum , fignifican- 
tur feptem przcipua Chritli myfte 


cÍc- 


tinentium , quzín facra s 
continentur. Primigeneris fuerüt 


fione Mejfiz, Secüdi generis fuerüt 
multplices in veteri Teftamento 
figura ipfius Meffi, tam in Legali 
bus ceremonijs & facrificijs,quàm 
in quibufdam ioribus perío- 
nis,earumq; perfonarum factis me 
morabilibus. Terri) generis fuerüt 
.diuinz ee coa ingentium bo 
norum, in fpecicm n, corpo- 
Talium. Bc re: l tà- 
men fpiritualium eternarumque , 


.qua Mefliz tempore futura erant, —- 


Quar 


4. Interfr. $ 


Ezetb,i. 


" Difjtatio DT. 


rti generis fuit myfteriü zcer- 
nitatis & diuinitatis Meffiz , fimul- 
Que Myfterium- San&itimz Trini- 
üatis. Quinti generis fuic duplex 
Meffiz aduentus , prior in humili 
ratespoflerior in maieflate.Sexti ge 
neris fuit Legis, & Sacerdoti] Iu- 
daici translatio in Legem & Sacer- 
dotium Euangelicum . Seprimi ge- 
neris fuit repudiatio Synagoge c 
populi Iüdaici , & ele&tio Ecclefia 
Gentium . : 
Quidam arbirrati funt;per iftum 
librum effe figni&catum maximum 
illud debitum , & damnum , atque 
reatum , quo Adam per fuum p 
catum & íe , fuamque pofterita- 
teni, arque vniuerfum genushuma 
num obfirinxit , ac perdidit, reuera 
córinens Ve & lamentationes ama 
riffimas , ficut liberille Ezechielis. 
Diciturautem ifte liber fuiffe fcri- 
prusintus & foris. quia genus hu- 
manum ob peccatum Ade vitiatum 
cft & intus , quantum ad animam; 
& foris , quantum ad corpus & res 
externas . Erat porró liber figna- 


. usfieillis feptem, quizob peccacü 


e 8g) ἐπ π 


tia hbx»mani 
generis ma 
la ex pecca 
to Ada. 


Adz faéti fumus feptem: grauiffimis 
malis obnoxij Primum malum fuic 
Iniuria & otfenfa Dci: fecundum; 
Poena damni;i1cft,amiffum ius c2- 
pefiendz hareditaus coeleftis : ter- 
tium;R catus zternz mords* quarz 
tum; Necefficas corporaliter morie 
di:quintum,;Captiuitas füb Diabo- 
Ir poteftate : fcexium ,' Natiua qua- 
dam obliquitàs & auerfio ab incó- 
mutabili & increato bono qui eft 
Deus, & vehemens procliutras & 
conuerfio ad bona creata. & rempo- 
ralia: feprimum denique fuit Con- 
cupifcentiz fomes , & rebellio car- 
nis aduerfus Spiritum. Hac verà 
malanec omnia , nec fingula vllus 
prater Chriftum fuperare ac dele- 
re potuit : Ea ramen omnia mala 
fuperatie actuftuliffe Chriflum, ex 
doctrina Euangelica & Apoltolica, 
prafertim autem ipfius Pauli , ma- 
nifcftum eft. 


241 


S E:C.V N D A 
 Difputatio. ς 
Commemorantur €? fantli Ber. 
nardi , pcne fnterpreta- 


riones qui [ignificationem buius 


libri &$ feptem figillorum eius 
referunt ad ChbrifiumDominuns 
mofirum, 


Anus. Bernar- ς 
W& dus in (trmone 
] primo de fando 
Wa dic Paíchz locü 


(ra - ρὶς δὲ € , ac 
luculenter tractans hunc in modü 
fcribit: Liber ifte Chriftus ipfe eft. 
Quis autem aperire eum pofíet , cü 
Ioannes Baptifta fe indignum effe 
effe. profiteatur foluere corrigiam 
calceamenti eius? Venerat cimirü 
ad noscalceata Maieftas, Diuinitas 
incarnata ; Venerat Dei Sapientia, 
fed in libro claufo vtique & figna- 
to: quod enim ligabat corrigia cal- 
ccamenti,hoc ipfum claudebant fi- 

nacula libri.. Scd qua'fuere fepté 

fignacula ?. Subdit corum duas 
Bernardus jinrerpretationes  Ψ εἶ 
enim pe illa fignificabatur , ;Chri- 
ftum fuiffe perfe&um hominem,có 
pofitum fcilicet ex animarationali 
tribus infignita po:entijs , Intelle- 
&us , Memoriz , Voluntatis : & ex 
corpore , cuius quadrifaria ex ele- 
mentis eft compofitio : Vel per ifta 
fcptem figilla fignificabanturfepte 
res in. quibus maximé celabatur 
prafentia dining Maieftatis in hu- 


6 ("7.1n- 
terpretatio, 
B Bernard, 
MAttb.3. 


| | Difjetatio Y 110 


8. Inter. 8 τ. Stipioést Plin in Moa Aie 


᾿ 
ἱ Seraphinus — brum interp mei fione 
| Firmanwu. εὶς qui ferius foris em 
1 Jut. ad. pafhones« Ans. 
! fus, quancum reds 
Seo - ma», ficut i μὴ e Amie 
ua in pa/- » 5€ 
jore Ciri- figilla. ere eit) πμμ, » 
fü lame.  tuerumrin Dorbini! i 
sni,mer- num fenfibus- atque, iu ,om- 
T: i4- pino doter m it 0-. 
di Pr- yum. ignoratio illius &ognitio-; 
ne citra. πριν τοάβι abícóditam.& incom- 
iw fibilem icem όμως » 
εὐ δε mu — fecretafunt huiufmodi j rimum, 
Mns mma (; hominum i mim. 
potentia in.Omnipotente : Sccun- 
; Summa poena & dolor in. 
ámpaffibili: Teruum,Summaftul- 
αἰκίᾳ (- fecundum sui mátionem: 
Ὰ hominum . rmt ME d 
Quartum. urina. pau 
, inopia ia Dco diuitiarum.; Quin-. 


tüm , Summa ignominia in, 

na gloria. & maieftate.: Sextum, 
Sümma dereli&io Chrifti in.Cru- 
€e pendentis à Dco Patrein vnio- 
ne perfectiffima.cum ipío. ien: 
mum; & quafi 
€rudelitas ( t. purabaxür,) Dei 
Patrisadnetfus Chritlum rali mor 
ti eum tr. ris, in fummo ta- 
-— amore. Patris erga. Filium ig. 


€a τρία morris atr H«c 
x ΠΗ ELE 
E οὖς 15: mano GUR6ER-:10x:)5 
E «nios E ue op: n&ap 
129 sa ( Iv ano 
verifima. tamen effe i 
. €hnfiicruce & paf- 
one inuenta. 
ΟΕ) - funt «.- bi: 
1 * zd rt t 
* t 
E: ^ 
1 3 
e : 
AY 


JLAVO 


ἜΣ 
δ» m b A i91 
T. "utatio, τὰς , 


£gaxieÓTay PM. 


X. UP 21 Homa 


5 di&lis interpretationibus e | 
dosis , fed eis, ey med ; * 
dE lem fenfum attinet, probabi-. : 

— "tureolus , € Lyra- 9^ 
cram 


PIRER iffe.rait Pe- To. Tnterp; 
i Anreoius ;eftli- 9 Aureslus, 
iem ^. 
qua tanquam. 


[S 


tur ar hift fcriptus S orS GC t intus »vt 
indicetur plenitudo. Scripturz ὃς 
multitudo corum. quorum praície 
,uam continebat liber.Et vt fignifi- 
pre eius libri obfcura 
m ineo EMT Oc. 
Bici liber fuiffe 
sfepiem . Sic ille. hac 
e i am interpretarioné 
Va en » & diftinctius, expret- 


fiufque tr 


ns. τρῶν nut bani 


Bh εκ τ aeque vn uim. aim - 
Eg 5. uiia ed 
[^ ἀνατείλει τα RE 
smi Cl. res omnee praueri- 
zientes delntaras, ὃς hu-- 
tia Dei ope. 


aine im 


244. 
tradidit Ioanni,ignon quidem ex to 
to , fed ex eaparte, qua refpicitea 
quzin Ecdefia erant fuuita,& que 


' in Apocalypfi perditio: Vifrones 


fignificatafunt. Déi veró potentia 
eiufmodi rerum effectiua meuphac 
rícé appellatur dextera, quia 

per manum;maximé véró per dex- 
teram , operamur: Quamobrem 
liber conünens notitiam eorü quz 
Deus facturus erat,vel fieri permif- 


furus; dicitur fuiffe in r1 Dei. 
Libriautem fignatio, efto&ctiltacio 
diuine fcientie re. turorum 


uz fa&turuseft Deus; quoadipfe 
onde: ea , vel dnoad.dia berduca 
fint adeffe&tum . Seprenarius nu- 
merus figillonim' quibus liber fi. 


us elt denotat, vt placetqui- 


fdam , vniuerfitatem obfcurità- 
um ,-& difficultatüm latentium.in 
diuina przfcietitia fuumrorum , 1ta 
vt dererminacus numerus fic pofi- 
tus pro indeterminato . Sed quia 
paulo infra fingillatim aperiuntur 
feptem ifta fii 5» &inapertione 
cutuslibet figilli, noua '& diftincta 
oftenduntur portenta rerum futu- 
ramum , idcirco rectius «dicetur ; fi- 
gilla illa non effe aliud nifi Dei vo- 

tatem quz arcana fua prafcien- 


xizclaudit & aperit quamdiu vulr, 


& prout vult; & quibus vult. Septe- 
naria igitur ffigillorumapertio; eft 

prenaria reuelatio Det facta Ioan 
ni perfeprem imagines & fimilitu- 
ines;a UE ETUR ge- 
nerarerum quz τή diuerfis τε προς 
ribus füruraerant. Hzc Lyranus.' 


30. Adeandem fermé fententiam , 


Cariinfa. & librum ἃς figilla eius Carthufia- 


» 


musinterpretaturz-In volimine,in- - 
€ 


per varias νὸς, 
gines fignificaturmulti- 
plex Ecclefiz ftarus,& proceffüs ab 
«ius-ortmu víquead finem in terris 
viditigitur Ioannes in dextera Dei 
mes gus - 
€ futüris in Ecclefia fiue. 


9 
DUX. 
I2e 


In Apotalypffy ἈΝ Cap. V. 


continebat ea quz volebat ei Deus ἡ 
reuclare, & ab ipfoin illo fuo 
prophetico volumine confcripta & 
memióriz prodita funt. Quod au- 
tet Tiber ille quem vidit Ioannes 
eratintus & forisfcriptus; id figni- 
ficabat,; lhbrum illam fuiffe multis 
& magnis e benedi Rig o , vel 
ligit hábererclara Ὁ & quafi 

is expofita — veró hábe- 
retrecondita & perobfcura;vel qve 
dám pertinentia ad prafentem Ec- 
clefiam: militantem., ilia veró ad 
eri antem 'Obfignatio autem 
librifignificat, ea quz in:eo func & 
& obícuriffima effe ;& preciofiffi- 
ma; & cerüiffimz fideiatque aucto- 
ritatis ;obhac enim tria & libri & 
alie res obfignari folent. Signatio 
itaquelibri;eft occulratio my fterio- 
rut quz in co continentur:apertio 
veró libri eft atio eorum my- 
fteriorum . De fignificartione autem 
feptem figillorum in particulari có- 
modiusinfra dicetur, vbi apertio fi. 
gillorum/enarratur.. Ilium porróli- 
brumrfuiffe in dextera Det , tr1a 115 
gnificat, & tesquzin:eo continens 
uir effe maximi prerj-& momen- 
τὶ ;&in folius Déieffe poreftate & 
voluntate; cà res: ; vel non 
tradere;ac demum;eas res1n poren 
tía & prouidentia Deieffe, quippe 
qui vel fa&urus eas res fit, velfieri 
permiffurus:vcintelligatur ; omnia 
quz fiunt, vel facienda funr; vel ali- 

quando facta fim Gà Dei volun- 
tate vel efre&tiua ; vcl per- 
miffiua pendere . Et 
" δας quidem in- 
τον terpretatio, 


Ts 
«Carthufiani fenten- 
tia eft. 


'Q YA R- 


-— M 


JO V ἈΝ ΕΟ 4D 
| “Ὁ Dime ^ 


"ntloris de fupraditlis Ipterpre- 
tationibus iudicium in- 
"ἢ 5^ dicatur . 


J£ C mihi vltima In- 
terpreratio. videtur 
non folüm fupetio- 
ribus interpreratio- 

p nibus effe verifimi- 
: ^ lior, verüm etiam 

plané vera & certa ; quód ea fit τῷ 

1js quz.in hoc Capite dicit Beatus 

Toannes defcribendo Vifionem il- 

liuslibrijtum etiam ijs quz fcribit 

in duobus proxime fequétibus Ca 

pitibus apertionem fingulorum fi- 

. gillorum enarrando. Liberitaque 

»: vifus à Beato Ioannesin. dextera 
iDei, fignificabat diuinam prafcié- 

«iam & prouidentiam rerum ma- 

ximéinfignium & memorabiliü 
4 rzcipué: deinceps circa Eccefiá 
utürarum, tam aduerfarum , quà 
fecundarum. Hzc autem preícien 

1 tia & prouidenua in folius Dei po- 

xeftate ac voluntate eft , & fupra 
omnem create naturz facultatem; 
quam primó Chriflus accepit à Pa 
tre; & per Angelum reuelauit Ioa- 
ni ,camque rcuelationem fcripto 
| tradi voluit Ecclefiz : Seprem au- 


«tem eius libri figilla fignificabanr 
m obfcuritatem. & 

*m circa feptem my fteria fu 
"urarum rerum quz in D aen. 
feptem illorum figillorum. - 
duntur. Et quidem 
Angelum aperuit Ioanni figilla , 
non modo quantum ad figuras & 
imagines futurarü uas, 
fcd etiam quantnmad ipfarum re- 
.rum figuratarum atque imag!na- 
tarum intelligentiam nobis auté 
reuclationem ipfarum figurarum 


coo Difjwtatio 111. 


pertinere; nec faris 


545 
& imaginum fcriptis comprehen. 
fam rcm voluit , Aa tic mi 
fignificationem & intelle&um nó 
mice n mipgeam ud 
Mast τῷ μαφτα Mrpre- 2 
tationes. quae m & fignacula 
eius referunt. vel ad facram Scri 


puram,& variasi1n ealatentesob 


fcuritatcs , & difficultates, velad 
Chrifium & vite eius myfteria; vc 
non negauerim & veram,& piam, 
& theologicam continere i. 
nam; ita non dubitanter dixerim, : 
eas ad. ci mer potius fenfum ,- 
quam ad hiftorrcam & litteralem 
- * δὲ có 
gruere cum 1js quz dicit Beatus 
Ioannes, tam in defcriptione hu- 


ius Vifionis,quàm dein einaper- 


tionis fingulorum fi 


: Enar- 
radone. Hoc e uobusad praz- 
fens hne & done argv- 


mentis : Secundüm enim iftas 1n. 
terpretationes non videtur illud 
effe vcrü quod dixit Ioannes; Nul. 
lum effcipuentum neque in coelo, 
neque n terra,qui librumaperire 
δὲ fignacula cius foluere poflet. Ve 
teris namque Teítamenti prophe- 
uas intellexerunt. Prophetz qui à 
Deo eas acceperunt, MR 
uerunt alijs, & monumentis litte-- 
rarum con fignatas tradiderunt po 
fteris: Et Dominus Iefus poft re- 
furre&ionem fuam Apoftolis apc- 
ruit fenfum , vt intelligerent Scri- 


àta,quanto coelo Ange- 
lis & beatis hom qui anre hu 
ius Vifionis tem in ccelis ? Cü 
igitur Ioannes dicat, eo tempore 


quo 


Confutatio 


aliarum in 
terpretatio 
M 


Eue.vit. 


" 


1* 


or^ 


246 
quo hanc ipfe Viftonent habuit;fuif 
1e librum illum.claufem: , nec effe 
tuncinuenrum aliquem qui poffet 


librum aperire;aut videre illum; id 


785 ifeft :quzin libroillo-fcriptaerant 


legere & intelligere;ex eo manife- 
ftum fitjlibrum ilum, & fignacula 
cius,neque ad Scripture obícurita- 
tes ὃς difficultates, nequetad myfte 
ria vitz Chrifli pertinuiffe; fecun- 
düm litteralem & primarium fen- 
fuites $:50npo» a : ) 
13. Alterumargumentum eidem rei 


fidem faciens eft huiufmodi: Su- : 


pradictz interpretationes minime 
conüeniunt neque congruunt cum 
apertione fingulorum feptem figil- 
lorum quz infrà Capitc fexto, & 
Íe Godd dioe ac πώδρλῥότ ας & 


iliter enarrantur. Namque in. ^^ 
apertione cuiuslibet illorum figil- — 


lorum nouti femper aliquod often- 
tum videtur; nouumque proditur 


: myfterium przfignificansferénon τ 


praterita,vt func Scripture & vitz 
Chrifti ia; fed 


que noui(limis 


i — ὧν 


My petala €. F. 


Qi. VW B N τ ἃ 
Difputatió: 


- "Super illis verbis : ^... 


Et uidi Angelum fortem. pradi- 
cantem uoce magna; Quis esl 
dignns aperire librum; er fol- : 
uere fignacula eius ἐ Et nemo 
poterat,neque in calo, ncque in 
terra: , neque. fubtus VEA 
; eee e librum,neque refpicere 
/Oillum- ΕἸ ei fteben nmultüni, 


quia nemo inuentus ef dignis 


H aperire: librum , nec uidere il- 


Tim infrá Beatus 14 
Ioannes duortih 


ximéfinem mu / ] An τῇ men- 
esce Utque em cocer E 
pretauon tasíuprd,quaz E EL4 COS tAnge 
omnia referunt ad Scriptht4s vel los rcgia i 
Chrifli myfteria,confifiere non tio decimi Capi- 


teft: Quód autem Vifiohzc maxi- 
ma in parte ad futura fpectet;prg- 
tt Ioannem Angelus , vt 
fupra initio quarti: Capi- 
tis fcriptum eft,cum 
s eidixit, AMfzende ᾿ 
not obe, en often 
γ΄ 4 ἢ, " 


P E Hs Ed | 


pedem ἀπαρτὶ t oit 


runt Explanatores huius libri , 
quifnam fuerit Angelus ille fortis 
qucm in hac Vifione Beatus Ioan- 
nes vidit Lyranus putatfuiffc Ga- 


hobcwi Jquía nomen cius fignificat 


inem Dei-. Carthufianus 


PN rbitratur , fuiffe eundem il- 


Inm Angelum per quem Deus om- 
niamyfteria , in hoc libro deícri- 


| pu , reueleuit Beato Ioanni. Is 


enim. t in animo Ioannis 
imagines diuerfarum. perfonarum 
«um ipfo loquentium. , ini 


ett quidem Angelorum,;alias veró qua 


» aliquando verà 
Nerea 


VERSA. 
3.64. 


τ *Difutatio Y T. 5" 441: 


viginti quatuor Seniorum , non-' ter Angelos , neqie ir terra ἐπ: 
nunquam etiam ipfius Chrifti: Niz- rer" Prophetas. aliofve | homines : 
Audlin. 7. fi fortaffe dictus ffe Angelus fori. iuftos,: neque fub terra inter (an- : 


vei bete το τ ied os Patres quierant in limbo , 
ΤΣ: nullum; talem . 


rijs, quibus. ipue cu. 
οἰ ἐᾷ AGE T DEC 
Hic aurem Angelus clamabat vo- 
cemagna;- ementiüs 3hi- 
mum mentéq;Ioan. aduertcret ad 
cofideradamy fteita ei demo(tráda 
& quóarden ius.eü:cupiditare no- 
um "i myfteria inflammaret. 
1$. Ioachimps opinatur, Augelurni 
loaimgs, illum ΓΞ ΘΙ ΗΝ Roles Ba- 
Muti rd priftam,qui & Angelus diétus eft, 
Maub 2. — AR DOE irte mun 
iusego non [um digne foluere. corri- 
4m (alceamebtórum eins. Ntenim 
ih'calceameritó pes;ita in litera,fpi 
Hebe inei ialatet; Ioánries 
itique Angeius fortis erat, quiad 
fortitudinem Dei prznuntiandam 
igito demontlrandam miffus 


fatetur foluéda corrigiz cal 
torii eius,id aüt eft,aperien 
& foluendis fignaculis ci 
. enim calceameucorrigia ligár, 
Rupert: — fignaculis liber fignatus claudit. 
ex Améóro- 16. Rupertus ( videtur autem Quz 
fio. dicit hoc loco, mutuarus ab Am- 
: brofio) Angelum. ilum fortem vo 
ccmagua. tem,figrificaffe 


mé- 
"bro 


, 


v 1mpofita eft. - 


necs inde Chriftused 


: Q ANNO fe ramen imparenreffe: 
0 


m; talem. reperie-. 
bant ia quo ὃς per quet talia my-. 
(teria complerentur.Sic Ru i 


Satis profcéto fuerár dixi e, nul: 
latn fuiffe inuentum in coelo di- 
gnum aperire librum, Stenim non . 
erzt in celo, multomiuus in terra Ὁ 
vel fub terra: fed amplificandigra.. 
tia hoc addidit, fignificarevolens.; 
nüllam prorfus creatam naturam: 
fuifle d:gnim aperire librum. Et 
in eo quam tempore quo facta. 
hzc Vifio ett; nullus iam erac fub | 
térra in limbo illorum veterum Pa: 
titimi& Iuftorum quus fcilicet om. 
in useduxerat, & 
cum afcendensin celum 
ftem Patriam introduxerat, .- 
. Sequunturilia verba: £t ego fle. 12 
bam multi »,quia nemo dignus inuen-. 
tus eff. aperire librum, nec videre eum. : 


Inopirabile profecto e(t, &, vt vo: 


Incesic- 


cius; idem* cant Graci, παράδοξον, quod ex-. 


planáns hzc verba. fcriprum reli. 
quit Andreas, Ob id forfican,in- 
quit Andreas, tantopere flebat. 
Joanncs, quod animo [uo verfar 

num forté ipía euam Argelicana, 
turiin mortifcram iga 


áit veterum "Patrum 'expeéétauo- prolapía cífet. Sicille. Verum ab- 

^ nem & anhclans ardenfquedefide. fit vt credamus ram craffam. Bea- 

ὃ riumaduentus Meffz, & myfle- τὸ Ioanntdubitationef vel ínípi-. 

| ria eius completa videndi. Mu/n cionemaccidiffe,cui nempe peni- 
| Propheta C regei, dixit Dominusdi- tuscognitum, & 


Ácipulis fuis , v. videre qua 
do: videtis, óy nen viderunt Audictàt 
illi veceres Iufti, & I:geranc de Fi- 
A o ἢ") Deiincarnatione;pa 

^ re&ione;afcenfione in. cclum;mif- 
fione Spiritus Sanóti, devocatione 
Gentium, & de nouiffimo Chrifii 
aduerituad iudicandum Mundum 
Lcgerant, inquam,ha'c,& defide- 
rantes. atque fufpirantes corum 
adipi mabant; Quis 
erit dignus apii rese & 10l- 
uere fignacula eius l 
lem repericbant,neque in céle in - 

$25.23 


εν ite o 


erat,nullam,oe leucm quidem cul 
pam; nedum morrifei in cele- 
ftes | beatofque Angelos cadere 
c. Ergo: Bearus Ioannes, cum 

enc inzelligeret;pradianffima co-, 
gnituque digniffima .in. eo libro 
contineri myiteria,parum dolore, 
quod nullus: cum hbrum. aperire 
pouiiffec pariim flagrantiffiina cu- 
piditate cognofcen 


picib flctum; 
Bedivhntsenidntdn 


ἀφ mylteri 
| fané 


- 


x. " 


ions 


Dan 19. 


Quaffio 
Ambrefij- 


Anima d- 
werfio im 
Ambrofij , 
fententiam 


ean. Σ- 


2omim 


248 
reJDe quo fletu loquens Rupertus; 
To illa jin tmirabili Vifionc& me 
tis exceffu, prz: dulcedine rerum 
quas viderat, & multo magis quas 
cognofcere cupiebat, flebat Loán- 
teufosdus fleur veterum. Sancto- 
riw defiderium quàm fuiffet fle- 

bile,in feipfo experiebatur: Sicut 

igitur Daniel, itaetram Ioánes vir. 
efideriorum appellari potuit. 

18 | Super illis verbis, Nemo insentus 
eff dighueaperire librum nec videre eii, 
mouct Ambrofius quzftionem hu- 
iu itQuo modo verum eft,nc- 
minem videre potuiffe librum: il- 
lum;cum ipfe Ioanncs dixerit, fe 
librum illà vidiffe in dextera. Det, 
& vidiffe fcriptum intus & foris,& 

atum feptem fignaculis? Huic 
ftioni Ambrofius ita refpon-.. 

t, Antiquos Patres libram,id eft . 
Scripturam Veteris Tcftamenti vi. 
táiffe quidem fecundum litteram ,- 
Ícd non vidiffe fecundum-fpirita-: 
lem intelligentiam in littera inclu. 
fam: quz tamen intelligentia fpi- 
ricualts pouior multoeft quam litre. 
ταῖς notitia. Sic Ambrofius. Sed- 
hoc Ambrofij refponíum, fi 

& abfoluté accipiatur, nó 


τ efi verum:Prophetz namqucalij- 


| que viri diuinitus illuminati, & le- 
Ps &- tiarum non folum 
tteràlem: & hiftloricum. fenfum 
foris appáreprem, fed etiam inte- 
rioreimn intelfe&um, principalitera 
Spiritu fancto interitum, per fpe- 
&um & cognitum habuerunt: Hac 
enim - caufa ἐν Mofc er d 
nus, //le de me ferit: Adijce; 
non folum de eiie i du in 
terra fint, fed etiam de. Angelis 
Werkes τοῦ dada 
ullus videre p: tlibrum:quis 
autem dixeritnullum Angelorum 
ha buiff c f & princi 


t P 
bia ftrme Brgoylre ^ ,hoc 
&um e u vi- 
dde ectpsu tere my μὸν quz 


i 


In Apocalypfis Cap. V. 


in eo libro cóntinebantur ;: ficut; 
apud Danielem fcriptum eft, nul. : 
lum potuiffe legerc-(cripruram il-: 
lam.in pariete: exaratam; cum ea; 
tamen effet vel Hebraice; vel C hal « 
daice fcripta. "9 


$E XoDw 


Difpatatio. ὦ 
Super illis verbis: 


J 


" 3 X 
VBRS.5.- 
in tA 


« 


Et vnus de Senioribus dix't mi- 
- bi, (Xe fleueris; ecce vicitleo 
de tribu Iudayrallix Dauidyape. 
rire librum, & folucre fignacu- 
lacius. 5 7 : 
ΞΕ VIDAM dininare'volite-t 9 
| runtquis fucricille vnus: 
Pci de Senioribus qui hzclo- 


^ 


Suis fue— 


rit ille Se— 


. cutuseft Beato lodnt Et — P. 
Lena orc owes Carthu fano, dixe Codque 
runtfuiffe Matthzum Apoflolum — "^t. 


& ngeliflam, cuins exiarema ^: c^ 
fermé Euangelij verba funt illa 
Chrifli Domini, Dwta eF mibi omnis 
poteftasan caelo ἐν interra, qug. pote- 
- infinuari videtur hocloco.Sed. 
opinio non placct Lyrano;cut 
iie ἀν τας idm Senio- 
rem fuiffe Beatum. Petrum pluri- 
busante Vifionis huius tempora 
annis martyri coronatum; & im 
ceo manentem.Scd; vt dixi hoc di 
uthare potius eft quam probabile 
quippiam dicere. c ι αι 
ΠΕΣ verbis ; Vicit leo de tribu 1u-10 
da, Idubio alluditur ad ill: d 
vaticinium Iacob de Inda, Carulus 
leonis Iudayad pradam fi!i atas c 
requieftens acc vt leo, Ὁ 
leanzs quis fx Dicitur 
enua victoriiz CRI 
STI fuper victorias omnium Sácto 
conie Pecrni 
us 


€. 


CO “κι 


Ton, 16. 


x. Pee. 5. 


Quomodo 2! 


Chriflu: di 
atur  ra- 
aix Dauid 
quatnor in 
gerpretatio- 
nis. 

1. nt ? 
Mere 

Awupertus, 

Rem. 1. 


E als 


[n 


M.*:v 
Pal. 109 


;obipütatis: Y' Pies «t 


p eft vnquam, nec vinci potuit, 


peu Dee 
E [ » Verüm ric 
Chrifti. excellentia pluribus ver- 
bisfupra in Difputa- 
nione .xxix. fuper Caput quar- 
tum hulus libn. Ponttur autem 
hocloco verbum Vicit, intraufici- 
ne,pro eoquod eft przualuir,fiue 

zensfuit, ad hoc, vcaperirér ἢ - 


Chriftus leoni. propter eximiam 
fordrudinem , & ríns omnia 
Ampauidum animum , & propter 
;regiam quandam inter ceccraani- 
malia. dignitatem. Dzemoi criam 
NADIE leonia Bca:o Petro, 
Di ;inquit, fanquam (eo rugiens, 
«tirchli quarens quem deuoret, propter 
naturalem videlicet leonis voraci- 
atem; ferocitatem, & vun no- 
-«endi iam denribus quam vngui- 


s. — 

Sed quid eft illud Radix Dauid; ? 
Nam ficut dixerat, fuiffe cüm de 
.tribu Iuda, ira dicendum videba- 
ipfum εἴτε radice Dauid , 
non autem quod ipfe efferradix 


- Dausd. Refpondet Andreas & Ru. Μ 


τ pertus & complures alij, Chriltá; 
quan:ümad Humanicacem, fuiffe 
€x radice Dauid: Factus enim eft 
exícmine Dauid fecundum car- 


.neinjquancum veró ad Diuinitaté -loqu 


-fuiffe eum radicem ipfius Dauid, 
d — 
: hus. uc veru videtur 
ἀμ ει fuas Ca 
.mo;. nam primo loco loquens de 


Efaiasin Capite vndeci- 
Meffia fecundum. Humanitatem 


eius, Egredietur,inquic, virga dera di - 


«e εἴ. Ec pauló poft de codem 
Meffia fecundum Diuinitatem lo- 
quens fubdit, n dieilla radix Teffe, 
qui 41. 


im 1d 


daos; 
-fuiffefilium 


249 
des deprecabuntus. Sicut igitur Do- 
minus 4llis verbis Dautdis, Dixit 
Dominu; Domino meo fede ἃ dexiris 
meii, entabatur contra Iu- 
m non modo futurum 
i im Dauidis, (ed etiam Do 
minum ciüus,volens vtique - 
care,non tantum ipfum fore homi 
nem,fed etiam Deum, ita veré di- 
citur idem Meffias fore & ex radi 
ce Danidis,& radix ipfius Dauidis. 
| Dig prz:erea Chriftus qot 12 
radix Dauidis etiam fecundum Ha 
manitatem, nonquidem genera- 
tionis Dauidis,non enim Dauid ex 
Chrifin,féd Chriftus ex «Dauide fe 
cundum carnem generatus eít,íed 
radix dicirur Dauid réfpe&tu exi- 
miz fánctificacionis cius, & exalta 
rionis,' atque glorificationis ;; Ob 
eam enim maximé caufam Dauid 
Ls tantifque bonis & fpiritualibus 
corporalibus atque temporali 
busornatusà Deo & cumulatus 


'€ft, quod ex eius ftirpe pracipua 


quadam ratione generandus erat 
Meffias, & fpecialicer appellaidus 
Filius Dàüid. Poffet item-illa vox 
Dad, fumi adiectiue, vt Chriftus. 
d ins flt radix Dawid, pro ( radix 
Dauidica )fubin:ellieendo,vel(Gé - 
uun)vel Ecclefiz,vel ( Ela&torü)- 
Omnino BeamyfToannes.paucis , 
erdt odd d voluit, Do- 
minum no(trum Icíum fuiffe verü 
unsqui fcilicet p füe- 
rat à iacob Patrigrcha, & Regi ac 
Prophcte Dauidi promiffus. Putat , 
nolter Ribera Ioannem ap e 
Meffiam radicem €x. more 
endi Hebraorum qui radice 
vocant non folum eam quz. diciggr 


proprie radix.fed ipfum etiam ger 


men ex-radice fuccrzícens, & vir- 
gam ex radice prodeuntem: 


ipía : 
Nam in ΕΝ verbis lata, Egredie- 


tur virga de radice Leffe,jptecum He- 
brais virgam interpretacur Meffiá 
radicem. vero Ieffe, ipfum Daui- 
dem filium Ieffe.Etapud eundem 
Kfaiam, A f'cendet ficut virguitum co- 

terra. fitienti, 


anfigaum populorumjp[um σον vam coCr ficut radix de 


LJ Quam Bt 


2 Interpre. 


b 


2?50 
tOfzz 14:Germinalit ficut lilium, 
Me erumpetra dix eius vt Libani. Chri- 
"ftus igitar radix Dauid dicitur, 
uia ex eius ftirpe. germinauit & 
prodijt: Infra. quoque in vltimo 
"Capite hüius libri Dominus.de fe- 
pio dixit, Ege fum radm (y gemus 
Dan. 


eéSEPTI1IM.A 
"^ .. Difputatio. 
^... Super illis verbis: 


VERS.& Et vidi Agnum fantem tan- 
&. «^5 quam occifum , babentem cor- 
! sua feptem C£ oculos. feptem, 
qui fum feptem. Spiritus Dei 

ifiim omucinterram. — 


.. €ur Agnus dicaxur effe vifus 
im aid βρέξει tanquam 


&U | occiius. 1005; ur 
3. Interpr. "T ,V R Agnus dicatur. 


hocleco non fimpli- 
citer occilus fed tàn- 


᾿ξ 7.9 ν ΣῊΝ occifus, multa 


nt malcimque dif- 

! d ferentes Explanato- 

aces. — fum huius ibit Interpretationes 
οἱ & fententiz. Quidam aiunt illud, 
tanquam cccifain , idem fignificare: 
atque veré occifüm, illa cn«m par- 
- ticula tangxam, interdum in facris 
litteris fignificat vermaté rei, & n6 
ETYE! usi fiii dfnt veritatis,vr vi 


;^* 


CUs7s o quind;PreC/rifto legariene funginmr , 
ux * ὁ» 


In 4ρϑογ εν ΘΟ». V". r 


tanquam Deo vxborrahtépermüs Sitio οἱ πὶ 
lem habet fignificationém particu- 
la quafi, vvin ills verbis , Vidimus — lomn.1. —— 
gloriá eius, glori quafi vnigeniti à Pa- : 
4rc« Rupertusputat,pptereadictü — z.Imtefr. — 


:efíe ranquam occifum, quia'vere — Ropertus. 
"fuerat occifus,licet τᾶς viuus effet, 


"δ vitam immortalem viueret: ἢ- "aMpocalyp- 
cutipfemet fupra dixit:Fwi mortuis — fis. 
ecce [um viuens in faculafaculorum, — Capite 1. 


Ambrofij, Hay monis.Ioachimi,z 4 ς 
& Arethz interpreratio eft husmf- — 3-Imterfre, 
modi: diétü effetanquam occifum — Ambrofius 
& non fimpliciter occisü, g mors — Hare. 
eiusnó videatur céfenda mors,fed — Josbimas 
imago porusquzdam morüs,pro- —4freuba. 
pter breuiffimüi morriseius ftatü ὃς 
celeritaté refurre&tionis: πᾶ etfi ve 
re mortuus eft quátii ad feparatio- 
néanime ciusa corpore, fed non 
TM ad cerruptioné corporis, & 

olutioné mébrorü-Hác interpta 
tto: € bene tractat Atetha ita fcrí- 
bés: Quód no dicitur occifus,fed ea 
quà occifus, p id fignificarur quod 
in morte nópermanferit,fed cófe- 
"fiim refurrexerit, Vnde dicitur. in 
"Pfalmis, Nondabis San&iü tu videre . 0 
-orruptine jon dixit, Non dabis San- » 
dii tui videre interit qui ell fepara- ν 
τἰσαπίηϊς à corpore, Sicenim νεγὲ ΠῸΠῸΠ 00. τν 
Chriftü effe mortuü nemo Catho- 
licus negauerit:Sed dixit, No» dabis 
Sanilii tuii videre corruption?,quae eft 
humanorü mébrorü diffolutio,qnà "s 
Chriftus non fenfit, celeri refurre-. - οὐκ ον 
&ione vim corruptionis pueniéte: n 
Siquidem pbauit isqui fcripfitna 8 
turalé hiftorià,dicens,corporamo τ᾿ 
rientiü quz ab ae confümptanó | «5 
funt;,tres dies fuitinere; naturali vi 
.tain cisagente ; ac deinde corru- ἪΝ 
puoni wadi. ^^^ o Ὁ aS Interp? 

Andreas ficinterpretatur: Etfi 25. pdreas, 


7fu's Diícipulis pofi refurreétionem 
& cerpenda eran exhibu 
σὰ; ad memoria tanic 


CDifiterio RAE. νὰ ar 
vi&oriz rerinere voluit incolis ,: Lesser cma pet we Auri in 


fibi ad gloriam ἡ nobis ad gratiam srt tre A M dicium. de 
& fiduciam. inimica pepenud: itm biliffima v k plena & ab- fupra dictis 
conícientiz nyorfury ve mexiftsdua. — smterpreta- 
& confundancàr y riuxea illud: 245 E citur; | deme. 
chariz Capite 12 3Videbilne $n quem: me nhevpér sv Zia: ft: 3 

ΨΝΜ}5. ΠΡ ΓΘ ΘΟ .d50n7l 1 D 


«e ; 
$. Imerjr. «6 Nui Scu eft Tn ado) ὙΠ τσὶ iov . £st ἘΝ ἢ 
, ,  Auréoli& Lyrani; quiillad Tax.« (3: ^ EH v 
hamis 7 quam occifum |, uds d éuir dd Sis i qx d. v ^A 
Lyranus. Chrifto,earatione; Vceftin Eucha! τ parat o.. z^ 
riftia j vbi quotidieimEoclefia πα. - "esintioon 


molatur;non quidem cnicnta:im Quid j ΓΎΡΗ yen A 


[^v dni de Vcr deae uper εἰδέναι, ema oculi. 
prerr oTi v cft; teftante'Apofto:: “0: 
MdRoma. ἰδ. ει vefurgens ex morsuis ami Ξ Tdit 29s Ióan*? 
mo 6. non totitur , tpors illi vltrà non domi: . "ties Chrittü- fub 
naóitur: Sed incruenta áminolatio- : Agni:ha- 
ne:offertur. quotidie τὸ & idcirco: S. nbéds fepzem cor: 
noa dicitur hoc loco Agnus occi-! y δι eptemque: 
tagquam occiíus ν΄ Mors: iro tuve rra 


etenim- Chr:tti - reprzíentatür xin: "* fionis fa:tsvide- 
Euchariftia j..& quanpuim ad: cffe- tur fn:lis illa Zachariz Viíio Ca- 
Gum; quia virtus &fruétus paffio-. pite s. & 4. (eptem oculorum qui: 
pts. Ghriti-large: com mupicatur. erantfaüper ὅτ. ἐς ἀφο γεγο κων νὰ 
nobis pér Buchariftiam-y & quame.- dem, i pfi fiptem oculi funt: . 
᾿ uim.ad fignificationem, nam cüm: Sepiow σεν iffa Dámim difcur- 
ὃ i Sacrificio Miffz feparatim €one »umtin vnisar(am terram Ergo quem. 
fecraturpanis & vinumin corpus Ioannes vidic tanquam agnum: 
& fangütnem Chrifit;perid figni- quia pro falute humani gcneris im: 
ficatur:effufio fanguinis ex corpo- miolaius fuerat? idem oiteníus eft: 
re ipfins faóia Psi ccaufie Zachariz usb nem: 


wars scent [ fundamenitalisytum angu-- 
Lr bed reper mortem z: [n ia [ric iptine cele Bei em apud 
fico Miffa itaque reprafentatio: fit ns vtrumque ificant 
. & morus Chrifti quan e ben τὰ μος quos loanncs vocat 
- frde^ ^ Boouzstimad édcóum ,& iius miffos in vniuersá 4 
£p. ^ àmad figna Sacramentalia'; ΓΝ Zacharias αἷς eos difcur es 
» — verba quibus coníe- τόσο ἴῃ omné terram. Sed nos per- 
itur. Sic illi Hacin- heri. is gnificationem euo. edidi 
Er DEN NM. f ufqué myf'erium iftorum. fe  . π. 
eupupl .s "oe iyacutaeli prem corneum &ocelorum- 


ossia “ἘΠ plu 

"co Vides nes igria; S alien: veiPrimafij y iab j edi Mes 
“ποῦ eninrChriftus.in hac Vifione Haymonis, Ansberti , Ruperti, & $ x 
"emis MERE Een Aere s shine i αν, 
f 0,qu u "Ambrofi. & Ioachimi , eit, in 
'«hariftae Sacramento: exittir ,. vt i perum pen poe 
-pareciex γι ione &enarra- :atio, pervur 
-Aione huius. Vifionzs: quam "facic ἤθη ἢ 
-B.loannes. Exfupradictis itaque Miuque Blasii 

Ta 


1. Iyterpr. 
Ioschimus 


τ 


PE A4 $C 

452 In Apocalpfs |. Cap. V. 
virtutem:qua repletus e(t Chri- tur & func regnum & fortitudo 
ftus: eam porró virtutem ; propter. Chrifti,quod metaphorice in Scri- 
excellémiam pocentiz'ac fortitudi; ptura fignificari folet. per. cornua. 
nis,compararicornubusin quibas Primum itaque :cornu fignificat 
cft fortimido animalium ; propter Chrifti Regnum jn Ele&squi fue; 
illuminationis veró gratiam , aíffi- runtante Diluuium,vt Abel, Seth; 
milari oculis : Sigaificatur itaque. Enoch, Noe.Secundum cornu fignt. 
fimilitudineifta , vc interpretatur ficat Elcétos qui poft Diluuium & 
Rupertus, maxima fortitudo Agnt ante Legem fuerunt, vt Sem, Mel- 
fimulque fapienua, iuxta illud Iob chifedech; Abraham, Ifaac, Iacob, 
Cap. 12. Apudipfume[ fortitudo C Yofeph,& Iob.Tertium cornufignt 
fapuntia. Wtsautem contrariaex- ficat Electosqui fuerunt fub Lege, 


terius videbantur , & ab bomint- 
bus3udicabantur in tempore. paí- 
fionishuius Agni. " 


29 Ioachimusieptem cornua inter- 


pretatur feptem Angelos Ecclefia- 
rum , non illos qui przfuerunt fe- 
prem illis Ecclefijs Afie » fcd alios 
qui per illos defignati fuat , vt ipfe 
Íuprá declarauit : . Septem. vero 
oculos interpretatur feptem: dona 
SpiritusSanóti. Et dicuntur miffi 
in omnem terram;quia cffufa funt 
in Ecclefiam Chrii que vbique 
terrarum eft. Ecrecté qui librum 
aperit , feptem oculos habere dici- 
uie quód ad fpgelenics lorum 
rtionemtanq:am ocult finguh 
neceffarij funt, vt fecundüm pro- 
prierares ordiutm | dona. conue- 
niant gratiarum . Congrui nam- 
ue,fecundüm propriecacem quan 
dis fortitudo Praelatis , fcientia 
Diaconis , intelle&us Doctoribus , 
fapientia Contemplatoribus; con- 
filium Conuen:ualibus, pietas eis 
quiin exercitiooperum mifericor- 
diz verfzntur , umor coniugioalli- 
gatis. Sic ille. 


s. Inimrjr. 30. Ambrofius diftinguit βραίβωις 


Ambrofius 


donem cornuum a. fignificatione 
oculorum : nam feptenarium nu- 
merum oculorum refert ad. fepii- 
formem Chrifti Spiritum;feptena- 
rium veró numerum cornnum re- 
ferc ad feptemplicem regui Chri- 
fti flatum ab exordio mundi vfque 
ad eivs finem ; Díftt , enin 
que feptem Mundi atases in: 
us & füerür& func, & futuri f x 
omnes Ele&t emis qui veré dicuff 


& 


yt Mofen,Iofue, Aaron;Samuelem; 
Dauidenr« Quartum cornu figni- 
ficat Regnum Chrifli in Prophe- 
tis & qnatuor maioribus , & duo- 
decim minoribus.Quintum corntt 
denotat Chrifii Regnum in Iudzis 
qui per Euangelij praedicationem 
conuerfi fuatad Chriftum, in qui 
bus fuerunt. Apoftoli Chrifti ,; at- 
que Apoftolorum diicipuli, pluref- 
que alij. Sextum cornu fignificat 
rcgnum Chrifti in Ele&tis ex Gen- 
ulifmo. Septimum cornu pertinet: 
ad Electos qui που πιο mundi 
tempore fortiter in. Antichriftum. 
pugnaturi func. De his feprem ho- 
minum ftatibus feptemque mundt 
etatibus fuprá 10 vr rae eee is 
mi Capitis lauüs differuit Ambro- 
fius. Hancipfam Ambrofij inter- 
pretationem Carthufianus hoc lo- 
coaffignat cuidam Doctori & hu- 
iuslibri explanatori quem ipfeno- 
minat Berengandum , quod fané. 
valet. ad confirmandam conie&u- . 


ni contrariJs cauere fibi ne- 


ἘΠ 
ntifiis , perfecta ícilicecfortitu- 
pem cocatag a petfiurfugién tia 


per 


Ὁ Imerpr. 


l 6. Interpr. 
Septero ma 
xima Chri 


fhiipera. 


ἐν 


ΣΝ 
Cartbufia- 
nu. 


τι JDifsiatio. 1 x. "a 


E fepté oculos defignata.Et quia 
iber ille fignatus erat feptem fi- 


gillis ; quibus E occulta re- 
vfque in finem 


253 
culi. Angeli ver ad Ecclefiam cu- 
ftodiendam & gubernandam mit- 


tuntur à Deo, ficuc indicauit A po- 


M-—-—-—————— MÉBMARUTERRIMER SR, TM 


neban'ur futura ftolusillis verbis. ANommeomnes ad- — ad Heb. x, 

Mundi quiz a nullofciri , nedum | miniferasorü Spiritus fnnt , t» mivi- 

«βκὶ poreránt , Chritus habere Jine Le aiia, nia c PR 
icirur pérfectani fcientiàm & po-. 4m capiunt falutis, Qui omnes » Ian 

tentiam ἐν ἀήρ feris Ne eocuds funt in manu Chrifti ficuti oculi 

omnium quz in libro cclabantur. feruorumin manibus dominorum 

cogniuonem & effettionem .Pof- (uorum. 

fet etiam dici,feptrém Agni cornua 

fignificare vniuerfalitatem δὲ cf- 

ficacitatem Chrifti porétz pertin- | 

genus ad omnia quz in coelo & N Oo ΝΑ 

tn cerra furit, fcuripfe dixit, Data Dif ; 

eft mibi omnis pote[las τη celo e im 4er-. 1 putatio. 

E Vel eder cornnuafigaificant -: 

feptem , Chrilli potentiz Qpera - , i * 

magna, Primutm c up PE MOR- "im Supet ar ctm 

ria Diaboli: Secundum , viloria «ον BEBE. 

Mündi: 1erünme anon MU te coner She 

Quartü, deftruétto pc Quin- — *Defeptem e-fzni cornibus ". 

tum , Inferni fpoliati : Sextum, οἵ fep deis 

inomnibus gentibus, & perveoi- ᾿ f 

deum Mundum beri Lies A SED IA 
licatio,verum eriam perfuafiofue Qo T E.A hzcelt fenten-33 g, 

legis & do&trinz hominum iudicijs ἢ (9 "ua. Contra fupra- SA 

átque cupiditatibus omnino cop- AVIA Ὁ diétas Interpretatio- 

trarz τ Septimum. i J^ ^ ὅς nesque feptem Agüi 


tes, & omniuin m;&c.) 
& Danicl de eo dixit ; Peteffas eins 
«terna qui non auferetur . 


(y regnum eius quod. non «orrmmpetur. 
Et in Pfalmis dicitur » adorabunt 
po omnes reges terra. , omnes. gentes 
vruient ei. Quoniam autem. per 
oculum dotgiamr intellectus, "par 
fumus per feptem inelli- 
gere vniuerfiratem Angelicarum 
mentinm , quz propter cogni- 
tionis eminentiam nominantur 9» 


E.cornua , & feptem 
niit oculos referunt ad 
perfectam fcientiam & poteutizm 
Hoe in ipfo Chrifto cft , faccre vi- 
entur ea verba;quz proximé adie 
cir Ioannes: declarando quid illa 
cornua &.oculi fignificarenc di- 
cens , Qui funt fiprem Spiritus Dei 
mijft in omnem terram: ac enim ver- 
ba accommodari queunt ad 
orentiam & Ícientiam quz cft in 
ipfo Chrifto, Significant enim ali- 
quid extra ipfum Chriftum & ab 
eius poreltate pendens , eiQue mi- 
niftrans & feruiens,ab coque mif- 
fum ad peragendum aliquid in ter 
ra. Arbitror itaque , per feptem 
cornua & feptem oculos , feptem 
Spiritibes Angelicos fignificari 
qui funt diuinz Prouidentiz circa 
Mundi , przcipue autem Ecclefie 
fuz gubernationem » adminiftri, 
de quibus feptem Spiritibus nos 
Ω 4 copiose 


- 


Pfal.122.- 


1254 
*copiosé différuinrus fuper illis ver- 
"bis primi Capitis huius libri , Età 
feptem Spirinbus 

ni eius fnnt. τὶ feptem- Spiritus r&- 
"&& vocantur Agni«ornua , quia 


reorum minifterium Deus pró-. σ᾽ 


"Rigat& deflruit omnes aduerfa- 
rias poteftates;tam vifibiles,quàm 
ánuifibiles , per eos mira facit ope- 
ra & miracula , tum in defenfio- 
nem & [pese Iuftorum ; 
umin d preffonem-atque puni- 
tionem impiorum. Propter hanc 
igirur corugf forcitudinenr& po- 
tentiam in exegnendis Chrifti 1uf- 


fis explendifque minilterijs fuisre. - 


&é vocantur cornua , vnde iftam 
«orum fortitudinem & pot$nuam 
Dauid prad:cans , j 
numjinquit,emnes Ah geli eius, poren- 
165 virtute , qui facitis verbum tius, 
sandterdam vem κάμω ἐγ i 
Appellantur^ jam iif Spiritus, 
Chritti oculi, quód fint eius admi- 
niftri vigilantiffimi & perfpicacií- 
4 LT] 


* fimi ad cogn ni 8E vol 


'«quenda & cxplendaz, up 
enim folet zliquis'oculus Princi- 
'pisappellari ; vel quod eum Prin- 
-eeps habec caridimum & vaicé di 
7]eótum, vel onod etus.maxime con 
filio, & prüdencia,& induftria. 
. Princepsvritur imfegem |. 
"do Principacu,négo: - 
" Umjfg;tra&andisie "i «c 
"qRuxtracpoftrane- 
Coto fhancinter 


In Aytcal jpfs ^ Cap. V. 


j incohfteciu tbro-. - 


M " 
Benedlate Domi. .. 


“7 Tt 31 
Q9? 


DM 


snb 
Difpüta 

edsd suilid D , sdgr»o iyf 
" 5 "Super illis verbis: 318 


It 


ὶ [4] 2 
δὲ EB dt. 1 
1O.-. τ Ἢ A 


1051. 


Et vcnit , & accepit de dextera 
εὐ Jfedentis.im.tbrono librum: Et 

- chm aperuiffet ibrum,quatior 
τ΄ Uthimalia € "viginri quatuor 
Seniores cecideruut | coram. 


(2 JFC'omnia qu£ nar-34 
i tur hic; per imagi 
μ ath vifionern age 
MA baütur: Toáneésenimm. 
eei Spi Rd - 
CO T97 ^"! pruqi Spirinisifla 
dere fibi & audire villebaca Ati 
lo widelicet "reprafentattices. 
iufmodirerutri imagines ἐπ amie. 


ht 


f^ amociusfui ente ac formante. Hue 


ius nisqua B.Ioanniaceidits. 
faris vid étui egt erede et 
&ra efiDanieh;& ab co nárrata eft 
^his yis 1M poctebnmin Vifione n9- 
lis, Θ᾽ ecce curi mébibis éa quaji Fic 
lius bomimse viniebat,Ó vf); ad Ante. 
quuri ditrumperueme , (in con, 


eis obluler&a ; 14i; Et dedit en pore “1 jg Ld 


€» bontrem (regnans, (y onmes populi, 
sribus, ΟΝ lingua ipfe feruieni porefiam 
eis parefdas aterna s oua nonuwfererur; 
(y regnum eius getod non corrumpetur., 
Rer idautem hic dicitur 3 y. 
D — elibrum iu 
nrcceuni, fignificatur , Chriftum: 
"a bee ei Deo Patroaccepifz- 
íe fciencram omnmm quefümra . 
E Eo tem ob. réipíemet tefta rus: 


regendi 
t defen- 


5 
5 


hut D 


£e 
ἐμεῖο. 


axt* 54 


aM nimad- 


[ ste fro 1 fen 


mentis dm 
νου, * 


|, femet Ioancs prafa 


(00 wm onoDÉetende des 07 


defeadendi;atqi areicgendonedie 
fiam atq; omnes fuos Electos:quin 
€tiam poteftatem accepit commu- 
nicandi quibus ipie veller fcientia 
futurorum ; pracipué eorum qua 
Circa Ecclefiam ventura erát* Hàc 
porro fcientiam accepit Chriftus 
2.Patre non tunc primum οὔ hanc 
Vifionem habuit Ioannes , fed eo 
. ipío temporis puncto quo ipfe in 
vtero matris conceptus efl; loanni 
waneahee, criltam Vifione cunc 
mon (trata fünt,yt intelligerer,quá 
fublimis & fupernaturalis effec ea 
fcientia , quam a Deo Paure Chri- 
flus Mempite inpar Angelum ipfi 
quoq; impertiuiffet: Hoc enim 1p- 
met Ioan: rfatus efLin Exor 
dio huius libri. dicens , Apotalypfis. 
1e fu Chrifii , quam deditillt Dens pa- 
lam facere feruit [uis s C figmfcatty 
myttens yer Angelum. fuum | feruo [no 
utopia iv ἃ 
6. Super illis verbis,Et em aperniffet 
librum, Ambrofius minime leuem, 
excitat ionem: Quomodo,in-. 
quit , ante.referationem figillorü,. 
quibus liber erat claufus ,' & qua, 
poftcá ede. facta dicitur infr (ας, 
pite fexto;pouir liberaperiri? Re- 
Íponder ipfe , fpiritalizer hzc effe. 
intelüigenda . Prophetz namque 
myltteria venu Chrifii aliquan- 
do teéte per quafdam figuras infi- 
SUARMBL vA autem apertis 
yerbis predixérunt, quin eriam ve 
$51 i Patriarchae ii fuis actibus 
[3 prafigurarunt . Chriflus. 
iraque, cümi pradicta deíe mytte-. 
rià compleuit , στὰ veteris Seri-, 


tum Doctoribus Ec p perin- 
Pirationem Spiritus fanéti tribuit 
c libri figilla refignauir.Sic Am- 
rofius. Eandemq; folutionem tra. 
dit Rupertus p»«lo 1nfrá fuper il- 
lis ver MM GAPUM Dignas es 
Domine accipere librum (y aperire Crc- 
Sed enini ifta eius refponfio, fi ali 
quo modo valida cfl, valét certé di 


piurzaperuk : Cüm autem fuo-. 
rum Jieriorum & vicrum το. 

: fenfum Intele- . 
iration 


255 
taxat quantüm ad figaificationem 
rei 
meis: a νοι; i rd 
enim loannes videre potuit librü 
feyteni tlautüm figilís 


v ,nonautem quantum ad 


liis , priüs ape- 


riri intactis figillis, & poflerius ifta 
figilla referar1. 


Vcl igitur hoc fadum eft poftea 37 


cüm ipta figilla referata funt, & hic 
prius commemoratur per Antici- 
pationem; figuram fané non infré- 
uentem in Sacris litteris ; Velita 
iber erar compa&tus,vt etiam fine 
féfcratione figillorum aperiri po(- 
fec ὦ Vel illud apersir , dictum eft 
pro ( poteftatem accepit aperien- 
di; ) VeIprimó totum librum vna 
cum figil/isaperuit , & iterum co 
claufo poftea eum aperuit fingu- 
latii omnia figilla referando. Ne- 
quc illud: Le&or nefciat, variare 
hocloco'Gracos atquc Latinos 
dices , Grzcienim omaes habent 
hic, ciem accepiffet hbrum ,non auté, 
ciim aperuiffet lóriüm; & fic legit Are- 
tha: quanquam textus Andrez,fe- 
cundum Larinàm eius interpreta- 
tioneia ἃ noflro fa&am Pelrano;ha 
beat,ciomaperiffet; Latini. Codices 
qus fecuu funt Ambrofius & Be- 


Germana 
quaftionis 
n tio. 


Huius librs 
varittas le 


δὲ pafteriores fermé omnes li. - 


bri huius Explanatores habent; c. 
aperuiffst .. Primafius tamen multo ὑ 


iftisantiquior,Scriptorq; Latinus, 
Bo iolegits etes aicorifot bue rol 


ἀπάτα: D; 'es Accipera li-- 
burden e ον ba iem 


lectionem nullus cft fupradi&te qug 
fiionilocus. Secundüm amve 
τὸ le&ionem , quam nunc Launi 
::odices. quos eoam nos fe- 
quimur , conítanter ha- 
bent » ita quzítioni 
reífpondeudum 
i E pàu- 
t lo fuprà 


re- 
fponíum à na- 


03 ῖ . bis eft. TO 


2*:4121101 b quit rH 


C YNDE- 


VEKS.$. 


Ambra 


256 20 Hs Apicabpfis Cap, V. 


VN DECIMA 
''* Difputatio. 


Super illis verbis : 


Quatuor. Jfnimalia € viginti 
quatuor 3cniores ceciderunt co 
ram ,4 qno, bibentes finguli ci- 

, tharas C$. phialas aureas. ple- 
"as od?ramentorum, que funt 
erationcs Santlorum. 


38 ICTORINVS, Pri- 
mafius,Andreas, &. 


Ambrofius iita qua- 


tuor animalia,& vi- 

ginti qnatuor Senío- 

, res fignificare. aiunt 
San&os qui in rerris. funt Docto- 
rCs$, & rc&ores Ecclefiz, populu- 
rumque fidclium Paitores. Audiat 
Leó&or Ambrofii verba: Quod qua 
tuor,inquit, Animalia, & 5eniores 
ceciderunt coram Agno;ad Docto- 
res Ecclefiz pertinet: Quoties. e- 
* nim natiuitatem,paffionem,& rc- 
furrectionem Domini ad memo- 
riam reducunc, & quibuícumque 
modis hzca fanctis Patribus prz- 
figurata, & à Propheus pradicta 
funt,recolunt; & quoties hzc qua 
in Euangelio obfcure pofitafunt 
inueftigare non. definnnt , rotics 
eis liber fignausaperitur, Cadunt 
autem coram Agno, cum per mc- 
ditationem diuinarum Scriprura- 
rum cófiderantes 1mmeníam Dei 
maicflatem hunnliant fe in confpe 
&u Creatoris fui, & quanco fe per 
humílitarem matis deijciunt tan- 
to ampliusán amore Der exardef- 
cunt,quiz humiliatío quzfitin con 
Dei;nutrix efl amoris Dei. 

Hac Ambrofius Sed ifia Inrerpre 
1atio dupliciter confutari pofiet: 


tum quod fatis oftendimus fupra; 
iftos Seniorcs,& Arimalia non τος 
prafentare Sanctos qui funtin cer 
ra,(ed Beatos qui turc. érantin ce 
lis; Angelos dico, & beatas San&to- 
rum animas: tum etiam quod ifti» 
met Auctores paulo fupra iftos vi 
gind quatuor S$enrorés & quatuor 
Animalia dixerunt fignificare vere 
res Propheias & Apofiolos Chri- 
fti; & Euangeliltas;yquiomnes(prz 
ter vnpm joannem ) in tempore 
huius Vifionisnon-eranr in terris; 
fed in coclis beati manebant. 
Ceterum videamus quid figni- 3 9 
ficent citharz & phialz aurea ple- 
nz odoramentoruim. Audreas hoc 
modo interpreratur. Cirharz,in- . 
quit,concinnzm luaueque fonanz 
iem Déilaudem rerumque diuina 
rum celebrationem demonftrant: 
thy miamata vero in phialis aireis 
bencolentia , fignificant facrificiü 
uod fideles per vitz callimoniam 
integricatem Deo offerunt , huc 
enim fpectar illud Apoftoli, Cri? 
bonus odor f4mui: Phiale auiem 7: 
pias caftafque cogitationes defz 
gnant,hinc namque bonorum ope 
rum fragrantia, & pura caftaque 
precatio dimanare confueuit. 
Rupertus hac ipfa fic iuterpre- 
tatur: Cttharz,inquit, inftrumcn- 
ta laudum,pectora funr,fidelia,ca- 
flaque corpora,cum plectrolinguz 
Det laudes perfonantia. Citharis 
namquein quibus ligno chorda 
vendungir,corpora noftra propter 
Chriftum morrificata recte com- 
arantur,fecundum illud Apolio- 
i, Mernficate membra velfra qua funt, 


f'uper terram. Habent euam phia- 


las, vafcula fcilicet ore lato. paten 
tia: hzc autem. fignificant corda 
fideluim;non angutla, («d per cha - 
ritatem dilatata: Et ille. quidem 
phialz erant plenz odoramento- 
rum;quia ampla cordis charitas ef 
ficit vt fuauiffimorum odoramen- 
torum nominc honorentur oratio- 
nes Sanctorum, ficut Dauid etiam 


dixit ,' Dirigatur oratio mea ficut in- 
66 


-— 


* 


Et fancto. 
e 
losgui [s.m& 
$u εαἰμγι- 
xamdire f 
ce viuo dá. 
qni [uni in 
peris, 


EK qui 
erant olim 
in L ms, 
eraffe pro 


viui: 


Hs o 
Aoang.- 4 


Difutatio X1. 


cenfum. in. confpeHIu tuo . Sic Ruper- 
tus: cui. fimillima fuper hoc jaw 
fcribit Ambrofius.Sciac autem Le- 
Gor, hoc de ph'alis aureis plenis 
edoramentorum, fpe&are ad plua 
las dos iu templo Iudaico an 
te altare incenfi; plenz fuauiffimis 
& pretiofiffimis cdoramentis:qua- 
rum phialarum multitudo & ma- 
terie pra'ftantia cogno(citur ex pri 
mo Capite libri Eldrz, vbipliale 
quz in templo fuerant, numeran- 
ur trigintaaurez, & milleargen- 


ta. “ 

Ex illis porró verbis, Plenas edo- 
ramentorum qua funt orationes Sancio 
rum, manifefium fit;beatas Sancto 
rum arimas in caJis exaudire ora- 
tiones viuorum qui funcin terris, 
cafque Deoofferre. Beatos quoque 
Angelos idem facere, fatisdiluce- 
Ícir ex hts quz narrantur tnfra Ca 
pite octauo his verbis, Et 4/ius 45: 
gelus venit n fletit anie altare babens 


"aburibulum aureum € data. [unt illi 


incenfa multas. vut daret de orationibus 
Sanfloy um omnium fuper altare aurei 
quodaft anté tbronum Dei, (rafcendit 
fumus incenforum de oratiozibus Sandto 
rum de manu Angelicoram Deo. NcC 
foli m qui in coelis beati fünt orant 
pro viuis verum etiam Sanctos vi- 
ros,quiante Chriftiaduentum dc- 

inti vita,mancbancin limbo, le 
gimusin facris litteris; oraffc. pro 
viuis;cuius rciex vltimo Capite po 


fterioris libri Machabzorum duo fi 


nobis τα ἀρ ρῶν exempla Tudas 
enim Machabzus vidit Sanctum 
virum Omníam;qui iam € viuis ex 
cefferat,& fucrat Summus Sacer- 
dos, manus protendentem orare 
pu populo Iudzorum; & o- 
endentem ipfi Ieremiam prophe 
tam dixiffc εἰ; Hic eft fratrum | 
amator , & bopuli Ifrael: bic 
eff qui multum orat bro 
| populo, etpro vni 
nerfa fan-. 4 
€iritate, Ieremias Κγ8 Ὁ 
pheta Dei, 


237 
————————— 


DVODECIMA 
Difputatio. 


Super illis verbis: 


Et cantabant canticum nouum di- 
centes, Dignuses Domine ac- 
cipere librum, c aperire [igna 
cula eius,quoniam occifus es,co* 

- redemifii nos Deo in. fanguine 
tuo, €£c. 


ticum iftud nouum 
dedarans Viétorinus 
Re&é;inquitjnouum 

icitur , quia nouum 
... fuit, Filium Dei homi 
ncm fieri, & crucis mortem fübire; 
nouum fuit, fua virtuted mortuis 
refürgere;snouum,eum corpore ia 
caclum afcendere;nouum,remiffio 
nem peccatorum per ipfius fidem 
hoininibus dari; nouum ; San&o 
Spiritu celitus miffo vifibiliter fi- 
gnari homines;ncuum denique,ac 
cipere Sacerdotium Sacra obíerua 
gonin & regnum expectareimmé 
ἃ rcpromifiionis, Et fané Canticit 
merito vocatur nouum;nam & ip- 


folum per gratia ; fcd etiam. per 
feum omnino cxuti veterem 

ominem: Tota eriam Cantici ma 
terià erar nona; noua fcilicet be- 
ncficia,noua miracula,noua Sacra 
menta,noua lex,nouum Teftamcen 
tum;,& noua per Chrilhum promif 
fa hominibus data,Denique ποιῶ 
dicitur quà diftinguatur à vcteri- 
bus canticis in Scriptura veteri có- 


fcripus,qua gone beneficiaferé | 


temporalia & terrena in. 
illum veterem Me ei 


m 
bra- 
bantur. ΜΝ ΕΝ 


᾿ τῷ fucrit iftud canticü, 4 
Qyalcaucé fuerit ΒΝ Ὁ 


Cantores noui erant,renouatinó . 


VERS.9: 
& 10. 


VRappellétur Can- 41 Vidorinur. 


Cur nouis 
canticiló ap 


pellemr, 


Issn.z. 


Rom.$. 


Ruperti 
quajis. 


declaratur mox cum fübditur , Di- 


gnus ei Domive accipere ἡ τσ; εν ἔτι 
quo cantico triplex & perilluftre 


tcitimonium de: Chrifli dignitatd 


ponitur : Vnum efl;quod San&ti τᾶ 
ex Veteri quàámex Nouo Teftamé 
toin coelo manentes, & bgurad 
er viginti quatuor Seniores, per- 
κῶν, de Chrifto: Alterum eft, 
quod reddit omnis exercitus Au« 
gelorum : Tertium , quod 2xhibec 
omnistreatura etfam ratione ca- 
rens: ad omria ifta beneficium 
Chriluxmaptaiy Hodrineneic- 
nim & Angeli ritum , qua 
Deus e a rh Hb loho 
eft , per eius mortem homines re- 
. dempti funt, & Angeli cum homi- 
nibüs pacificati jcorimque rd: 
ex hogiuibus Chrifti (anguine 
mete v e nu merusó- 
τῇ, ob cafum Angelórum qui pec- 
carunt; diminanis fe DER ed 
eorum qui cecidcrunt;hominibus, 
fuppletus eft. Iam veró creacürz 
irrationales;non folum per ipfum; 
qua eft Verbum Dei,faéte funt,fed 
euar per niericam-paffionis éius y 
futuram rerouacionem gloriz fi- 
. liorum Dei cxpe&ant,vc etiam ip- 
fe meliorem in ftatum reformer- 
türatquerenouentur, glorificatio- 
nis Sanctorum quodam modo par- 
ticipes,qua derein octauo Capite 
Epiftolz ad Romanos preelart di- 
fputacApoftolus. (n 
43 Superillis verbis , Dignus ὦ Do- 
mine aceipere librum, Rupertus quee 
ftionem ponit huiufmodi : Cüm 
ede ram fuerit quod Agnus 
»eruitfet 
bru 


Le librum, quo modo nunc 
ignus cft accipere li 
det: Chri! 


ipfo prafigurara in Veteri Tefta- 
mento,& fite 


brum ,id autem eft, 

gnum & porettem;dare fenfum & 
intelleé&tum Scri turarum creden- 
tibus in &doigitur 5cri 


Tou 


In Apocahpfis- Cap. V. 


Ípó buit Chrittusab initio duz-conce- 


pe» adimplenit,& fic aper irli- 
rum:refurgendo autem Spiricum? 
Sanctum dedit hominibus;per qué: 
illi E peces myfleria in Chri: 
fto füifle completa ín ipwiwri 
hac ratione dcinde foluiffe dicitur 
bí wee αμην d aL ie olim 
»fcura , fecifle aperta & marife- 
ftà. Ita Rupertus. Animaduertit; 
opinor.Leótor, hanc Ruperti quz- 
ftioné atq; folutionem: prorfuscon 
— d ea quam füpráà ex: &m- 
tofio retulim? atq; cófuramimus: 
Ex illis porró verbis, Dignures:ád 
atcipere libri, Θ᾽ foluere fggnaculmeius, 0* 
quoniam occifur es, perípicue intelli-- 
gitur, Chrittum per mortem fuam 
meruiffc habere poteflatem mani- 
fetlandiquibufcumq; vellet myfte. 
ria rerum futufarum;& fpécialiter 
ad Ecclefiz gubecpadonem perti- 
nentia. Nam etfi omnia bánaquz 
Ghrtftus vthomo habuit, & conue 
nientia & debita erantob dignita- 
t€ diuinz perfonz in qua eius Hu- 
maniras crat cum Diuinitate con^ 
iuncta;nihilominus tamen in: Scri- 
puris legimus;quadà boni Chri- 
ftum fpecialiter meruiffe per. mor- 
tem fuain,vrglori£cadone fui cor- 
poris,& exaltationem nominis, & 
fundationenr atq; propagationem 
Ecclefiz per vniuerfum Mundum, 
& dignitatem atque poteflatém iu. 
diciariam in'amncs: & inter hac 
nuterarí deber poteftas aperieu- 
di kbrunhünc , &'foluendt fi 
cula éius;id eft;reuelaudi rerum fu 
turarum myfteria , quz in colibro 
recondita .& occulta omnibus con 
tinebanumr c Ec hanc quidem pote- 
ftacem:reuclandi ifta myfteria;ha- 


puonis fcd habuit ob meritum fa- 
turae paffionis ἑὰς. quod cff cax fuic 
δὲ in. prateritum & in prafens , ὃς 
in futurü ; Certé poft refürrectio- 
nem eius praci manpifeftatum 
& notificatum hominibus eft , τὰ-- 


lem ipfüm accepiffe ἃ Deo Pate 
& habere Aid ei E 


DECI- 


' 
| 
' 
| 


«Ὁ bantur infign 


4f 


ε΄ f 


DECIMA TERTIA 
: Difputatio. 


Super illis verbis: 


Et vidi, 9 audiui vocem J4ngelo- 
rum multorum i circuitu T bro 
ni , δ᾽ 4nimalium , C$. Senio- 
Yum : C9 evat numerus eorum 
millia millium dicentium, c? c. 

eK E114 "a P ! 4 
Via ifti Angeli dicun 
tur fuiffe 1n circuitu 
Throni,qui fignifica 
à bat Ecclefiam , & in 
earcuitu. Seniorum , 

er quos fignifica- 
lores Sancti vtriufq; 
-Teftlamenti;ex eo coniecturam fa- 
cit Ambro' us, iftos Angelos fuiffe 

Angelos cuftodes , & tutclares;at- 

que rectores tam fingulorum ho- 

minüm,quam Ecclefiarum, & po- 
.pulorum;^tqué regnorum Quod 
fi Angelorum iftorum multitudo 
eft penc innumerabilis , defignara 
*per illos duos maximos r ümeros 
millia mi lium , cüm ifti tamen om- 
-nesex vna finc; eaque infima hie- 
rarchia ; quantam cxiftimare con- 
uenit €ffe íuperiorum: Angelorum 
multitudinem , cüm ex Bcati Dio- 
ny fij fententia,quanro füperioreft 
MgeormpEno & hierarchia,tan 
τὸ fitetiam numerofior. Hoc ex- 
planans Beatus Thomas, Quem- 
"admodum , inquit, fubftantiz in- * 
corruptibiles corporez,qui funt ce 
lijf&éhabentfec. ndüm magnuicudi- 
'nem,vtquo fuperiores funt,eo fint 
"etiam matores fecundüm molem ; 
ita fe habent fubftantiz incorru- 
ibiles incorporez,qui funt Ange 
Pr íccind Men edicemm »Ytquó 
*fuperiores & przftanuores func, 
eo fiot edam plures fecuudüm 
multitudinem. EE i 
Qt 


τς 


ἣν “ἂν Difbwtatio x 11 1I. 


τ Haymo fcribit hoc loco; 


τὸ 


mero fore Beatos ex homini.- 
bus,quot numero Sancti-Angeli re 
manferunr in coelis. poft m 
malorum Angelorum:Sed Haymo 
fumpfithocá Beato Gregorio; cu- 
ius in eandem fententiam in Ho- 
milia X X X IV. in Euan 
funt verba:Superna illa cmiras 
Angelis ἃς hominibus conftat ,a 
quam tàtum credimus humanum 
genus afcendere,quantos illic con- 
tigir ele&os rx cam remanfiffel, 
ficut fcriptum elt , Sratuit fermmer 
Gentium jecundüm nurum Angele- 
xum Dti. Ergo canta effe in ccelum 
afcenícüura creditur multitudo ho- 
minum, quanta multitudo reman- 
fit Angelorum. Ira Beatus Grego- 
rius. .Secundüm hanc fententiam 
poffet fortaffe quifpiam argumen- 
tari; mulcitüdinem omninm homi 
num tam bonorum qtàm: malo- 
rum, maiorem effe multitudine 
omnium Angelorum tam bopo- 
rum; quam malorum: Beati enim 
homines funt pares numero beatis 
Angelis fecundàm Gregorium ; 
Sed homines damnati multo. plu- 
res func quàm homines beati, Ms 
ti enim vocati pauti ver) electi. Contrà 


.veró , mali Angeli pauciores funr 


bonis & B.Angelis,quod multi pro 
bare volunt ex eo quod Ioannes in 
Apocaly pfi Capite 1x fcripfit; 
cornem,id eft, Luciferum détrax 

fc de coelo"in terram tertiami par- 
tem ftellarum,id eft, Angelorum : 
Pcr hancitaque argumentàcionem 
conficcretur, numcrum omnium 
hominum multó effe maiorem nu- 
mero ómnium Angeloruni. 


Sed vera creditur, & eft proba- 47 


taa Theologis Bcati Dionyfij. fen 
tenuia;qui in 14. Capire libride Ce 
Iefti Hierarchia fcriptum reliquit , 
Cocleftium Spirituum  multitüdi- 
nem longé maiorem cffe non homi 
fium modo, verüm eriam omsium 


rerum fenfibilium ,& corporalium : 


mulritudine;atque omnem nu 
rum 1 gereret ἐπ 


tOrnü-46 Hayme. 


4n bomi- 
nes beati pa 


Deur.51. 
fecundum 
edition? 7» 
Interpreti. 


Tata. 8 


Aoi g 


60 

Hac funtDiony fij verba : Sancta 

Scriptura de Angelis loquens,mil- 

Tia millium effe dicit, & decies mil 

lies dena millia, fupremos huma- 

mos numeros in feipfos multipli- 

£ans,& per hoc coeleftium fubitan 

tiarum ordines innumerabiles cí- 

fe nobis apertis tationibus pan- 

dens:Sunt enim profecto plurimz 

coleftum fpirituum miliriz quz 
mortalium noftrorü numerorum 

infirmum brcemq; modum Jon- 

δὲ wanícendant, ὃς ἃ fola fua cmi- 

ws nentiffima & coclefti intelligentia 
ws Ó—À funt. Ita Dio- 

ny λα ας petra in primo.Ca- 

picelibri 32.de Ciuitate Dei fignifi 
cat,in celeíti ciuitate, ruinam malo 
rum Angelorum inítauratum iri 
numeroftori Electorum hominam 
fupplemento;per hoc indicans, plu 
1esfore beatos homines,quam fue 
runt mali Angeli qui:dg coelodeic- 
€i funt;Sic habent Auguftini. ver- 
ba:Deus de mortali progcnie meri 
to,iufteq; damnata,tantum popn- 
Jum per gratiam fuam condidit,vt 
inde fupplear & inftauret partem 
T esa 4. eft Angelorum; & fic illa 
dilecta & fuperna ciuitas non frau 
detur fuorum numero ciuili , quin 
guam fortaffe & yberiorelacetur , 


S. Auguft. 
Plures fore 
bomines 
beatos quá 
3 "ε mali 
singeli, ὦ 


DECIMAQVARTA 
ih Difputátio. 


Super illis verbis ; 


VERS4» — Dignus ef] [Menos qui occifus eft 
5o o ts c AnGipere virtutem, C? diujvita- 
sesscss 0 demyÓ fapienbam, cr fürtitu- 
"Pues | 2M NSC" δόπονεῆι, ES yloriam, 
abes — CPhewdfowm 00 
picano bu jo Um Hr 

$us loci de St fané jtm luculenta. & 
“ποιὸ occiff AE amoena horum verborum 
Agni lan. ^ tractatio & explicatio quà 
dá jeonjjs . habet inhboc Joco Rupertus;: : 


X I2 Apocalypfts Cap. V. 


prem numero, inquit, infienía te- 
füficantes Angeli occifo affgnanr 
Agno; viruitem, diuinitatem, fa- 
piéntiam forcditudinem, honorem, 
gloriam,benedi&tionem : & in hoc 
numero comprehendi intelligi- 
mus alia quecumque in facris ἘΣ 
teriseiufdem Agn! przconia com- 
memorantur. Hzc porro quz de 
Chrifto przruptiata fuerant, lege 
bant Iudzi, ῥεῖ indignum putabat 
iftis przconijs Ieftum quem ipfi oc- 
£iderant, & quem per cótemptum 
& opprobrium vocabant filium fa- 
bri:Sed con tra;Celcftes Angeli ce- 
ftificantur, Hic Agaus,qui putaba- 
tur filiis Jofeph;qui vermis '& non « 
homo vidcbatur , qui ctueifixus & 
occilusclt , hic iple Agnus dignus 
elt yc sfta omnia laudum przconja 
one τάς & despfopradicenuur 
& celebren:ur ab omnibus, 

Dignes eff itaquc av φε etci- 49 
fs eft accipere virtntsm,id eil, poten- 
uam per quam erjciancur Dzmo- 
nes cx templis Gentium, & ex1e- 
τεῦ τά fimulacrorum vbi coleban- 
tur ; & dabant refponía fallaci 
fuzmentiendo fe Deos cffe: vtime 

jearur illud Píalmi 46. 4m sir;ute 

achij tui difperfiflü inimicos tuos. Di- 
qnas eft Agnus qui ocifus. eft accipere 
aninitat:m: V t expulhis de cordibus 
Genuum falfis dijs, 1pfc folusado- 
re:rquiyerus Deus cft, vcfacil- 
lud q uod εἰ πὶ Ptalmo 45. Regnabit 
Den; fnper σεις, & vaiucertus ter- 
rarum orbis decantet., Omaer Dj 
Gentium Dimonta — Diguits «fl Agnaa 
qui occifus eld mecpere (apieutiam: Vt 
neminem culorum & fernorum 
cius fcducere quiipiam poffit per 
Phlofoj hia & inanem fallaciam , 
Áecuncim traditionem honununm, 


jJdecundüm elementa mundi, & nó 


fecundüm ipfum. Dignus eff agnus 
qui occifus cii accipere forutudmem fi- - 
mulcum fapientia: Vtqusfiulta 
funt mundi «ligeus coi fundar Sa- 
picntes, & infirma mundi eligens 
«confundar foruaz: & fiacallud απο 
fcriptü eft apud fob, Perdamfapien- 
tiam 


- -— 


7o—- 


Philipa. 


' Gin,12. 


|: Pfal.115. 


^0 Phy 
v wet 


As 
L 


* 


.7 Difutatio X 1. οι 

* fa " . "i P l * " : eius inti x H. 
emer ide quod cecinit. Ru ades a 
Ταῦτά in Píal.44, / Accingere gladio : 


ΓΗ͂ 


261: 


TtO. * 


fuper faemur tuum potentiffime :Sagytte: comm 


fu& neta ( populi fub tecadent) incor-. 


r(is. Atque ita fiet; 
vt nec fapientia Philofophorum 
oculis Agni,nec fortitudo Regum, 


arque Imperarorü cornubus Agni: 


qui occifus eftofficere aut refitte- 
re queat , quó minis ipfe Agrus 


qui occifus cft , habeatur Deus fa. 


piens & fortis , & audiant, & crc- 
daüt in eum omnes populi Dignus 
eff Agnus qui occifus eff accipece bono- 
ven: Vtcorpora , & corda homi- 
numquz malignorum Spirítuum, 
viriorumQue omnium. prius ;fue-' 
rant receptacula, fiant agni;per ip- 
fiusgratiam;munda habitacula, & 
rcligioía & veneranda templa , vt 
in his digné colatur & honorifice- 
wr ipfe. Dignus eff Mgnus quioccifus 
eii accipere gloriam τ V t Gentes qua. 
bene viuendo honorant ipfum , 
etiam bene loquendo glorificent 
eum ;.nempe , ipfum. pradican 
Sanctum. $in&torum. , meliorem 
Angelis ,cclfiorem ccelis , feden- 
tem ad dexteram Maieftaxis Det, 
& ἴτα ἴῃ nominceiusomne genu 
fic&arur, cacle(iium , terreftriuma 


bri fecundi Moralium , ita fcribit: 
sr rep ad Angelos San- 
0s , ἐσ ipío quo eorum cordibus 
occulta f indrfibilia E ets , vt 
quicquid agere debeant , in ipfa 
quearis veritatis legant 1 
vt quzdam vclut pracepra vocis , 
fint ipfa gaudia contemplationis; 
quafi entm audientibus dicitur 
quod videntibus infpiratur . Loi 
uuntur etram Angeli ad Deum , 
'cut in Apocalypfi Ioannis dicür, 
Dignus ei? Agnus qui oecifus j 
re virturerm, Cr diuini 
ram, ὦν. Vox namq 
rum eft in laude Conditoris. 
admiratio intima contemp. 
nis: Dixiffeaurem eft , virtutis 
uinz miracula obftupuiffe; excita- 
tus namque cum reuerentia nios 
tus cordis,magnus eft ad aures ἐπ. 


do. circumfcripti Spiritus clamor νὰν 


cis; Quz vox fe quafi per diítinz 
ἐξα verba explicat , dum fefe per 
ianumeros motus admirationis 
format . Deus ergo Angelis loqui.- 
ostur , cuum &i$ voluntas cius in- : - 


& Inferoorum , & omnis lingua tima videnda manifeftaz 
conficearur , quía Dominuslefus -.^ --tur: Angeli verólo-- 
ingloriaeft DtiPatiis. Denique; 5 quuntur; Deos, 
Dignus eff Agnus qui cccifuseft accipe- o €«ümperhoc . 
γε benediclionem: N tÍciantomnes,in. απο, 
Pech es t en illud Dei pro- E EPI 
milium ad A m. nfeminetuo 00. | refpiciunt, |. 
benedicentur emnes géntes.CQuamobré -᾿ K^ in motum admira- ὁ. 
beneédicant illi omnes Sanái;uec ὁ... Ὁ ionisfurgunt. — 
fibi,fed illitribuanr,guod (ant; & — -oHee Gre- . 
quicquid inipfis bonteft , gratias ^» gorius. 
agentes Deo Patri per ipfum : vt 1 
omnes, & finguli canent illud Da- t 
uidis, Quid retribuam Domino pro om- 
nibus quaretribuit miis?& illud eiuf , γ τὸ : 

mr, Benedicam Dominum in omn dl 
temporc, femper laus eius more meo . Im id 
JDemino lawdabitur awma meaz du-.— 5: πολ J'rbrbhbes 55} 
diant man[ucti, n latentur * Magnifi- taie? οἱ 
4aie Dormnnn tpegum y Ὁ exaliemue οὦ yi 


uicipfum locüm Apocalypffs 49 
mme Mim er o 


por. 92 


263 


ptt 
X24. | 


«τος DECIMA 
- Difputatio. 


:. Superillis verbis : 


| accipere dininitatem. -' 
An Chriftus per mortem fuam di- 
gnis fuerit, & meruerit babe- 
nos re Diuinitatem. 
$o Identur hecverba in- 
dicare; Chriftum an- 
te paffionem fuam nó 
habuiffe Diuinitaté , 
fed meruiffe fuà 
: ^ paffionem accipere & 
habere Diuinitacem; quod perfpi- 
cué falfum e(t .. Homo etenim ille 
Chriftusab iriitio generationis fue 
εις fuic , nec per paifionem me- 
ruit,vt Deus effer;immó veró cffi- 
Caci virtutis. & meriti paffionis 
Chrifti ob eam caufam fuic iufini- 
ta,quód paffio fuit eius qui homo 
fimul & Deus erát. ^ ; 


: Verüm hanc quzftionem fiue 
p dubitationem | Graca lectio pror- 
GresaLa dus cxcludit:libri enim Graci pro 
eina. illa voce Diminitat? habét, πλῶῆτον, 


id eft , diuitias : ita legit Aretha, 
uagquam in textu Andrez ; qué 
atinum fecit Peltanus,eft Diuini- 

tatem , non autém diwizias. Necfo- 

lüm Greci. Codices habent pro, 
diuinitate , ame: verüm etiam 
ita TC legunt duo antiquiffi- 

mi huius libri Explanatores Lau- 

ni,Ticonius in quarca homilia, & 

Primafius zn Commentario huius 

loci . Ribera:fufpicatur , fortaffe 

noftrum etiam Latinum Interpre- 
epis eti » fedalibra- 
rio feftinanter atque incogitanter 
hunclocum deictibeate » pro dini- 


«ἘΦ 


In 2pocalypfey wOM. P... 
; 20101 simrar quod cüm non bené cohas-. 


Q VINTA. 


i 


' habeant , diuinitatem ; & ixalegant 
» omnés 


VERS.O$ Dignus eff gnus qui occifus efi. 


tias, pererrorem effc fori di- ι 
rerec cum illo verbo «ceipere, miuta- 7 
torn fuit in, diuiuitatem , Sed nec. 
ipfein hac fua fufpiciewe acquie- 
cit; & ca fané haudquaquam pro. 
babilis eft ;quippé cüm & omnes " 
ferme Codices Latini conftanter : 


pené Latini tractacóres bu-.: 
ius loct -:Qonfiflit ergo quafiio 
quam. füprá pofüimus , & lumen: 
explicadonis defiderat. ^ . 1 
Plena & abfoluta quaftionis fn-s τ 
pra: pofitz folutio a daibps rebus: 
ndet. Primum enim pro certo* 
bendum ett, Chriftum (proprié: 
lequendo') nec meruitfe ; nec me-« 
reri pacuiffe Dimnicatem τ Chri-: 
ftus enim Diuifiiratem habuit, &: 
fuit Filius Dei ob vnionem naturae: 
humanz ipfius cum natura diuina 
in perfona Verbi: Hác veró vnio- 
nem homo ille Chriftus nec me- 
ruit, nec mereri potuit. Non enim? 
Chriftus fuit príus homo purus; &* 
ob'merita bonz vitz meruit dein- 
de accipere dininitatem , & fieri 
Dei Filius;hzcquippe fuic hzrefis 
Photini ; quam Catholica Eccle- 
fia damnauir & anathematizauit, 
& doct, illum hominem Chri^ 
ftum à principio (uz conceptionis 
veré fuiffe Filium Dci , vtpote qui 
non habueritaliam hypoftafim ni- 
fi Filij Dei ;juxra illud: , quod Ga: 
briel dixit B. Maris , Quod ex te na^ 
fcetur fanclum , vocabitur Filius Dei, 
Siergoab initio cóceprionis Chri 
fti fata in coeft vnio Humanita- 
tis cum Divinitare;inde neceffario 
confequenseít , vt omnis Chrifti 
operatio fübfecuta fuerir vnioné ν 
nec potuericipfe per vllam opera- 
tionem fuam mereri vnionem:vn. 
de concluditur etiam nec mereri 
iffe diuinitatem . wv 
* Ad hac ipía quz diximus firmá- $2 
da, fimulque illa ) 


BiondesvéMede AR. 
quz Beatus Thomas de: me S$STbme 
rito fcripfit. Quoniam ; inquit, 1.61. 
omnis nobilitas ; & t e 

c. 1 


" 
, 


reri fud di 
“1413. 


δε 


14 
(1 


| — δοκεῖν ᾧ- 


E V 
i4 
ex ^ Difstetio X Y... 


Chrifto attribuenda.: habere au-: 


teni aliquid per meritum, dicit per-- 
fectionem in homine ; confequens: 
e(t,vc Chriftus per meritum habue: 
rit illud quod et Dociaschiibme 
per menia: vnde;nec gratiam,nec- 
Ícientiam , nec beatitudinei ani-- 
mz, nec diuinitatem fibi Chriftus: 
meruit. Cüm.enim meritum non: 
fit , nifieius quod nondum habc- 

tur ,neceffum profecto fuiffet γε. 
Chriftus aliquando μὲς bonisca- 

ruiffet , quibus tamen carere, ma- 

gis diminuic Chrifti tatem; 
quàm augcacratio meriti. Gloria. 
tainen c is eius , & :exaltatio: 
nominis apud alios; minus bonum: 
eft, quam dignitas merebdi;, qua: 
pertinetad virtutem charitatis: & 

1dco Chriftus meruit gloriam fui 

corporis , & ea quz pertinent ad 

exteriorem ipfius excellentiám.Vi 

deat Lector Angelicum Doctorem. 
in Tertia Parte,in articulo 11.quz-: 
fironis 2. & in 19. quaftione eiuf. 

dem: Patris in atticalo $35 49 n 


43. Si Chriflus ἐρέται ( proprie. lo- 


quendo)nec meruit,nec mereri po 
tuit accipere diuinttatem; quomo- 
do Angeli in hoc fuo Cantico di- 
cunt,dignum fuiflc Agnum qui oc- 
Siocoldabb Md. Diete se ge 
ubio illud. Φέρης accipere. 
dignitatem dictum et, pro : Dignus 
clt, vc manifefteruromnibus,Chri 
ftum accepifle, & diutpi 


habere diutnita- 
^ rem;& ob id laudetr,& glorifice- 


τον ΩΓ abomnibus. Senfus itaque ifto 


Pbilip.2. 


" 
--: 


165 
tans hunc locum : Habuit , inquir, 


ante patfionem fuam Chriflus , ὃς 
Sápitacisin » & Diuinitatem » & 


Virturem , non igitur per né 
Íflàm metuit hzc accip re : 
circa accepcio iftorum quz dicttur 


in fioc ice uM e nee 
feflati orum bonorum: quod 
tamen iT ad mágnde Chrili 
landem pertinet. — S 
Haber pratereà dubitarioneny 


num,& me 
creab omnibus, hono- 


'erborum eft hic: Dignuseft -.. fcuntífecundün od .., 
^ nusvrob mortemíuam aboms- .-.- - habentinícipfisd Ὁ. 
i agonkapuy Soontdasur fov ΚΥΡᾺ ἀρ πον dit d 
adoretur, &lauderur,atqueglori- .. 6. referurad ὁ 
ficctur ran mam verus Déusinini ERI E 
té potens, . iens,diuinoque um 5» in quanrum 
beca oec ey βάμμα. ii Me funt illi mem- 


uod Apolftolus dixit ;, Chriftum, 
MERI di 1pfius víque 
ad mortem. cruc's. , fuiffe à Deo 
exaltatum , & datum ei nomen 
quod cít fuper omne nomen, &e. 
Nobiícum ctiam confentit Lyra- 


Dus eundem in modum interpre- . 


“.- 


bra eius. 


r 


Joan. t4. 


MAAMOY 


564 


εἀμνπὶ, Τὴ 


tovt 
nt 


233 . ;5ynt p 

DECIMASEXTA 
15: Difputatio-.......- 
0} J ! :50il a 
- Superillis vétbis: ^ 
vrnSi,;  Etommem créaturám que in calo 
— efl, & fuper terram, que fub 
"terrae? que funt in. mari, 8 
ἃ tcs, Sedenti in tbrono ζ A gn0, 
5 Benedi&lio, c bonor, 87 gloria, 
"em potitus in fecila {πομίαν 

TM". ; 


| : 12 Ma d 
ed O C. eft cércum tefti- 
KV f monium, & przco- 
—T {57 "ntum: quod Deo A7 
"gnoexhibeturab. om. 
LA) nrcreacura edam ir^ 
-isnils rationali: quod didi 
soe eftper figuram-(ats frequentem 
in Scriptüra quae vocatur rofopo- 
* poeirper quam rebus cuam ratio, 
ne carentibus oratio, & laudado, 
δὲ benedi&io attribuicur:Per illud 
quain cale fl hon imtcllieuntur Am 
; — gelideillorum enim-ceftimonio ἃς 
przconio iim pauló anté didum 
eftifed 1ntelliguntur So]; & Luna; 
&ficlla. & fortaffe etiam virtutes 
coslozüm per quas toc & ram miri 
cficétus à celis permanant ad rcs 
fublunares. Creaturz fuper ter- 
ram funt homínes,& animalia ter- 
reftria,& volatilia. Er qua funtin ma 
vi C7 quam co. Perfnarc intelligitur 
locus ipfe; eptacilum cante 
molis aquarum ; 'Per illud autcm, 
Et qua funt in mari, intclhguntur 
aqua in co reeeptaculo manentes, 
. pecillud vero, Et qua in eo, intelli 
guntur pifces'& beftiz marinz per 
peii maris idcolas.. Sic interpreza- 

τος eft hunc locum Ambroftus. 
"Sed quomodo creatura qua fub 


Ip Apucalypfis. Gap. V. 


- 
- 


terra. eft laudat Deui? Snb terfa^ 
cnim funt homines mortui;& Πα τ᾿ 
mones;quorü non eft laudare Dei * 
teftaote hoc Propheta, Ne» e£ , in- 
utt ám morte qt) mernor. fit tui, inin- 
e.antem quis confitebitur tibi? & 
alibi. Non mortui laudabunt te Domi- | 
neyneq ue emnes qui defcendunt in infer- 
num & apud Efaiam,Gweniam infir-. 
nus jon cenfitebitur tibi,neque mors lan 
dabit t£, . βιεῖροθάοο, Dauidem. & 
Xzechiam ifta dixiffe de vocali laus 
darione:& confeffione Dei qua fit 
coram alijs & vna cum alijs homi- 
nibus;etiam adhibitis inftrumen- 
tis muficis;& de hoc genere lauda: 
tionis & confcffiunis Det fzpenu-: 
mero iri. Píalmis:loquitur. Dauidi^ 
Sub terra porro funt animz iufto- 
rum hominum ad tempusin Put- 
gatorio detentz cx piationis gratia, 
quz cüm Déi cogui.ionem & amo. 
ré habéant, & fperent cit cü vide: 
resproculdubio ipsu: laudát. Sunt 
praterea fub terra; & i inferno De- 
mones & anime dànatorü homini: 


Diéuntaüt Dzmoncs laudare De : * 


nó qaid facár,falte.volun rarie;fed. 
t, qa cognofcür Dei cffe digniffi- 
mü M deeem ane 
τ» €t quiz ízpé coguntur Dei lau 
des corá iominib. confiteri, & prat 
dicare;huc fpectav illud Jacobi ΑΞ 
poftoli di&um: Tw credir :quoniaph 
πῶ! ἘΠ Deus,bene facis, y Damenet 
credunt (5p contrer B. 


IHNER. ΄. ΝῊ 
Perpulchram ml mupermus:$6 Ruperti pul 
^horumverborum explicattonem: εὖτ j 


In cribus;inquit, Canticis que me 
morahtur in hoc loco,diueriaindi- 
εὐτὺς ratiolaudandi uni.Nam 
in primo Cantico-quod cft vigi 
quatuor Seniorü, & quatuor Ani- 
malium,id eft,'Ele&orüm hominü 
dicunc illi, Agnum effe ocGlum,& 
feab illo fuifle redemptosy Cum 
enim genns hür&anum propter pec 
cara primi parentis, & propria que 
quifque adiecitjin captiui i 
— LS eset s: 
ptiuicare fuic pracipuus. 
Chrifti fru&us propri τὴν 
a 


ἐργᾷ tr. 
fio 


Declaean- 
tut tres fe7 
quentes lo 
εἰ fecriptu- 
γῇ. 

Ῥ[αὶ. 6. " 
Pfal. ετ2. 


Efa 38. 


Qua fima 
ereaturf 5 
fnb terra , 


do 
Diam, 


T ovewiet 
JAMES, ^ 

ἱ 

; 

vier 
Locus Hato 
biz. 1 


bwinslo — 


- 


- Difnutatio X V . 
ΤΥ ΠΤ en 
anc Afho, "en i en ordio "i d 
enira ipfi nor peccaffent,nulla ege. Dodo UA exa accepta f 


i hà y 
pe s us e A NIS edi Á s Icatt cinceps 
Y 'Agnr nó füntr. m- hf. d finem. LAS per 
n reconciliaci homi: i fpeci um perpetuo con-- 
ors hominibus pér Chti-. eruantur. Dantetiam. lla creatu- 


s quam ipie 
ctofa, c. 


wor Τ᾽ pe DOR honorin $ 
T genie: ort ebetur : hzcautem 

modi dedii Mun Prio quafi domus qua- ἡ 
felmpuótitin: ,;aütob earum re- dim Dei eft; quàm ranta crcatura^ * 
parationem ,atque inftaurationé; iwi i diuerftas , tanquam familia. 
p* a ercatz fünt , Deo creat ΤΣ m Sglermvidcle et 


μοι enim Agnu 


curarum. o 


Se Velum, 


hem ,omnis Lene 


y Cw 


DOT X o- TET. et;poteflatem obüneat, 
Agni o j'& mortem Ὁ TO MN ΜΑΤΟΣ ficut Da- * Das 
«ommemorant : Creatore. €, nie bier dc eo μὲν Dedit eipote- 
Arrationales & Sedentem in rrgnum, e 
no,id eft Deum Pa Ὁ ἢ MA m "ii y ΕΝ Qu ferniins i 
9ccifum, τὰ eft, De h 3. potefi Dom 
"audaut. ^ Ἐπ Do feretum gau quod noh core 
$7. sri perin Getfeions Impe a poteftatem * 
a n BÉ. dati d tura q j3 ter 
xd on rüa Narcerein ul: x 
bel. : ened ( tem" denn voluntaria confeffione,fcd 
Lea quidem coacta P. cg Hee ex Ruperto.- - 
P 
cesi d "o "n i. 
C " 3 Ur 
t » E 
, * v $ »X i! ^ ^ « qu us K I 
*. à E C A- 


τ “ T " 


Ts 


ERCYN au D. 


: CAPVT SEXTVM 


Apr 


2 
" 


1 V eum data efi ei corona , Cf e exinit vincens . 
y) vtyinceret. * Et am. aperuifiet fi " 
ZEE fecundum ,andiui i fécion ; 
᾿ Ueni , & vide. * Et exiuit alius equa; 
* ie qui ifedebat fuper illum,datum e$t ei vt fumeret pacem d. 
, & vt inuicem fe interficiant , €? datus el ei gladius magnus, * 
. aperuiffet figillum tertium,audimi terti animal,dicens: eni Θ᾽ vide, 
T-— equus niger: 67 qui fedebat pre illum babebat flateram inma 
μοῦνα. * Et audini tanquam vocem in medio quatuor animaliuwi di ΜῊ 
tue 77 dinh: mw ci détario ed tres bilibres bordei io, C 3 
os. i, €? oleum ne lefcris, * Ki chm aperuifiet figillum qu. dite. 
Secem quarti animalis dicentis: eni, vide, * Et ecce equus paliidus, 
* € qui fedebat fuper eum,nomen illi Mors , c Dnfernus fequobatur eit, 
ὡς 9 5 ε illi poteflas fuper. quatuor partes tcrra interficere gladi 
MN 9«me,dr morte , & bellis terre. *. Etcüm aperuiffet 
* -vidi fubtus altare animas. interfctlorum propter ver 
10 teffimonium qnod babebant , * cr clamabant voce m 
Ffqueque Domine ( fantius e verus)non indicas, € non vindizas fan- 
νῷ, Srgumenm noffrum de ijs,qui babitant in terraé * Et data funt illisfi ngulg 
: fiae alba: 55 diclum eft illis vt requiefcerept adbuc tempus modicum 
donec compleantar confirui corum , τῶ fratres corum, qui interficiendi 
12 funt [icut € illi, * "liri aperuiffet [i Tgillum [extum:£? ecce tere 
Ng Sra mois magnus. Sol faflus efl. niger tanquam faccus ci» 
1 icis: Luna a fall ficut fangnis: * € felle de calo cecide-. : 
terram fitu ficis emittit groffos [νὸς cin ἃ ventamagno me 
14 detur. * Et calum γερὰ Jiext liber inuolutus, Cg omnis mons €? in[u- 
15 l4 de locis [uis mota funt: * Etregesterra,C? principes, e? Mert «(4 
diuites,C» fortesyc nis feruus , 85 liber ab[conderunt fe i l^ : 
χό € in petris montium; Ἢ &v dicunt montibus € perris i 
m, € ab[condite nos d facie fedentis fuper tbromem ,t e ab ifa 
1 ?* quoniam vcnit dics magnus ire ipforum; € quis is 


IN 


REPE 


16 .2A ΡΌΩ ΟἿΑ 


IN CAPVT SEXTVM 
P 


| sulle ἡ 


J DISPVTATIONES 


TRIGINTAQVINQVE. 

2 NO Choc tis Au&oribus traditas hic erpo: 
fextoCa nemus; & iudicium noftrum Le- 
pie, & ori, vbi fiterit opus , indicabiz 
proximé mus. " 
fequenti : 
feptimo, - : ! 
Uc P OR LM c3 

| WU narrat fi Difputatio. 

αὐδὰν ΑΝ EN ura gillarim ^ í 
vitinfcuiuíq; llorüim feptem ΠΕΙῸ £xponuntur quatuor rationes. in- 
1 id 1 uique 1}.- H . 
ori ἘΠ ΓΗ͂Σ spetdone often- — lerpretandi bec feptem figilla 
fumfueritIoanni.Ea veróüdemo- ^ QWe/funt / iClorini, 4 ndref, Be- 
ftrantür per varias & obfcuras fi- 


militudines , pracipué autem ed 
imagines Eam albi , 
ruf , nigri, & pallidi. Has porró 
imagines vidit in Spiritu Béatus 


Ioannes, & quid quaque porten- el 


deret, plane intellexit: nobis veró 
imagin uidem defcriprionem 
cradidir Ióábnes; eafum veró pro- 
priam fignificationé minimé pro- 
didit: Quamobrem cüm imagines 
illa, mani ingenij folertiam, 
ad varias resaccommodari queát; 
ex co multz multumque difieren- 
tes iftarum imaginum interpreta- 
tiones exciterunt. Nos feptem vias 
& rationes interpretandi eas ima- 


£iucs à pluribus, magisque proba- 


E bis, & paucis, & ob- 
: taurem in hunc mo- 
dum Vié&forirus : Refignatio figil- 
lorü eftapertio Veteris Teftameti: 
& per omes prenuntiatio 
futurorum im nouiffimis téporibus. 
Que licét prophetica Scriptura per 
fingula dicar,omnibus tramé aper- 
tis figillisyordinem fuum habet pre 
dicato . Apertio primi figilli per 
equum albü fignificitefficacé prz- 
dicatiotié Enangelij ad vincendam 


KK 3 — infide- 


€itürex Victorini Ver - 


E 


La 
ViBorings, 


iat. , 


ἊΝ 


"Andreas. 
Aretha... 


ri 


εξ. 


infidelitatem hominum , quz coe- 
ptà e(t poft miffionem Spiritus San 
&i : cateri tres equi bella , fames, 
& peítes in Euangelio predictas a 
Domino manifefté figntficant . In 
quinto figillo exprimitur vche- 
mens defiderium Sanctorum pro- 
, ptet Chriftum occiforum , de vin- 
di&ta fui &inguinis, & de diuing iu- 
ftitiz aduerfus occifores fuos de- 
monfítratione , & de cóíummatio- 
ne feliciratis ipforum - Apertio 
fexti figilli ad nouiffima tempora, 
&rad perfecutionem. Anrichriftt 
pertinet . Poflhzc Victorinus , 
priufquam declaret apertionem fe 
timi figilli , interponit multa qua 
e&tant dd decrmum , & vndeci- 
mum , & duodecimun Caput hu- 
iuslibrit Poftea veró redit ad íe- 
primum figillum - In feptimo, in- 
quic , figillo filenciunr in coelo fit 
per femihoram  , qua initium cft 
quietis ecernz - Sed partim intcl- 
lexit ;quia interruptio per ordine 
eadem repetit: nam ἢ cffe iuge fi- 
lentium , hic finis narrandi foret. 
[τὰ Vicrmus. : NES 
Secunda ratio interpretandi fe- 
prem figilla, et Andrez, & Are- 
thz , cocueniens cum prima, que 
eft Victorini, in fignificatione pri- 
mi;quinti, fexei, & feptimt figilli; 
differens autem in fignificatrone 
fecundi, & terrij, & quarti figilli. 
Arbixrantur cnim iffi, per apertto- 
nem primi figilli fignificari pra- 
flantiam virtutis Apoftolorum ,co— 
rumque victorias: per apertroneme 


- fecundi figilli denotari paffioncs 


Martyrum: per apertionem terti 
indicari infirmorum fideli 
a Chrifto defe&ionem : per aper- 
tionem quarti figilli defignari ffa - 
eorum qut ob animi molli- 
uem Enoe imparienzram fidem 
Chrilit abiecerunt : per apertio- 
nem quinti figillr reprzfentari cla- 
morts Sanctorum pro confumma-- 
tione feculi , & generaliiudicio,&& 
gloriofa corporum refurrctione z 
per apertionem: fexci figilii pra- 


1n Aptcapfis | Cap. V I. 


monftrari perfecutiones Antichri- 
fti: perapertionem denique fepri- 
mi figilli adumbrari finem s 
Mundi, & expectationem Tudicij, 
& iniuum ztemz quietis . Sic An- 
dreas & Aretha. Jj 


Tertia ratio interpretandi eft y 


Bedz ,quam etiam complures alij 
fequuntur , conueniens cum fupe- 


riori 'Andrez interpretatione in ' 


omnibus alijs figillis praeterquam 
intertio,& quarto, ὃς fepiimo. Pu- 


tatenim Beda, perapertonemter — Bede. 


tij frgilli fignificari multiplicé ver- 
futiam & malitiam, & peftilentem 
vim hypocritarum , falíforumQue 
fratrum . Per apertionem autem 
quarti figilli defignari fraudulen- 
tas, & malitiofas, & peftiferas ar- 
tes Hzrericorum oppugnandi ca- 


tholicam fidem & doctrinam. Per 


apertionem feprimi figilli ταῖς. 
n pxnions ade pof nec 
Anuchrifti,& ante iudicium.Quar 
tam. interpretandi rationerr fecu- 
tuscíft Ioachrmus Abbas ; ea vero 
conuenit cum Bedz interpretatio 
ne przterquam in fign ion: 
quarti & quina figilli. Putat enim. 
Ioachimus ; varii figilliaper-- 
tionem przftgnificatas effe perfe- 
cutiones Mahomeranorum & Sar- 
racenorum aduerfus Chriflianosz 
per. aperuonem vero quing. 
figilli adumbraras cffe 
perfecutiones quas 
. . paffuraerat Ec- 
defia Ro- 
mana 
& - 
Latina,przcipue in Mau- 
ritania , & Hifpania 
ab eifdem Sar- 
racenis . 


st "y 


Dedóum 


ea: 


AR V N.-GXA 
Difputatio, 


Expenduntur alie. due rationes 
interpretandi bec. [igilla. que 
funt apud eAfmbrofium € Ru- 
pertum. 


p Vinta ratiointer- 
pretandi hzc fi- 

E. pilla, eft Ambro- 
j;isautem exifti 
mat,in iftis fepte 
b figillis contineri 

: S" myfleria corum, 

qu£ circa homines πος & electos 
contigerunt & contingent ab exor 

4io Mundi vfque ad finem cius. Ele 

lorum autem hominum conuería 

| tio1n terris , in fcptem Tempora, 
fiue Mundi rates diuidi poteft- 
: Prima Aetas fuit n qua Ele£ti fue- 
Tunt ante Djluuiü: Secunda Aetas, 
1 qua fuerunr Electi poft Dilnuià 
&ante Legé Mofis : Tertia Aetas, 
in qua fuerunt Electifub Lege , & 
Ane Prophetas: Quarta Aetas ,in 
qua fuerunt E]Jecti rempore Pro- 
arum : Quinta Aetas , inqua 
fuerunt Electi ex Iudeis, qui Chri- 
fti fidem & do£trinam Euangelicá 
acceperunt & digne coluerüt: Sex- 
Ta Aetas , in qua fuerunt & füruri 
funt Electi cx Gentibus víque ad 
Fempora Anríchriffi : Septima 

Actas, in qua futnrí funt Elc&i in 
ipfo tempore Antichrifti , & ante 
ü. Ob Πᾶς itaq; feptem Müdi 
aeui diftinctiong, eft fcpté 


um diftinctio, quz continét 
myfleria eorum quz eat il- 
| lis Aetatibus partim iam fucrant, 
arm futura erant, Nec aliud 
it aperiri ΠΟΊΑ, quam declara- 


; ———————— 


τι caqua in £t predictarum 
| Actatüum circa Ele&tos οἶα, ἢ 
* runtanre Chrifii aduentum , 


— fe figuras futurorum , & quem- 


“Θήρων ΤῚΣ — 269 


admodum ea fint myfticé intel. 
genda , innotefcere ; tio igi. 
vu primorum quattor » 
ad ea peranet quz tuor 
Mundi" Aetates ant Chii ad. 
nenum euenerunt , id eft , qua 
fpe&ant ad Vetus Teflamentum, 
Aperuo aurem rel; m trium 
figillorum pertinet ad Nouum Te 
ftamentum : Quinti quidem fi 

apertio perunetzad Marryres:Sex- 
ti, ad Iudzorum abietl m, & 
Gentium electionem : cplin! ad 
aduentum Antichrifti , qui cur fe- 


ptimo loco ponatur , infrà decla. - 


rabícur. 

Cur autem per Vifionem qua- 
tuor equorum fignificeuur Vetus 
Teffamenuim,hac eft rato: Equus 
per íc animal eft irrationale , 
partc vero equitis infidentis, & re- 
gentis cum , quodammodo vide- 
tur rauonalis : fimiliter in Veteri 
Teftamento multa , fecundüm lit- 
teram,videnturirrationalia:at ve- 
τὸ fecundüm fpiritalem intelligen- 
uim accepta, nó folüm rationalia, 
veriim etam diuina effe compro- 
bantur.Hzc Ambrofius. 

Sed enim: jii Ambrofianz in. 
terpretationt illud valde obftat ; 
quod fecundüm eam prima qua- 
tuor figilla effeat de rebus quz 
multis fzculis preceffiffent ztaté 
Ioannis: at veró quz in hac Apo- 
calypfi reuelata funr B. Ioanni , & 
ab eo ccnícripta in hoc libro, non 
praceffiffe Ioannis ztatem , ex illis 
verbis manifeftum eft, quz Ioanni 
dixit Dominus,$:rile qua vidyfli, (v 
24 futura (unt . Ex qno apparet, 
qua reuelara funt Ioanni, & 1n hoc 
libro prodita;ea parti in ipfa eta- 
te Ioannis fuiffe , partim poft cius 
ztatem futura fuifle . 


Sexra interpretandi ratio quz 6 


Ruperto placutceft huiufmodi: Se 

ptem fieilla fignificant feptem pre 

cipua Chrifii myfteria, Incarnatio 

nem, Pafhonem, Refurreétionem, 

Afcenfionem ad coe Ps 5 

San&i MESA ursus 
4 : 


Ropertus, 


P 


aeimatin 7 


370 
«διατυόαα, vocationem, Vltimum 
-& generale iudicium omnim 
"eum feculi confummatione, Hac 
'myfictia ante Chrifti aduentum 
erant quafi obfignata & clauía, id 
e ibobiurifimaad intelligendum: 
Aperuitea Chriflus cüm ea im- 
'pleuit , & quz de ipfis przdi&da 
erantá Propheris,ad vnum om- 
nii preflitit atque perfecit . 
Et hanc figilorum aperuonem 
oftendit €liriftus Ioar.ni, & Apo" 
fiolisy enm cos docuir & illa fuiffe 
14 pradida, & fuiffe perip- 
- fum atque 1n ipfo completa-Sic Kü 
pertis.Verüm iftiufmodi ex plana- 
tionem Ruperti cum Vifione aper 
tionis fig 
«ongruere, infra oftendemus. 


, * 


— 


CEGEOR- T^3.X 
- Difputatio.- : 


Examinatur feptima ratio inter- 
dim: bec [igilla, long? ἃ [μ- 
perioribus diuer[a,quam tradit 
Petrus eureolus.-— 
EPILMA In ud 
uo cft PEE. ANPCHlE 


hac autem concor- 
dat cum fecunda ὅς 


. ἢ τοῦ 
equino aiino viue ad Dio- 


- » 


.- 


rum haudquaquam. 


tem durafse 


Ig  Apocalypfs, Cap. VI. 


* 
Cletianum:in fexto figillo defígma 
ri atrocifimá Chriftianorüm per 
fecutionem, fub ipfo Diocletiano: 
& hzc quidem narrantur ' in 
íÍcxto Capite. In feptimo autem 
Capite fignificatur ingens Eccle- 


fie confolatio (ub Magno Conftan- 
tino, proffigatis dui udi ades 


malis,id cft,quamuor Tyrannis qu£ 
eotempore Romanum Imperium 
inuaferunt,& Chriftianos magno 
e JCHINNUDI MEUS ME 
o&awi, & in apertione feptimi figil. 
li dicicur factum císe fileodig 1 
dimidiam horam: per ift - 
tium Aurcolus fignificariait perfe 
cutiopem Ecclefia fub Iuliano Α - 
pou rfecutto vocaturfi- 
entium,quod ca con fifterecmágis. 
in prohibendo Chriftianosá bonis. 
exercitijs,quam in torquendo cos . 
corporeis cruciatibus. Dicitur au- 
per dimidiam horam. 
vt fignificaretur breuiffimam fore 
illam perfecutionem, ob celerem: 
nempe Iuliani necem.. Et hec eft . 
fumma prolixioris Aureoli difputa- 
donis fuper iffis figillis.- b. 
Sed multa contra iftam. Aureoli Ὁ 
interpretationem | poísunt afferri, 
Principio , vultipfe rcuelatiomem: 
Beati Ioannis, & Jah cvi d 
lorum interpretari fecundum pro» 
ccffum & ordineni temporis ον 
Cm primo loco fcripta funtin hoc 
ibro,ea primo edam tempore cre 
dantur efse fadditodemquéd lado 
cctera deinceps,nec. vult cadem far 
pius repeti, nec anticipar1aliqua;. 
nec poftponi, Hoc autem neceft 


A- | Jic Reden. in nonnullis 


rilocis peripicue falfum eft .. Hic 
enim liber propheticuseft,& a 
fimilitudinem & modum alorunmr 
prophe.icorum librorum procedit 
m quibus libris propheticis fzpe 
non leruatur ordo temporis,vtÍer 
ricis,fed 


11olet In μῸ ΓΙ ΔΗΙΟῚ as mc 

e Britones qune rion ete. »- 
: E Doi E foc idee TEE 
rcgreffiones , denique, pluri DR "ra 


sow o Cape Fs c 


: vinigndume quia puer quini 
.uer n 
cando. 'Euangel funes man 


Jlocisrepetiriones, vt Ae. eft in 
li AR ind praefertim ve- 
ro quatuor maiorum. Deinde,quz 
oftenduntur & dicuntur in aper- 
tione fecundi figilli & reliquorum 
figillorum,non apié, neccongrué 
παλτὸν Imperatores 
Romanos,ied hoc infra nos in 
orum narratione fi igillorum 
Commodius oflendemus. . 


Y A R s A. 
ον Difputatio. ... 
Supera pertiótte primi figilli, 
ut uper illis verbis: 


- VERS.1. 


&:. Et vidi quód aperuifft. gnus 


vnum de feptem figi 


'Orona , e 
Rncerct. 


cum, €4 data efl ei 
exiuit vincens vt 


PERTIO primi zil- 
LT in : ERA 
9 cqui sbese b 
cum & coro 
: Ἢ tas; E. turque 
^ endet ὦ apud anatorcs huius libri in 
^e  terpre 'oncs,quasbreuiterespo 
Betas, Lcéto aequa οὐ, ad 
mm] figillorum explicationem xh 
Qm- lateat. S Interpretatio - 
rint;Poflq hinquitest 
"d B t Dominns in Caefos , mfi 
Spiritum luum τῇ Diícipulos fuos; 
^ - Xndepradicationis eorum verba, 
" tanqnam [agyttz, adcorda homi- 
ΒΡΗ͂Σ ὀροτελφήξεγμδι eorum 
A tatem: Corona autem dus 
per caput;denotat quafi regiam 
poltolicorum pi SURE 
εἶς, tatem & gloriam illis promif 
Moos autem vincens. 


ΕΣ 


yithri 


. fratricidio Cain & 


exar 


Mare, vii. 
dauerar Domious 
fum mundum οι Wed ua dor org Car πο 

s MU e y serm: 
aduerfus Ido 
tatem Sur regnabarin. Rnondo ὃς 
milia Vi&orino ha 
hamii uinta. PLA 

ecunda Inter retatioe m- o 

brofij: ES ME figillum. ΕΝ avit 
peruit Agnus, quando infiggjora —'"' — — 
uz gcíia fntatre Diam. 

oribus Ecclefiz qualiter fecun. . 

m accipien 
iritus fandi 


uia pra 


s intelligen 


sper iquam; 
ME li caufa agde. .Para- 


o terreftri arboribu eius,de 
minein quatuor dcind ^ uuios 
diuifo,dearbore vi Brie. 
boni & mali,de Ada K. Eua, d 
Abclinnocentia, & facrificio, EE 
fapplicio; eiusy. 
detranslatione Henoc:Inhis enim 
omnibus magna funtrerum futu. 
rarum myfteria. Equus itaque al. 
busdefignat Iuftos qui fuerunt an- 
opium ropter infbcentiam 
dié&tos albos:Seffor equi, Dominus 
eft San&us (üis. pra fi dens, cofque, 
aeg ac regens: pues i 
ge μὲν gyitas lacit & vulneratefi- 
cari poceft vindicta Ποιόν ho 
s primos parentes nóftr y 
inobedientia peccatum, ur 
fus Caim fratricidaor. m 
fimiliter vc per equumg, Iufti 
rantur. Exiuit autem ncés.vt m" 
ceca atit omne genus inr- 
hóminum delere per Di 
1 Ambrofius,cuius con- 
pumien petat Lc&tor ex ed 
di&is in Difputatione fecun da. 
etus auopeeia do eft Kuper-1! Rupertus, 
tit is oyiaatus ci per feptem illius 
libri figilla effe fíenificata feprem. 
Chrifti f oriaeipals mj uv nc, 5 
4 pra diximus i fecunda D ifputa"- aA 
ne fuper hoc Caput. 
t primum Brémmt 
Chrifti, 


Genef. αὶ 


carnauo Meier 


Lucex o. 


2. Tet.r. 


Pful. gv; 


Lpec.i. 


1,45.» 


ED 


- &oberomplendum E 


eam fignificati per apértionem pri 
Wi Bodl , *tnon ft atis dapéhiti 
primum figillum , quàm demor- 
rari , quz de incarnatione pu 
Dei in Veteri Teftamertto promif- 
fa , przdicta , & prafigurata fuc- 
rant, δὰ omnia fuiffe iam in Chri- 
flo completa & confummata ,. vt 
funr illa oras Bett et conci- 
et, Cr pariet Filium, Egredietur virga 
" i lefe , e fts de radice dar 
afcendet .. Mulier circeumdabit virum . 
& aliaidgenus.complura, Equus 
itaque albis cum fuo feffore figni- 
"fecundpm Rupertum, Huma 
nitatem Chrifti iunftam cum Di- 
pinitatc;fcd multó fané ar&tis iun 
£tain, quàm eft equus fuo cum fef- 
fore: Homo etenim ex equo defcen 
dit, & ab co di(cedit, ab Humani- 
rate vero Chrifti nunquam difiun- 
£ta & feparata eft Diuinjtas,etiam 
in illo mortiseius triduo quo fepa 
rata fuit caro eius ab anima , cum 
vtraque coniuncta manfit Diuini- 
tas. Ifinm porro equum Rupertus 
tat efle iumentum illud , füpe1 
quod mifericors ille Samaritanus 
hominem grauiffimé vulneratum; 
& propé mortuum impofuit, Chri 
ftus enim omninm péccata homi- 
numm in corpore fuo pertulit. Albor 
equi, innocentiam & perfectam 
abomni peccato munditíam tam 
corporis quàm animi fignificat ; 
Nop enim eum mater n niqnita- 
tibus concepit, vt fit in alijs homi- 


nibus , fed fuperueniente Spiritu 


fané&o repleta , & virtute Alaffimi 
obymbrata ipfum concepit, Arcus 
ὲ βάμνηνν laciens & feriens , fi- 
nificat iudicium oninium quod fa 
eft Chriftus; qnad nondum 

fit ícd r falutem hominum , 
merum , in extremi differrur die : 


Btarcum ille in manu habebac, fex 


quiim fadicangi pote 
item jn manu Chrifti pofuit: Et 
quà pauciores effent quos tuncil- 
le fua damnatoría fententia feri- 


. Tet, antcá poenitentiam pradica- 


Ip Apocalypfie | Cap. V 1. 


uit, & peccatorum remiffionem 


promifit. Corona m capite eius 


pofia fignificat fan&tam in dnode- 
cim Apoflolis primitinam E«ccle- 
fi3in,fecundüm illud;Pofuif£i im ca- 
pite eitis coronam de lapidepretiofo . In 
principio enim przdicationts Chri 
iii dedit εἰ Deus Pater chorum 
Apoftolorum rines coronam ex yi 
nis & pretiofis lapidibus, vnde ἀξ, 
cebat tpfe, Parer fandle, (eruaui eos in 
nomine tuo quo: dedifti mbi Sed quid 
illud fignificat, Exiuit vincenr;vt vin 
ceret ? Exiuit fcilicet, trigefimo in- 
cipienrcanno baptizatus ad. prz- 
dicandum ; atque in ipfo exiu fuo 
Diabolum triplici conflictu,id cft , 
tentatione peruticit: cuncillum vi- 
cicin fe , yt pofteà eundem vince- 
retin nobis. Idcirco enim tenta- 
tus ipfe eft,tentationefque vicit,yr 
nobis compatiens,vincendi tenta- 
tiones non modó exemplum, fcd 
euam vem rzberet. Et Ru- 
perrus quidem fuperaperttone prt 
mi figilli;ad:hàc fermé fententiam 
difputat, . 


ed hanc Ruperti fententiam & 15. Interpret 


interpretationein, multo effe Ru. 
perto antiquiorem , exiftimare li- 
cetex eo,quód Andreas; qui prior 
fuit Ruperto annos prope fexcen- 
tos , eam refert vt antiquam , & a 
Methodio;anriquo Scriptores 
mémaratam;atque refutaram, Hec 
funt Andrezverba : Nonnulli & 
primi figilli,& aliorum confequen 
tium figillorum patefactionem ad 
incarnati Verbi omjam refe 
runt: Primum quidem figillum,;ad 
Chrifti ortum ; fecundum, ad Ba- 
pun eius;tertium;ad miracu- 
a quz poft Daptifmum fufceptum 
pátrauit; quartum, ad iniuftam co 
ram Pilato accufationem Iudzxo- 
rum;quintnm ad mortem Crucis ; 
'tum;ad fepulturam;feptimum 
Ad delcenfum ad inferos , infero- 


Ant ^ Itipulamur fententiz M 
nter aditi ur e 
(hodij.qui(iber es Vo MERO RU od 


dumfcribic; Nulla neceffitas cogit, 


ythac 


ἃ ox 


ípoliauonem. Sed nosli-- 


Mattb 4i 


Paha. — 


tionem Ru- 


οἱ A τ ὦ...» n 


«ctndrear- 


2o Difutatia Κ᾽... 


vt hac figilla ad Chrifti myfleria 
ertinere arbitremur , fiqui 
incarnati, Verbi myfteria mfilto 
ante Apocalypfin editam tempo- 
reimpleta fueranc; Ioannes autem 
in hoc libro derebus partim tunc 
praícntibus, parum deinceps fatu 
ris verba fecit , ecu autent 
quemadmodum rufus ille ignituf- 
que Draco ( Diabolus) per Chrifti 
porentíam fubiugatus fuerit, ex- 
pofuit. Hactenuscx Andrea. 


αὐ 
Difputatio. 


173 
uít ,ad Apoftolorum ví 3 
iMd Eeermr- t Bi ena 
Eu nem velutar 


contra Dazmonces 


cum . 
intenderunt,falutaribn fc yttis 
i ias grade 


vulneratos ad Chriftu 

runt: Córonam porró Apoftoli οἷν 
id fortití funt, quód per veritatis 
arma ducem & magiftrum erroris 
Diabolum deuicerunt , fecunda- 
Que vi&oriz fpe , vfque ad violen- 
tam mortem nomen Domini pro- 
feffi funt. Et idcirco hic dicitur 
quód exíuit víncens vt vinceret: 
prima enim victoria Chrifti per 
Apoftolos facta, Gentium futt con- 
uerfio:fecunda autem vi&toria,ve- 
luntaria fuit eorum pro falute ho- 


; mipum ὃς Chrifti gloria , multo- 


Explicatur quarta Interpretatio , 


 4pertionem. primi. figilli refe-. a. 


rens ad primitiuam , Τ᾽ .Apo- 
flolicam Chrifli Ecclefram. 


LE St quarta Intérpreta 


tio multorum & prz 

ftantium Virorum ., 

maltó fané quàm fu- 

ΓΒ periores aptior atq; 

κεν a di s cy ξ per 
apertionem primi figilli defigna- 
zum effe reta. m noni ai 
& Apoftolicz Ecclefie ftatum: ger 
equum veri album cum fuo feffo- 
r€arcum & coronam habente fi- 
ificatàm effe maximam excel- 
ntemque Apoftolorum virtutem 
& gloriam , qui Chriflo eos inci- 
tante, & adiuuante;regenteque,fi- 
dem Chriftianam & do&rinam 
Euangelicam per vnimerfum ter- 
rarum orbemancredibilt celerita- 
te fclicitateque predict; innu 
ivi oo aram conuer pur 
us, oque ac profiigaco 
Diabolo qui per a ione gh 
gnabar ia o. Audiac Le&tor 
1 hanc fententiam. breuem An- 
drez iaterprerationem huius loci - 
Primifigillifolutiu , Andreas in- 


* 


rum laborum & cruciatuum , ac 
denique mortis perpeffio. Sic An- 
eas. 


conius in Homilía quinta, & qui à 
Ticonío pleraque 1n explanatione 
libri Apocalypfis mutuatus cfl Pri 
mafius. Equusalbus;inquit,porcít 
in Apoftolis,& in Apoftolicis prz- 
dicatoribus veritatis intelligi; ve- 
ré albis,id eft, p Dei gratiam fu- 
er niuem dealbaus: Cuius equt 
etfor fuit Chrifins, cui per Haba- 
cuch prc pheram dictum eft, A/cen- 
die [per eques tu0s, UP equitalHs uus 
fanitas(v el vt alia faber ledio, Gta 
driga tma fa/natio ) Arcum tenebat , 
de quo gerent P 
Gum elit : Su/citans. fufertabis arcum 
tuum , Eft aucem ifte arcus facra 
Scriptura, & verbum Der;Sagyttae 
autem per iftum arcum iactz funt 
diuinz Scriprurz verba δὲ fenten- 
tiz,quibus corda hominum tranf- 
fixaj; coelefiis fiderac doctiinar fe- 
mina conceperunr, & fructus iufti 
tiz dignos zterna vira protulerür . 
Deiftis nimirum fagy 
rat olim przdi&tunr, “μὰ ACH 
fa (populs [nb te cadent ) Corona au- 
rea quam in capire habebat, vel re 
iam Chriftidignitatem,& pote- 
figaifica t 

"ἂν x po- 


ὰ ^ ue 


£odem f ectant quz fcribit Tí 4 Ticeniss; 


Primafiuta 


Locus Ha 
bac. 3. 


Pfal.a«- 


Pulchra 
Thoma Án 
gli interpre 
“4119. Cur 
Apottoli fi- 
gurati [int 
per equum. 

uAtHor in 
ógnes equi 
virtutes, 


Y 35. 


274 
ftolis parac1m in coelis merce- 
denijnam & grauia; & mericis ,.&e 
felicitatis gloria: czterís | prattite- 
tunt Apoftoli Hanc interpretandi 
viam & rationem: Hay mo etiam y 
δὲ Ioachimus Abbas , Dionyfius 
Carthufianus , alijque*complures 
infliterunt. ^ 
Sed enim enarratiüs quàm czre 
ri;& copiof üs hanc ipfam interpre 
tacionem: tractauic Thomas An- 
us in Commentario huius locijin 
arc fermé fententiam: Equus; in 
primitiua Ecclefia dicti funt Apo- 
ftolici przdicarores quacuor ob vir 
tutes & proprietates equi : primo 
proptereéius alacritatem & fero- 
ciam in prelio;de qua fcilicerillud 
eft apud. [ob: Exstat Audadier, ey in 
eccur uim pergit armatis: Tales fuere 
Apottoli , intrepidé atque inuicté 
praliando contra omnes veritatis 
& iuftiiz aduerfarias poteflates 
tam vifibiles quam inuiftbiles/De- 
inde prepter ium :portandi : 
Apoftoli autém;ficut etíamr omnes 
Sanái viri, Cliriftumin feipfis por 
tarunt , tum per bonam operat.o- 
neni,ficut Paulus dixit: Glerificate 
Ér portate Deum in corpore veftro: tum 
ἘΝ nominis predicationem, 
cut dixit Dominus de Paulo, Fa« 
elediionis ifte eff mibi , vt pertet nomen 
meum coram. Gentibus , (v Regibus, ὃ 
filijs 1/racl.. Tertib;propter miram 
equi agilitatem,& velocitatem di- 
fcurrendi in. omnes partes; quanta 
veró füerit velocitas Apoftolorum 


1n przdicando Euangelium, & 
dixerat Dauidillis verbis in της 
im 


| Quarto propte 

ὃς obedientiam & om 
abilluméei 
aiefforifuo; Nam 
etfi animal eít ambitiofum , & fu- 
perbum,& audax acferox,praíer-- 


E 


In Apocalypfis- Cap. V 1. 


tinvautem in pralío , admittit ta- 
men fefforem;patitur frena;& cal- 
caria, δὲ àfetiorefuo quocumque 
libitum fuerit , moueri feac flecti 
finit. Tales ptope modum fuere 
Apoftoli, Egus, dit Bcatus-Tacobus, 
frena in ora mittimus ad confenti 

nobis, & omne terpus illorumcircumfe- 
rim . Tales fuere Apoftoli refpe- 
&u Chrifti & Spiritus fancti; vrin 
eos veré dici queat quod de illis 
fuis .myflicis: Animalibus dixit 
Ezechiel, Vài erat impetus [piritus. il- 
Iuc gradicbantur. 


Exech.1. 


Iam veró illis proximé fubfe- 16 


quentibus verbis, Er qui fedeba: fu 
per ilium babebat arcum (δ᾽ data eff ei 
corona, (v exiit Vincensvt vinceret, 
defcribitur Chriflus quadruplici- 
ter: Primüm, vt feffor equi ad eum: 
fnouendum & regendum , Chri- 
fius entm per gratam füam men- 
tibus hominum infidens, quía fcri 
ptum eft, nima infit fedes. eft Sapien- 
ti&incitat eas ad bonum , & rcfre- 
natá malo. Hzc aurem feffio fit 


niedia [claque efi iuftiua vitzsfe- τ 


curdüm oct i - 
práparatio fedis tua.: Huius feflor 
erede Te que MEN 


natur malum, & Amor quoperfi- 
ciür bonum ; Frenum eft virtus. * 


prudentizac 'rionis. Secun- 
dó , Chriftus defcribimr vt arma 
tusad feriendum & vulnerádum ; 
id enim cft, Er arcum babebat : Lite 
auré 

de qua tot procedunt fagytre quot 
verba & lebecrisplis ar 


fet illud , A4rcum fuum tet 
rauit illum . In arcueft & lignum 
d ;& chorda mollis qug fl e&it 


u 
ligit fimiliter in facra Scriptu- 
raeít Vetus Teflamenum quod 
habet duritiem & rigorem, & eft 
Nouum * Teftamentum quod 
mollé per gratiam;mitigans Vere-- 
risduridam . Pcr iflum arcum 
Chriftus quofdam ferit ; be 
ratad morten, per iuf 
tátis atque intquitatis € 
uonem, alios vulner 


arcus eft diuina Scriptura; — 


- 


᾿ς JwurVife τοῦ 


ΝΣ 


per mifericordem eorum conüet-: 


f onem;atqueiuftificationem. Ter 
tio, Chriflus defcribitur vt corona 
tus,cüm dicitür,Erdata eff ei corona; 
que fignificabar regiam eius fuper 

t omnes dignitatem ἔα τὶ potetta-- 
ws. remi Quarto " deferibirür vt qui 


ere,& victoriam 


L4 


reti pertta 
hensad fidem fuam. Et hac fermé 


fententia cft prolixioris difputatio 
- misfuper hoc loco, Thom gli. 


URCIRSOR*OY- WU 

do - Difputatio. 
Exponitr-/futloris de primi [i- 

wes s gHlli apertione fententia. ὁ 


idc Ioannes in aper 
" tione primifigilli,re- 


na- 


rü 
dam ex noftro 
uone hicadijc 


. rant Iudzi,& 
» Prima* 


daos,vt Iulius Czíar,& Au 


275: 


fexcentis annis ante hanc Beati ^ 
A pfim , habui 


Ioannis. im , habuit Za-- 
phetiz. Vidit enim quatuor 

rum quadrigas lientes ,- 
2M primaerant eq ri; 
ecüda,nigri;in tertia;albi; in 


t2,varij & fortes. Zachariz ver- 


viven: baexco quem dixiloco hzc funt? 
je fum € lani oculo 


Et conuer(us 
mies , érvidi: (v ecce quatuor. qua. 
driga egredientes ἀρ medio mestl cus 
tinm; Inquadriga prima equieufi , ὧν 
in quadra. [enda equi nigri , ὅδ᾽ ἰδ 
" tertia equi albi , (v inqua- 
driga quarta equi varsj δ᾽ fertes.Qua- 
utor tftz quadrigz przfigurabant 
quatuor potentiffima regna , fub 
quorum imperio & iam tunc fae- 
poftea furari erant; 
uadriga rubros habens 
equos fgnificabat Regnum 
daorum,& Babyloniorum, rubri 


: preme crudelitatém ἃς fariguino 


ntam adueríus Iudaos fzuitiam . 


us An 


iofquereges 
habuerunt: Quar 


acimperium Romanorü fub 


poa colerisequorüm , g; — 
Imperatores Romani partim füé- ^. 


re clementes & benigni erga Tu- 


& Claudius:alij fuere cru 
€aligula; Ncro, V efp lar 


nus, & 


B ai 
TES 
ες 


Letus Ζ24- 
φῤατγία,)ε. δ. 


Efiher 3. 


"i 


utn δ 
dica Ley Varie dod equi [rei and 8o 3 ? 


X * ἘΣ δ ; 
d - 
276: 
1$ ; Sicut igiuir quatuor ille quadri-; 
gaz diuerft colorum equorum prz- 
Bgnihantquámdr. à regpaqug. 
liximus , ita quacuor equi bad in 
apertione quatuor primorum figil 
gium dis Beatus loannes, figni- 
icabanz quagtor regna : equus al- 
bus florentiffimü: Chrifli 1egnum. 
TET in primidua Eccdeíja & tempore 
Gossss  Apoftolorum:equus rufusrcgnum 
Romanorum Linperarorum P'aga- 
nojum,.crudehter infectanttum, 
(Hianosseguus niger» regnum, 
barbararum geguum say Gotho- 
ru; ! ἮΝ eve 
rumsyel regnum Diabolian Hare 
ticis; équus pallidus, regnum. $a- 
racenorum ἃς, Mahometanorums 
yel regnium, Diaboli in. hypocricis 
& falis framibus Chrifti aucem 
rcgnum ip primietua & Apoftolica 
Ecclefia inidum habaiffe, videtur 
11.dié Pentecoftz , tunc enim pri- 
müm lex. &,doctrina Buaugelica 
per Apoftolos magna libertate , & 
conftanua,& ardore praedicari at- 
que peruulgari coepta eft. Lite por- 
xo Apofiolice primniuug-Ecc fioe 
flatus centum.in annos, excenfus 
cit; & hocfuic primum Ecclefie fa 
culum,aureum plané fzculum. Hn 
ius ízculi anno texagefimo. quinto 
Vifionem. hanc quatuor equorum 
habuic Beatus Ioannes: tunc igi- 
tur maioreillius ἔοι} exacta par- 
τα , reftabat minorq uinque & tri- 
ginta annos condinens:in quo tem 
ore mórtuisiam Apoflolis omn1- 
us; illis luppares. & vere Apofto- 
. lici yiri floruerunt Ignatius mar- 
τ΄ 9r» Dionyfius Arcopagira ,. Cle- 
- ^ 5 mensRomanus Pontitex , Poly car 
. pus atque idapmpotis in Chrifti 
. Ecclefia celeberrimi. Ex quoap- 
i anc Vifionem quz ad. fta^ 
- tum, Apofiolicum perunet , más 


. gpaex parte fpeciaffe iam τατον 
t brasdliq a er ex que 


fcribérezim ho. 


»Ἐ" M 


xd 


T. 


m 


"tet. 


arte quz fu 


. "n ve " wg)" 
" ; 


-- 


0 qnHpocalypfis ^ Cup. r1. 


fa&a viderat ipfe, & qua tuncage- 
bantur,& quz postca erant futura, 


* 


. Garerüm quanta celeritate, &19 


quanta . libertate; ἃς. copftanciay 
quamque Gentium conuerfionis 
ad. Chriftum | prouentu- Apoftoli 
Euangelium, Chrifli-in. vniuerío 
terrarum οὐδε pradicauerint;per- 
pcne intelligere licet ex ijs quae 
cribit Eufebiusinlibro z.Hiftorig 
Ecclefiaflice : Przdicatio, inquit 
preggeldinb Tiberio 5.Caio; ὃς 
Claudio;breui rempore pernagara 
eit vpijucríüm terrarum. orbein ἢ 
pullum ἃ predi&tis Imperatoribus 
impedimentum:accipiehs : ;Diuis 
n: enim prouidentia. hoc. 'Pibcrij 
fenfibusingeffit,vt comminaretur 
pcenam accufatoribusChrifiianos 


gclij fermo diuinus víquequa 

percurreret, & repente , quafi lu- 
menquoddam coslicus oftenfum , 
& tánquam radius folisefrulgens, 
totum orbem tézraguriveritare fu 
perni luminis colluftrarec: vtim- 
pleretur illa Dauidis.de. przdica- 
tione Apoftolorum. ropheiia , ls 
omnem terrum exinit fosius eorum, 1 
fines orbis terra verba eorum. Itaque 


peronines ciuitat: /& vicos, tàn-* : 


quam meftlis te fritmienta ad 
arcas; fic. n meffefprriwali multi- 
tudopopulorum conuefforum 
EccleGam:«congregabauir. Ita Eus - 
Ícbius.. Hunciguur pr&dicationis 


Apoliulicz per omnem terra or- 


bem. peoseiun fcliciffigumque 
fucceflum vidit Ioannes n myiti- 
coilio libzo diuinz prafcientiz fus 
tutorum.eonunenz ἃς πος Εἰ, pris 
mo & autealia rcuclatum elt Νά 
pecemmm album fignificari intel» 
exic. ex crcicum, Apoftelorum- & 
Diícipulorum Chrifii. ob velocita- 
tem przdicationis,& ob vice ac do 
Gring candorem «ὉΠ ΜΚ οὶ 
ΟΝ sens σλομενα ὃ 
, velinc 
lo & quafi re 
eos debe d 3d 


rumsquib fcilicecin exordio Euana 


Cc oinfi- 
mé- 


LApoffolica 
pradieatio- 
nis veloci — 
ta atque 
{πεῖ tas, 
Ewfebius,. 


Ἵ | tU Bifutalio VI s 


fliós. Arcus n manu eius; vis érat 
diuini,Vérbi, & deno'áabar effica- 
mes predicarionis & in füperabi 
lis fapiencizé & gratie. Dci virtu- 
teni quam eis:Chriftus infunde- 
bat, ficut ipfe pr imiferat eis dices, 

có dabo vobis δὲ e fapientiam, cui n3 
poterunt vefiffere τα contradicere omnes 
a Tuerfarij vefiri. Quoniam autem 
Chriftus m omni feré mundo co^ 
gnofcendus, & adorandus atque 
védérandüseérat tanquam Rex re- 

m.& Dominus dominantium Ὁ 
idcirco appátrüit coronatuis. "Hu 
auütém, Exidit vincens vt vinceret ,qui 
dam putant phrafim effe Scripiura 
fimilem illius, Veniens veniéf, faciens 
fait. germinads carminabit: 'Cuofi- 
gnificacür éttus;breuique futurus 
δὲ perfectus rer przdictz autpro- 
miffz euenrus: Ehrittusigini vio 
cit Diabolum.eumque fugientem, 
a:jué idenridei bellü reparare 
ac renoüar inrém per '"Apo- 
ftólosfüos ahófque ir. fecutus eft , 


oihnique' deinceps euo' víque in 
ROME finem legam ficuti 


j 2 t ᾿ 


Lect: Luce 
2 [ . 


^ 


P 


T Vx 


M — ———— —MÁÁ—R 
^ --- CEU. "m pt 


m effeà Deo Patre,docuie 


Pa]. 1620. 


ANAAREL- 


etie 
rintfacilé án t 
ribit cum aniio fto, penfitabita; 
verba illa Iob qiie de imgenijs, & 
moribus, a'qué virtutibus equor 
mira orationis copi, & 
mc 


— ———— A m a 


«ap. 32» x hec σὲ ' eju scia 
E Aut cire Vuttsde Ci. Meyer 


δ 
Numquid fu[éitabis eum quaft locuffas 
δ σελ MA de der terror. Terram Ὁ" 


| 


Moe 
-3u 


-— 


t PET S 


à 


i 477: 
buccinam, dicit V ab. Procut odorata» 
bellum, Uy exhortationem ducum, c» vlu 
latum exercitus. Ifta quae di&a far 
à beato Iob deequo; per fpiritua* 
lem eorum  inreliigentiam: myfli- 
càmque interpretationem ad Chri 
fti- Apoftolos-bellé quadranr, - ** 


OOV yc at 


411 A 4 , ΨΥ ᾿ Ju i7 ἫΝ ταῦ 
us - 


DE efPERTIONE 
Secundi. Sigilli. 5 


" 
wA 
AR . ἐ 


e T1 m. 


; Jin 
“Ἐπ δε  deLiudupa ΓΑῚ 
S anB-cPcCE:« abo M. As 
27s. Difputatio, 05 
{ΩΡ δ᾽ siebs eiim αν nt ho 
axtà 0b, bo rnaaitita 134965 54 
"i 21 ΔΊΣ 22A 


UTImUSTSS Uu Ὡς 

Et chm aptruiftet [jgillum fe 
dum, audiui [ecundum efi 
-- Anal dicens V eni vide: Et éxi- 
Wit aliesequus vufuss €? qui fe- 
τ debat" Juper illum: datum'éft 
τς el ut. fumeret pacem de terra, 
o- δ utiniltem.| fe intevficevent, 
"Et datus e$t εἰ gladius .ma- 

x τ ΟΜ ΟΣ Ὁ 2509-91 


ane UM bo ατῦλο. ^ 
(9 


VERS 7: 
& 4. 


1 i54 


"X i Δ Γ 
opa mp. ToriGHal οὐ db 93 —— y.Iyrerpre- 
E^oTSICT GUB BAV βυβόαο vri idi 
ΔΝ. qu 

IN JP) locum: Equus. ro-.* sss 

: /feus (fic enim ipfeap 
QA, pellat quem Latinus 
SLERMELONLOR intérpres vocauit ru 
fum) A fedebar fuper eum ha 
bens gla ium,bella: fune futura;in. 


pLAM 
4^ 2». 


* 


— Lnuet ες 


 £uangelio predicta verbis illis-Do 


niini, Siévget gens contra gentern Cy. re- 
gnum.(r erunt terka motus magni. Hic 
eit rofeus equus. Sic Victorinus. 
pudlitique Vi&érinus per often- 


tum illius equi. & fefforis quod yi 


dit/Ioannés in-aperrione fecum: 


- figilli;prefignata effe bellas & fcdi 


tiones,aliaque grauiffima mala que 

prxdixie Dominus; yentüra antc 
COL- 

^ d | 


c 
EE 


273: 
confummationem feculi .. Locus 
vero Euangclij cums meminit Vi- 
&orinus eff apud Lucam in Capite 
vigefimo primo » vbi refert verba 
illa Domini , Surget gens contra. gen- 
gem,» regnum aduerfus regnum.Qy ter 
va motus magni erunt per.loca Or pet 
lentia, e fames, terrorefque de cato, Θ' 
magna erunt... ! 


g. Interpr. ἀν Secunda Interpretatio eft Am- 
Ambrofue — brofij arbitrantis 
cundi figilli 


apertionem fe- 
inion effe alind nifi de- 
clarationem eorum myfteriorum 
uz adumbrase fignificata δὲ figu- 
raja (unt in quib dam rebus infi- 
ioribus inter Diluuigm. & 
Legem Mof contigerunt: Eiul- 
modi autem res ille redigit ad quin 
que capita. : primum eft de Arca 
Noe , alterum 5j deimmolatione 
; tertium de diuerfa forte 
duorum geminorum Eíau & la- 
cob; qua rti, de admirabili illa Sci- 
la quam in fomno vidit Iacob;quin 
colluctacione Iacob cü An- 
gelo xe ad aurorá. Videat Le&or 
apudi um Ambrofim quomodo 
verba Scriptura huiu loci ad illa 
quinq; conetur ipfe accómodare : 
fiam ego;quia iftam Interprerano 
nem longé remotam & alienam 
fe putoa cofifilio & propofito Dei 


ui m yfteria hzc reuclauic Ioanni; 
ab eo fcribi voluitin hoc libro ; 
idcirco nó füm in prafens de ca1n- 
terpreratione plura verbà fa&ur*. 
Tertia Interpretatio GTC 
quam habet etiam Primafius ;. 
Beda pauló dilucidiis &diflin- 
&iüs ( Ticonij tamen tacito nomi- 


pd lo ji Lr: 


przfignatis cautelam ex 
tia fumar, Et exiuit equis 


era vi&triceo; vincentemg Eccle. 
: cra vidricequus rufus cs popu 


In Apbcalypfis.... Cab. 


y. 


lus finifter,& in fidelis; & fidelispe 
puli perfecutor feniffimus y, & ex. 
feffore fuo Diabolo fanguinolen-. 
tus; Legimus uidem apud Zacha- 
riam equum I ominirufum , 
bic fanguine fuo r erat,ille au-: 
tem alieno .. Et datum eff sd soar 
terra fuinere pacem fcilicet uamid. 
eft.humanam,temporalem,& ter-, 
reram: Ecclefia namq; pacem ha-, 
bet zternam quam ei Chriftus τος. 
liquit. Er datus cf? ei gladius magnus 
fiue in cosquos ipfe Diabolus pre- 
uaricatores Fidei facieas , Ípiritua-: 
liter occidit: fiue in cos quos pro. 
Chrifti.nomine corporaliter occia, 
dendo marryresfacir. Dequo gla- 
dio.Dominüs dixic ad Iob.Q»« fe-. 
cit eurb applicauit gladium eius, i ^ 
Ne tantüm fanctos tenter , quan 
tim impius lle vellec;vel quód fuz 
rabiei in ipfum vindi&ta,, redeat. 
ic ifti. Secundüm quosequus ru-. 
fus.cft populus Paganus hoftis fi. 
delis populi 5 feffor antem iftius; 
equi cft. Diabolus incitans, Paga-, 
nos ad períccutionem fidelium, & 
cfíufionem fanguinis m. 


rum Miouet 
- Eodem plan&fp Bar Hzymenis 23 4: Ἱπεενϑνὶ : 
: T 


Interpretatio , qui 
equum album fup 
eít corpus Chrifti myfticum ,quod. 


utar ficut per 
figuilicumm. 


'eft Ecclefia à peccatis mundatas&c 


fuper niuem dealbata ita per. 
equum rifum intelligi om-, 
pecorpus Diaboli, quod eft multi- 
tudo repe borum omnium : Sicut 
enim Electi funt membra Chrilti, 


quum ipfe caputeft;fic membra - 


iaboli funt Reprobi,quoru m 1p- 
fecaputeft. Equus itaqne gpfu 
corpus Diaboli eft, peccatis Repro 
borum quafi animarum «à us 
cruentatum , vnde in hoc ipfo li- 
bro infra, Beftia fuper quam mere 
trix illa fedebat,coccinca cffe per- 
hibetur . Permifluautem. Deida- 

poteftas t 


ifo. tur Diabolo ollendi pa- 
mur dao clt, deserrenis ho- 
ena. 


minibus;nam quia ifti rer: 
na immodicé . cunt , 


concup: 
quoquo modo aflcqui córendunta. 


eh. 


Iob 40. 


Haymo 


€— inier fe^ difcordaot 
f imicanc, & myatuis odijs at- 
B. τ cedibus ardent. street 
| Moriftius γεν, 


| Lr lex; bmc ione per fus 
Silos deni eire iudi 
"s τ 


—— 3c 
i are rmn dadoef dpet 
Aetas. NIE Εὺς refez 
^w! w**  gends'adi;pa & mortem 
sweseemw, ς΄ γα p fecurdibn evrdelicet myz 
fberiüm illorum feptent myllerios «€ 
azum;jqu&énpqct ipfe: caua et 
e per fiazfep I ipia: 
pu E pubdio ins 
dianmiácum.;odsorsChrifti;& ad 
| »necem δίῃ dam incitatum, 
piscem cen ten 

ipercionihil aliud furit qua m 
onítratio:eorüm qua fuerant 


| ete: 


Koc ned wd ὑπὸ 
τ τανε ini & pau* 


| 249 E 


Ec 


meu eus 


Samfo- 


quem uc s 


| χὰ Dijpst ato Y HW. 


E 


wi 
hilos 


pen fanguinem MAD 
tus. Et DUE vrimplerer m 
furam homicidiorum fuor, 
étis fibi Gentilibus & Poguio. 


E 


erae fediriones,be 


Gladius ma 
σα cft vindi can 

ad : finem: dnd vel: pesíecucio 
Ele&torum, qua perperuacur víque 
ad Antichriftum. Hec Rupertus; 
Pas vera fané ac pia funt, fed buic 
x ὃς aliena, cadem- 
jue ratiane gonfutanda .eius 
EE inter rprétatione 9» 
is primi figi .€on« 
151 oatoay Ju —^—: £z! 

Aat sie ci qatssotnl τον 


ais (“ἢ e 
arstolas t Difpa Í5y1 
«Οὔ rmbas dye "sb gisVÉ 


Tapis pes δὲ tatitar JG aie 


eise qun ptis Boos 

bc S7 sepan dei net 
OLDCI eU rm ἘΠ δ. 
drv5liim t nidis j& 
pore rans. yl 2a; a5 


PN 


Mart, 234 


Nero prim* 
Romanorá 
Principum 
perfecutor 
Chri(liant- 
FH d. 


Tertullian 


rum péríecutionem apud Genu- 
les, quz facta eft íub Nerone: hie 
enim primus Paganorum Princi- 
pum, X Romanorum Imperato» 
rum gladium. diftrinxit períecu- 
tionis aduerfus Chriftianos , duo- 
bus vro die occifis Chrifiizai po- 
uli Ducibus & Principibus Petro 
» Paulo. Scirum d ries eft quod 
de Nerone Terculliaous in Apclo- 
gerico fcripfit his verbis : Confuli- 
te Commentarios veftros , illic re- 
crietis, primum Neroncm in μᾶς 
Bedam tum maximé Romz orten- 
tem , Czfariano gladio ferociffe : 
$cd r:oscali dedicatozc damnatic- 
fis noftrz enam gloriamur , qui 
enim fcit illum , intelligere poteft, 
non nifi aliquod bonum grande ἃ 
Nerone damnatum. 4 
Equus itaque ille rufus figpifica- 
uit Romanum :mperrum ν᾿ Íefior 
autcm cius ipfum Neronem , vel 
equus rufus Neronem , fefforau- 
tem ipfam Diabolum. Rufus erat 
6b multam humani fanguiniseffu- 
fionem, tum Chriftianorum , tum 
maxime ciuium Romanorum;quo 
rum vix crediporeft quantam Ne- 
ro ftragem fecerit, ne à fuis qui- 


dem maximé neceffarijs & fangui. 


né coniunétis temperans crudeli. 
tati,matre,vxorc;fratre,praecepto: 
re crudeliter interemptus , vc mi- 
rum non- fic , cum καρ τ Chri- 
fliabi fanguinis fuiffe fidienttm . 
Potuit etam per rufam colorem 
Nero defignariob incendium Ro- 
manz Vrbis maius & perniciofius 
men: vnquam fuerat,ipfo au. 
ore & vore factum : cuius 


' inuidiam. e volens transferred 


Chriftianos Romanis tunc inuifos, 
acerbiffimis cruciatibus miferap- 
disque fupplicijs innocentes homi 
nes a 


triennio ante paffionem Beato 
Apoftolorum Petri ὃς Pauli | 
D«o. Suftulit auiem Nero pac 
ἐτοῦτα. quia Rempublicam vehe- 
menter perairbauit , ὃς vcxauit;& 


s it, qui fuerenobilespri- fio 
- midz Romanorum: M. 


In Apocalpfie: Cap. V I. 


afÜixit., totumque Orbem retra 
rum inquietauit ; pro magno ha- 
bens, multumque gandens , quod 
maximas cl mortalium fcci 
ω τ s in eius pri i 
onis & virtute pralantibus: 
& (ecuritas effe poterat, wi eiieif 
multitude delatorum: hominum 
optime. cuiufque vira. ip fidiantiit, 
nécemqQue molientium , quód iflis 
dclatoribus ingens gratia, przci- 
puus honos , copioía merces pa- 
rata effet apud Neronem . Ethac 
dida fint ad maiorem. fencentize 
Aurcoli & Lyraniexplicationem. 
Sed hac rer curati 
non. fit verifimilis nec fidem me-. - 
retur » quód ifti equi rufi fignifica- 
tionem ad vnius 
tem & 
nos reftringant., cüm ea adalios 
quoqne Tyrannos & perfecutores 
Chriftianonim zque pertineat:Si- 


«ut enim ifti inem fiucrubo- 
rem illius equi incerpretzntur cru- 
deliratem imariam Neronis 


aduerfus Chriftianos; itidem πος 
interpretari poffumus Domitiani, 
ὃς Maxünini , aliorumque perfe- 
cutorum Chriftiani nominis cru- 
delitatem , Omnesenim iflifimi- 
liter propter efíufionem fanguinis 
Chrillianorum , τυ ἃ, id efi sruem- 
ti & fanguipariy fecrugt Immó 
veró multo verrüs id competit in 
Decium & Diocletianim | Impe- 
ratores » in horum enim perítcu- 
tionibus Chriftianorü multo plus 
cffufum eft. Chriftiani fanguinis, 
; in períécutione Neropiszab- 
rdum igitur cft, ad. vnum: Nero- 
nem à are y quod ir alos ^el 
gqué , vel mul | magis cone 
ueniat. Hisaccedi ;xt fü 
pra diximus;hzc Beati Ioannis Vj» 
uatuor equorum; is el 
Vifioni Zachariz quatuor quadri- 
garum;;, air νην iri npn qm 
:€qui rubri , in fecunda nigrr, n 
Aertia albi , in neri pi 
ποθ Per-quas quadrigas & 
driformem :cquorum 


niscrudelira — fni 1mter. 
odium aduerfus Chriffia- —pretatemé, 


tercáaé A nimad. 
ropterédaé diim 


reblito Ly- 


—— —— — n - - 


Ss δῆριν TY. 


ificata funt quatuor potentiff;- 
z Regna & Menarchiz , & Re- 
itin GEbla ps futuri erant inge- 
nia, É 

, Yt per eiufdem coloris equ 

prr. 3 i-isan. complures eiuf 
deni pos futurí reges ; Ad cun- 
dem igitur modum exiflimare con 
ncnit, omnes Imperatores KRoma- 
nos qui Ecclefie Chrifti hoftes crué 
ti & fangumarij Chriflianorum 
perfccutores fuerunt, per eundem 
£quum eflc figuratos, 


Ν ΟΝ 
Difputatio, 


Enarratur feptima Pnterpretatio, 
44 df εἰ fndrea , càque pra 
ceteris probatur 
vt uélori . 


T mihi omniiim 
maxime Audrez 
Interpretatio & 
fententia proba- 
tur.«Ceníct Aa- 
dreas , ficutper 
τ primum illum e- 

quum album fignificatus eft foren 
tifimus , & feliciffimus Apoftolo- 
rum fla us;ita perhunc equim ru- 
fum effe fienificatum fecundü Ec- 
clefiz flatum Apoftolico proximé 
fuccedentem , qui fuit San&orum 
Martyrum : Hinamque per diner- 
fatemporum interualla, & in varijs 
Romanorum Ddcticorum perfe- 
cutionibus,pro Chrifii confeffione 
acerbiffimos corporis cruciatus paf 
. ft, denique fanguinem eriam fuum 
vitàmque pro uderunt.Audiàt Le- 
&or Andream, optimum fané libri 
Apocalypfis,non (olüm huius loci, 
explanatorem. Secundum inquit, 


Animalquod aperto fecundo gil rel 


lo locutum eft Beato Ioanni , vitu- 
m diciexiftimo. Hoc autem (a- 
kc 


» δ mores, Sic ta- li, 


. Deoíunt. 


δι 


cras Bcatorum,Martyrum hoftias 

ficut primum Animal 
Ioanni locutum in apertione figil- 

3 m inuidtá 
fortitudinem , fuit Leo . yox 
apertionem fecundi figilli , fecuni- 
dam ab Apottolis » 


terpreta mir : 


utra, hominumque natura có- 
tr2 fcipíam quodammodà diuifa 


mnt, Non veni Pacsm mittere fed z!4.. 
Alium ; per quem Mártyrum hoftiz 
maa ,-& ín cole 


effu(i Martyrum fanguinis fymbo- 
luri eftautinflammaurm charita- 
τέ affectum eorum fignificat:nimi- 
rum illi flagrantes Chrilti amorc 
n pro illo : folüm conftá- 
τεσ, [66 eciam gaudenter oppetiuc- 
runt. Cüm P red dicitur , feffori 
etus equi datam effe poteftacé tol- 
lendi pacem de terra , ponitur no- 
bis ante oculos fapientifima Dei 
permiffio,hzc vna enim eff quz 6i- 
dos Dei feruos per tentationes pro- 
bari & explorari finit . Hactenus 
fuerunt Andrez verba. o ἐσ 


mH cum Andrea lubéter 28 
con 


entio:arbirror enim, fimilitu- 
dine illius equi rufi & fefforis eius 
habentis gladium magnum, & ρος 
teftatem collendi pacem. ὃ terrà, 
ificatas eff» atrociffimas perfe- 
€utiones , & crudeliffimas cedes 
Sepe eR eed y illas p 
cipue decem memoratiffimas 
fecuciones Chiftanarn: ᾿ὰ Ro: 
manis Imperatoribus factas. Qua- 
rum prima fait füb Nerone;f-cun- 
da fub Domitiano ; tertia fnb Tra- 
iatiojquarta fub Antoni&o Vero & 
Philofopho; quinta fub Seuero Sé- 
primio; fexta fub Maximino ; fe- 
prima fub Decio ; o&aua fub Auz- 
iano; nona fub Valeriano ;dect 
Íub Diocletiano & 


ma - 
no. Equus itaque ru 


$ »  popu- 


Mori, 
J'ententia. 


In bymuis- 
plurimor£ ,. 
martyrum, 
ad Vefpe-. 
ΤΑ͂Σ (Ὁ Ma. - 
ΣᾺ 


? :xqaifiníqu 


282 


Ium: Pagárium' qui Sanctos 
Iairtyres. ad nM & cades tra- 
hebat, ideóque tum odio corum, 
&üm czde,rufüs & cruentus defcri 
"birur. Hanc Martyrum fanguino- 
léntam; &:mulciplici tormentorü 


Ip Apttalypfie - hp. T. 


ad perfonas;iti ome videlicet 
Aie boc ON Herr cd e 
eft; nullo-prorfus habito refpe&tü 


"neque fexusjncque eratis; cun 
*conditionis, neque vifius.n 
"dinis atque" copnationts: A 


acerbitate fupra quam credi — -fagna fuít DU ge mágnitudinent; E 


crudelem períecutionem: 
«€ admodüm deícribit 
lis verbis: 
Hspro 1e feriat, atque : 
v Celartr bomini μα fa orvirhera. 
cft bis lacerans freebapua, 
o ANec καῇ 
- v Cadumnr gladijs ie bidewtikuo. 
«illain : Ecalioin leco, .- 1. 0s 
" ha dent9r i igni Martyre, 
(o UE bafitarum dentibus, 
ε doribata fauisungulis 
| Verioris anfani manus. 
Ri iLarag t S vifeera, ..- 


dea i- 


Peg. Alice 
in enel vet 


IRI 
AE. T E ed e 
his c Chrifüanos; 


Ba 


S. quaricomprehendi,& varijsg ..} 
ε fermes üsimimani- .. 


ecariiutfer icitur.por- 
M CUBE "s P gladius 
μαάξαυς ὦ εἰ εἰ deren as maxima. s. 
φῦ iiam EC 


mu rec A 


ἊΣ 3tibuA. 15 
^ ndilaazlmua: eri ere js τὰ 


multitudinem eh atrocitatem tor: 
mentórum:Mágrà déniüm fuirob 
exitialem perfecutionis effe&um, 

nam vim tormentorum vel 
animam impie: 'fepárabat à Deo, 
vel crudcliter éáti féparzbata cot 
pore. Mlud autem,Pacem fumere de 
terra, fignificat td quod Domirrits 
futurum pradixerat illis verbis, 


! efe 
PE spe e ον τος 


Et ruríus , Trades frarer 
fratrem in rhirtem, €? Pater filinm, e 
Jii parentes , ὃν morte. afficieng 


"s EMT V idcapk.cétor ExdituUÀ 


planationem hu» τ I 
' dus 
h 


yw SP 


asi3 


A nil 
43 G3bz32»nit 
οὐρῇ 


nirzoqmiará 


1 ott 
2n&^olu ut 


3T 1f 4p L a 
2upemo tH nu 


12utD 156 


"ng ΦΗΣΙ 
130 ΠῚ ΤΕ τε - musei apo SE 
ποῦ Mg eurdiaagys 
ἘΜ ΤΥ ΡΊΤΙ Ν᾽ 1558 
£12 0598 TE osofaab (ἃς 


ΟΥ̓ ΚΟ Erw 


daolautad mnüloi 03,203 4125044. 
τυροῦ, mubatia22. . «3 ns0nd xa 
Iud 0baga3l07154£ bonpltmio ^. 


í ame. ΠΟΥ 0:234 41) uren2o] οἱ 


731 üp2cit .Oo:mifiiy cuu: ul 
DE 


^oef tmt * 


dDi$state VI.— 00 


DE J4TERTIONE 
: Toni TU. 


^ Mo Rb vele scr Rp ὦ 
Difpatatio. . 


Super illis verbis: 


| VERS. Etc aperuilfet figillum ter- 

διό. - tium, audiui tertium J4nimal 

dicens, Deni, & vide. Et ecce 

equus niger, € qui fedebat 

. fuper illum babebat. flateram 

. dn manu fua. £t audiui tan- 

quam vocem in medio quatuor 

ut nimalium dicentem, Bilibris 

tritici denario, E? tres bilibres 

bordei denaiio , € vinum , €4 
oleum ne Leferis. 


Recenfentur horum verborum in- 
terprétationes, Vi&orini,Am- 
brofij, Andrcz, Ruperti 
& Hay monis. 


A RI  admodü 
J funthorum ver- 
borum interpre- 
tationes. Vidlori 
ni Interpretatio 
eft. huiufmodi: 
| — T sd niger, fa- 
: m futuram fignificat, ait enim 

Renan Dominus in Aes elio, Erunt fa-- 

me per loca, Proprié autem hoc 

perunetad tempora Antichrifü , 


quia tunc magna fames eft ventu- 
ra,qua lzdentur omnes Statera in 
manu ,libra examinis eff, in qua 
fingulorum merita offéndentur; 


385 

Illud antem, vinum ὧν oleum ne Lefe- 
ris , hoc fignificat, Spirirualem ho- 
minemne plagi: eris; Ec 
hic eft equus niger. Ita Vidori- 


nüs. — 
Ambrofius tertij figilli apertio- 
nem refercad viros iu(los & Ele- 
Gos, qui à tempore Mofis & | fub 
lege fuerunt vfque ad tcmpora Pro 
phetarum, In quo temporis tractu 
multa & permira conügerunt ; 
exempli gratia, In apparitione Dei 
in rubo,in decem. plagis A£gyptio 
rum, in tranfitü Hebraeorum per 
mare-Rubrum,& per fluuium Ior- 
danem; in quadragenaria corum 
peregrinatione in Deferto,in expu 
gnarione atque poffeifióne Ferrz 
promtflionis, in principatu Iofue, 
Gedconis, & Samfonis: Hac om- 
nia,dicit Ambrofius, m y fice intel 
ligenda cffc.Quin edam ipfa legis 
Mofaicz precepta referta iunt my 
flicis fignificauonibus eorum qua 
futura erantin Chrifio & in eius 
Ecclefia. Talmm itaque rerum 
myticam intelligentiam Ambro- 
fiu s terti figilli apertione figuifi-- 
catam effc arbitratur. Quemad- 
modum vero Ambrofius verba 
huius lociad iftam fuam interpre 
táuonem applicet, quarat Lector 
apüd ipfum , nam quia nos Inter- 
pretauonem feptem , figillorum 
quam ille tradit minime probabi- 
lem cffe cenfemus, idcirco nolui- 
mus in reterendis omnibus quz fu 
perea re faus prolixe fcribittem- 
pus& orationem perdere. ——— 
Secundum Andream Cafarien-5o 9 Inferpra. 
ἴξιν, folutio δι agi fignificat AM. 
corum, qui ob infirmitatem fidei, 
& mollitiem animi prolapfi funcja 
Chriílo defe&tionem. Quocirca ad 
hoc etiam infinuandum dicitur , 
tercium Animal in apertione tertij 
figillilocutum effe Ioanni; Supra ^ 
veró 10 quarto Capité teruü Ani- 
mal defcriptum εἰξ habens fa- 
ciem quafi hominis,Homo autem 
ob. voluntatis libertatem. & in- 
firmitaté carnis facilé mutacur, ἃς 
S 3 ' dé 


2.Interpre, 
Ambrose 


Exod κ᾽ 


284. 
deficit, & prolabitür in peccatum, 
cóque mitiorem quoque poenam 
promereri videtur. Per equum 
itaque nigrum denoratur luctus 
& moeror qui. viris iuflis, vt cre- 
dibile eft,accidit proptereos , qui 
fuppliciorum immanitate vi&i, à 
Chrifio defciuerunt. Per flateram 
fignificatur examen eorum 
animas explorabit, qui ob lubrici- 
tatem menus,& incoflantram ani- 
mi;vel propter inanem gloriam,f.- 
ue corporis imbecillitatem; fidem 
Chrifti abiecerunt. J 

Tritici porró chenicem fiue bi- 
librem denario vno zílimare , per 
tropum vt quidam putant;illorum 
ftatum infinuat qui legitime certa 
uerunt, impreffamque fibià Deo 
imaginem accuraté cuftodiuerunt. 
Tresautem hordei choenicés tan- 
tidem fieri illerum conditionem 
exprimit qui pecudum more igna 
ui cüm perfecutorum furori antcá 
ceffifient, poftea fui lapfus ferio 
penitentes, imaginem Dei pecca- 
torum fordibus anté confpurca- 
' tam, lacrymis abluerunt. Quando 
autem iubetur, πε vinum à oleü 
lzdátur, illud ferió inmungitur, ne 
per turbam medicina Chriíti euer 
ta'ur, aut per fraudem & impoftu 
ram infirmeuir, vtporé qua fit ef- 
ficax fanardi cos qui in latrones 
inciderunt, à quibus fpolia & vul 
ncràti funt^ Illud quoque fignifi- 
Catur,per mortem tnterc'pere nó 
Itcere eos qui per Dei longanimita 
tem & parientizm poft lapfum de- 
nuo furrc&uri,decüfque prifiinum 
recuperaturi funt. Vt igitur nos 
quoque Deum benignum cle- 
mentemque animarüm nofira- 
rum medicum experiamur, fra- 
tribus noflris errantibus beni- 

nos, clementéfque nos exhibere 
ecer,obiurgarionis vinum, com- 
miferationis oleo mifcentes , ne 
nimia feueritate. quod claudum 


τῷ mutilümve fuerit diftorqueamus 


m quàm fanemus. Sic An- 
(ἐδ. 


Ὁ. Apocalypfie Cap. V. 


Rupertus folutionem'terti fi-5 καὶ 
gilli refertad myfterium Domini- 
cz refurredionis quam Iudei fup- 
primere conati íunt fubornatis 
magna pecunia cuf:odibus fepul- 
cri,vt dicerent, dormientibus p 
fis corpus Domini fublatum fuiffe 
ab eius Difcipulis; tantüàmque va- 
lutt mendacium hoc,vt de eo Mat 
thzusitafcribat, Dixs/gatum. fhnt 
verbum boc apud Iudaeos vfque in bodier 
num diem. Ob hancitaque caufam 
odio Chrifiigloriz obtencbraci & 
obccecat, ap:é fignificati funt per 
equuin y dd Seffor iftius equi 
Diabolus fuitymendax & mit as 
ΟἽ] pater qui Iudzos impulit vt ta- 
li mendacio confido refurrectio- 
nem Domini fupprimere conaren- 
tur,appenfa cuftodibus fepulcri pe 
cunia,vt hoc diuulgarent;quod hic 
apté fignificatur per flateram quà 
feffor equiin manu habebat: Idem 
fecerat Diabolus pauloante per iu 
dam,qui pro triginta argenteis fin 
guinem Chrifli vendidit Iudais; 
Vnde fubiungitur, Bilidris tritici de- 
nario, & tres lilibres bordes denario. 
Computemus]libras, quot fcilicet 
obringant triginta argenteis fiue 
denariJs; nam hinc patet, o&oli- 
brasdiobus denarijs refronderé 
Ergo triginta denarjjs obueuienc 
bbrz centum viginti; tot nimi- 
rum in Pon uerunt crcden-- 
tes in Chrifium;quos ipfe afcendés 
in celum reliquitin terris.Illis por 
τὸ verbis, Vinum (» oleum ne noii : 
hoc fignificatur, Etft tu Diabole 
mulitudinem Iudzorum infide- 
lium Ixfifti diuulgato mendacio de 
mea refurre&tione, non tamen con 
ceditur tibi ledere fideles meos, 
quorum numerus etfi nunc eft pe 
rexiguus, eó tamen nutero figni- 
ficantur omnes quiper verbum 
iftorum crediturt funt: Quicquid 
ens aut tu facias de iflis 
ludais ob (uam falfiratem & men 
dacium nigris, hos tamen fideles 
meos decipere acledere non con- 
ceditur ubi. Figuraré veró ac 

my- 


^. Tnterpre, 
Rupertus. 


Matth. vl. 


lewan.8. 


AI. 


Jenn. 29, 


Ad A^ 


1. Interpr, 
Haymo, 


Genef. 5 . 


J.Ignatius 


Jenn. 12. 


-Difntatio VI ον 


myfticé per vinum & oleum figni- 
tur gemiaum Spiritus fancti 
donum: Nam perolsum fignifica- 
tur poteftas. remittendi peccata 
uam poft rcfurre&ionem fuam 
minus Difcipulis dedit; pcr vi- 


numfignatur exuberanria gratiz 
Spiriurs fandi que dara eft dic Pé- 


tecofles, per uam illi centum vi- 
ginci fideles fatti func & diferti, & 
audaces,& conftantes, & ferucn- 
tes ad przdicandum, ita vt mufto 
pleni vulgó dicerentur. 

Haymo, ficut per equum rubrü 


Tuprá dixerar fignificari omne cor 


pus Diaboli,fiué vniuerfttatem Re 
proborum quorum crudelitas ru- 
fedine equi denotatur ;. ita hoc 
loco ait, eandem Reproborum 
vniuerfitatem fignificari per e- 
quum nigrum, non quanuln ad 
ieuitiam & crudelitatem eorum 
ded quantrüm ad foeditatem vi- 
tiorum,errorümque rcnebras que 
per equi nigredinem infinuantur. 
Seffor huiusequi Diabolus eft;qui 
rede dicitur habere (tateram. ín 
manü fua, Mercatores enim ha- 
Ἐσεῖς folent ftateram, yt quz ven- 
dunt ὃς emunt , appendant: Sed 
Diibolus peffimus eít mercator 
dans vilia vr auferat pretioía; Dia 

li ftatera eft peruería fuafio eius 
promittentis temporalia vt adi. 
mat zrerna ; ficut. Adamo dedir 
pomum  & totum in pofleris 
€ius accepit mundum. Per trici- 
cum;& hordeü,& vinü,& oleü Ec 
lefia fignificatur fecundum varios 
«ius gradus: Vocabulo itaque tri- 
tici Ípecialiter , intelligere licet 


pow & rectores populi fide- - 


is, virofque perfcétos , qui in- 
far tritici moluntur. tribulatio- 
nibus przíentis vitz, & coquun- 
tur igne paffionis, quo fiant panis 
optimus & Deo gratiffimus, ficut 
de íe dixit Beas Ignatius,Fru- 
mentum fum Chrifti; beftia- 
rum dentibus molar vt panis ef- 
ficiar Deco: & Dominus τρίς. affi- 
milauit (c grano frumenu- Dici. 


285 
tur Juibris fri, vt fignificetur 


Ecclefia ex duobus pm colle- 
4a, vel ob duplex Teftamentum, 
vel ob geminum ert ie cha- 
ritatis. Tybrisanqm ordei de- 
fignat plebem & populum fidelem 
fan&z Trinitatis fide ornatum, & 
perverbum Dei, & vfum Sacra- 
mentorum,& obferuantiam diui- 
nzlegis,denario qui mercedem fi 
gnificat zternz vitz donandum. 
Ergo per triticum fignificantur in 
Ecclefia P.e&orcs,& Dociores po- 

uli:per hordeum indo&a,fcd fide 
is plebs Chritti,vel (tatus hominü 

pitentium: per vinum & oleum . 
viri perfeéii in viia conremplatiua 
velin actiua, vel ín vtraque. per- 
mixté , fcd d on uà defignantur 
homines Religio tps omnino re- 
nunciantes feculo, feruituti Dei fo 
lemnibus votis obftridti fe peni- 
tus addixerunt. $1c Hay mo. Equi- 
dem fupradictas quinque Inter- 
pretationes minime approbo: Nà 
Rupertus & Ambrofius hanc Vi 
fionem referuntad res multó ante 
ipfam przteritas,& ipfi Ioanni at 
que Ecclefiz notiffimas,cüm ca ta- 
men Vifio przcipué ad res futuras 

& ignotas percineat. Andreas 
.veró δὲ Victorinus & 
Haymo verba Scri- 
ptorz huius Io- 
€i faris in- 


«p 1 
| £rué atque incommode ad 
fuas interpretationes ep- 
. plican; quedà etam — 
duré ac violen- 
i «ὲ detor-  ΄. 
ἐξ; AM ! 


δ. Tuterpr- |; 


Mureolus, 
Lyranus. 


 *$6 


'€xc5 centena millia Iudeoru 


mille fuiffe numerum. 


VNDECIMA 


Difputatio. 


JExamimatur Interpretatio aper- 


tionis tertij [igilliin (pecié ma- 
gis quam reuera probabilis , ab 
Aurcolo 5 Lyrano tradita. 
VTANT ifti.per often 
tum. cqui pigri vifum 
à Ioanne in apertione 
tertij fieilli fignifica- 
tam effe fupremam 
calamitatem, & exi- 
tium,& defolationem quz Iudais 
«ontietc fub Tire R ómani cxerci- 
us Imperatore; in vationem vide- 
licer impijffimz czdis Chrifti, & 
«b plurnna & maxima quibus Ec- 
done C hrifti affixerunt malà. 
Equus niger fignificabat Koma- 
numcxercitiim quem Titus duxit 
zdueríus Iudzos,nam equus belli- 
ciroboris atque vigoris [ymboluw 
cfl: niger vero re tid ab effe- 
€u, ficut dicitur Sol calidus,& atra 
fiue-pallida mors; Nigredo enim 
equi iudicium érat ingenznim ma 
lorum & calamitatum. quibus Iu- 
datconflidiad & contriti funt à Ro 
manis: quarum magnitudo & im- 
mánitas pror(us incredibilis vtde- 
retur,nifi eam memoria proditam 
haberemus , teftatameue ἃ Iofe- 
phoqui magnaeius belli pars fuit. 
Is veró inlibris dé Bello Iudaico 
inter alia fcribit,eo- bello partim fa 
me,partim gladro interijffe vnde- 
m:ca- 
puuorum aurem per omne belli 
tempus ad feptem & nonaginta. 
Tum or iftius 
equi Tits fuit Roriónum regens 
exercirum: ram cüm pater eius 
Vefpafianus qui bellum contra Iu 
daos gerere ceperat, elcétus fuif. 
fct. Romagorum Imperator, cura 


e. 


1» Apicalypfis Cap. V1. 


cius belli, conficiendi Tito EP 
demandata ipfe Romani Imperij 
arcem debellacurus. Vitellium , 
contendit. 
. Sratera quam feffor illius equi 
dicitur in manu habuiffe,fignifica- 
bar diuinam iuftitra,quá Titus;etfi 
non mente,ipfo tamen opere, & fa 
tis executus eft. Decreto enim vo- 
luntatisac iuftitiz drutnz factü eft, 
vrexercrius Romanus Iudzos om 
nes qui erant n Iudza, partim iti- 
terneciont deleret, parum abftra- 
&os in feruitutem, totum perorbé 
terrarum diffiparet, in Chrifti mor 
tis videlicet vltionem atque vindi- 
&am.Hoc aurem multis anté fzcu- 
Iisn on obfcure futurum prznun- 
tiauerat Danicl:id ipfum vero Do- 
minus nofter aperte predixerat ver 
bis illis, quz refert Lucas Cap. 13. 
Et vt appropinquauit, videns ciuitatem, 
εκ fuper sllam dicens: C uia fi cogno- 
μεν & tu, δ quidemin bac die tuu, 
qua ad pacem tibi; nunc autem. abfcon- 
dua funt ab oculis tuir. Guia veniemt 
dies m te, circumdabunt te inimici tui 
vallo, cireumdabunt εν coangufia 
bunt te ondique,&r ad terram pofternét 
te, Cn filios tnos qa in te funt, δ᾽ non re- 
linquent in te lapidem fuper lapidem, eà 
1.ód non cognoueris tempus vifitationis 
twa Tdem Lucas Capite zt. refere 
illa Domini verba fuper eadem res 
Cm videritis cireumdari αὖ exercitio 
Lerufalem , tunc [citote quia apprepin. 
quanit defolatio eius. Et paulo mfra: 
Et cadent in ore gladij, Ct captiui ducen- 
tur in omnes gentes Cr Lertifalem ealca- 
bitur &Gentibur Licét igitur Roma- 
ni bellum illud fufceperint & gcffe 
rincné ad vindicandà Chrifti mor: 
té,fed'ad.puniendá ludzorü córra 
Romani Imperiürebelliené;Dcus 
tamen occulto, & ipfis imnoto ani- 
morum inftinéu atq; incitatu eos 
pee ad id bellum genie 
i ved in co bello profpcraus,ni- 
m eorum miniftrerio & opera 
vfusad vleiftendam Chrilli ne- 
cem: Similiter enim. antiquitus 


ad caíiigandos Iudaeos vfus ef 
epe 


Daniel. e 
Lecus Lw- 
et. dm 


^. Difutai d. 


xbpera & minifterio R e eren 
rug Salmanafar,& reg deo- 
rum Nabuchodonofor , vt videre 
“εξ apud Efaiam & Ezechielé, Quo 
circa fignaté in hoc loco di&tü eft, 
fefforem illius equi habuiffe ftate- 
ram non in méte,fed in maou fua, 
quia diuinz iuftitiz vindictam nó 
exequebatur méte fua , id eft;fciés 
& volens id agere ,quod per cum 
Deus ficri volebat;fed in manutan 
tüm habebat ftaterá , quia etfi nec 
Íciens,nec volens, ipfo tamen ope- 
re factoa; diuinz voluntatis & iu- 
ftitiz decretum exequebatur. 

Per bilibré porro tritici vno de- 
nario conftantem fignificabatur , 


ad tantam Iudaos abiectionem ac^ 


vilitatem atque contemprum effe 
deuenturos,vt nobiliores ipforum, 
s tritici fimilitudine figurantur, 

ecem vno denario vendendi ef- 
fent: Libraenim vná denotat nu- 
merum quinq; Iudzorum;propter 
quinque libros.Moyfi ab omnibus 
ludais rcceptos tanquam facros . 
De ignobilioribus autem Iudais; 
qui per hordeum fienificantur;tri- 
ginta vno denario venundádi erát: 
Hoc aurem, pe de fuo fenfu dixiffe 
aut finxiffe viderer Lyranus,Scrt 
prorem eius rei laudat. Hugonem 
quendam qui fcripfit de five belli 
Romanorum aduerfus [udaos; af- 
firmantem, Romanos deniq; mul- 
ta cede Tudeortim fatiatos féffosQ; 
quzfiuifle mercatores quibus ca- 
piua.mancipia diuenderent : Sed 
quia plurimi erant venales ; pauci 
veroinueniebantur emptores, non 
defiiffe, aic, qui uiginta niancipia 
vno emerent denario: vc ficucilli 


denarijs, ita contrario modo trigin 
tà ipforum vno denario venderen 
tur . Quód autem noluit Dominus 
Ixdi vicum & oleum,id pertinet ad 
conferua:ionem Chrifttanorum id 
temporis habitátium in Iudza, qui 
priufquàm ingruerent fupradicta 
màla , diuino monitu,Ierofolymis 
omnid; ex Iudaea decedentes ; in. 


: 487 


Vrbem nomine Pellam, que trans 
Iordanem erat in regno Agri 
regis RR ΝΥΝ Mrrrre 


cefferunt. R ce autem Chriftiani 
fron E δὲ «ὗς ificanurr: - 
per vinum quidem;ob feruoré cha 


ritatis exuberantiamá; fpiritualis - 


gaudij primitiuz Ecclefiz,per. 
vero propter lenitatem & maníue- 
tudinem, effuflonemQue benigni- 
tatis per elemofynas & opera mi- 
fericordiz. Er huiufmodi quidem 
cft interpretatio huius loci quz Ly 
rano & Aureolo maximé placuit. 


Erenim,nec pauca, nce inualidá 34 


ad iftam refellendam interprera. 
tionem fuppetunt argumenta . IL- 


lud namque Ierofoly mitanum ex- 


cidium multis iam annis hanc Bea- 
ti Ioannis Vifionem przcefferat , 
erat; notiffimum omnibus, & το 
to fermé terrarum Orbe vulgatif- 
firhum:at Vifio hzc hetica re- 
rum fuicignotarum & futurarum: 
Deinde , per tres iftos pofteriores 
equosfignificai funt variz perfz- 
cutiones δὲ atfli&iones fideltum di 
uerfis fururzin temporibus: Titus 
autem Imperator non fuit infc&ta- 
tor Chrifltanorum , nec bellum il- 
lud fufcepir cótra Chriftiaros ; fed 
contra ludzos Romano Irperio 
rebélles:immo veró tot rantaq; ma 
la quz Iudzis ex eobellocontige- 
runt , non atdgerunt Chriftianos 
extra Iudeam tempore illius belli 
innoxié commorantes. Adhac;qué 
ad finem , quamque ob-viilitactem 
hzc Vifio, fcundüm iflorum inter 
pretationem , data fuiffet B. Toan- 
ni? non fané ad docendum eum, 


cucilli. quod ignorabat , quippe qui cam 
Dominum emerantàá Iuda triginta - 


rem optimé nouerat: non in vfum 
Ectiebs jcui videlicet ea restum 
ex profanis Auctoribus, pra fertim 
autem. [ofepho eius belli diligen- 
tiffino & probariffimo Scriptore, 
tum ex Ecclefiafticis Scriptoribus 
pernotuerat, - 


Matib.7. 


388 


DVODECIMA 
Diíputatio. . 


Enarrantur alie due fuper terti 
figilli apertione Interpretatio- 
nes qu& fuperioribus videntur 
effe probabiliores. 


Iconius,& Primafius, 
& Beda myflterium 
tertij figilli interpre-' 
tantur de falfis fra- 
tribus , precipue au- 
t€ de hypocritis qui 
fub dolofa farétitats imagine , 
& fallaci pietatis obtentu vel fibi 
lucrum & .honorem captant, vel 
euam alijs fpiritnalem perniciem 
exidumque comparant,de quibus 
Ícilicer Dominus dixic, 4ztendite vo. - 
bis, à falfis Prophetisygui veniunt ad vos 
j mentis ouittn Festa — 
unt lupi rapaces, R.e&té autem 
n dicuntur habere fau 
smanu fua ; fimulantes enim ma- 
num iuftitiz zelum , aliorum di- 
,& fatta exigunt, ὃς examinant 
velut ad trutinam perfecte 1uflitie, 
quicquid enim iuíto conuenit Iudi 
Ci,etiam ifti veri tranfgreffores,fed 
callidi tamen fimulatores iuftitiz fi 
DARTOMOK & vfurpant. In tritico 
€ hordeo nea pi Beta 
eft incelligenda,. in qua funt perfe- 
&iores,tritico fimiles , ὃς impete 
es,fimiles hordeo, vcl per cri- 
ἦα. perhor- 


fabis els puli fignifi 


praítabilius fit quàm hoc: licét c- 


In Apocalypfis. Cap. V 1. 


nim in Ecclefia fint alij maioris me 
riti alijs , omnes ramen eodem do- 
minici fanguinis redempii funt pre 
tio, & remuncrandi funt denatio 
vitz zternz,quaz inter multas & va 
rias manfiones, quz funt in domo 
Paeris,commünis efl omnium. Nà 
etfi propter differenriam merito- 
rum alius ibi alio poffit effe fubli- 
mior ,przmióque maiori ditatus ; 
nullus tamen 1bi eft alio longzuior, 
ybi vna. eft immorralitas fingulis , 
eademque zternitas permanet vni 
uerfis. In vini & olet fimilitudine 
vim Sacramentorum prohibet vio- 
lari,Sacram dico Vnétionem , pre- 
tiofumque Cruorem, Vnde legitur 
apud Zachariam Cap.nono , £wid 


"bonum eiue, e quid pulcbrum eius , nifi 
frumentum Electorum,Cr vinum germi- 


nan: Virgines. Dauid etiam dixit, Vf 
vinum latificet cor bominis, (y exbilaret 
faciem in oleo.His ferme verbis eam 
quam diximus interpretationem 
Primafius explicat. 

Idem putandum eft fenfiffe Be- 36 
dam ,quiapertionem terj f gilli, 
de falfis fratribus interpretatur 9 
quorum peffimi & nocéniffimi funt 
Hypocritz; Equus niger;ait Beda, 
falforum caterua eft fratrum ; qui 
ftateram rcéte profeffionis habent, 
fed fratres & focios fuos ladüt per 
opera tenebrarum: Dum enim au- 
ditur vox de medio Animalium di- 
cens , Nelaferis , fatisoftenditur, il- 
lic effe qui χάλι. Ergo quod ifia 
voce dicitur , rale cft, Cauene tuo 
exemplo peffimo fratrem tuü fcan 
dalizes, pro quo Chriftus mortuus 
eft , & qui facri fanguinis atque 
Chrifmatis portat infignia ; Siue 
enim perfzéti virtutibus & meri- 
us viri, fiue minimiquique in Ec- 
clefia, fide tamen Trinitatis imbu- 
ti, omnes prctio domini fanguinis 

unt redempti. Necimmerito bili- 
bri & non fimplici libra & fidei,& 
operum perfectio Chrifliana expri 
mitur , cüm ea vtrumque habeat; 
& in gemine charitatis r con- 
fitat.Hac Beda. " 
& 


Toan.14; 


Locus Za4- 
«baria 9. 


Pfal. 103. 


Beda. 


C5300Ql 


ἃς. 


o —n— τὸς 


' Caput 


8. Interbr. 3 " Eft denique alia interpretatio hu 


loachbimus 
Thomas 

anglus 

Cartbujia 


npi, 


ius loci, my tlerium reru figilli re- 
ferens ad Hzreticos & Harefiar- 
€has;vt fuere olim Arius,Pelagius, 
Neftorius; & in hac memoria no- 
ftra Lutherus & Caluinus. Hanc 
interpretationem prz cateris ἃ 
probarunt Ioachimus Abbas;Tho 
mas Anglus,Dionyfius Carthufía- 
nus,& derecentioribus libri huius 
Explanatoribus Gagneius & no- 
fter Ribera, qui ad hanc interpre- 
tationem verba Scripturz huius lo 
ci fic accommodant : Tertium 
Animal quod in apertione rertij fi- 
illa lócutum eft Ioanni ; formàm 
bens hominis, Matthzus Apofto 
lus & Euangelifta fuit, cui Huma- 
nitatis Chrifti defcriptio attribui- 
tur ; quo Animali tertiusordo vel 
ftauis in Ecclefia, qui eft Predica- 
torum & Doctorum, pro Catholi- 
cà fide aduerius Harericos acerri- 
mé propugnantium fignificatur 
Equus niger, occultam Haretico- 
rum ceu quibufdam vmbris & te- 
nebris fimulationum obfufcatam, 
&, neagnofcaiur, palliatam, indi- 
cat. Cernens enim Diabolus nihil 
{εἴη perfecutioneac σὰς Marty- 
ru:n profeciffe, fed vno occito mul 
ta millia repullulaffe;aliam nocen- 
di Ecclefix viam inflitit;nouos ad- 
uerfus eam hottes fufcitando Ha- 
reticos , aptiffimé per equum ni- 
grum przfiguratos, quippe qui ve- 
rzfidei lumine priuati , nonnifi in 
teaebris errorum ambulare & ver 
fari poffunt. Iftius equi feffor , fe- 
cundüm aliquos , eft Harefiarcha 
cuius alij doctrinam. ὃς dogmata 
fc&tantur; fecundüm alios, eft ipfe 
Diabolus pater ὃς magrfter Hzre- 
ücorum . Stacera quam habetin 
manu,ipía e(t Sacra Scriptura qua 
veriflima eftregula ad quam tam 
in fide quáin 1n. moribus exami- 
nareac librare fe veros Chriftia- 
n0s oportet. Dicitur autem habuif 
fe flaceram in manu fua, quia Ha 
retici. facris Scripturis non fecun 
düm Ecclefie fenfum & interpre- 


ΡΝ ὦ 189 
tationem Patrum, fed pro firoarbi 
trio & libidine vtuntur , huc illuc 


detorquentes, & quafi verfatilem, 
$c hd quadapaime voluerint fle- 


xibilem in manu fua Scripturam: 


habentes . | 


Quzaurem dicuntur debilibri 3 


tritici, & de a iplici bilibri hordei ,' 
& de vino, & oleo, pürantomnino 
figuraté accipienda effe. Triticum 

uod humano cibatui conuenien- 
uus & fuauius eft quam hordeum; 
fignificat Nouum Teftameprum & 
— Euangelicam , cuius auctor 
Chriftus , quafi granum frumenti 


miffum in terram,et mortuum; ma. 


ximum per mortem fuam mundo 
fru&dum arculit. Re&é autem bi- 
libri tritici comparatur,quia fum- 
ma Euangelij,& Noui Teftamenti 
in Fidei potiffimum,& Dile&ionis 
precepto continetur. -Hordeum 
quod afperius & infuauins eft ad 
edendum, & cibatui feruit anima- 
lium , legem Mofaicanr & Vetus 
Teftamentum defignat,quod onc- 
ribus conftabat propemodum in- 
tolerandis: Et quia vetus Scriptus 
ra tripartita eft , partim videlicet 
legalis, & partim hiftorica, & par- 
tm prophetica , congrué affimila- 
tur criplici bilibri hordei. Denarius 
porroqui perfectus cft numerus , 
omnibus fcilicet numeris fimpli- 
cibus conítans , denotat perfeétio- 
nem Fidei;perhanc nempe tram bí 
libristritici , quàm tres bilibres 


Ioan.13 


A9. 1$. 


horderemuntur , id autem eft,ve- 


ram Scripturarum tam Noui Te- 
ftamenti quam Veteris intelligen- 
tiam nonnifi denario Fidei compa 
rari, iuxta illud E faiz dictum , Niff 
credideritis non intelligatis .. Haretici 
itaque qui facras Scripturas muti- 
lant,& peruertunt,& in manu 

habent, proprio easarbitrio , non 
autem Ecclefie iudicio interpre- 
tantes, quia denarium perfecia fi- 


: Ef2ia 2t; 


det non habent, veràm eárum co- - 


gnitionem habere nom poffunte 
Iam veró vitiuin & oleum dicun- 
tur pertropum , Predicatores ὃς 


295 
Do&ores Ecclefiz,dum palàm ini- 
qué viuentes acriter fcuereq; re- 
prehendunt,tanquam viniacrimo 
niam habentes ; oleiautem molli- 
ticm & lenitatem habent, dum pu 
fillanimes confolantur,& perigno 
rantiam & infirmitatem peccan- 
tes in fpiritu lenitatis corripiunt" 
& corrigunt.In medio igitur qua- 
tuor Animalium,id eft,in commu- 
ni confenfu quatuor -Euangelifta- 
rum, & Catholicorum icato- 
rum atque doctorum , auditur illa 
vox confolatoria dicens; Brbris rri- 
dici denario , € tres bilibres. hordei de 
nario , ὧν vinum , 6 oleum ne. laferis 
quafi diceret, Nolite vos fideles τί- 
mere,quamuis crudelitati perfecu 
torum Paganorum impietaté fuc- 
cedere videatis Hzreticorum,non 
enim lzdere vos poterunt, nec fpi- 
ritualem Scripturarum cibum vo- 
bis corrumpere , fi firmiter acper- 
fícucranter denarium perfecte fi- 
dei quo. vera illarum intelligentia 
cotnparatur ; retinuerius . Sic ifti 
eam quam diximus interpreratio- 
nem enarrant. 


P 


DECIMATERTIA 
Difputatio. 


Omnium maxime probatur Jfu- 
Gori proximà difla Interpre- 
tatio , eaque plenils enuclea- 

- wiufque abeo declaratur. 


Dg Vasob cauías placet 
Y) mihi prz czteris pro 
 ximé fuperior Inter- 


pretatio ; tum quód 


2m 2 pturz huius loci con- 
£rué commodeque applicari & 
aptari queant, tum quod ea In- 
rerpretatio magnam habeat coha- 
rentiam atqueconnexionem. cum 
Interpretauone fecundi figilli quà 


TH4- 


* 


I» Apocalypfis Ὁ». Y I. ' 


füprá nosapprobauimus: vtficur 
per fecundum figillum fignificata 
eit perfecutio Principum Pagano- 
rum , & ftatus Beatorum Marty- 
rum : 1ta per hoc terum figillum 
fienificata fuerit perfecuuio Hare- 
ticorum , & ftatus fan&orum Ec- 
clefiz Re&orum ἃς Do&orum,hic 
enim paruo interuallo fucceffit il- 
li. Perfecutio etenim Chriftiano- 
rum a Romanis Imperatoribus fa 
&a , propé ad principatum Magni 
Conílantini peruenit , atque 1n 
eo ipfo tempore harefis orta cit 


Arianorum ,-qui arrocilimi fuere. 
Catholicorum hoftes, & diu mul-. 


tumque Catholicam Ecclefiam di- 
uexauerunt ; Aducríus iftos in 
eodem illofzculo fufcicauit Dcus 
fortiffimos . Catholicz. doctrinae 
propugnatores, clariffimofque Do 
&ores Athanafium, Bafilium, Na- 
zianzenum, Hüarium, Ambro- 
fium, aliofque. 

Sed nos verba Scripturz huius 
loci per partes explanemus atque 
perpendamus. Eg«w niger . Dené 
pemo per equum nigrum prae- 


gurati funt Haretici : Equus. 


nempe animal eft velox »pugoax, 
audax, ambitiofum , libidinofum, 
& fine intelleétu,fcriptum quippe 
de eo eít, Nolite fieri ficus eguus (v mn 
lus in quibus non eft mntelleitus ,, PrO- 
mittunt Hzreuci fcctatoribus fuis 
& certam veritaus cognitionem ; 
firmamque falutis fpem & fidu- 
ciam , íed vtrumque mendaciter 
fallaciterque promittunt , cüm in 
eos veré illud dici queat , Fallax 
equus ad (alutem: Nigredo inter om- 
nes colores inaximé recedit a cla- 
ritate lucis,fimiliter Hzrericià lu- 
ce verz fidei , vereque iufliuia & 
fanctitatis longiffime abfunc Sunt 
itaque Haretici nigri , quód men- 
tem animumque errorum tene- 
bris pieuréom habent; ad quos 
ben uit di&um illud. Na- 
hum prophete, Factesemnium eorum 
ficut nigr«do olla. : 


Scquitur illud ; Ex babebat Πάιε- 40 
ram 


"πὰ 
ΚΟ σιο 


ΜΝ 1 


) 


Euemode ἢ 


Hareticiba 
elit ntes. 
rAm in. ms 
n ας ded 

ΘᾺ 


ΟΠει2. 


Yiderus, 


uua m 
ἃς 1 
Ns 
Sesion 
Ae λον. 
δικνὰ ίι] "* 


2 


"m ag 


More ' 4: 
uu 


vs Difatatio χὰ, ds 


TAY in manu fuA ..Statera in manu: 
Hareticorum cft fimulara corum: 
iuflitia; & fallax diuinarum Scri 
Bersm interpreratie ivi ant. 

SRacpaeT- Ber tici tcftimonia fa-. 


LAN orte br iria m tur. 


us normam. & praícriptü 
$t docere qu 


x 
occnt, δα 
fiientur. 


t& exploraor 
V pupae Lii 
virum graues finta leues; folidi; 
ap xdg & futiles ; prudentes , an 
mplices , firmi.& fiabiles,an ἐπα 
conftantes & ad quodlibet. mobiz 
les atquc flcxibiles ; fludiofioe fo- 
) Icraus δὲ continentia » an: volu 
Ptagim amatores; denique rimcn- 
τα Deum , an libertatis & nonita- 
us cupidi & fe&tatores. Arianidia- 
c&icam & philofophicam: do&ri- 
nam , Pelagiani humana rationis 
&iudicij dictamen uafi flaterani- 
tenebant, qua myíteria. Fidei & 
dogmata Chriftane mom esee 
derarc,cxamtnare: dijudicare vo. 
EAR Mi pra fiatera hab uerunt 
proprium animi fui inflin&um ὃς 
€nlum, ad.hunc exigentes &.exa-. 
minantes omnia quacü 
approba 
lisita Wy cft Harericorum:flatéra 
inqua 
Iud. Oicz, Chanaan, jin mann ema μαι: 


1 ntes, 
aliter. quàm res:fe habeat , inteli- 
pk ir tel gere debere. pertita- 


contendunt... 25 (QU μδιν τοῦ 
Circa illa verba: ,' Bidris itii 


* 


ul 


denario , (δ gres bilibres bordei denaria,. 


294,- 
Sciat Lector, pro o quod Latinus: 
interpres dixi hoc loco, Bildri fri- 
tici, C tres bilibres herdei, Grzcé legi. 
Qiolanpen RARE, magia 
aurem menfü- 
13 C heeniciá s accurate declarat in: 
libro fecundo de Menfuris Agrico-. 
Dien e 
tor , ex quo illt tur, 
Choericem sen fofi effe arido- 
rum , & continere viginti feprem - 
vncias,id autem eft,duas libras;fu« 
Mw libre partem;1dé 
quc tradirur a Polluce, & Suidas 
uefecuro Alciato.A qua ipen- 
proximé abeft bilibris ν᾿ quo- 
nomine-vti malit Latinus Inter- 
pres quàm vocabulo Graco choe- 
nx&is vulgo Latinis ignoto. Erat 
auté choenix menfura cibrvno ho- 
mipidii dtem wnnm füfficiens-, ὅς, 


affigrari » quid fi inifica- 
wur iftis verbis ; Biljéria Wide dena 
rio Cr tres bdibres | bordei denario ? Vi. 
Gorinus.& Arerbas putauerunt fi. 
gnificari magnam famem futurá; 
pracipté vero in nouiffimis tem 
ribus, & circa aduentum Antichri 
fli, dequa fcilicet fame Dominus . 
in Euangelio loquens de extremis 
illissemporibus dixit , Erurt fames 


ὅν" pur leca | Etenim fames illadequa 


loghitur Dominus ; maxima fucus 
ratít s ficuc malaomnia tem- 
Lenis a ell autem cenfer da -— 
na fames ,in qua nec m 
wem hondesus sslolicerfolta 
carius ; vinum au m pror» 
fusiila 1 funt... Magna fané atroxa 
quc famesin fuperioribustempoa 
ὥρων Bc poft Apocalypfim à Beata 
Ioanhc:cobícriptam , izpius fit: 
nam.in annoab ortu Domini quas - 
dringétefimo quinquagefimo octas 
&o tanta per Iraliam fames .defa-- 
uijt, vt matres comederent carnes 
fiiorum fuorum ἐ; & in-anpo Do« 
puni quingen μῦμα tfigefimono« 
no; pre fame homines propria 
Me «omcdiffe. trad; 


Ls 1 * 
En» evertere ence 


Quale ge- 
nus: menfa 


ra fit Cbae- 


ü ix 
direrü «i. 


"gricola . 
- 


Pilux; ^ 
Suidas." ^ 
"Itlcintus, * 


ah Suo 
ULIS 


sS Lii Là 


Mattbaus 
Pulmerius 
(n Marti- 
"us. Polo. 
nus in [uis 
Cro ; 


49: 
[italiam graffara eft. Non igi- 
Pubs verbis Scripturz defignata 
cft fames quz in nouiffimis tempo 
ribus futura eft maxima, cüm hzc 
Scripturz verbauon magnam ,fed 
fatis tolerabilem | infinuent fa- 


mem. 
4: uzná igitureft germana ifto- 
i vorm verborum debilibri 


critici, & triplici bilibri hordei fcn 
tentia? Proculdubio ifta verba non 
i£ fed figurate ac m yfiicé ac- 
cipienda func: Licet autem ea 
tis congruenter & commode fic 
intelligere ja interpretari. Per 
triticum fignificantur in Ecclefia 
Chriiti viri perfe&i vel perfectio- 
ne (latus, vt (unt Anzifiites Eccle- 
fiz , vel perfectione virtutis & do- 
&rinz, vt funt Przdicatores,ac Do 
Gores. Perhordeuim veró denota- 
tur plebs Chriftiana indo&ta & fim 
plex,fcd fidelis,& pia, ἃς in obfer- 
uantia Catholicz difcipline,& obe 
dientia Ecclefig Catholicz perma . 
nens Bilibris tridci denotat vi- 
ros, quos diximus in Ecclefia per- 
fe&os duabus rebus, do&trinz ac 
virtutumr prazítantia infigniores 
alijs cffe oporterc,vt gregem fuum 
contra ἣν τόρ 
ticorum conferuare queant illz- 
fum . Velduplex libra fignificat 
duplicem iuftitiam qua pollere de- 
bent Antiílites Ecclcfiz : quarum 
altera eít ( vritaloquar ) coerciua 
& punitiua aduerfus Hareticos , 
' eorum audaciam & conatus coer- 


rium 
σοὶ, τ κε parabolam Euangcli- 


plebs fidelis,qua Praiatis Ecclefie; 

virifq; perfedi 

virtutum & 
᾿ 


& incurius Hare- ἡ 


I Apicalypfs ^ Cap. V T. 


ficut hordeum & bonitate, & ho- 
minum zftimarione ac pretio vi- 
liaseft tritico. Ternarius bilibriü 
hordei denota: , tribus potiffimüm 

rzfidijs fidclem plebem aduerfus 
ἔρον munitam tutamquce fo- 
re:primim , frequenreraudierdo- 
ver Dei à Catholicis Przdica- 


toribus , Hzreticorum veró con- 


ον tanquam pe- 
fugiendo: deinde,frequenter 
digncque Sacramenta Poeniten- 
tiz,& Euchariftis fümendo : tum 
diligcnt obferuantia legis Dei, af- 
fiduaque bonorum operum cxer- 
citatione . Sed quia tres bilibres 
hordei faciunt fex libras herdei, 
aduerrere hic conuenitnnmerum 
fenarium in Scriptura fzpe appli- 
cari ad & labores , fcptena- 
rium veró ad ceffationem laborum 
& quietem : Legimus, Deum in 
creatione Mundi fcx diebus opera 
omnia perfeciffe , feptimo autem 
diereqvic ; mffiffe iem He- 
brzos fex diebusoperari, & fepri- 
mo quiefcere ; Hebrzung quoque 
fsruum fcx annis feruire eptimo 
annolibertate donari, Echuc vi- 


tribulatiombns liberabit te in fe. 
ptima mon tanget te malum, Cüm ita- 
ue numerus fenarius fignificet 
interdum labores przfenus virg 
víque in finem, fex libra hordei fi- 
gnificabunt Catholicz plebis bo- 
na opera pio labores víque in: 
finem: vt fit hic fenfus,Si fidelis 
pulus tria illa qua diximus ; reri ^ 
ueranter. víque in finem perfece- 
rit,non modo nullum ab Hereticis 
capiet detrimentum, verüm etiam 


ipfe quoque denarium id Md ed 
eue- 


nam viram » fuz 1n bono 


rantiz mercedem accipiet. : 
Reftant illa verba, Vin &roleuwm43 Per vinum —— 
ne laferi; quorum verborum inter- — éroleum ff 
tio quam tradunt quidam;,nó ge 
— στό αστας : e 4 cundi ali. — 
vinum & oleum fignifigari fao 
πέσοι in Ecclefia Dei, qui medi] unir E 
funtinter Pralatos Becks; dp- — beminum. 


& 
fam 


detur applicari poffe illud Iob , 4» . 
ex 


τος NC Οὐ — 


Pfoim.9s. 


Germana 4 
interpreia- 
tio ddhng, 
(Vinum (v 
oleum ne la 


feris. ) 


4 Sed illa eft. 


is Difunstie Χ ΤΙ. 


fam plebem,& Chriflianos fecula. 
i autem fint viri religiofi qui 
yenünciances mundo, fe totos, fo- 


lennibus votisobitrict o 
Deiobfequio & feruiui a dixe- 
runt. Congrné autem ifti affimi- 


uorem,& jucundiflimam Dei con- 
templationem ; funtetiam fimiles 
olci propter pietatis. pinguedi. 
nem,& maníueii animilenitatem. 
Et quamuis illa Dci prohibitio, Ne 
Jaferis , de tritico ettam & hordeo 
intelligi debeat; fpecialic 


ter tamen 


τ 
fit ei niens o a Mg ες dixi- bar 


mus,de viris religiofis: Illi nempe 


remotiores funta periculis,& con ἃς ol 


wa Hzreticorum infidias, & frau 
dcs, atque infultus, multis validif- 
que przrfidijs premuniti: id veró 
babent tum ratione fiatus religiofi 
po» munitior & tutior eft ; tum.ob 

q m De! curam 
& protectionem füb qua religiofi 
homines viuunt , in €os namque 
pracipué conueniunt vetba illa 
Píalmi nonagefimi, Qui babizat ip 
adiutorio. A i, 3n protelisone Dei 


«ali cormorabitur : ὃς. cxtera qua 


xdcinceps ineo Pfalmo fequuntur, - 


d religiofos virus optime qua- 
rimini T 
aptior & folidier,ob 
bilior in : 
€ fignificari verbum Dei & 


mapz vitz commodita- 


tes,valet enim ad curationem vul- . 


nerum & morbornm , Δ 


mentum ciborum , ad cornobora- 4 
uonem yirium;in js przcipug qui . - 


- 


τα Δειβόταπι 6. 
terpre;atio, per vinum .- τ, 


391 
decertaturi fant , vt olim in athle- 
tis , &ad vné&ionem & confecra- 
uonem Regum & Sacerdotum : 
Similia horum fpiritualiter pteftar 


nobis Deus per actin rite , 
dignequeá . iftorum : 
lantur vino propter deuorionis fer δες Mathe ca X 


Ecclefia 
intcgriratem , fincerumque intel 
lum, atque vfum fa- 


rum Sacramentorum auferre po- 
terunt. Atque hoc fané veriffi- 
mum effe , tuperiorum omnium 
temporum memoria, & expericn- 
tia comprobatur: Cüm enim ab 
io nafcentis Ecclefie tot 
ἃς tantz fuerint harefes, 
femper tamé huiuf- 
modi vinum & 
; m ab 


a 
D 


E 


DE e4PERTIONE 
.5 cnquapt Tigilli, 
Uu:o9 cid ΟΣ (222 3 Hw 
DECIMAQVARTA 
NZLUIT Difputatió; *eg ff "à 
etti « "n2 ? $$ .51207$5 
Super illis vetbis: ΄. 
tcm epeaife "uif  figillimi:quar: 
dono vocem quarti Jti 
d ep dicentis, Veni, 64 vide s 
- v sEt ecce equis pallidus, e qui 
τ fedebat fuper enm , nomen illi 
eMors , c Inférnus. fequt- 


VERS.7. 
& 58. 


batur eum , €$ data efl illi po^. à 
teflas: [uper quatuor partes-tcr- 
i hon 


* molte, dr δε με terra . T 


e 


cere gladio , fame , 9 


» VID fignificerur 
apertione . huius 
πιάτα figilli;bre- 
'uiffime Victori 
- nusindicauit, re- 
) ferensqnz dicun 
» τοῦ hoc loco ad 

grauiffimás calaniitates & inpentia 
inala quz in fupremis Mund! tem- 
oribus ventura effé prznuntiauit 
Ibomintis dicens in Euangelio, fu- 
turas tunc peítilentias & mortali- 
tates magnas. Cüm autem dicit 
Et Infernus fequebatur eum , hoc f- 
Ὧν cat, Infernus tunc expectabit 
orationem animarum multa- 


f πὰς ima Japon. hunc μετ 
a] * 46 Primafiu hunc s 
Foienf rep » fed obfcuriüs tamen tra- 

: Ait effe quatuor partes Mun- 
di, vnam Dei, qui funt Iufti; alte- 
ram Diaboh , & hanc triplicem , 
Gentilium fcilicet, & Haretico- 
rum fiue fchifmaricorum , & Fal- 
fup fratrum ; Etha tres partes 


dy Ape apte Eb. V 1. 


τ 5 gladio, 


?^ equorum qui vifi funt'à Toanné.; 
. nam contra vnum eundemque bos 


ἐν Ampbrofi; 


Diaboli: tio tontrá:'illant? 
quartam ΠΝ quz Βεὶ eft ;-.pu« 
gnant: in e partem quartam 
dicitur hoc oco data cffe poteftas 
fctlori εἰ apa epi interficiendi 

1 me;morte, & beftijs ter 
τα τὰ eft;per huiufmodi flagella δέ 
mala Ecclefiam Dei vexandi:Hoc 
etiam ''aduertere licetex numera 


nuümqui albo equcinfidzbar , ex 
aduerío tres malos oppofui: ácili- 
cet ; cum gladio rufüm;cum ftates 
ra/nigrum; tertium autem  niórci$ 
figno pallentem ;: Gladzo bellum; - 
nigro famem Iu denunuans 
moriem. Btküri fingulis alijs plas 
gas fingulas affignarec;huic quar 
to atttibuitoninta plaparum: gene 
ra , addens infuper. plagam beitias 
m -« Dubiumautem efie poffet; 
vtrüm íflas plagas propriecvr: for 
nanr verba, an figuraie dc mytticé 
intelligere oporicat.: Nam & gla 
dius; & fames , & Mors, & in 
mus; & befliz ram corporaliter 
quàm- fpiritaaliter* in: Scripturis - 
accipiuntur: claret tamen; bonum 
illum Le iin vicc 
«res m uos'ex aduerto op 
fuit, itin odi omnibus E iow 
p plagis ir teg —— $^ 
"sed quia prohibuit um -& : 
oleu édemonflrauit;Bódle 7077 


fiam víquead finem fzcu Erro ^ μον 
rum perfecutione' non pole nece δ, 


o ; git: Anto" e peri δὶ VA IRSIA 
Tc ;quam enim mali contra bonos ol 
mouenrperfecutionem ;'hác Déük M 
fummé bonus ad fuorumvredigetis 

vtilitàtem opportünitaren 

bet sípirimalipm: triumphorüri'. 

Hzc Primafius : fecurdüm quent, 

sta quz dicuntur hoc loco,teterün 

;turad flagella & mala corporalia 

-quibus Ecclefia Chrifii & iufti.fan 

:ctique homines , Dei permiffu» ab 
Ampíjs: & iniquis hominibus ve- 
antur & contliétantur ad exerci- 

Pio probationem fidei & vir- 


ST 


ttc ty 


3:6 i Fm Á 
v — 21 


69 


— 0 A Interpre ^ 
^ satio. 
Beda. 


Haba. 3. 


τὶ Diffutat: ΧΙΠ17.". εἴ 


illirefert ad quartam ZEtatem 
EleBorum quz futt in VeteriTe- 
ftamentc cempore Prophetarum, 
hi namque /myfteria. Chrifti & 
aperto fermone ἡ & operté vélate- 
que per varias figuras przdixerüt 
atque prznionítrarunt. l'uncigi- 
zur Dominus:quartum figillum a- 
m propheticorum oracu 
orum intelhgenciam. Doctoribus 
Ecclefkr uit. Nec folum vati- 
-€inia, fed etiam.faéta Prophetarü 
umyficam & fpiritualem habent 
ntelligentiam, vt illud fipgulare 
hEEaeet- eyox epo ics 
ante Philiftao, vt quotidianus 

D ROMIEPHUCON UMS vtmunda 
tio Nahaman a lepra per lotioné 


eius in Iordane;eiufquelepra tràt 


latio in Giezi minillrüm | Elifci; 
Multà praterea fatis prolixe tra- 
eat Ambrofius ad maiorem huius 
Inrerpretarionis: fuz | declaratio- 
né,d nos con(ultà referre hicpter 
mictimus,nà & hanc eius interpre 
tation£,& aliaseiufdé interptacio 
nesfuperiorum triü figillorü cffe 
huic Vifiont B Ioan. admedüm in 
congruas & alienas exiitimamus; 
$ Beda,quz in apertione quarti fi 
gilli oftenía tunt Ioanni, ea inter- 
pretatur de: Hzreiicis:: Quornm 
nomen veré mors eft, nam ctfi 
omnesquigraniter peccántmor- 
tui Deo funt, ideóque tale pecca- 
tum vocatur mortale fiue morti- 
fcrum; hoc tamen in Hareticos 
precipua quadam ratione conue- 
nit:51 enim Iuftus ex fide viuit,vt 
inquit Scri ; Hareticus au- 
tem veram fidem amifit,& fal(am 
fidem nonfolum habet ipfe , fcd 
eriam mortifera períuafione alio 
rum mentibusinierere conatur , 
quis neget hzretieum hominem 
riénominari mortem? Atque. ob 
id Eier pallidus inducitur,quód 
pallor morientium color eft, item 
inuidiz & odij: mquo Hzre- 
ticiaduerfus Catholicam Ecclefiá 
pallentin animis fuis, & liuent;ac- 
que tabeícunt. Sequitur eos Infer 


qareant bornimbus te 


295 


nü ia perditorü poft fe rapiüe . 
catéviami Disbofis enim & mini 
firi eius Haretici, & Mors, & In- 
fernus appellantur, quod multis 
fint caufa mortis ὃς demerfionis. 
ininfernum.Illud autem , Data eff 
sli poteftas fuper quatuor. paries terra, 
clar€ apparet in magno illo-Hzre. 
fiarcha Ario , cuius vefana haerefis. 
in Alexandtia EETPG orra, indé-. 

ue prodiens & per quatuor par- 
Ri rir peruadens, ad Gallicum, 
vfque peruenit Oceanum, omni-. 
bus quataoriftis flagellis Ecclefiá 
Catholicam atfligens.. Sic fermé 

Beda.Rupertusautem licet aper- 
tioné quarti figilli referat ad im-. 
pleuonem & mi anifefationé pro* 
phetiarum que in Vetere Lefiamé 
to nó erant de. quarto mytierio 
Chrifii,id eft, de a(céfione cius in. 
ccelum;verba camenScripturz hu 
ius loci figillatim de Hareticis, fi-. 
militer vt Beda interpretatur.Sed 
nos in proxima fuperiori Difputa- 
tione conclufimus, Hareticorum 
ingenia,& itudia, & mores, & ma 
litiz machinamenta, & mala qua 
ab cis Catholica Ecclefie accide- 
runt;in aperdone terdyj figilli fuif- 

fe prafignata. ὃ "Lio 

Eitalia hutus loci 4pud Tho- 49 
mam Anglum;& Diony fium Car 
thufanum, & Gagncium Inter. 
patro. Líti, quz 1 apertione quar ti. 
gioi: unc B. Ioan: ea inter. 

retantd: Hypocritis,quorü vni- 
ierra: in quüber atate fignilica. 


tur per cquü pal idü: Per externíü 
enim corporis pallor fimulant &. 


mentiütinrerioré continentiá, ἃς 
deuotione, atq; fanciimoniá , de 
quib.népe in Euang.Doininus di- 
xit; Exterpfinant eme facies [uas ut 
tes. Seflor 
iftius equi eft Diabolus; vel aiasq 
quolibet in loco vel atate cít quaft 
princeps & duxiitorü hypocritas - 


f. Interpre. 
Thoma: 
A5onglus, 
Dionyfius 
Caribufía.. 


nus. 


Gagneius, * 


Tic ξ 
δέρμα, c 


τῶ: Etquia ifie iiri doro 
dep vc prine or- 


Apie mor 
tuus.eft intus,& alios ad morté tra 
hit plurimos, Misco tatb Méig 

ci 
E 


Micbta 7. 


Pfal. sf. 


€.Interpre- 
tatio. 
Haymo. 


Sai 


hb. Mer 


£o 


296 
ei tribuitur.Infernus autem fequi- 
tur eum, quia multi Diaboli habi- 
tatores Inferni,fubíequüntur iftos 
incitándo cos, & dirigendo, & pro 
mouendo ad malum: & quia pluri 
mos vbique locoruni zternz per- 
déionis reos faciunt , nufquam 
enim iftud genus liominum decft, 
& vbique periculum: eft a falfisfra 
tribus fecuddüai illud Propheta 
di&um, Vir fratrem fuum venatur ad 
martem; propterea dicitur dara illis 
poteftas (uper quaruor partes ter- 
rz, Permiffüm vero illis eft interfi- 
c:re gladio,id eft, fermenc venena 
το πάις Propheta dixit,G/adius fub 
labis eorum. Et fame, id eft,priuatio 
nealimoniz verb: Dei, vel Sacra- 
mentorum. E! morte, id cft, quibuf 
cumque alijs geaeribus mortis, fi- 
ut corporalis fiue fpiritualis. Den! 

ue,per befltasterra intelligere li 
cet bruras cupiditates quibus alos 
mancipanr, velferiuam aduerfus 
bonos Tyrannorum rabiem. Sic 
ifihunc sag Sra vm wi 
Hay mo per ilios tres equos po- 
decore fai & ipsus E pal- 
lidum prz&guratam cffe putat vni 
uerfitatem omnium rcproborum: 
per rufum quidem, crudelitaté eo- 
rum;per nigrum, obícurauonem 


cordis, errorümque eeaebras; per. ἡ 


pallidum, interiorem aprma coru 
mortem & fupplicia zternz mor- 
τίς quib. deftinad funt. Seffor equi 
Diabolus eff,quirecte Mors nomi 
natur, Inuidia enim Diaboli mors im- 
groinit im orkem. terrarnm: Qui fedet 
fuper pallidos , id eft;opera mortis 

entes, i 


R3, nec tantum acquirere poffunt 
quantum ipfi concupifcun t; Sequü 
tor iraque Diabolum,qvieft caput 
omnis malitiz, vnde fcriptum cft, 


Alice 


funt mortui, fcd alios. ue nor 
ti tradere ftudent, ssl: fubdimur, ' 
-ofequebasur 


In Aptcalypfis «Cap. VT. 


Imitantur eum qui. fant mati eur: 
Autor igitur mortis Diabolus con 
tra viuos 1d eft; Iuflos & San&os vi 
ros pugnaturus fedet fuper equi 


pallidumsquia per minifterium Re 


proborum quos iam ipfe - 
τεῦ occidit,viram icd immi tia 


guere conatur. Data ef? ei poteftas. 


ilicet, & Occidenralem, Se- 
prentrionalem item atque Meridio 
nalem,Quia vbique terrarum & lo- 
corum Diabolus-per fe, perque 
miniftros fuos, omnes malitia fuae 
artes aduerfus bonos exercet. Pof 
fumus etiam quatuor terre partes. 
per myfircam intelligentiam ac 
cipere pro quatuor terrenorü 
minum genetibus qui funt. hoftes. 
Ecclefiz & bonorum hominum; 

arosdico, & Iudzos, & Hzré 

ticos,& falíos Chriftianos. Inter- 
ficit porró Diabolus quofcumque 
potet quatuor modis, vel gladio 
prauz iuggeftionis δὲ perfuafionis 


vcl fame;id eft, fübrractione verbi - 


Dei,& Sacramentorüm ;vel morte 
fcilicet interiori & fpirituali ; vel 

τ beftias terrz, id eft; per homi- 
ncs fzuitia cfferatos, & ferina cru- | 
delitate preditos.quales fuere olim 
aducrfus Chriflianos Neru » 

Domicianus,Decius, Dio. 

cletianus, alijque. 
Sane, Apofio:us. 
in primo. 
Capi- 


τε 
Epiftola enm cien ad Ti- 
tum , Cretenics appella-. 
uir malas beftias: 
Hactenus ex 
Haymao- 
nc. 


Dr 


partes terre, Orienta- M 


Sap. 2. 


7 Interpre $1 
atio, 
silun 


ALyranus, 


$2 


ΕΣ ΤΣ 


Ὧ97 
tiam ipfe viram-ab alijs occifus , 
E aub SU oin, 


- autem fequebauir eum, quia cru- 


DECI M A ov I NTA ἌΡΤΟΝ eius non humana,fed infer 


Difputati 
| Expomntu ali tres nter- 
- pretationes apertionis ὁ 

uartifigilli. — 


VREOLVS & Lyra- 
-nus exiflimant in a- 

pertione quarti freil- 
h D -deégnithor μὴν [e- 


cundam -perfecutio-: 


i inem Chrifltianorum 
-fa&am à Domitiano Romanorum 
Imperatore, in qua & ipfe Foan- 
nes in-dolium feruentis olei miffus 
eft, & in Patmos infula relegatus. 
Domitianns antem primo quidem 
"principatu fuo fimulauit clemen- 
otiam, & iuftitiam, & probitatem; 
Sed quia fimulatio virtutis diutur- 
ana: onporeí(t, mox in tantam 
erupit fcelerum immanitatem, vc 
pelitilentiórne fuerit: Princeps , 
«quam Nero incertum fecerit. Con 
grueé vero Domitianus compara- 
Xurequo dalovel iiim 'ter pallo 
aremunuidiz ipfius & odij przitan 
tium virorum;vel quia fuiffe {ΠῚ 


"perpetuum: quendam ;oris pallo- 1 


-;rem,maligni animi iadicem tefté- 
que,1n veteribus Romanz hifto- 


omrizmonumentisproditum e&: Vel 


'equus pallidus fignificat Romanü 
populum & Senatum quorum ille 
maximam fecit cedem prorfus 
adeó,vt eriam qui fuperftites erát, 
in fummo tamen antmi pauore an 
"goreque yiuerent;pallor autem ἃς 
:amorientibus;& vchementer time 
itibusacciderefolet. |. - 

Huius equi feffor Donfitianus 
fuit qui per.quindecim totos an- 
nos Romano porirus eft Imperio 
- Cuiapté nomen Mortis imponi- 
» tr, tum quod mortis 


: Ue 7 
-quamplurimos affccerit, t& quod τσὶ equi fuit po - 


is & diabolica videbarur, auc 
quia; tanguam furijs inferni, ad 
tantam fauitiz immanitatem .vi- 
debatur 1ncitari atque inflamma- 
ri.Dicitur portó dara ei poteftas 
fuper quatuor partes terra; quod 
in hasomnes tunc dilata uim cífet 
Romanum Imperiíi, & quód pl:- 
Timos ipfein iftis quatuor terrz 
partibus multifariam occidiffer,tà 
de Chriftianis quam de Romanis, 
'"Vífusautem cft uplici gene- 
re tormentorum, gladio fcilicet, ὃς 
fate, ὃς morte,id efi;varijs gene- 
ribus mortis, vel per.demeríioné 
in profundum aquarü,vel per có- 
buttionem ignis, vc] for peru 
nem; interfecit euam per befítias 
terr iubens in publicis fpectacu 
lis Sanctos Martyres befjsobij- 
«i dilaniandos.Sic illi. - 


Nofter Ribera hnius quarti fi. $3 


illt my (terium inrerpretatur dc 
tertia Chriflianorum perfccutio- 
 nefac&a fub Traiano Romanorü 
Imperatore pauló poft Beati Ioan 
nisexcefium.Hàc veró furfleatro- 
ociffimam & funeftiffimam,licecin 
telligere ex illis Eufebij verbis d 
funtan. Capxe trigcfimo fecundo 
ἐδ τὴ tertij Hiftoriz Ecclefiaftica: 
Perfecutionum, inquit;poridusvr 
"gebat Ecclefiam,& tamimmenfe 
Xarerug Martyrü quotidieiugula- 
bantur,vt Pfinius Secüdus qui τῆς 
proninciam adminiitrabat;multi- 
xudine inzeréptorü permotus, τὸς 
Tet ad Imperatorem Traiani, 

Φ innumerahominpdü millia quoti- 
ie obtrücarentur. Equus itaq; pal 
lidus pfigurauir Traianüatq; cius 
adminifirosexecutore(a; crudeli- 
taus1n Chriítianos,qui ferro & fa 
me & δες Sg pluriuvos Chriflia- 
a 


nos occiderüt;pallor eve 
ΤΙ5 mortientiü,& auentlatq; fa- 


^mefcétiü color et; Datawero feflo 
er quatuor 
2 pat- 


3. Tnterpr.. 
Ribera, 


En febius, 


CMELROU NM. XM 


& A 


$98 1n Apecabpfis Cap V" 1. 
.partes errz,ideft;perfequendi & δὲ dequatuor flagellis quibus da- 
μοναες τὰ Ἢ Chriftianos en per iftas tum illie percutere omnem ter- 
quatuor partcs terra parfi dege- ram,cum calamitofo rerum ftatu — Ewfebiur, 
bant. Etad hanc. períecutionem qrisscipewsnue Maximiano 
- Ribera pertinere. exiftimat ila δὲ Diocleuaro valde.congruit: Cü 
' Domini verba dicta Angelo Phi- enim Imperatore Máximiano in 
ladelphiz,& fuprain Capite ter-. ipfo perfecutionis Chriftianorum * 
tto fcripta, Ego fermabo te ab bora? z[iu p: flis fimul & fames ctude- 
gationis qup venmuraeft imerbiunmer-. liter raffarentur, tanta bomini 
| fum, tentare babirantes in terra. lllud muldtudo, vtÍcribit Eufebius ca- 
rro, Er infernus fequibatur ewm ,. pic c&tauo libri noni hiftoriz Ec 
ξερίδεαι aterna inferni fupplicia Clefiafliceinterijt,vtcadauerafe- ————. 
uz manebant'Iraianum & cru-. pulture tradi vix poflenetiamf. ^ 7" 
j itátis eius executores adueríus Chriftiani per id temporis cüram w^ 
Chrifianos:Expectabat,inquit V1. maximam fepcliendis. mortnis 
&torinus, infernus deuorauionem- penderent;ertorequ /siha 
animarum multarum impiarum:- - gna humanitate tradant 
- huius fimile eft illud Efaiz, Dilate. ricatis lucem reducere niteren- 
mit infernus animam fuam, Θ᾽ aperui. vür-Addit praterea idcm Àu&or, 
es fusn ab [que vllo termino,Cr deften- non paucos ab Armenijs qui co tp 
"dent fortes eris, y populus eins, j«bli-. fo emport contra Romanos in- 
- mes glorio:y]ue eus ad Eum. Et Ri- furrexerant ν contrucidatos occu- 
berà quideni ad hanc fermé fen- buiffe,caneíque in cadauerainter 
tentiam- interpretatur hunc loci... fe&orum immaniter: fzuiffc;pror 
»Interjre. $^ Andreasveró Cafarienfis opi- iMac c Aun à.clade fuperfue- 
Mass, € Ddtrperea que eftenía fant in. rantad infectados & eccidendos 
αἴ Aperuohe quart Sigilli;przfigura. canes fe totos conuerterentc, veriti 
pues tam effc calamitofifümà & mifer-. fcilicec ne poft fium excefíum;ca 
rimam tcmporum condidonem, num venrres viua fuorum €orpo- 
quz futura erat Maximiano & rü fepulchra ficrenc Fit etiam. cye 
Diocleuano Romanum Imperiü dibile,agrefics quoque feras cada- 
obrincnabus,fub quibus,eriam fü. aerum paffim iacentium copia ex- 
᾿ periorum omnmm crudeliffima eitatas & alle&as, eiufdem cum «a 
períccutio C hriftianorü facta «f : nibus paitus fuiffe. participes: 
-Aüdrez verba fuit humfmodi; Quin;noflra etiam ztate,quadam 
20 s Quifrum animal IocutumToan- horum fimilia: víuveniffe . noui 
^ — omn apertione quara fipilli fut mus.Hze Andreas. 57 τον Confutatio 
Aquila, qua vbrperfpicaciffimis: Sedenim,trib. iflis proximécS-T5. prium pro- 
- oculis. pradam Íuperné deípcéta- memoratis interprerationib.refel — xima fupe- 
air, maa3irma fiatim celeritate ad lendisynumillud in wes τὸ τ rierum in- 
-eam. rapiendam & fubit deuo- οἷς argumeutü, fupra eftenstitelic — prpretazie 
. lat. Hoc. fignificar clades ,. a nobiscá Apertionis fecundifigil — pum. 
: nesnon aliunde ve- ἢ ny fleri exponeremus, omnes - 
; nire quàm à fupetnis,Deus nam- illas dccé Chriftianorü perfecuno 
quciuflairad& indignatione pro-. agsa Paganis Impe:atorib. Roma 
, uocatus mittit illas,partm quide, nisfactas,d Nerone videlicet να: 
x vtivftos & fanétos viros abimpijs , ad. Diecleuianü;in apertior e [τοῦς 
-afliétatos δέ. vexatos Nletfcatur; - di ΤῊ equü rufum & fcfloré 
, partim autem vt ipfos impios per , eius fuitic pfiguratas. Llá porre in 
μὰ plagas puniat Quod veró di- terpretationé- Aureoli & Lyran!, 
c éxtur. AR aeree feffore . myflerià quarti fig illi. refevertiü 
τ eius, & dc podiffcquo cius inferno iccundà perlecutioné fgdfub 
"T H F μ mi- 


ὌΝ ἢ 


B cr ——Rq unam 


ro. ἴον. ἦ 


Joachitnus 


AM has E ἢ 159 


Domitiinó, proprie confutat ra-' 
tio: temporum enim Vifio- ria, 1 
Beati Ioannis gràphexica ET "ig iem 
bovpeemoafirauestit g3 τ &a merana; ἃ 

em-futüraru : nii '" urq 
ec iniri d P zum : 
Er eei p cce Y ΠΥ: ἐν ρ τη τυ i2 
nee Vitionem fübor τὰ ebd? cr erát. EE AA Gef E de T: 


buitveró eam in extremo: princ" erat Mors , "ductor eius Sé fuic? 
ptu Domitia rii , perfecitio Chriz! Ma2ometes , quippe inrumerabie 
ftianorum fib co fine vipeydini Iium'ferme hominum. & corpora-' 
de lis:& fpiricnális mors eaufa fifie 1 

cz Inferius psu doset ας ed Me 
sf : 


etát s eracauc'& Ipfi Toantii 


ciffimá 
referre conn c^ Vi ern 
HUNE TRXTSHEXS y e ntc mh d Gd BER 
273918 9 n ae: jil&qot aeo SERE Me 
M Ln E Nes mum Uu 
NUS er 


ca & in 
ῥέοι M πε m x peo ec ue 77s 


«ΟἿ 28. 57οᾳ .1 Ἔκεμν 2 (3i int rétatonz47 
Expliéeiwt 17 »qui au reta 56] (bel "i m pleniüs & c du rd 


vltima: Int. γερατίο!"ὰ δι βεδμηδα $trádtas S inus? 
pmi ia^ HAS ben 
ca 


b " nationelTibri & fisquam dcn 
ett e aont. S Hut dla τι mórie Itilico iet Mans fcribit 
E v, sypsitotibus »aotre; *'3fentén idi:Inquarta Ecclefie /Fta- 
24 Xue o Toto tefefensi τς Βϑϑὰ Μᾶδι δὰ extitir ; & id^ 
Wübrpreta io^ ciel Min apris que ird figilh vi-' 

"fane" fus eft cqnus pattidus, id efbpopüz: 


prol r^ Herrn ray g^ 
phine^ RU 1 is inétés prin 
fiy les li,& Se&z ipfius. 


Ru cn 
lentiffima efus Perequipal- péiori morté,id eft, fp 
lorem, ait Ioa&hithus; f inis is prepa ngrue igitur noméh eius' 
animi uer; iai gue odiü, dicitur faifle Mors: Sequebacur au 
earum. eie exter- cem éum Iafernus, quód Maome- 
nus pis 'foler : rana Secta putetur effe perdurat 
Iftiufm BE PEERikcacur ra Vfquead advéntüm Antichrifti, 
enus hominum itüidià & odiota. qui propter profundiffimam erro- 
feb di cle GIMMNA üequiix ac rum ἃς viriorumbyffum; &-mali- 
malitiz. Huius pórró quartifigilli: riz barachrumi rité e rese 
aperto tunc in Ecclefia Chrifti ferus. iss rro Maometanz 
completa eft, cüm gens Agareno- ) 
rum qui fe nominare Saracenos i Ars ar 
adeoque. vágina (uz ha ulli fiato: z 
3 m 


|&Co lio ipnon »! ceni r 
q afuit in quàrtr figilli TUN deredenrerBradien- tumida 
apertiene ATI de s, corporali M interimebat 5. A 


Serahbinus 
Firmianus. 


300 
vent verum fuiffe Antichriftum,de 
quo infrà Beatus Ioannes multa 
ρὸν horrenda (rema τ 

ed ifl confuderunt fextum figil- 
lum cum hoc quarto , nam in aper- 
uone fexti figilli agitur de Anti- 
chrifto. Quemadmodum porró ir 
JEtate quarta. Ecclefiz Maometes 
eiufque Seda viam,& fedem pra- 

arauit Antichrifto, ita coueniens. 
Lr vtin quinta JEtate irr quz nos 
fumus , exifferec infignis aliquis 
proximus przcurfos Antichrifti , 
qui pe(fimis. diffeminandis erreri- 
ps quafi viam przfternat & pra- 
munzat ventura Andchrifto; Hunc 
autem pracurforem — Antichrifli 
hic ipfe Auctor pauló infrá inter- 
pretatur Lotherum vel Caluinum. 
ud autem quod hic dicitur, da- 
tam ei fuiffe potcflatem fuper qna- 
tuor partes terrz,in. Seam Mao- 
metanam comperere, adcó inani- 
feitum eft vt probationenó cgeat ;. 
cunr Se&am. Maometinam per 
omnesterrz partes effe profcmina 
tam & prolatam , m«ridiana lucc 
clarius fic: cutus dilatationi ac po- 
ventiz nragnum fine dubio inerc- 
mentum dedit multiplex , & diu- 
turfia perturbario Ecclefix Chrifti 
propier varias harcfes & fchifma- 
ta,maxima veró debilitatio poten 
uz bellicz C hriflianorum ob inte- 
ftina Principum inter fe dif&dia ac- 
que bclla. 


Ghmodo $8 Coslius Pannon'us hoc in loco 


fein Μαο-. 


appofins exemplis fuccefferum 
Maomeris declarat quemadmedü 
pereos Sc&a Maomctana in. qua- 
tuor iftis cerrz partibus fcdem po- 
füerix , imperiumcue obtinuerit : 
Poftmortem,meur. Macmeris cui 
Syriam & Arabiam Lello inuafe- 
rav& fubiugauerat ,.Abdalla Mo— 
oq cum parte exerexus vegit. 
in Occidentilem regionent, eccu- 
auitcue Africam & H 
firuens Ecclefias ς 


In Apocalpfis Cap. V I. 


metis Dux ab vniuerfis decfaratue 
& conílicutus eft:is peruafit om- 
nes prouincias Orientales víq; ad 
Indum flauianr, cogens ob i: 
abomnibus legem Maometis,Éc- 
clefijs Chriftianorum vel euerfis , 
velin Mefquitas conuerfis.Iam ve- 
τὸ circzannum Domini millefimü - 
ducentefímum ὅς duodecimum 
furrexerunt Tartari , & (ubiece- 
runt fibi plures Indiz regiones, & 


totam Scythiam víq; ad Tanaim y 
ὃς Botyfthenem flauios, & quid- 


quid eft vfque ad fines Rutheniz z . 
ifti vero euam. Sectam Maometa- 
nam fuüíceperunt ,. & regiones Se- 
prentriona[es vexaueruat.D'e Me-- 
ridionali parte nihil attinet dicere, 
cüm ea primüm ab his Maometa-. 
nisoccupata fit, & in Africa meri-- 

ianali arque in ; Agypto etian. 
nunc vigeat & regnet .. Patet igi- 
tur; poteftacetr datam fuiffc M20- 
meti & fe&tatoribus eius fuperqua 


tuor partes terrz incérficiendi gla—. 


dio corporali: E:fame, tum eorpo- 
rali, τὰς euam fpirituali naarapud' 
ipfos mrerdidum eft Chriftianis 
rzdicauonc auditioneque verbi 
δεῖ δὲ Chriflianz dotrinz. Er 
te id eft ,. per mortiferas 
nes δε vexatioacs,& cru« 
ptiuorum &hriflianoru 
terra, Íxpenumero Cl 
contemprum & vindictamcerumr, 
Iconibus & vrfis dilaniandos obij-. 
ciendo; vcl ad laboriofiffiimam - 
& arumnofifimam do-... 
mcficarum befha- ...1: 
| rem vrfuntee 000! 
qui muli, | ; isto! 


Bi». 5055 ΠΤ ΠῚ 


nob, aq 1 
meli,boues,ones, Τὰ ἢ. 
&ferukutem Chrz- ^| 
Íflianos. co— à 
sov gendo e sd 
Irán t. tub Xn Ite 
I2asl t πῃ ὁΐ (t 
72,5 grStemo» 
se stroumon 3l Dus aiui 
oar ΙΝ 


DE- 


Ὁ uu 


.---- “σ 


M aemeta- 
mam δ εὐ 
et per fequu 
tioné Chr, 
JPanori ca- 
rà pref. 
Apnatam ef- 
ft m aper- 
4iene quar 
ἐς 


di frgill 


tionem qnam proxi- 
mé commemoraui , 
anteferam ceteris , 
maximéque probabi 
lem effe cé(eam;pau- 
εἷς indicabo Lectori. Mihi faié fit 
admodum verifimile , perfecutio- 
nem, quam populus Chriftianus à 
populo Maomctano diu miltum- 
ue paflürus erat,fuiffe in hac Apo 
«alypfi Beato Ioanni reuclatatn : 
Nam fi ilia minoris momenti, mi- 
nüfíque memorabilia quód ea perti 
nerent ad infigné aliquam Ecclefi 
vel profperitatem vel aduerfi:ai£, 
manifeftara funt- Beato Toanni; 
quantó eft credítu procliuins, prz- 
monflratam ei fuifie haac Maome- 
ticam perfecutionem ,quz alias om 
nes fuperiores qyatuor modis lon- 
ge fuperauit: Primum enim,exce(- 
icillas diuturnitate té 
annos prope mille adhuc perdura 
uit; atque etiamnum durat & vi- 
Y : Deinde ; amplitudine imperij 
potenti Maometanorum per- 
fecurorum qui maximá is ter- 
rarum parte fuz dominatroni füb- 
Iugatam obtinuerunt;hodicqnene- 
nent. Tum 5 atroci & implacab;li 
odio Chriftianorum , cum quibus 
tanro tempore tum de religione , 
tum dc imperio pgueciane de- 
ceriarunt .. Ac démiülm multitudi- 
nc grauitateQue cladinm , & cala- 
miratum,malorumá; quibus Chri 


τίς, enim pfe 


^ bpifentis XY 1.- got 

nmarioloa ftianum popilum plirifaria irifariam ma- 

"pP dorem in modum afflixerunt: Nam 
᾿ & innumerabiles e impie 

| renunciantes Chriflo ad impuri(- 
DECIMASRPETIMA Ze LEM aM Uri 
Diíputatio. "runt; 1e Chriftianam plu. 

— rimis amplius ei isatque 
JDeclaratur,cur Jfuflor proximam. Prouinci MC iem sete ns n 
: ; r non facilé credat; hanc talem ἃς 
Juperiorem. fnterpretationem p perfecurionem Chriftiano- 
e^fpertioxis quarti. figilli de^ rnm a Maometanis fa&tam » fuiffe 
eMaomete £8 Sella eius prefe- inhis Vifionibus reuclatam Beato 
γα: ceteris Ioznni? Si autem ea reuclaza ett 
ENT . Beato Toanni, eft valde confenta. 

h ..  . neum exillimare, przfignificatam 

9: VR ego Imérpreta-. fuífic in apertione huiusquarti fi- 


£illi, id enim feries & ordo (upc- 
riorum Vifionum depofcere vide- 
tur. InApertioneentm fecundifi- 
güliper equi'm rufum prznuntia- 
ta eft perfecutio Chritianorum in 
primis Ecdefiz temporibns facta 
à Papanis Imperatoribus Roma- 
nis: Deinde, in Apertione tertij fi, 
£illiper equum nigrum prz 
ta fuit perfecutio Ecclefiz facta ab 
Hazrcticis , maximé vero ab Aría- 
nis,quz quidem paruo temporis 
Ípatio fubíecuta eft primam illam 

erfecutionem Paganorum : Per- 
tcutioni veró hzreticorum Aria- 
norum paruo interuallo fucceffit & 
Sarracenorum & Maonietaporum 
perfecutio ; nam circaannum Do- 
mini trigefimum & fexcentefimii, 
iam ciente atque exolefcente 
Arianorum harefi , magnus ille 
udopropheta Maometes extitit: 
Erat igitur valde tonueniens , yt 
poft apertionem tertij figilli in qua 
perfeaitio Hereucorum prafigu- 
rata ett, hzc tio Maometica 
in Aperrione quarti fieilli Beato 
Ioanni, & pereum Ecclefix reue- 
laretur. 

Quemadmodum porró verbaéóo 4 

Scnprurz huius loctad hanc no- — verberum 


ftraim interpretationem Xongrue — Scripiwra 
commodéque applicari & aptari — a4 Maeme 
osse à imea id 0d da»am δε. 
Dipudtionel cundüm expofitio- fam ( pep 
nem Setaphini Firmani didum feeugians. 


T 4 eft, 


Pfal. 31s - 


lerem. 5. 


Prouetrb. 
1.6 3e] 


«255: 
συ τταῦενν 
. amem 
ums. ha 
53. west 
584755 wal 
I AAT) 


dn 


ditis, oflendeimus . Equus 


- pallidus belle reprzfentaz Maome-" rarum,caufa fuerit. 


tanam $cétam, um quia equus 
malcii audax ,Ierox, bellicofu 
.. huius Se&ta homines aidaces, fero 
ces)beilicof: faerun;: Hac enim $e 


pas: / dir fubrit poe 


TInsdpocaby fins. Gap 1. 


: olgue hoc loco.,. salijs guibuf- num damnationis zterne , ac de- 
ma 


. uufionisad Infernum vbique ter- 


: pur au- 
cc s 
as ft trosttbs 
partes tetfz y fatis doclaratum cít 


* 


1n proxima fuperiori Difputatione 


.Gapernvim bellicanid primo in- fecundüm Inter i 
: tjoduta ci] Dultcaque ats SüE- «y aoro he denique n 15. 


“ποιὰ , roborata , & conferuata eft. 
ἜΤ υπὶ etám quia hac Seéta hx 
 . irrationalis,&,vt ità dic: ai, fenfua 
lis, & belts, & voluptuaria elt ; 
SUE 3 τ »€qui. fimilituidine 
"vu, olet ad figpifcandum homi- 
^. nes infipient 5& liíciue, &libidi 
nose Viuentes,in quodam eriim Iu- 

: xoferiy tum eft, Nolite fierificut equus 

' mülus in quibus nen eft antellectus : 


τ &alio in loco, Equi amatorei Cv emif ac vindicta 


τ farij in faninas fa£h junt, vnufgtifa ; 


' ad uxerem proximi fu: binnitbut. Pal- τ 
or autém moriéndbus & vehe-' 


"medterpauentibus accidere folet; 
- Máàoieran 


1vero & Saraceni ca- ' 


dibus lioginum, hiundum , ani- 
" mofqué mortalium nimio pauore 


'umerabilium mor 
^is homintím ; corporalis parrter 
"atqtie fpiritualis caufa fux: Omnui- 
«πὸ Scéta hac pefufcra , exitíalis, 
"miorufera fuit humano generi . 
"lium porro equum. & tcfforém 


E 
: 


ia 

ilis; 

ome 

| s coti 

án dies maiorem: poten- 
"tiam, ampliufq; imperium affe&ta- 

* feauebatur Infernus: Maori 

$ Vg ce epe μοῦ 
olejoas & dibelica ἢ 


0- 
ddüeiexMeBi- - 77 
áninullis ott. 


AH PTHIE Mus lequebatur ; quia fi- 
A yonud um ! 
1 ΤᾺ 


τς Tunt,& comparare voluerunt. Vel 


unter fictre gladio fame,moyte , e bet gj 
, erra, ignificanturpracipua ^id 


gene- 
: orum quibus. Deus & 
olim puricbar impios & rebelles 
fibi Iudzos, hodiegne Chriflianos 
populos diuinz legis tranfgreffo- 
Re p legge 
C fpa! ügare ac püuir 
Huibfmodi pea flagella 
per Ἡμῖν, vaca: quatuorirae 
uz iudicia peff;ma χὰ 
eft, calaiirofiffima iE 
mal ominibus, Sic cuim ait, $i gua 
uer indir. 
pude ra peffmasgladium, és fa 


ra, flagello 


Deus 


immifero y Feru[alepo,vt imterfciam 

y btmin cm (sy becus.. Vbiaduertere 
Letoitm volumus, Ezechiclem vo 
cafie pefiilentiam , quam Beatus 
Idannes hoc loce nomine Mortis 
fignificauit, Interdum enim.no- 


ip men NUS ponitur in Scriprura 


Pro pefiilenzia, quód maxime fis 
mortifera , plurimorumquehomi- 
num & δ ρυ θερμῶν miferanda 
mortis , &in breuiffimo tcipore » 
caufa, Sic in libro Exodi & ali- 
.bifumitur.Quomodo au . 
tem 1ftiufmodi fla- 
&£ellis Maomcta 
ΕΠ ΒΓ Πα. 
qa sd Bos per- 
1» t μευ ΟΕ td jS πο α X 
fénntinsaquehancepré — 
jo Aimé antecefit Di- |. 
Íputationc de- 
claratum . 


tr 
3" 


»ε 


ἢ πε τον τα ἀκα ot 
GUME, «otuup mt» ΟΥ *ont 
30H sb mbi; στὸ ΄ Le 
«5 arr ans jur 4m 
-butiu : Se Α΄. ins 
AS. Y Land Ὁ '" - 
COP TERN ἥμ 


14; malati, (y pelrilentiam - 


DOES PERTIONE 

^T Quinti ficii. : 
HO 35 ὕει, emt. thai Ifa. ἢ: 
DECIMÁOCTAYA 
εἰπε δ τ iípatatio. nisM 


[ti 


I Super illis vetbis: 


εὐ Poce magna dicentes,V auequó: 
Domine Santlus & Verus non 
iudicas €? vindicas fanguinem 
ες tioflrum de ijs. qui babitant in 
' terrae Et dare junt illis fingu- 
le flole albe, €* ditm eit il- 
lis vt requiefcerent adbuc tem- 
pus modicum , doncc complean- 
tur conferui eorum δ fratres 


AN Difhtatio. X 1 II. 


393: 
in Apertione qtilüti freilli fa&im; 
& verbis in huius Difputa- 
uonis titulo pofitis ab eo defcri- 
pram , Victo us hunc in modum? 
interpretarur : Vidit Beátus [oan- 
nesanimas 


T, Znterpr. 
Victorinus, 


Quid alta- 


re 474. 


" vir ^a 1 »85.4 MS, 
tantüm intrabanr ; fic '& araared Ginale vo 
ceptaculum 
animarum 
fanctorum | 


bus 
m pof merté. 


remota: . 
regio;& requies San&orum;in 
vidé 


m 


finas Abrahae de quo loquitur Do- 
minus in parabola Euangelica de: 
Lázaro & Diuite ; Hos igitur Saa-' 
&os experere vindictam corporis 
& fanguinis fai , voluit noscogno- 
Íccre, qui omnia vider Deus.s'Sed 
quia in nouiffimo tempore San&to- 


Lucae. 


O8 


rum.remuneratió d Im- 
corum qui interficiendi fut [j-. P'orum ventura 
cut C illi, 


Exponuntur. tres horum, verbo- 
rümInterprctauoness Vie: 
éorini , Andrea, δὲ. - 
Ambrofij. : 


Δ I C. Locus, fi quisa- 
5 liusinSeriptura, pet. qué vocati cffe putat finü RO omoitr 
7 obícurus , fimulque —— Andrez Cefartenfis Intérpreta-6z 2. Interbr, 
| apud Doóctores c tio huiuslociefthuimfmodi:Solutio — Andr. 
berrimus eft, ied ab | quini figillt , San&torü vita defun-  .. 


[A4 e τς 


"x 


; cis tamen maxima. jtorum clamoresad Deum poMà .. 
Interprcrationum varictate trata. di confummationc proponit. Qui 
tuis. Conuenit igitur , etiam nos. λᾶς fint ifti S. Martyres duplex εἴ Martjrum 
cum diligentia & caram eoexpli- Ecclefiz Do&orum Ícntentia: quie — fuerim a»; . 


cap do verfari , expofiiis primum dá cnim rcferunt in antiquosMar-  A4ijls, 
müm- fideliter a'iorum Interpre- tyres Veteris Teflaméti,vc Prophe 
tarionibus, noflzaque ad exiremi. tas, & alios:Sed recentiorum Eccle 
indicarafentenua, i. orum fententia elt - 
. Hanc Beau Ioannis Vifionem cunturhocloco,non preteritorum ὦ 
4^ E . á -- com- 


v 


« 


Pfal. 124. 


304 
commemorationem, fed pramon- 
ftrationem & μέμμο ξερρυῆ, δὲν futu- 
TOrnm continere; & idcirco in eos 
conuenire qui poft huius Reucla- 
tionis tempus futuri erant M 
res prone Chriftum. Expetunt 
autem illi vindi&tam fuorum per- 
fccutorum cupientes fcilicer vt vel 
poenitentes ad Deum connertan- 
tur , velimpenitentes per genera- 
Jem Mundi confummatoncm ex- 
cidantur, ne Luft: ad iniquitatem 
extendant maaus fuas, fecundum 
illud quod in Pfalmis ícriptum eft, 
Non relinquet Dominus virgam peccato 
sum (uper fortem Iuftorum-vt non exten 
dant 1ufis ad dniquitatem manus fuas, 
Nam etfi plures Impiorumiam du 
dum iram Dei experti funt; 1llorü 
tamen rcliquiz flagellis adhuc egét 
quiim aut conuertantur, aut con- 
igné merius fuis ple&antur. Cü 
autem;datis albis ftolis, dicituril- 
lis, vt expe&ent modicum, faus de 
claratur,peritionem ymo in $à 
&is,non effe aliud nifi defiderium 
confummationis feculi , quam ta- 
men expceé&tare iubentur vfque ad 
complementum fratrum fuorum, 
neante1llos confummentur,vtfcri 
pfit Paulus ad Hebrzos xj. Candor 
ftolarum fignificat fplendorem vir 
tutum qug perilluftres in illis fue- 
runr,quo fplendore tam. nunc vn- 
dique funz. circiumfufi etiamfi ifl o 
fum bonorum haereditatem nec 
dum adeptu funt. Spe i dier illorü 
bonorum quz fpiritalibus ipfi ocu 
contemplantur, ab omniinie- 
rea craffitudine excuri meritó Ix- 
1aprür,& in Abrabz finu pacaté re 
qu ferunrur. Multorum ete- 
nim Sanétorum cfl fententia, vnü- 
quemlibet eornm qui virtutis cul 
xores fuerüntlocum. falis fuis di. 
gnum poft hanc«iram foruri, ex 
quo de gloria fibi przparata cer- 


7m Mpocalypfis: Cap. V 1. 


Iudicij, qua dere nos paulo infrá 
differemus. 


Osión figilli apertio,inquit-Am63 3.Interfre- 


brofius , ad Martyres pertinet. 
Tunc autem ipfum aperuit Chri- 
ftus, quando ea row per parabo- 
lass, & per quaídam figuras de 
Martyrum. pérfeciirione, & glori- 
ficarione dixerat, Doctoribus Ece 
clcfia: manifeftanit. Aperuit etiam 
quintum figillum , quando Mar- 
tyribus coe:eftem gloria m eis pro- 
miffam contulit, eofque in mundo 
apud homines clarificauit, Altare 
Dei, fub quo vidit Ioannes ani- 
mas San&orum, Chriftus eft, fub 
quo qüiefcunt vt capiti furpofira 
membra,cique perets grade: ὃς 
glorie participationem copulátur. 
Mouet autem quzfionem. Ambro 
fius fuperillis verbis, V/qwequó Do- 
máne non vindicas fanguinem acítrum? 
Cum Scriptura prohibeat malum 
pro maloreddere, & Dominus 5n 
Euangelio dixerit, Diligite snimicos 
vvefiros e benefacite ἡ): qui oderunt vos 
quomodo Sanéti in coelo'conf'itui 
τὶ vltionem de inimicis fuis ex 
tunt? Hanc quafüonem ita folpit 
Ambrofius: Sancti diem vltiraum 
defiderantin qno plenam & con- 
fummaram íuorum laborum mer 
cedem,glorificatis eriam co! poríi- 
bus fuis,accepturi fun.. Hücenim 
diem. defiderandum fuiffc Difci- 
ulis, oftendit Dominus illis ver- 
is, Cum videritis bac fieri,re[picite (ὧν 
leuate capita vueffra quoniam appropim - 
quatredemptio veflra. Et in Oratio- 
nedominica peutur , ^dxenías σε 
gnum tuum. Verum quiain die Iu- 
dicij fimul cum glo::ficatione San. 
&orum,cric damnatio zterna Im- 
piorum per quam luent penas zter 
nas proijs quz contra Sarétosfe 
cerunt; idcircoSan&i diem Domi 
ni fiuc indicium defiderantes,cxpe 


tam facerequeat coniecturam. Sic gere dicuntur v|tionem inimico- 


Andreas; qui, vt etiam fupra Vi. 


&orinus,multique Vererum, puta 
uit, antmas Sanctorum poft mor- 
iem nonviderc. Deum ante diem 


m fuorum.Nec aduerfatur huic 
fententiz dictum illud. Amos pro- 
phe:z, V defilerantibur Diem Domi- 
».Nà Amos non loquitur r ud 

5 


fatio. 


Ambrofius 


΄ 


Quid alia. 
σέ. 


β 


Quid ffngu 
la δ' que 
bina. flola 
^liz. 


med [it 
s 
gempus ex^ 


peftationis 
animarum 
Sáarum. 


o Dijete XIXS Ὁ 385: 
Gis, fed depeccatoribus & impiis : 
qui defidcrare dicuntur diem bo- 
mini,in quo e aternaeorumdá- 77 0M 
natio.non quidem 1n Ie,nàn enim ἴ 
ett ilis vllo modo defiderabifiscd. D E C I.M A NONA 
in caua eius, quz funt peccata: a-  Difputatio. ! 
mant enim perfeueranter & leclá-- 
b. peccata quz. merentur illam | 
amnatienem. : Recenfentur fex alie loci buius In- 
64 Sed quid eft, Datascffe aníma- : 
bus SéuD oras fingulas ftolas al- ed td onis ck Sancli Grego- 
bas? Stola alba gloria eft fan&arü. 77, efuguflini, Bede, Haywo 
animarum,quz fingulasnuncflo- . - mis, Ricardi, d Diony[ii Car- 
las poffident; quia corporibus in ter - tbu[iani, 
raquiefcenubus,ipfr tantümflo- — - 
la celcflis gloriz & feliciratisorná- 


* tür; binas veró Ποίας tunc accipiéc EATVS ríus é4 
cum poft refurre&tionem anima s γόνμει verbis Dei 
vnà cum corporibus gloriam cele- ad Satanam, quz süt 
flis patria | fine fine poffidebunt. in primo Capite li- 
Tempus porró modicum quo ex bri Iob , Numquid 
Gare iübentur,quoad numerus. feruum meii 


trum fuorum comp/catur, fignifi- 1706, quódnen fst ei fimilis in terra, (σε. 
car tempus víquead diem Iudieij, hunclocum Apocalypfis luculen- 
modicum fané in comparztione fu | ter tractat ita fcribens, Quid eft 
turi poft Iudicium temporis, vel animas San&orum vindi&tam à 
potius zterniraus: non veniet. au- . Deo petere, nifi diem extremi Tu- 
tem dies Iudicij, víque dum im-  dicij, & rcfurre&ionem extincto 


,í PpLatüromnis numerus Electorü. rum aae dtiderites Magnas 
: a 


“παν 
fub altari 
nem ffe 
fTabtá Mar 


gyrum, fed -. 


alterum ét 


$Sanilorum. 


dd Colo. $ 


1 2.ad Tim, 
δ“. 


Sed ponit Ambrofius hancque- quippe fanctarum animarum cla 
fionem: Curfolzanimz Martyrü mor, magnum eft ezrum. defide- 
dicantur (ub aharicffej& ftolasal. rium, earümque verba, ipfa font 
bas accepiffe, cüm omnes Elccto- earum defideria: Si enim defide- 
rum animz fub ifto altari quie- rium Sanctorum non effet fermo 
Ícant, δὲ funiles ftolas albasha- eorum apud Deum, non vtique 
beant? Refpondet Ambrofius ani. Propheta dixiffet, Defderium cordis 
mas interíccorum vocarihocloco ermm audimit amnis fua, Scd cüm 
non folüm animas Martyrüm ,fed Sanctorum anima ficin finu inter 
omnium lufiorum; omnesenim / nifecreti Deoinhareant, vtinha- 
Iufti mortui fuerunt Mundo, vc rendo requicfcant; quo modo di- 
viuerét Deo, ficut dixir Apoftolus, cuntur petere aut defiderare vin- 
Mortui eflis δ᾽ vita veftra abfcondita dita ,quas & voluntatem Dei,& 
ej eum Chrifto in Deo; &altoloco, €aqua futura (unt ccrtum eft non 
Omaet, qui pie vimere volunt im. ignorare: Verum nihil illz defide- 


Chriflo Iefu, perfezutiones rant,quod ab eius voluntate quam 
ho patiuntur. Hacte- 5 τ €ernunt,difcordat:Sed ab ipfo pe- 
"muscx Am- ^ .  tuüt,quod eum facere vellenoue- : 
* birofio. ' runt, deipfo enim bibunt, quod 
j^ |^ ab ipfo finunt, &, modo nobis: 
|. adhuc incomprehenfibili , in eo: 
' quod pe furiunt, pr: 
fatancur.Difcordarenr illz po- 

tius 


4 Tnterprez 
fatte. 
$. Grege- 


fus. 


Palm. y. 


Quid fi, 
Deum re- 
fpondere a- 
nimabus vt 
expectet col 


Islon& fra 
Irum Hno- 


rum, 


- esu nt 
tte 
ua 


"VY 


ὃ 


396: 
tiüs à voluntate conditoris , fi quz 
vident Deum velle non petereuc: 
que s rep 1 ad 
enrem erio ore pu 
τοῦς Def décaibAA viro dnihaUl 
bus refpondeze:;-wtoquíibfcant ad 
modicum tempus, eft, inrer ardo- 
rem defiderif, ex ipfa prafcientia 
confolatiohisfolatiunrafpirare: vt 
& animarum yox fit hoc quod amà 
tes defiderant ; &'refpondens Dei 
Íctnitojfit hee xquod eas retributio- 
pire diis im iter defideria con 
firmat. Refpondere itaque eis! yt 
collectionem fratrum fuorum ex- 
pe&tent,cft, mentubus earum liben 
ger: exppoótsa dr? nokas ihfnnderc s: 
vt cüinicaenis'refurrectiogem cx- 
pctunt,eiamzx colligendorüm ffa . 
trum auginenro gracalentur. Hac 


fanétus:Grcgoriis t cuuts ma) 


8 Agni. 


65 


pats- Interprécatiopis huius loci 
A pocalypfis ex vndecitto'Sermo- : 
nede Sanctus Bead Aügutlini fer- ^ 
mé ad verbum tumpaa elt; quod ex: 
pe hic proxime fübijciam; fiet 
Lectori manifetlum; 2.5552. 7 
Sanétus Auguftinus ineo quo di - 
xi; Sermiane- copi wvetborum. : 
Scuiprurz huius loci;doótamqute ha ;: 
bet explanationem. Putarautem^ 
Auguftinus,próprerea di&um cfle; : 
vias effe Ioanni fub aktarianimas.- 


I» Ajacaly pfe Cab. VT. 


minus ipfe Sacerdosteft , dequo ^ 
fcriptuin fuit ; Tw er Sacerdos in ater- 
num [νη δον ordivemm Melchifedech, .. 
Conuenienter itaque; & quafi pro ;: 
bónb 'confortió ibr(épulrura Már- Ὁ 
tyribus decreta eft, vbi mors: Do- 
mini quornidie celebratur,ficut Pau: 
lus:ditic; Quotisfrumgne bé feceritis, * 
mortem. Domint. ammuntiabitis: donec! 
veliat; vt qui propter mórtem eiüs 
mortui fuerunt ; fub Sacramenti "ἡ 
eius myfterio requiefcant ,;& illic - 
occifis; cumulus: conttrtatur y vbi. : 
occifionis dominica-commeétiiora- εἶ 
tio celebratur ; & quoscum €hri- : 
fto vrias. paffonis caufa deuinxe- «I 


rat;vriius eriam loci religiosopula-/: - 


rét. Legimus plures Iuttorü Abra: 
hz-finu refoueri ;-& alios: Paradift » 
amoenicate laetari; fed honorabilids: 

Marryres ibi requiefcoat;vbi& ho 


εὖ 


Pfal.1o9. 


1. ad Cor, 
II. 


vwyri iw ὦ 
wc 
au an 


UM. 


| 
| 


ftia'iGhriftuselt & Sacerdos yfcilii^ ^ ^| 


:cetivt p*opitiarionem de oblatione: : 


hottiz can fequanzar, & benedictio » 
nem ztierni. Sacerdotis accipiantun 
Super eo autem quód Ioannes atu-:* 
diuit, animas Sanctorum cum clI4-.- 
more magno vindiétam petere fao: 
rum períeéucorum; oritur quafftio; * 
Cum Dominüs in Euangecltoiuffe.: 
rit diligérr inimicos ; &:órare-pro i 
péríequentibuis , quo módo Sanó&i ; 
lam;cum Deo manentes reo 


un 


ἶ 


"e. 


£r 


Suid ffela 
albr, Cn cur 
guit . 


Quid frt di 
eere anima 
bus vt expe 
&ent. colle. 
&ionem fra 
trí. fuori. 


v Difubztio X 1X2 


δ μη dicm extremi Iudicij, & re- 
»furre&ionem fuorum corporum 
rzftolantur. Per fingulas aatem 
.itolas albas illis datas intelligere 
oportet mercedem Baptufmi , pra- 
.mium martyri), mercedem ater- 
norum bonorum, & gaudium coe- 
Acftis patriz., Habenr Santi ante 
refurrectioné fingulas ftolas , quia 
Anfola anima a: huc aterna beatitu 
ine uuntur;poft refurrectio- 
nem auterh- accepcuri fant binas 
fiolas,quando receptis corporibus, 
para viget in anima, &in- 
-«orrupribilesám.corpore.. Dicere 
porro illis vt e; t modicum 
-tempus;,donecimpleatur numerus 
fratrum eorum ; eftinfpiratio Dei 
qua mentibus eorum defideranti- 
bus finem Iudicij immitritur vir- 
tus patientiz , vt patienter ferant 
omnia, expectantes complemen- 
uum numeri aliorum San m 
qui fimiliter pro Chrifto in. erra 
occidendi funt, & cum ipfisin.cos- 


' c Jo regnaturi: vt qui defiderantre- 


Cipere fua corpora;gaudeant dena 
mero colligendorum fratrum fuo- 
rum. Tali fcilicer modo loquitur 
Deus Sanéiis fuis;qualiter paterfa 
,milias habens ; filios , fingu- 
lique deagro reuertentibus, & ro 
antibus eum vt cibum ipfis tri- 
'buat, refpondet , Refectioquidem 
- veítra parata eft (ed expeótare tra- 
'tres veftros, vt cüüm in vnum pofiti 
fueritis.omnes in commune. come 
datis & epulemini gaudentes. Di- 
-Citaurem fratres eorum effe. inter- 
ficiei dos. vel aperto videlicet mar 
tyrio,vel to. Hactenus verba 
fuerunt Bead Augufüni. . : 


6 Interpr, 66. Beda. fic explicat hunc. locum 


Beda. 
Scopus bu- 
insvifroni. 


4 


cx 
— Quid alta- 


rc. 


i Apocalypfis:: Quia pertrium pro- 
.ximé fuperiorum Sigilloru m aper- 
tionem fignificauerat Deus Eccle- 
fiam multiplici períecutione con- 
fiié&tarum iri , nunc oftendirglo- 
riamanimarum poft poenas quas 
in corporibns futs paffz fuerant . 
Vidi, inquic; animas fub altari , id 
eft,ip fecretariolaudis eterne: Ata 


1.5.9 


307 
! kerienen & interiüs pofita , & 
ominici corporis arcam 9 
pe » vtexteriorara ludaici cem- 
.pli ,«arnem & fanguinem anima- 
ium facrificans, fcd fola offert Dos 
dnino pei repe ues : &qui 
nunc exhibent: corpora: fua ho- 
ftiam viuentem Deo,tunc dirupcis 
carnis fuz vinculis facrificabunt 
illihoftiam laudis. Poreft auté 
hyperbaton id effe di&tum ; vt non 
füb ara viderit San&os ροῆτος, fed 
videriceos occifos fub ara, id eft 
fub ceftificatione nomints Chrifti; 
Pe peces de Machabzis di- 
cft, Sub téflamento Dei cecide- 
rant .. De clamore autem anima 
rum ad Deum, & petitione vindi 
&z,& de flolisalbis , & refponfto- 
ne Dci ad ipfas, eadem fcribit hoc 
loco Beda ijs.quz Auguftinus & 
Gregorius tradiderunt. ; quo 
rum nos verba: pauló fuprà retu- 
d id igni α 
Haymo declarans quid fignifi-67 
cet altaríhb quo animas Bip 
rum vidic Beatus Ioannes;jita fcri: 
bit; Duo«erancin cemplo Iudaico 
altaria: vnum eraropertum ere, 
inatrio, & fub dio, vbi animaliunt 
facrificia cremabantur:: Alterum 
erat interius, & ante Velum: tegés Ὁ 
Sancta fané&torum; & veftiuim au- 
ro,in quo tanrüm (angui eba- 
tur, & diymiama i batur; 
Sciffo: autem per Chrifti mortem: 
Velo, Arcaconiunéta eft Altari au- 
reo , nullodifcernenre velamento - 
Peraltarc autem areum , carráalis 
Iudzorum populus legem 14 tan 
tüm carnaliter intelligens. ἃς οὐ 
feruaas fignratur: Per aureumaltra 
re;perfeéti viri illius populi fpirita 
lierl intelligentes ἃς feruan- 
te5 defignantur; V nde Dauid bene 
fciés adulteri] & homicidij.crimé 
fuü non ρος lacrificijs illis legali- 
bus expiari;dicebatSs ve/miffes facri 
fiium, deiiifjem vtique , belocAnfiis nen. 
delediaberis : moxque fubiungit, 543 


7 Interpr. 
Haymo. 

De duplici 
Altaritn τᾶ 
ple Indaice 


Matib.ag. 


NNW ow 


τὰ A 


308 


arfhiciei, Huius iraque altaris aure: 
mentio fit in hoc loco Apocalypfis. 
Eft porró Chriftus Dominns & Sa- 
cerdos, & hoftia, & altare: Sacer- 
dos , quia per illum munera noftra 
ad Deum Patrem dirigimus , vnde 
Sacerdotes , íc per Chriftum exau- 
diri optantes, in nominc ipfius ora 
tiones fuas fi niunt dicentes, Per Do- 
miaum nofirum Ie(um Chriflum , ΘῈ 
Eft quoque Chriitusakare , quia 
per ipfiim, & in ipfo noftra facrifi- 
«ia o funt Deo , vt ei finc 
grata ὃς ta, Béftirem hoftia, 
quia femel obtulit feipfum Dco Pa 
triin ara Crucis, & quoddie in Ec 
clefia 1dem ipfe offertur , fcdia- 
cruenta oblatiene . San&i etiam 
funt alare , quia funt capiti fuo 
&hriflocontun&i: Sunt & fub al- 
tari,quia nó illi per omnia cozquá- 
uirsfed virtucis eius Sari dipre ἀνά 
fccundüm | menfuram donationis 
£ius.Sic Haymo; nam ee dein- 
eps cribit. de clamore (anctarum 
animarum ad Deum, de petitione 
vindié&tz , de flolis albis. & de re- 
fione. Dei ure -rTM prorfus ea- 
m funt quz tradidit Beatus Au- 
guílinus , cuius verba fupra com- 
aumus —- , 
. Altare Dei αἷς Ricardus, Chri- 


nterpr 68 
$. In7P'-^ Qus eft, fuper enm namqueper fi- 


Ricardus. 
Quid Alta 
γε: 


vr 


dem & orationem imus bona 
quacumque cogitamus, loquiinit, 
operamur. Sub hoc altari fun rani- 
ma Sanctorum, quia fe Chrifto per 
humilitatem fubmittunr, & per 
ipfum ἃ Patre Iudicinm & vindi- 
-Étam ex amore iuftmiz requirunr. 
Dicuntur aurem ifti xcci d 
erfe&i: | propter ver um 15 
aclimonilm quod initial » id 
o τ ϑται νει przcepum Dei quod 
án feimplebant, & ob teftificatio- 


pem Fideiquam alijs predicaban-. 


€ lamabanr voce wks 1d. eit, 
magno voto & defiderio expete- 
bant. Appellant Deum ( Verum; 
&San&üm ) San&um , in femet- 

ío: Verum in fuo promiffo: San- 
mt » odicndoiniquitatem ; Ve- 


I»: Apicalpfee Cap. Y L 
run implendo prediau,& proni iia 


przflando. inquiuntwon πράξας 
£v vindicas ἢ Iudicas,malos, vt m&- 
riti funt , puniendo. Samgwinem me- 
firum jid cít , paffiones & mortem 
noítram. 4b bis qui habitant : οὐ τα 
σα, ποη íoliim per corporalem hà- 
"rien m fed mató má 
inordinatum amorem & cupidita- 


. tem rerum terretarum , E/ dictum 


eft illis vt requiefcerene ./ Per acce- 
puam fcilicec iam animz beatítu- 
dinem, Es expeclarent , glorifican- 
dicorporis promiffioné . Donec ims 
pleatur nyatrus 
tyrum & Confefforum . Q2 inrer- 


cendi funt, νεῖ ἃ Dyrannis moPME ' —' 


corporali , vel per ;prafenuy nr ]a- 
borum & tribufatonum toleran- 
riam . Impletioautem numeri fra- 
rrum ; eit Przdeftinatorum ple- 
na & perfcé£ta remungratio, quo- 
rum cer:us a Dco dcfinitus eft nu- 
merus omnino complendus . Ira 
Ricardus. 
Dionyfius Carchufianus illud, 69 
Sub alrari, ira interpreratur , vel, 
ficut Beda , in fecretario laudis 
anternz , quod cít füblime altare 
triumphantis Ecclefie ; Vel fub 
Chrüti cuftodia & proic&ione, 
iuxtaillud , IufZorum anim in mann 
Dei funt. Peiunt autem Iufti vin- 
dictam zelo Iuftiiz , non ex odio 
appetitu vliionis; Ethoc licet, fi- 
cuc Dominus oftendit apud Lucam 
dicens , Deus non facit vindiclam fer- 
uoruns fuorum clamantinm Ad fe die ac 
nodie; Dico vobis, qnia cità faciet vindi- 
Bam illorum .. 1fta porró. Sancta- 
rum animarum oratoad Deum 
fuit exaudita , quia non peucrunt 
vindidtam inimicorum nifi prout 
placebat Dco .. Ex eo autem qu 
acceperunt fingulas ftolas albas , 
apparet, Sanétos ante generalem 
selarceclionem beaiificari , fecun- 
dum animam , & expectare tan- 
tüm glorificauonem fuorum cor- 
pm . Hinc etiam manifeftum 
ft, ftulram fuiffe herefim quorun- 
dam dicendum, Impios.in ene 
icij 


Ideft. Mar- .. 


HW 


"S 


-— 


Am 


Thomas 
Anglus. 
Cur dilata 
fpes glorifí- 
cationis cor 
porum non 
affi gat 
Beata; ani 
mas. 

Pren. 13. 


A7 osDifutatis X X. 


dici precibus San&orum ες fal. 
uandos, cüm ex:hoc loco Apoca- 
ἱζρῦο) & exloco Euangelij Luca 
prà citato parear,Sanctos optare 

& petere à Deo vindi&tam Impio- 
rum: quod eciam confirmaturallis 
verbis prophetz Dauidisqua funr 
io Píalmo cxlviij. Exu/tabunz Sun. 
δὲ in gloria ,. latabuntur ip. enbilibus 
fuis: Exaltationes Dei in gutture δον ἤν 
€ £gladij ancipites in manibus eorum , 
“4. faciendam vindi&am im nationibus, 
(y merepationes in populis ad ailigandos 
reges eorum in compedibus ,. &n nobiles 
«orum in manicis ferreis w faciant iudi. 
tinm confcriptum: Gloria bac e? omni- 
bus Sanchs eius «. ἴτὰ Carthufianus; 
Thomas Anglus ponit hanc du- 
bitationem:$Si defiderium Sancta- 
rum animarum differtur vfque ad 
finem Mundi ,. quomodo ilz non 
inde Mo desine- (pe em di- 
xerit, Spes qua dsfertur ,. αἰ gi ami- 
mam. Refpondet, poffe [ide etn 
defiderari vt aliquid fiat:aut vc fiat 
fiatim & quamprimüm , & ficdi- 
Jatioaffligit expedantem : aut vc 
opportuno tempore , & ita ex 
dilatione non accidit afflictio, ma- 
-net tamen defiderij continuatio. 
Quin etiam ipfa dilatio eft grata , 
:nam ex dilatione id quod. dcfide- 
"ratur poftea tucundiusaccidec dc- 
-fideranti : Habebunt autem San- 
&i in die ludicij fupremum 

gaudi; cumulum ex.con- 
funimatione fug glo 
riz,cx plena fo- ; 
Gictate ce- 
lcftis 


τι. im) 
riz, δὲ ex complacentia 
diuinz. iuftitig in - 
Reproborum 
punitio- 
ne. 


t 


ὡς 


ε illorum Abel. 


-— ὦ 


Vo oos ab lE c 


LU Mo 


Difcutiuntur tres alie Interp 
tiones , Ruperti, Qi» Ioachim, 
atque Lyraai. 


Pertio quinti fi. 
gills, fecundüm 
Rupertum , de- 
claratio fuit co- 
rumquz in Ve. 
: 4 teri Tefta 
ca przdicta fuerant 
demifficne SpiritusSanétiin Chri 
fti Diícipulos,veillud Ioclisvaticis 
ve- 


PI 
q 
1 
3 
εἶ 
ἑ 
y 
F 


amniabunt , Cn iuuenes ve(Iri: vifiones 
videbunt, 6c. Quod vaticinium Bea 
tus Petrus de miífione Spiritus 
San&ti in Chrifti Difcipulos inter: 
tatus eft; Anünzporró Inter- 
ectorum clamantium vindictam , 
funtanimz omnium corum Iufto- 
rum quos Hebrzi,fe&tatores Cain, 
occiderunt, fanguine Abel iufti , 
víquead fanguinem Zachariz filij 
Barachiz quem occiderunt incer 
templum δὲ altare , ficut illis ex- 
cens — : γῆς summ 
tanimz emen cm mus 
propcer AC τνν κὸν 

Deo placitum ab innidenie fratre 


Anterfe&us eft; & ille Zachartasoc 


cifus eftinrer templnm & altare. 
sporró noua quadam in- 
terpretrtione per illum Zacharià 
€ontendit non effe intelligendum 
illum iftius nominis filium Ioiadz 
Pontificis ,.non enim llc fuit vkà 


mus eorur quos Tudei occiderunt . 


in:em cium poft illum plures 
de Iuftzs ; Veteris Ae Noni στῆς. 


- mentiinterfecerint. Putaritaq 
« operillum Zachariam 


ue, 
intelligi de- 


bere 


309 


Jul 2 


48.1: 


Guerum 
Martyrum 
fiarint illa 
anima fub 
aleari, 


Maslb.23. 


Genef. 4. 


Noua Rwu- 


[^ φρ 


419 (00 ΣᾺ Apocalypfis Cap. V 1. 


| bereBeatum Iacobum fratrem Do 
mipi;primumáue Ierofolymitanz 
Ecclefiz Epifcopum;a Iudais occi- 
proximé ante. Ierofolymita- 
num excidium: factum ἃ Tito Im- 
peratore , Ob cuius Iacobi necem 
Iofephus ait tantam illam calami- 
τατὸ πὶ Iudeis contigiffe .. Sic Ru- 
pertuse. 
. γι. Sedin eius Interpretatione duo 
Refutatio — e(fe videntur corícélione digná : 
πη. primum , animas Martyrum fub 
pmi. | — 2ltariviías Beató Ioann! , inter- 
CUUw^^  prérarar Martyres duntaxat Vete- 
ris Teftamenrt; at Vifio hzc Ioan- 
nis futura pouüs prezmonfirat » 
quim praterita commemorat; Et 
cüm multó plures fuerint ; multo- 
Que illufiriores Noui- Teftamenti 
Martyres , eorumque cedes multo 
atrociores & crudeliores , non eft 
credibile, illos tantüm effe vios & 
auditos a Ioanne poftulantes vin» 
dictam fui fanguinis & mortis;hos 
autem effc prztermiflos . Deinde, 
illum Zachariam filium Barachiz; 
fuiffe "Beatum Iacobum Apofto- 
jum , non minüs 1mprobabilis quá 
ποι cft opinatio , eam quippc tria 
ecd ne refellunt: primüm Iaco- 
nufquam appellatus eit Zacha- 
rias , nec filius Rarachiz , fed ΑἹ- 
phai ditus eft: Deinde, non eft oc- 
cifus inter templum & altare , fed 
extra templum przcipitatus : Do- 
. minus etiam nofter manifefie lo- 
.—. w«mtuscft de Iuftis qui ante ipfum 
occifi fuerant à Iudzis,non autem 
de his quí pofteà erant occidendi; 
/—  . 7v» Iacobus autem multis anriis poft 
Pra mortem. Domini interfe&us eft^. 
Reíponfionem verb ad rationem 
qua KR s fuam iliam firmat 
xa oig r dor capat 
0o o Xaienum , & Ianfennium , & 
cvs — XeannemáLouanio fuper illo Mat- 
2000 o9 cs  Othzilocofupracirato. — — 7 
000 cowrInarp, 71^ Loachimus Abbas Apertionem 
im. quinu figillircfert ad quintam Ec- 
2709 7 edefiz ratem , in. qua dicit ipfe fe 
»" tunc fuiffe, & quidem in eius Jta- 
us extremitate j; . Cüm ijs tamen 


Lore 


8 ᾿ς 


"i 


anniscirciter 1b hinc quadringen- 
tis vixerit. Seraphinus autem Fir« 
manus qui hoc feculo-noftro fuit: 
non dubitauit dicere. , iam infhare: 
finem-huius quintz Z£taus , & 10; 
proximo effe fextam Eratem ἴδ. 
qua venturus eft Antichri(tus.Ioa- 
chimus itaque'aic, altare Dei fub 
quo erant animae interfectorum 5 
intelligi: debere Romanam Eccle- 
fiam quz valde confortata in Do- 
mino , valde floruic. in hoc quinto 


tempore ápud Latinos : Nam licet... 


ab exordio füo clara fueritin om- 
ni tamen tempore quo Imperato» 
res Fa oci eh hedir Romanü 
Imperium tenuerunt, tam ipfi quá 
Epiícopi Conftantinopolitanicla- 
ritatem quam Romana Ecclcfia à 
Chriflo accepitobfcurare , ac fub- 
uertere non ratione, fed tyrannica 
violentia conatifünt . Vrautem 
prima Ecclefie perfecutio concita" 
ta eft in Iudza , & fecunda Roma, 
& tertia in Gracia, quarta νεγὸ ἐπ 
Arabia ; fic in hac quinta ZFtate 
perfecutio quinta orta eft in Mau- 
ritania & in Hifpanis : fuerurt 
enim ἰδὲ. & h funt rcliquiz 
Chriftianorum füb fide ac prore- 
&ione Romanz Ecclefia , quorum 
plurimi d Sarracenis occifi magna 
triftitia & dolore vicinos fideles po 
pulos affeceruet, Quin etiam,nu- 
perallatum nobis ett, Mezelmuthü 
Principem Sarracenorü plurimos 
Chriftianorum quos fub. ditione 
habebat , in odium nominis Chri- 
ftiani occidiffe ; quoscoronz Mar- 
tyrij non fuiffe expertes putandi 
eft.Sic Ioachimus. 

Sed quám 
rus Chriflianorum interfe&orum 
a Saracenis in illa Z£tate Ioachi- 
miquamliber magnns fuerit, is ta- 
men perquam exiguus ceríeri po- 
teft,pro vt fuit nnmerus corum qui 
in vna duntaxat perfecutione Dio- 
ti annos , qudcuin que patebar [π|- 
perium Romanum , crudeliffimé 
eccifi funt. INulla igitur ratio erat 

in 


uis omnisifte mime- 73 


cletiani & Maximianiintravigin- - 


Serapbinus 


Firmanuis 


: τῇ 
Ax Difututio, X AX» 
Ἢ Zhtate,potiüs,quám cun rró Animz fuiffe fub al- 
: d 
! Wr Martyrum quz fepelicb. n Quid «- 
| q rur 1 
p PA cce 
a ias erige- {εἰ μό nien 
Romano bantur alti MAN Miffzcele τι 
Imperatorum. iLione MUI panem τὴ μέσην QN 
ὃ plures Chritti x ominis Primuty in. 
S. mene E ἘΞ τ τ Ld 
ra- 
E μΉΡΙΩΙ Á ine renturz Clamor kic Sun um θέν cis. 
inem huius quinti Martyrum  poftulantium. à De mor aurmus 
p. Inter. b E editors α Μιὰ quod Sind a top eft alin . ΤΑ petenctié 
| jretatio "ai Se muruatuscit à Petro feflaiio coram Dco εὐ ΠΕΣ dn vindits 
Lyra. ΟΟΟ . Lfti, huius quinti Sigilli norum merito, ἌΡΑ ad Meca 
érüionem interpretantur deia- ne Doct as 
& uz el 5 εὐχὴ Ὧδε 
sitione?  ἰεριόμι Ἢ Dos doni T1 0E bei cla En 5 
Lomanis contra Ci ἜΦΗ ΤΟ mat ad v pes κε gat t 
"cA — fenarasjd ell. poft Domician ámedcbe- -. 
kutionem víque ad oes rein m 9 ὃ Et * 
;Diocletiani; ara polt 'ríecutio- ὦ rou ps ue rani loci hu 
em Domitiannprima fuit ett. Prufmoli. tuos 
L ARRAS UN rg 1 Ta CA X. ΤΥ ρὲ 
PEE M Grind um τοῖς, y cur in 2 doa Ae 
t Sudan pere PM du RPinE we 
tiones fe. vltima Nw ur AER untaxat Mariyrum qui - 
Dioderi xf Ly eni Mer " ἢ με κὰν προίξρεεα fiptar 
ipter iftos es Hin petfecugonii us; omiffis in- 
i» per ic cuti i erabilib. &nobilifimis Mar- —- , 
| ' s tribu pe o1 
ον feborum : 
i erfecutiones, ea ue rà xpeteudi vindi - 
Led dee eT o fam ἃ reiponfón ἢ "Ide expe- 
55 veliam fata renouauerint ta, docs pleneno ento fratrum [ue c 
alijs autem Im oc- rum, & iu denn a ND 
idcbantur Chriftiani p predi. füolisalbis αἱ fagis, JI e 
|0* o qgprierum irelocaré -.. ; Rsgque p Sog dy iin 
— ura pofterioribu: ; us , | , minashorum,Mar- | |. ' ἦν 
igiur loruin Im jper το 0, tyrum. TA ad Midd 
erant Ecclefia in P blico Re , animas ill m ἡ. » 
taria ftabilia,fcd in cry ptis & locis rum. DR A 
fubinde Chriftiani orabant διὸ «di VE E NS 
Bess ΤῊΣ κάμη diis sid s bett o 71 E. 
n rurniratem Macer fcciion "Ἦν ογβεαιρνιί τα, E 2 ult REY 
; eR An T ium uds : E - 
tia candi Trét Y fe T1 
"at cedis a ἘΠῚ τὸ iia E d A e 
“ὯΝ : 3 - Ἂς 1 
R.. 
ib 


ui. 


13. Inter). 76 
S.Berm. Sermoaec quarto de 
Fcfto omnium San- 
&Gorumait , ante de- 
fcenfüum *Chri(it ad 
ζοενς San- ἢ inferos , Sarétarum 
arit lhi- animarum receptaculum poft μᾶς 
mari POT — vitam fuiffein Inferno,in loco qui 
mortem,U* — demtenebrofo,fed quicto ramen , 
ente etboff Re poenarumac dalormm vacuo , 
Aftenfon?— eurdictus eft Sinus Abrahz. Nam 
Dominiad ob deíeipfodixit ; Antequam va- 
Colum. .' dam in lecum tenebrarum. (9 opertum 
Locus. kb snor tis caligime. & item;Quic δὲν 
le. 34e — Buatvtin Inferno protegas me? Quam- 
^ 5.  Wsvére tam Sanctorum , "quàm 
ELesus Lu. 
ἃ 16. 


- 1 3 


312 


VIGESIMAPRIMA 
Difputatio. 
Expenditur loci buius Interpreta- 


: tio que efl apnd Sanctum Ber- 
uarduin . 


Ané&tus Bernardusin 


In Aptcalpfis Cab. V I. 


ce;non in qa Kb be, fei at 
tari Dei : teftauir enini Bearüs 
Ioannes in"Apoéalypfr vidiffe fe 
animas Sanctorum fub altáré Dei. 
Qnód fi przfebs qioque Sancto- 
rum requies zIicubi vel abaliqui- 

us nominatur Sinus Abrahz; id 
ex di&isDoómuni in Éuangelio ino 
leüit;& pérquandzim frinditudiné 
accipiendum eft; fiquidem non ἴη-- 


e fideles Sancii qui funt ve-.- 
ri fili 


j Abrahz, poft hant vitam irt 
paternum finum recipi dicuntur , 
nód ad eius conlorrium quietus 
& felicitatis ex hoc frculo ΙΔ. 
feant. Altare porro Deifub quo 
apimz Sanctorum quiefcunt, ego, 
inqui liierpardus, Corpus & Hu- 
'"mánitatem Chriftr Domini inter- 
pretor,iux:a illam eiusténtétian , 
Vli fuerit corpis , illuc congregabuniur 
Or aquia:San&torum itaqueanim 
feliciter requiefcunt. fub. Chrifli 
Hurnanitate;ib. quà fcilicet etiam 
Aügeli defiderant profpicete ; do- 
DeC veniat tempüs. ,,in quo non 
dám fub alrárierept ; fed Pues 
Pburtur füper altare, non vtiqui 


Impiorum animz m Inférno εἴ- pr&latione;fed vif.one & conicm- 
fent, eranttamen ipibimagnolo- plilione'; "func énim Dominus 


ΓΕ ΚΝ 


in Euangelio dicitur;chios magnü forma Serütin qua friilis elt il- 
| ces; Eranténim lis ;fedinfarma Ὁ εἴ τὰ qua qua- 


víqueadeó probara & approbata bentcs ipfum in nobifmetipfis: ac 
elt, vr primus ipfe futrurzincarra- demum;quod his iucundius & bea 
donis Chriüi meruerit zecipere tius eft; ipfam videntes ia fcmetip 

romiffionem. Et hic quidem fuit. fa Trinitarem,& gloriam eius fine 

anétarum animarum Ute hanc vlloznigmate mundocordc conte 
yitam ftitus ante Chrifti aduen- plantes , in quo eft vita zterna & 
mm. At vero icr 
ΟΝ δὶ ad coelum , recepraeulum 'süt velut cortex tritici: hoc aurem 
Sanctarum animarum polt banc tertium cfrranquam medulla trit 
Yitam non iam in Inferno , fcd in. ci & adeps frumend qua coeleflis 
«eelo ett;non in tenebris; fcd in lu. illa térubie plené faciatur. Et 3d 

c 


poft aícenfionem perfecta fclieitas : nam puncidao 


Quod frt a 
tare fub 
quo 8. Io& 
ses vidit 
anima S& 
erum . 


QA 


Matth, 14. 


1. Ioan $. 


ψνν-» 


i 777^ t. 


΄ 


ftatim mevid ari v iucun- 
Pes frui confpe&tu dnas 


taris Chrifti , & hoc effe, 
Foie fub: dis arae 
diem vero M nion admit eas 
2d beati uine Bffentiz vi- 
fionem . Ethoci mim fignificaue- A 
 gatidem Bernar 


denti 
Sermone dp de 3c τείο σαί 
Ξε, pL 


delicias a de. i 


Qvid fle epe 


Alba" 


Quid cla- 
3»or anima 
Tum. 


e cie ag rum profs 
dai f vfque in “1: ΤᾺ 
Tendam €ffe non dubitant . Sine 
qua glorificatione corporum nec 
carum compleri lrtinia , nec perfi. 
«i gloria;nec confummaribcatitu- 
do mercis : adeó enim vchemens 
in » eft slefiderium s cor- 
non 


àt quodamn ; 
ΤΑΙ ΜΩ͂Ν eedl 
D üm inclinac Et Sa; 
in terris ncc fine ruga, ric 


^ «ula aor ; r2 pae es 
omi Simi Polish 
τὰ 


τ ῷὦἡ 


ANota "boc. 


T 


exutas co or bni 
ti ad requiem & latitiam non ta- 
metn ad plenam gloriam r 
uo intelligitur, 3an&um. dnd 
dnd ni propenfum fuiffe Bess ag 
sd multorum veterum 


(0 queis cou fcribit 
. 57 Ex fupradictis B ardiverbh 
umet i; 


m i Em Run oE 


durum do cfie d. be 


y animas Sanctorum. naturali ὃς 
ummo defiderio recipiendi cor- 
pora íua , rerardariqu 


impediri, ne tora atfe&tiope in 


rien ferantur , fumpfit d lea 
wi id ipfum affirmarin 
ca A pls rs 1:1. de Genefi ad 
le ecaiit iia fcribens , $i quem au- 
tem nonc uui ópusfi it Spiritibus 
mid corpora fua in xefur- 


T τὸ miii » fi poteit eis exi 


Íumma b Pn 
fciat,min u 

$c 

camis mentem nis , & 


raptam à fenfib 
mortem ipíam, carne dcpofita trà 
d 's euam fimilitudinibus, τοῖς 


:clo, Es rcrum;nó fic videre 


fe incommurabilem Dei (ubi 
tiam, vt vident San&i & beati An- 
£eli , fiue alia quapiam latentiore 
Frac] iue fiuc ideó, quia ineft ei natu- 
appetitus corpus admi- 
τὸ ταν τὴ randi; e dpperitu retardarur 
quodammodó ne tota intentione 
pergat in illud fummum coclum, 
»in vifionem diuinz. Effen- 


:2 ue Ae t λοις τ 
ius a cel ded 
Mta ut. E uü ἘΠ 
δ βιὰ eaa Thomas AT 
LM Der jn partem acci- 
ienda etanda fi Em 
emisse f-4.art.s.po 
(od; ran 
perso lg flciadi 
tudo, null omo 


ed Sir 


^y ait. libro ped E 


gni. 'eratio anima 
imp: T vi. "ectadlm dn με εἶ 
finum, inci appetitus 
n Do&o- adm 


ftrandi: es retardans 


2 . quo- 


D.T bom, 


Qwuemodo 
"uum Bea 
ta εὖ appe- 
ttiurm fio - 
rum corpe 


rum mpe- 8 


diantur ns 
tota imren- 
tione feran . 
mr, ime 
Dium, 


TEE 
τ 


“ἰδ ν 3 


^ 


T4 b»odpübhee.rYL E 
"daodamrhodo eam ne ded inia ἀν ΘΟ ΠΥ ΧΙ eps ; 
diera etgatin διὰ faim ἐς ΠΣ 
i 


T bue ΚΑΟΣ δι Au τὸ N05 Md 
"vinz;érgoántma fine ore n SIM AS : as 
poteit cife beata. Adhancobiceo YIGE SIMASECY vv 
nem Angelicus Do&tor ita refpon ^77 ^5 : putati p PE 
de: Dupliciter impediri ahquid. Ὁ cde Dil, Se HRS Io 
"poteft ab alio; vel per modüm con My sur e piabe e Vene s 


"trarietàtis, ficut frisus impedira- L fuper, apertigné " Es 


ionem caloris; & tale impedi : 
'tiir.i operationis repugnat Kidd - —€— V cape sugli 'rad be 


τ, Altero modo aliqnid impedi- - T ; dvT meno 
türab'alio per modum cuiuidami "ae τ VUE iW ded je 


"defectus;quia fcilicec res impedi- ἢ quinti $ 
] 4 10 Ioanne LES - 
15 MS iu ; & hocmlo 
E | 


"modam eiusperfe&ionem requiri 
'tur;& cale impedimentum"'operaz 
tionis non repugnat fimpliciter : 
feliciváci , fed tantuti omnimoüz ἀνέρι ipit 
perfectior ipfius, Ecxa fepará- p r s 
tio animz a corpore "Hiciturani- T up sensa e n àtio- 
mám Md Aesopi) utantiE ἄγ UODE dicta funt; par: 
Bolt. vifiónem ΕΠ ποις dioi- ti aol llaseuiám noft 
πὰ; appetit eiim diima fic früi dX cogi enlacien as Ede : 

Deo,vt ji Ky ds fruitio'deriüe" eue TR 


*ta non habet quicquid ad omni- 
dcferi 
bis 


Yn Me 2. 
: ELS 


1ürád'c ἀλη} ue pleniorei Mio 

ien cdft poffe: ev dmi Wis eer 

ipfa fruitur Deo fine" pore api p mue UR hcubous 

petitus eius fie in coiieféir, ver itis 

ien adhüe àd participatiorienr E Pudfüm. Mai 

erus fruiciohis veller corpusfuunr. füetintauima; Y 
yes re. Similiterquod Augu- fe hs i 
nusdixicanmmasincclonon vi^ tyfésoccifos a Tuda 

dpt Dcum ficat vident Ad ἐρεῖς ᾿ 

Beati; Βεχίις "'homasait non id 


Sia qua fecundüm ip 


traccim quanticarís jnam etam "Atrei 
: - fefoljia js 


ἐδ αἰ μὰ. iiio peg pus mit 
Γ τον eee catione bk To exifti at lg 
orüm Hm Ruins. s 


üs'v mds 


s ἀρῶν AR as 
ἡδεῖ τος 


"Cm 


“ὠὰ 


. 
wat 


Quidl alt 81} Subir altare «| Quidaftud:Altare, 
re. 


Qo uing; opi 
nione; vete 
ri deva-— 
ri: recepta 
eulis Sacia 
fi anima- 
τῶ poft mor 
1 get "e 

di? [ndicg. 
Origenes . 


yudorinse. 


Irenaus. 
Teriullia. 


“πάγειν 
farienfis . 


Bernardus 


A" 025 fifa? XX11. 


Martyres factos in decem illisper« pite: éius glorigàc félicitatispar: 


* 
* 


fecutionibus Romanorum  Inrpe- 
ratorum,& inperfecutione Hzre- 
ticorum j'& in períecutioneSara- 
cenorum fiue:Maometanorum-. 


fignificet; varié admodum decla- 
ratur- Nam qui putarunt Sancto- 
rum animàásnó viderefaciem Det 
ante diem Iudicij , fed.manere in 
quibufdam locis valde quietis & 
ricundis., exiftimaruntiftiufmodi 
locaeffe fignificara vocabulo'alra- 
ris;deifiis vero locisiX raceptacu- 
lisanimarun: poft.mortem quinq; 
funtopiniones.Prima c£ Origenis 
in libro fecundo Periarchon:; ani 
mas Sanctorum poft mortem pri- 
mtm duciad loca quadam :tefrez 
ftria, vbi expolianuim ὃς doceaniur 
multa qux neícicbanr: exinde;eas 
deferri ad loca quadamoaerea ἡ & 
ibi perdifcere marora quzdam & 
fublimiera: denique;fupra:coelum; 
euchi , & ad ipfum Chriftum per- 
duci , & ibiperfedé rerü comnium 


- xaüfas videre. 5ecunda opinioeft 


Viétorini ; cffe lcca quzdam íub- 
terraneày quantum ad quietem & 
amoenitatém , fimilia eorum. quz 
finxerüc Poete de campis Elyfrjs. 
Teruà opinio eít Irenzi 1n libro 
quinto, & Tertulliani in quarto li- 
brocontra Marcionem,& 1n: extre 
mis Capiubus libri de Anima, effe 
Paraditum terre(trem 1n quo cre- 
duntefie Henoch & Eliam.Quar- 
ta opinio eft Andrez' , efie diuería 
loca pro voluntate Dei & diuerfi- 
fate meritorum . Quinta eft Ber- 
nardi,cffe (aprd coelum;;& in vifio 
ie'atque concemplauone. Huma- 
nitatis € hrifir. yai 


Quid fit αἱ 8. At veró corum qui. cenfent anie 


sare fub 

quo [rnt ani 
m4 odio in- 
serpretatio| 
52. 0 

Ambrofius, 
Haymo, κι 
Richardet, 


anas Sanctorum ab omni peccato 
mundas poít mortem ftatim vide- 
re faciem Dei , quid ficaltare fub 
quo manent Animz'yoéto funt in- 
terpretationes Prima eft &mbro- 
fj, Haymonis, & Ricardi per 
Altare fignificariipfum Chrifium 
fub quo tanquam membra fub ca» 


ἔν. . 


$15 


ticipauone gaudent... Secunda ἃς. 
terda Interpretacio eft Primafi] & 
Bedz,per Akarc fignificari wel fe- 

cretum illud & penetrale coelefte: 
vbi Santi incenfumlandis perpe-: 
tuo ofierunc Dco ;' vel reftificatio-: 
nem nominis Chrifli: pro- qua: 
San&ilibenter mortenroppetitie-: 
runt ; οὐ idque Martyres ritéio-: 
minarfunr. Quarta eft Rupertis: 
vocabulo Altaris alludi ad altare: 
Abclis qui.propter Sacrificium $n: 
eo factum: ecctus.elt Cain 5 & 
ad altare: 1uxtà «quod. occifus ett 

Zacharias filins. Barachiz qui. ,: vt: 
ait Dominus;,occifus eft inter tem: 
plum.;& altare. «minta: eft Ioa- 


chimi;per Altaredefienari Roma- . 


nam £cclefiam , fub cuius fide. &: 
Obedientiz plurimi Chriftianorum: 
in quinta;/Etate σοι funtá Sa-: 
racenis in :Mauritaniz .& Hifpa- 
nia. Sexta eft Aureoli ὃς LEyrani;! 
quam etiam innuit Beatus Auguft 
nus , in eoloco quem fupra retuli- 
musin Difputatione 9. num: 6$. 
Altaris appellatione iufinuari vete 
rem Ecclefiz coríuewudinem eri- 
gendialtaria & Miflas'celebrandi 
fuper - martyruin: Sepulturas. vel 
Reliquias. |. Sepzira eft Dionyfij 
Carrhufiani, marcte animas fu 

altari , idem effe quod. manere 
eas fub tuciffima Dei proreétione 5" 


ὃς fecuriffima eius tutela ; fecun 


düm illud , 4ufforum anima in manu 
Dei funt , (v non tanget. illas tor- 
mentum mortis. Ext videtur alludi ad. 
tabernaculum δὲ altaretempli Luz 
daici quod erat: tuuffimumafylum 
retugieniibus ad ipium , wt patet 
de Adonia.& Ioab ex tertio libra 
Regum. vo Tz TERN Φ 

Octaua Interpreratio quz nobis 
maxime ;pJacet -; :huiufmodi eft :: 
Templum illud Iudsicum fuiffe. fi- 
guram -Ecclcfiz-; Quantum ad. 
atrium.» quidem exterius. in-quo 
erac alcare holocanftorum , & γᾶν’ 
&abantur animalia; fuiffeiguramy 
Eccdefig δον we i id 

MP οὐδ 


Primafius . 
BBeila, 


Rupertus. 
Genef 4. 


Mati 32. 


Moachinia. 


ι δ lj 


d. 
5. Muguft 
Amveo!ns ,^ 


Lyranus vs 


AUiger. 


adRom.12 
Mattb.f. 


Gwomode 


amma bea. 


fà expetát 
vindidlam 
fuori per- 
fecutorum, 
quatuer: in 
perpretat:o 
net, 


5 Augul?, 
Hayrmo. 


316 
ad interius Sanctuarium vbi erat 
incenfi & 540 ἐξα Sanctorum, figu- 
ram fuiffe triumphanus Ecclefiz. 
Vidit igitur Beatus Ioannes San- 
&os Martyres quantüm ad corpo- 
ra quidem in Ecdefia militáte fub 
altari holocauftorum propter eo- 
rum paffiones & cades ; quantüm 
veró ad eorum animas poft mort£, 
in Ecclefia triumphanu fub altari 
incenfi, id eft , in coelo hoftias per- 
petuz laudis immolantes Deo , & 
indutos prima flola beatitudinis 
anime,certiffima fpe fecundam fto 
lam glorificationis fuorum co 
rum , confummatzque felicitacis 
expectantes. 


83 Vfquequà Domine non vindicas fan 


guinem noflrum de bis qui babitant in 
terra? Quo modo San&te anima in 
ccclis expetunt vindictam inimico- 
rum fuorum , οὐ πὶ Dominus in 
Euangelio , δε. Paulus in; Epittolis 
fuis iubeant nos diligere :nimicos. 
noftros , & orare properfequenzi- 
bus nos ? Soluitur hoc varijs mo- 
dis: Primó,Sanéti ea petunt vindi- 
&am inimicorum non per feac pri 
, mó, fed ex confequenu ; expetunt 
enim vt tur omnino reguü 
peccati , & adueniat fuper omnes 
regnum Dci, Sed quia hzcnó fient 
fine exizema Impiorum vindi&a, 
idcirco eam vindictim dicütur ipfi 
expetere. Altera folutio eft Bear 
Auguílipi & Gregorij: Expetunt 
Sanéti vindi&zm per fe , quia cer- 
'nentes Dei voluntatem |, vident 
«um veile facere iflam vindictam, 
& idco cupiunt vt talis voluntas 
Deiimpleatur, & de taliumpletio- 
negaudent, quód ea vindiéta ma- 
ximé ptrüi.eat ad diuinz iuflitiz 
glocificationem . Tercia folutio eft 
eiuídem Auguftini & Haymonis; 
Sanctos petere vindictam ex cari- 
tate : tum vt per ralem vindictam 
corporalem qui cx illis perfecuto- 
ribus fuis przdceilinati funtad vi- 
τῶν aternam ,quamprimüm con- 


' wertantur ad Dominum tum etia, 


vtqui reprobi funr , & deftinaui 


In Apocalypfés. Cap. V 1. 


aeternis fupphicijs , ocyüs tollanz 
tur é medio , ne plus noceant alijs, 
δὲ maiora fibi ipfi mereantur δὲ 
coaceruent fupplicia . Quarta fo- 
lutio Aureoli & Lyrani:Sanétorum 
petitionem vindi£tz ποιεῖς aliud 
nifi manifeftationem coram: Deà 
malitiz Tyrannorum meritis poe- 
nisà Deo puniendz , &declara- 
üonem innocente 3c pietatis San- 
&orum condignis in coelo prztnijs 
a Deo remuncrandz .Illiid porró 
cft obferuandum, aliquando San- 
&os petere ἃ Dco veniam pro fuis 
perfecutoribus , & hoc frequen- 
vus eft ; interdum etiam petere. 
vindictam , vt viderecft apud Ie- 
remiam , & apud Dauidem in 
Pfalmis: & vtraque petiuio iufla. 
cft ; Deoque grata, illa enim fit ar- 
dore charitaus ; hzc zclo iuftitiz: 
& illa procedit ex communi doéiri 
nà Chrifti ; hzc autem feré non 
prouenit nifi ex fingulari quodam 
erum Dei , & inftin&u Spiritus 
n&i . 


- Et data funt illis fingula ela alba. 84 


Quinegant Sanétorü animas poft 
mortem videre faciem. Dei ante 
diem Iudici; , hi per ftolas albas fi- 
por putant ftatum animarum 
anctarum poft mortem plenum 
munditiz ac puritatis , & plenum 
fecuritaus ac quietis, quin etiam 
plenum gaudij & latitiz ex certif- 
fima fpe futurz beatitudinis fua 
poit diem Iudicij , ficut ex fenten- 
tia Bernardi & Ar drea (uprà expo 
fuimus. Qui veró cenfent , San- 
Corumanimas omnis expertes cul 
pe poft mortem ftaum videre fa- 
ciem Dei , hi per fingulas flolas al. 
bas defignariaiunt gloriam anime 
ex beaufica Dci vifione,& inenar- 
rabilem lztiriam ex illa vifione pro 
uenientem ; & ex fpe futur 
riz corporum , & futurzomnium 
Ele&orum collc&tionis & focieta- 
tisin ccelo. Hzcautem gloria quà 
nunc habent anipiz beatz, poft 
diem Iudicij , & refuürrc&ionem 
corporum crcícet tripliciter , non 
: , quidem 


Nw 


Societatem 
Sanctor in 
eclo afferre 
finguiis 54 
é&is triplicé 
gaudendi 

cau[am. 

Locus feci 
da ad Thef 
felonicen 1. 


Plures cati 
f* 9b quas 
Deus. debi- 
3am impto- 
um puni- 
i Jionem dif. 


ferat. 
Gen.1 5$. 


^U ——— uu 
ας, 


Difutatia 


quidem fübftantialiter, ( vt loqui- 
inur in Scholis ) fed accidentaliter, 
& extenfiné* Primo , ex redun- 
-dantia animarum incorpora ; de- 
inde,ex complacentia diuinz iu- 
ftiticin punitione Impierum;tum, 
x plenitudine curiz coeleftis , ὃς 
focieratiscoelefium' ciuium ;& hoc 
tribus de caufis, Primüm,ob mu- 
-tam communicationem gaudio- 
rum & bonorum, propter perfe- 
Gam amicitiam quz eft inter ciues 
coeleftes: Deinde, ob Dei gloriam 
in rot Beatis muliplicatam ,& cla- 
rificatam, fecnadüm illud Apoftoli 
loquentis de glorificatione Dei 1n 
die Iudicij ,- C&m venerit. glorficari 
in San&lis fuis, € admrabilis fieri in 
mnibus qui eredderunz.. Ad hsc, ob 
varias fingulorum San&torum ex- 
cellentes virtutes & praclarà me- 
rita : Denique; ob fingularem quà- 
dam Dei circa fingulos,8& admira- 
bilem prouidétiam per varias vias 
Elcétos fuos, cüm effent in terris, 
mirabiliter dirigendo , & perdu- 
cendo ad viram ?ternam: Nam fi 
nunc mure nos dele&araudire vel 
legere eximias virtutes, & egregia 
fila; & varios mirósque cafus & 
euentus illuftrrum virorum; quan- 
τὸ magis loc in coelis Beatos dele- 


Gabit 3. 


85- Erdidtum eff illis vtreqnieJcerentad. 


buc modicum ternpns , donec cormplean- 
4ur conferui cerum , Cur Deus per- 
fectam Impiorum punitionem dif- 
ferat víquead diem Iudicij, plures 
caufas licet adferre ; Primó quia 
nondum sni nen eorum. có- 
pleta eft malitia , ficut Dominus 
Abrahz dixit de Amorrhzis ; Non- 
«urs completa funtiniquitates. eorum, 
Deinde, vt compleatur numerus 
Electorum qui ab Impijs interfi- 
ciendi vel af endi funt vfque ad 
diem Iudicij, ficut in hoc loco Apo 
calypfis fcriptum eft. Praterea , 
obconuerfioném peccatorum qui- 
bus longanimitas Dei exrendir te- 
pusad refipifcendum , & agen- 
dam poenitentiam, Quo fpedtat il- 


XXII. 317 


lud Efaiz , ExfePat Deus vt rmferen- 
tur vefiri , (δ᾽ ide) exaltabitur parcens 
vobis. Et illud Beati Petri , Non tav. 
dat Dorninus proriffionem funm , ficut 
quidam exiflimant , fed patienter. agit 
propter vos , melens aliquos parire , fed 
imnes ad paenitentiam reuerti. Adhec, 
quo: illufirior » & venerabilior , & 
amabilor appareat & bonitas & 
benignitas Dei erga peccatores , 
tandiu €os pacientis , & varijs mo- 
dis ad poenitentiam , & falutem 
adducere volentis, fecundiüm illud 
Pauli, 2f» diuitia: bonitatis cius , ἐθν 
patientis , t» longanimitatis: contemni;t 
[gneras, quoniam benignitas Dei ad pa- 
nuentiam te adducit ? Pollremo , vt 
manifeflior- omnibus fiat malitia 
peccatorum, tanta Dei benignita- 
te abutentium, ὃς iufliffima eorum 
appareat vindicta , iuxta illud Apo 
4dtoht, Seeundàm antem duritiam tuam 
(rn imtanitens cor tbefauriqas tibiiram 
n die ira , &n reuelationis sui ludicij 
Dei . Eodemque fpe&atillud quod 
in hoclibro ApocalypfisCapite 16. 
ita Ícriptum eft , /uffus es Domine, 
quta btc nidicafii, quia fanguinem San- 
orum (5 Prophetarum efuderunt , en 
fanguinem deitffi eis bibere , digni enim 
funt Et audi alterum dicentern,Etiam 
Domine Deus omnpotens vera ὧν iufia 
Audicia tua, 

Nec veró quia fpes quz differ- 
tur,vt ait Salomoni, affligit animá, 
propterea bearas animas ob dila- 
tionem vindi&z fuorum perfecu- 
torum;,& jeu aoa corporum 
Íuorum vllo affici dolore, vel affli- 
tone putandum eft . Duplicirer 
enim.ficut eciam fupra dictum eft, 
fieri poteft vt quifpiam vehemen- 
ter cupiat fieri aliquid ; vel οἰτὸ ὃς 
quamprimüm » & ita dilauo eius 

"affligit expectantem:vel fieri tem- 
re opportuno fecundüm Dei vo- 
luntatem & prouidentiam prefini- 
t0; & fic ex dilatione non accidit 
affi&io , manet tamen defiderij 
«ontinuatios Quin eriam ipfamet 
dilatio eft gratia defideranti & ex^ 
pestanti, vieler catione 

V 4 quod 


ad Rom. 1. 


lbidem, 


- 86 Lotui Pra. 


uerbis. 


ἊΝ uu LX 
uera do 


318 - dj Hpbcalppfie- Caf. VT. 


- quod defideratur & expectatur,tu 
.cundius poflea exifter . " 


"&Vx«ru 87 Iam yeéróquod hicdicitur,expe- 


E ediorum 
certus — fit 
apud Dei, 
ei nerit ide 
γελγούοτ , 


S, 4n gu. 
ΤῊΝ. 


Matth. 3... 


Api3. 


8. Thomas, 


vétandum effe beatis animabus vfq; 


«δὰ diem 1udic] , donec videlicet 
«compleatur numerus Electorum , 
,id profecto. valde adiunat firmat- 
«Sue fententiam Beati Auguftini & 


"Scholafticorum Theologorum qui 


annt, cerufiimum effe Deo nume- 
rum Electorum & Pradefiinaro- 
rum , nec vllo modo diminuieum, 
vel augerr poffe. Auguflini verba 
"ex 13. Capite libri de Corrceptio- 
tie & Gratia hec funt: Predeitina- 
-torum in regnum Deiita certus cit 
:numerus , vt necaddatur cis quií- 
:quam,nec minuatur ex cis. Lítam 
numeri Ele&órum certitudinem fi 
ignificat Ioannes Baptiíta dicens, 
c FArite fru&um dignum posnentia , Ὁ" 
φοίτα dicere apud vo[metipfos: Patrem 
habemus. ^ brabamn; potésefl enim Deus 
vex Dapidibus. tfiis fmfetiare flos Mbra- 
ida: Oftendens 1(iis verbis fic illos 
.effeamputandos,fi fruétum non fe 
.cerinr, vt non defit tamen nume- 

rus promiffüus Abraha : Sed aper- 
-uüs demonílratur hoc in. Apoca- 
Jy pfi illis verbis : sene quod babesyne 
-aisus accipiat coronam tuam. Sierim 
:alius.non- eft-accepturus cororam 

nifi alius perdiderit;ccrtus procul- 


τ dubio eft numerus Eleólorum .. Sic 


AAugultlinus. Nec folum:Electorum 
.numeruscertus Deo εἰν dicitur ra 
-tione cognirionis & prafcientie di- 
uinz,hoc enim modo éuam kepro 
-borum. acque ómnium rerum cer- 
stiffiniuseft Deo numerus;Scd.pra- 
crea certus effedicitur ratione.cu- 
Aufdam electionis & definitionis di 
"ing,dequoita fcribit Beatus. Tho 
amasi1n Prima Parte quat. 25. art. 
-7.CertusDeo diciiur numerus Pre 
-deflinatorum non folüm ratione co 
:gnidonis;quia fcilicet fcit quor fint 
*aluandt., fic enim Deo certus eft 
'numerusguttarun aquz;& arenz 
"maris: fed ratione-Eleciionis & de- 
"finitionis cuiufdam . Et pauló in- 
ifrà ,, Certus; inquir ,. Dca eft nu- 
45518 $ é 


; 
- o 


merüs Predeftinatofuhr ,noh' fe-- 
lüm per. modnm cognitionis: , fed 
ciànrper modum prinéipalis cu- 
iufdam prafinitionis .Nonficau- 
tem. omnino eft de. numero Ré- 
proborum. 401 videntur effc pra- 
ordinatià Deo in bonum Electo- 
rum quibus omnia cooperantur in 
bonum . Poft hzc fubdit varias 
Auctorum opiniones de quantita- 
te numeri Electorum; quibus poft- 
habius, fic deniqueait , Sed melius 
dicicur quàd foli Deo eft.cognitus 
numerus Electorümrin fuperna fe- 
licitate locandus..[ta B. 1 homas.: 


—— 


VIGESIMATERTPEA 
Difputatio. ed 


Breuiter exponitur , € difcutitie 
^o fententia eorum qui putarunt 
animas Sanctorum posi mortem. 
. mon babere. beatificam. Dei vi- 
fionem víque.ad. diem judicij... 
(dtque us ir5:1mH V 2 


2 


ΗΝ χοῦ τ 2 235m] 
ΣΧ ijsquzin faperio: 88 
UM. rum. Interpretatio 
EN num buius loci Apo« 
ΚΟ calypís tractatione 


(Wn manifeítum . Lectori 
effc poteft , fententiam fuiffe-mul. 
torum veterum Scriptorum; ani- 
mas Sanétorum pott mortem nog 
videre. faciém Derante.diem Iudr. 
ciy τι hoc enim fenfifle Irenzum; 
Origenem ,. Tertullianum; Vidoe 
rinum , Andream Czfíarieníem, 
nec ab.ea: fententia videri: San 
&um Bernardum abhorruiffe , fuü- 
praoftenfum eft. De cuius fenren- 
tiz veriraie , fiue falfitare non eft 
hic copiose differendilocus;'difpu- 
tarunt-aütem eade re diligenter 
& accuraié cümealij , tum fuper 
omnes Illuftriffimus-& doctiffimus 
Cardinalis Bellarminus in princi, 
pio [epum fug Conrrouerfiz οὖν 
: ec 


ἐν commemorata faünt,* .. 


4d Rom, 8. 


etu. prati 
10m 9653 
Jue (ust 
-—b nupt 


iu x 
qumo 


D: -— ——-— 


Concilium 
Florentini 
€ Triden 
tinum. 

Innocétius 


Ο.».:. 


Locus Nt at 
1b8i cA. V2 


- 99 Et vero, nulla faiis idonea, &. i» 


! Pre 


8 


-CBbifstatió X HP «λ 


"Nec vero. eius fententiz diiudi- 
*atio obfcura cüiquam nunc vel 
ambigua effe poteft;cüm 1n Eccle- 
fia Catholica iam pridem ea fen- 
xentia damnata fueric auctoritate 
decretoque riim duorum Genera 
lium Conciliorum, Florentini in 
vltima feffione , in Decreto dé 
Vniene Latinorum & Gracorum 
& Concilij Tridenuni in feffione 
vigefima quinta; tüduorum fum- 
morum Poátificum , Innocentij 
Tertij cap. Apoftolica, extra. De 
teronon baptizato, & Bc- 
nediéti Papz huius nominis Duo- 
decimiin extrauaganti qua inci- 
pit; BenediQus Deus,quam totam 
refert Alphonfus ἅ Caítro lib. 3. 
aduerfus Hzrefes in vocabulo 
(Bearitudo: ) Qoi pos oig 
9 Fam uc fenrentiam mani 
fefte rcfellunt (vt Durst e 
loca in przíensalferre füperíedeá ) 
verbáilla quz Dominus djxir la- 
troni, Hodie mecum eris in Paradifo. 
Vecabuloenim Paradifi fignifica 
Wurbea:ifica diuinz effertiz vifio, 
qualeni fcilicet habét in caelis An- 
geli beati: Nó enm audiendirfune 


quidam Veirum;quimomen Pas . αἱ 


radifi in illis verbis terreftrem Pa 
fadifum- in quo Adam efta Deo: 
collocatus jipterpretati func; Chri-- 
ftus enini eodiepaft morcem fuà 


non fait in Paradifo verreftri, fed πολ 


fecuridum corpus fuitin fepulcro 
fecundum animam: veró apud In- 
feros & in Limbo Patrum, ibique 


τ manficiriduo,nec fupra cerram af 
cendic nifi tertio die cum amor-. - 


tuis refurrexicimmortalis: Hoc au. 
*emn cuidenter probatur illis Do- 
mini verbisquz refert Macthaus. 
Cap. XII. Sucut fuit | onas.im- venere: 
ceti tribus dicbus (y tribus nochbus, 

erit Filius bominis m corde terra. 
iebus Qr. sibus wodlibus. Vocat cor. 
verre, profundifftmam terrz par- 
1€m que circa eius cétrum eft, vbi- 


creditur Infernum effe, ὃς fuiffe- A ὥ ᾿ 


olim Limbum Patrum. |. 


probabilis caufa oftendi poteft , 
quz San&orum animas Temore: 


tur & ἃ bearifica Dei vifi 
de hod ebdui ehe di] 
ponimus enim animas illas cffe va. 
cuas ab omni culpa, non impedi- 
mentum, claufz coeleftis ianu 
hocenim impedimenti per Chri) 
fti morcem & afcenfionem ad cz- 
lum omnino füblatum eft,necde- 
müm feparatio animzà co 

non end ad beatificam i- 
fionem anima indiget corpore, n& 


vifió illa non fit per phantafmara, τῷ 


1 
miorrem tantot e détineri fi 
ne adeptionc cceleftis pramiy ig. 
condigné meruerunt;detineri,m: 
quam;fine vllolucro máioris nrez: 
rici, fic enim éffent extra viamyneo 
tamen effc in cermino:Non i 
tursvt diximus;iftius fententia ve: 

hoc: locoin.:* 


"!- c mobisduntaxarref. ἢ 
-* 5, pondendumeft. ^ 5 
- εὐ "adnonnul-. . . 0, 
la HB LS »tdr3do " 
οὐ t 2n aliae rmi (e 06389033 
jto5Seri i ssiitza 
^s snonnullafque ratio- τ. 1 
"DIE enam quibus 313139451 
tentia pros.) o 
bariío-. 559. 
let. n ibis 
t I! uc] μὲ 


» 4 4 
i5 ΓΤ ΠῚ 
E AP AF μάντεσι 19208 E 
*. ITE aeu. inp 


ia PSU uhr 


« 
E 
1 
" 


ev tag ok dM τις LS 
Ὦ 


κϑυΐοὶ δντν 


TT] 
A ws 
WR QU vA RES Moe ONE S. ws A 


45:05 


VIGESIMAQVARTA 
᾿ Difputatio, 


Explicantur duo Sacra Scriptura 
- £cílimonia , dueque rationes 
- foluuntur quibus fupradi&la fen 
' Eemtia. probari poffet . 


/'Vofunr potiora & fir 
miora diuinc Scriptu 
rz teftimonia quz 
iftam fententiam ad- 
inuare , ac probabi- 

: facere videri pof 

Te Prímum Taten t - 

co Apocalypfis petitum eft ,. vbi 
dicicur , CX jd preci vidifíe 
famed grec irn Me tyrum ma- 
nere :quo catur eas 
non.in clariffima Ince xcociciis lo 
rig necin beadfico Dei conípcéta 
efie , ícd manere in loco quodam 
abícondito,& obícuro , quieto ta- 
men., amnique poer.a & molefia 
vacio... Ad hoc ita reípondemus : 
quid &canimas SanGtorum mane- 
re fub alari;fuprádan vigefima fc- 
cunda Diíputatione faus fuperque 
declarauimmus;fecundüm varías,& 
probabiles Auctorum Interpretia- 
uones,quarum nulla tamen iiti sé- 
tentiz, aliquarcpus fauet. Vidceat 
Lector quz ibrdicta funt , nam ea 
repetere hoc loco;fuperuacan cum 
duxi. Vnum hoc ramcnnunc ad- 


$1, 


tu fcis. Et dixit mbi,Hi fant qui vem 
vunt de tribulatione magna, lamerunt 


Joins, Qv denlbanerunt ens in fanguine . 


In Apocalppfis Cao, V 1. 


"dxSgni ideo (unt ante Tbronum Dei , ὧν 
farstunt ei dte ac noe sn templo εἰν, 
qui fedet im Tbrono babitabu. fuper il- 
£as,t9c. Supráeram Capite quar- 
to& quinto fcripfir Ioannes,vidif- 
fe fe viginti quawor Seniores (qui 
repraícntabanr Animás bearas in- 
figniorum $anctorum tam Vete- 
ris quam Nori: Teftamenti , vt ibi 
declaratum ἃ nobis eft) fedentes 
in Thronis circnm Dei edem , & 
in conípcétu. Dei.& Agai manen- 


Altcrü Scriptuzz teftimonium 92 


ductum efi ex illus Beari Pauli ver« 
bis quz funt in Capi:e. vndecimo 
Epiftolz ad Hebrzos, Et bi emnes , 
inquitsfefimonio Fidei probati non ac- 
ceperunt repromtffionem , Deo pro nobis 
meliss aiiquid preuidente, vt non fine no 
bis confummanenis! : quibus verbis 
aperte indicari videtur, animas il. 
lorum veterum Sanctorum víque 
ad tempora B. Pauli non accepiffe 
promáfiionem coelefüis gloriz,nec 
accepturas eam víquead vltimam 
Sanctorum confummationem qua 
fecin die Iudicij per refurre&i 
nem-corporum;& completam ani- 
marum atque corporum £lorifica- 
gonem.Sed nos ad locum iftum re- 
Le rper duplicem effe aftorum 
auli verborum interpretationé , 
neu:ramque itti fententic vllo mo- 
do fuffragari . Poteft enim intelli- 
gamfelun loqui de repromif- 
one confummatz felicitatis hu- 
mano per glorificatiunem non fo- 
lü animz, fed etiam corporis, quz 
quidem confummatio felicitauis 
non continget Sands ante: diem 
Iudicij. Poteft etiam intelligi, Apo 
ftolum.loqui de prontiffione beati- 
ficz vifionis Dei, & de San&is Vc- 


teris Teftamend qui eam non funt 


coníecuti ante Chrifti aduentum, 
& mortem,nec ante Sanctos Noui 
Teftamenu.. Vrramque hanc in- 


, terpretationem refert fuper illolo 


co Pauli Beatus Thomas, Augufti- 
nus tamen in Epiftola 99. quam 
fcripfitad Euodium;fcquitur prio- 

ren | 


Lecus Epi, 
ad Hebraeos 
Cap.11. 


- 
» At 


] 
x ». 
a io Yoglc 


|] 


| 


Jean. 117. 


Locus 3.ad 
Cerint. €, $ 


€ur anima 
egent corpo 
re ad neren 
di ("non 
nd pramii 
accipiendi 


93 


^o Difiutailo X X 1117. 


rem interpretationem: Cui Inter- 
retationi nihil fané officit qnae à 
pado fcriptum eft multa cor 
pora Sanclorum furrexiffe € mo- 
numentis , & apparuiffe multis: 
1ftos veró quidam putarunt furre- 
xiffe ad vitamiminortalem;Sed no 
bis placet magisfenrentia B. Augu 
ftini in fupradi&ta Epiftola 99. ὃς 
Sancii Thomz in Tertia Parte 
Queft. 55. artic.3. qui cenfenr illos 
non furrexiffe ad vitam immorta- 
lem , fed. ve irerum,;poft factam de 
Chrifto teftificationem, moreren- 
tur; ad eum fcilicet modnm illi re- 
furrexerunt ,quo modo edam La- 
zarus refurrexit , ficut ait Beatus 
Hieronymus füper illo loco Mat- 
thzi.Et quamuis illi refürrexiffenc 
ad viram immortalem ;paucorum 
tamen fpeciale priuilegium, eene- 
rali non derogat legi , fecundüm. 
quam illo inloco Apoftolus loqui- 
tür quemadmodum etiam fcribit 
S. Thomas in explanadione fupra- 
didi loci piftolzad Hebraes . 
Duz item funtrationes, quz vi- 
deri poffent nonnullam ifti fenren. 
tiz fidem facere , quarum prior eft 
hzc. Anima nofira non meretur 
nifi dam eft in corpore,tépus enim 
merendi eft 1n prafenti vita , cüm 
anima viuificat & regit corpus,fe 
cundüm illud Beati. Pauli ,: O»nes. 
mos manifeflari gportet ante tribunal 
Chrifli, vt refevateonu[avifaue propria. 
corparis pro vt ge[fit. fiue bonum fiue sa 
lem. Sicut ergo anima non mere- 
tur fine corpore,ita nec premium 
ciam meritorum fuorum accipere 
debe: fine corpore : ex quoícqui- 
tur ., vtanimafeparataa corpore 
non habeatbeaiificam. Dei wfíoné 
quz efl premium meritorum cius; 
anterefurrectionem corporis: Sed. 


nosrefpondemus,diueríam cffe ra. 


tionem merendi & przmium acct 
piendi,cuantü ad hoc quod eft ant 
mam effe in corpore velextra cor- 
pus. Anima WEAKHere: τς corpo- 
read merendum duas ob caufas: 
tum quia mereri cft viator, via au 


— — 


tem hominis definità eft: & deres... 
minata a Deoprzfenti vira , extra. 
quam non eftampliiis merendi τά, 
pus:tum etiam, qemaba maxi- 
ma;ac pra'ftantiffima pars. merito... 
rum hominis effe non. fine: 
corpore , vt paret in martyrio., in 
virgititite ον Pennnrpi edes 
di, omniumque bonorum. 
raluim,in abftinétia & ietunijs, ὅδ᾽ 
in multiplici corporis affligauone; 
in exercendis mifericordiz operi. 
bus, & alijs huiufmodi. Ac ver. ,ad 
om premium quod-eft 
eatifica Dei vifioanima non eget 
corpore;illa enim vifio non fit per 
reflexionem Intelle&us ad Plian- 
tafmara, quemadmoditm mens no 
fira intelligit dum eft in corpore ; 
fed fit perlumen gloriz, & eleua- 
donem humani intelle&us fupra 
naturalem eius facultatem & πιο. 
dum intelligendi. 


Poflerior ratio eft hninfmodi: 94 


Beatifica Det vifio,cüm fit perfeta 
hominis beatitudo , omninó ex- 
plet;&,vtita loquar,quietat appe- 
εἰτῇ anima: Sedaia feparata à cor- 
pore naturale hétapperiti recipié 
di corpus;qui nec expleri,nec quie 
Ícere pót mfi Mus e ia corpo 
re,quod fiecin refurre&ione: Ergo 
aia dü. eo fepe àcorpore, non 
habet beatificá Dei vifioné. Refpó 
deo.antmam feéparatam a corpore 
duplicé héreappetitü;alterü quide 
primarium & principalem; viden- 


di fcilicet Deum, in qi 9 pripelp - 
lis vti dici fübllantia sbea- 
titudo cius confiftit;& per hanc vi 
flonem Dei principalis appetitus 
cius omnino-expletur.Haber quo- 
que anima feparataalterum.appc- 
uum,videlicet viuificandi & regé 
di corpus , qui non ex pfebitur nifi 
poft refurre&ionem : Cur autem 
ifla dilatio non in quieter nec affli 
animam,tres cauíz fatisproba 
iles reddi poffunt. Primüm quod 
anima feparata cerüiffimá habcat 
ἐπὶ oprorturo tempore recipien 
dieerpi Deinde, qubd habeat vo 
nta- 


4n vi 
Mes 
anima feta 
TAÍÁA εκ-- 
pleat omni 
no appeti- 
1um eius. 
Dilatio glo 
rificationis 
€ orporum H 
eur non af- 

fligat ani- 

ma fepara 

125 ὧν bea. 

taiqua [18 

e appetit 

babent vici 
X £orpora. 


ER. 
we 
* $c 


ge 


]udtat: Dei,videt autem Deunit vel 
lé ddlationem fierivíque ad: diem 
Iudicij. Denique;fcit ex ifta:dilatio 
ne"iüucundiorem fibi, & gloriofio- 
reni fütüranr receprionem corpo 
ris: mam in conimuni San&orurm 
otunium;quz fimul fier;glorifica- 


rionc;& gaudio;illuftrior:eric glos: 


ria, cumulatiutque gaüdium: fin- 
gulorum. . 


* 


ΡῈ WERT 


IOWNE 
C sefgl o 


- 


e 


D ECIMAQVINTA 
Difputatio. 


. Saperillis verbis : 


Et vidi, cám aperuifiet. Sigillum 
(o fextum:Et ecceterremotus ma 

gnus factus e$t, e $ol fattus 
. est niger tanquam faccus cili 
- £inus, £9 Luna tota fatta eii [i- 
"eut fanguis, Ci flella de celo ce- 
- eiderunt [uper terram, ficut fi i 
. €us emittit. groffos [uos cm à 

vento magno mouetur, C ca- 
— dum redi ficut liber inuola- 
gus, Cr omnis mons. c in[ule 
-: delocis fuis mot funt, € fe» 
—gesterte, δὲ principes, ὅθ tri- 

uni, & diuites, € fortes 
-'emnis feruus €3 liber abfcon- 
. derunt. fe in [peluncis 89 in pe- 

tris montium, C$ dicunt. mouti 
"bus (63 ^ petris, (adite fuper 
᾿ os, c abfcondite nos. à' facie 

Jedentis., [uper sbronum,e ab 
dra edgni, quoniam. venit dies. 


LR 


fps ἡ 


JU dei Apécalypfee Cap V I. 
Iutsatemofiminó conformem! voe: 


magnus ireipforum , 6 quis- 
poterit" lare. : TEES 
Prima Interprezatio horum. Ner-. 
-borum. quam «radunr..Aum- τι 
os vbrofius 8o Rupertus 5- 


| exponieuripiX 5.0] i 


C «iot refeliimpc iul ϊ 
PERTIONEM fexti: 
"figilli; quantum ad: 
prodigia & calamita 
tes^qua'conimemo- 
m ráur füpradictis ver: 

ti αν τ 5 bisSctipure;referüe 
Ambrofras& Rupertus ad Iudaict 


' populi reprobátionem; & abreétio 
| nem, & punxionem;excidiumque 


& delolationem regni Iudaici fa- 
étam à TitoImperatore Rómano- 
rüm; quz mali Iudziob impiam 
Ghrifti-Dominrnecem;& ob per^ 
fecutionem Chriftianorum;iuftifft 
mo Deiiudicio perpeffi funt. Qua 
aurem deinde narrantur in proxi- 
mé fequenti Capite feptimo; ed re 
feruntifli Auctores ad lxtiffimam 
δὲ gloriofiffmam electionem & vo 
cauonem Gepndüum ad fidem Chri 
fti Tunc igiiur Dominus ( fecun- 
dum iflos ) Iexumm aperuit Si1gillüg 
quando quz de Iudzortim futuris 
calamitatibus vel per parabolas ; 
vel apertis verbis. pradixerat, & 
opere ipfo compleutt, ipfarumque 
rerum euentu coniprobauit.Ver« 
baautem huius Scripture fic intet 
pretantur. ' 


"ds 
Terra motus f adfus eff magnus, 'Tüc:95 
τὰ 


videlicer, quando gens Iudzorüm 
d Romanis vaflara eft, & fuis ex 
fedi^us exterminata , id. enim ἢ» 
guraté per terremotum hocloco f» 
gnificatur. So/ fastus eff niger tan- 
quam [accus cilcinus. Populus enim 
Iudaicusquiob cofnitioné & cul- 
tum veri Dei, δὲ obferuantiam le- 
gis diuinz tanquam Sol in mundo 
refulgebar,factus eft cunctis morta 
libus: defpicabilis, & exoíus ob 
«normitates fcelerum fuorum;.di- 
uina 


e» 


L——— — 


- 
CE 


* Mes - 


omma P 


Mattb.27. 


" 


"ἢ 
ἐμ 


Ii, τ 


TOES μον ον - di ἐδ" τὖν 
nC NUS 
Mer Pues Ac 
Difuaetió ΧΧῚΝ c 3123: 
Vina vltione eos perfequente;fac^ te telle porró in modum 
€O etenim ἃ iei opertun- bir src soria ter- 
tur, vtoflendantíe peccatorésef- ram; Quid qui per eie iam legis 
€; Sol itaque nigredifiem faci di- élu Πα i populo fulge t 
citur induiffe, uia cun&tis genti- (0s par calamitas & pena conclu- 
bus Iudzorum fcelera patuerent. 'atqüie ceteram mu inem. 


Et luna tota [πόα ci? [feut fanguis. Lu 
na figurat Íudaicam Synagogam, 
uz languinis fpeciem habere vi- 


a eft, quia ómnibus claruit, Iu-^ 


dzos ob impiam fanguinis Chrifti 
& ferüorum eius effufionem, tot 
tantifque malis & miferijs fuiffe 
percuffos, & pünitos: & prorfus 
eis Mo wen quod fibimet »pft im 
cati funteum dixerunt contra 
inum , Sanguis eius redi nof 
C^ fuper filios neffros. Clantüm por 
τὸ Sol ille Iudaicus deni?ratas fue 
rit;calainitaces, quas ilit paffi func 
δὲ wiacriiz Medus nirudine 
ém inc 55 quárit 
eR eet bri Iofephi de Belo 
Iudiico,euidenter oftendunt. ΕΠ 
autem iftiufimodi denigratío Solis 
Fudaiei JLEREDAIA per tenebras il 
Yus,& obfcura tionem Solis factam 
fuper vniuerfam terram, juando 
verüs SóHhifliriz per fummam Tu 
daorim impietatem ἃς cradelità- 
tem füpplicio crucisoccifus eft, — 


Quid flel- 96 Et feellg de calo ceciderume fuper 


larum 


εαίο Ca- 


de 


Genef 15. 
C ia. 


Deut. t. 


Kram , fleur Wemr emurnr “γε: 
fes j cm ἃ vento magna. monermr. 
Per 'fiellas quz ceciderunt, vel 


dtieipes Sacerdornm ,& Scribae, 
ierant. 
illo po* 5 


& Tt, & Seniores, 
tanquzni lumimaria CUN 
pulo tüdaico defignanter; 
ipfa séns Indaica, ἃς 


veltotz 
pofieritas. 


Abrahae eim *cfiptura compa- 


ravur ft Promiferae enim 
Deus Abraliz,femen eius mulri- 
plicatum iri tanquam hellas celis 
quod ante quingentos polt em 
pr €m annos complerum: 
εἴτε, ofterdit Mofes dicens. He- 
bra?s mox intraturisterram Pre- 
miiffionis, Mwu/rmplitauit ves Domim 


Kent flellar c^. Similis metaphora: 


vfum ad idem fignificandum repe 


riet Le&or apud Danielem Caji« exterm 


Cóngraa verà. fimilitude 4 eft de 
gro(fs fici caducis, nàm Pi qui 
um cre- 
entes quafi groffi ficus;id eft,im- 
maturi fru&us;agirati vento inuia- 
diz Gentitim quas gratiz Euangeé 
lic participes fieri egre fercbant 
iderunt Ars eft, decide- 


runtd Chrifti fide & ratia,quam 
fiveobferuantia Legis Moíaicz fal 
uandis hominibus fficientem εἰς 
fenegabant, ^". ; 


Et ctlum receffrr, wt liber insoluras 97 
Es Sir enduro 

rina Veteris. m 'quan- 
dó atictivDiberda δὴ» 
milirér eciain 
da Veris Te menti,per quam 
Chriftüs demonftratar & Wem 


pradix 
ED 


non 
bér 


credétib. aperuit 


gertip τὸ velamine, δὲ reuelata^ 


εἰς glorià Dominr contéplamur. 

; Etomnis mons (S τη [εἰς de loeis fnis 
rhota funt.C feges terr, S Gr prinarpes, ὧν 
tribui cre ab/eonderuni fe in fpeluncis 
Cr m pemiimontium. Quia terra Tu 
dzor(i montofía erar, p montes in-- 
telliei poffunt qui m editis locisha. 
bitabát; pinfulus veró;qui in cápe 
firib.& planis locis degebár.Moir 


aüt dicuntnr locis f τού qu£ 
Bragi X cladi Iudeorá 3b hofib. " 


crant, 
i & in capti 


js fedib,. 
captiuitate abdu 


Quid reef 
fis coeli til 
quam libri 
inuoluti. 


Mattb.a s. 


m 4 


Joachimus 


Ioan ς, 


314 
funt. Per diuerfa veró hominum 
genera hic commemorata inrelli- 
gere debemus | tam eos qui inter 
Iudzos,vcl potentia,vel dignitate, 
vel diuitijs,velalia quapiam excel 
lentia fiue Sacerdorali, fiue fecula 
ri eminebant, quam alios minoris 
códitionis,& inferiores iftis. Qua- 
liter porro ifti fefe in fpeluncis & 
petris montium abíconderint, di- 
ferté narrat Iofephus in librisa fe 
fcriptis de Bello Iudaico. Tanta 
enim fuittunc Iudzorüm afflictio 
& miferia, vt cum fame diuturna 
tabeícentes confumerentur, & ab 
hoflibus exterius, multóque ma- 
gisápradonibus & ficarijs qui 
erantintra ciuitatem, afflié£taren- 
tur,abfconderent fe supuicis, & 
in cloacis;alijfque abditis terrzlo 
cis,cupientes mort vt prolixam mi 
feriam compendio mortis termina 
rent. [ofephus certé qui dux in eo 
bello fuit aduerfus Romanos, fcri 
bit in Capite 14.libri rertij de Bcl 
lo Iudaico, fe por excidium vrbis 
Iotapatz,medios hoftes tranfgref 
fum;faltu demififfefein puteum, 


cui ampliffima erat a latere fpelun. 


ca;& inibi aliquandtu latitaffe.cü 
ΜῈ: quadraginta infignibus viris: 
fed per cuiufdam mulicris,quz cü 
Es fuerat proditionem, inuenrü 

captum effe à Romanis. Illud 
autem, Mó/conderunt fe in. fpetuncis 
€v in petris. montiu i. poteft. edam 
11a intelligi vt fignificerur Iudzos 
MA —€—€ de pin di- 
€o,& Prophetas;confifos patroci- 
nio,aliquod cius v Abr quam 

ticbantur, effugium i5 nenturos 
isset Dus f eraííe; Sed falso 


ftrá que fperabár.. 


id 
Illt etenim ipfi Maiores corutn rüc 


€os non defendebant apud Deum: 


fep contra,eos acriter accufabanc 
ficut Dominus dixit ilis, Ef ui 
accufat vos. Moyfes im quo vos fpera- 


fis. 
99 Cadite fuper ποι (δ ab[condite nos à 


facie fedentis fuper thronum, (y ab ira 
"gni. Scientes Iudei fc talia & 


In Aperaypfr Cup. VT. 


tanta mala perpeti pro plurimi 
maximifquc fceleribus fuis , gra- 
üioraque mauere ipfos I i 
fupplicia, optabant oppimi£ ο- 
bruique à montibus, fub quibus 

delitefícebant, & abícondi abira 
M quem offenfum ἃ fe inexpia- 
bili fcelere putabant. Hoc fané prae 
dixerat Dominus Hierofolymitis 

mulieribus necem cius plangenti 
busatquelamentantibus,ficut Lu 
cas referrillisverbis, Filia Zerufa- 
lem,nolite flzre fvpér me, fed fuper vos 
ipfns flete Cv fuper fios vofiros Que 
niam eccayvenient dies in Quibus dicent, 

Beat flcriles,& ventres 9i non genue 
runt,Üv vberaque non lcauerunt T ic 
incipient dicerz mentibus: Cadite fuper 
ποιοῦ collibus Operite nos nia fi ia vi 
ridi ligno bac facit, in mito quid fiat). 

Et interpretatio quidem huius lo- 
οἷ ἃ paceirpte quam rradunt Am. 
brofius & Roper Ecguem nos 
diftin&é;ac dilucidé pleneque re- 
tulimus huiufmodi elt, 

, Sed ifta profe&to Interpreta- x 
tio tribus ἐς caufis haudquaquam: 
patusk Illud enim excidsü 

ofolymiranum a Veipafiano ὃς 
ito Romanorum Imperatoribus 
fadtum.aliquot iam annisante Πᾶς 

Vifionem Beati Ioannis euenerat. 
eratque torum per orbem terra- 
rum ει ϊξλυσα κυ βλξαμο no- 
tiffimum,;nihil igitur opuserat,ip. 
fum per nouam hanc Vifionem. 
Ioanni & Ecclefiz notificari. De-- 
indein fine huius Capitis fcripcü 
eft,homines quibus mala hlc com 
meniorata con drew Prop il 
€a mala fibiaccidifíe ob Agnicon 
tra ipfosiram & vindidam: at Iu- 
dzi calamitates & mala illius ex- 
cidij Ierofoly mitani non putarüt. 
fibiacciditle in vindictam & poe- ' 
namimpiz pccis quam Domino 
nofiro iutulerant, fed ob feditio- . 
nes, & rcbellionem quam fzcerár 
aduerfus Romanos - Adhzc, πὶ. 
Audores non pauca verba Scri- 
pturz huius loci fatis incongrué .- 
Ac duré interpretantur,vt ea quo- .- 

quo 


C Bifutaio XIUT. ὁ 


uo modo etiam violente detor- 
Queibr Rc trahant ad iflám fuam. 
interpretationem & fententiam; 
& hoc manifzftüm erit Le&ori (a 
prà expofitam eorum interpreta- 
tionem confiderani ὃ. penfi- 
tanti. ἰός ἡ 


ἘΠ) Ὁ 
" 


3:5 

Ecclefíarum & profcriptiones in- 
nocendum, innumeraíque czdes 
hominum: tunc Sol; id eft, Chri- 
ftus, ἕλξεις eft niger, id eft, fuit 
i odio & in opprobrio hominum 
infidelium: tunc Luna, id eft Ec- 
clefia,ob tantam vbique terrarum 
czdem Chriftianorüm, faa eft 


- tora ficucfanguis: cunc flellz ceci 


deruntde coelo, quia complures 


᾿ qui vel do&trina, vcl exifiimatio- 


ne Sanctitatis lucebant inter Chri 


VIGESIMASEXT A ftianos, aut metu, ant impatientia " 
| Diiputatio. ' tormentorum;defíerta Chrifti fide 
eai A0 "^ lapfifunt in. [dolofatriam. Et fi- 
wis Taslokat «eds διαὶ μδδ ἀρὰ enftücus perdit groffos fuos, cum 


Enavratur atque. confütatur | fe 
cunda fnterpretatio buius loci 
qua efl ,durcoli Cd Lyrani, & 
tertia. Interpretatio. qua. efl 
νάνι c 


ἃ vento m € iracur;ita Eccle. 
fia violentiffimo illo perfecutionis 
vento multos fidelium perdidic.. 
Cclum receffit ficut liber inuolu- 
tus,quia libri (acri cembureban - 
tur paffim, quotquot, & vbicum- 


que inueniebantur: & edi 
illeria cul- 


-1 


2o pepe i ^ €atio verbi Dei, & min 

tatio. τοῖ um d V 7E marrintur in tusdiuini, nonnifi abditis & oc- 
AA nreolus (KI Apertione ^ huius cultisin locis fieri poterant. Omnis 
€ Lyra- TA D fexti Sigilli; ed Pe- mons ὧν infula:de locis “μὰ mota funt, 
"Us, ! ^ A aS j rus Aurcolus & quia Ecclefiz Chrifti,& con ega 


zw Lyranus referunt. tiones fidclium ,vbicumque loco- 
3d decimam δὲ vl-. rum,fiuein arduis montibus, fiue 
timam perfeentionem Chrifiiaro «in remotis ipfulis, fiuc in alijs de- 
Tum factam füb Imperatoribus fertis, abftrufis & inacceflis locis, 
;Romanerum Diocleuano & Ma- funditus excillcbantur.Etquia de 
xmvano , ftperiorum. omnium numero fidelium iam tunc erant 
atiociffimam; per quam vbique aliqui Reges,& Prin δὲ ma 
terrarum Chrifliant quercban- giftratibus petfundii, diuites,ac 
tur ad necem, euertebantur Eccle nobiles,ifiiomncs id temporis ab 
fz,libri facricomburcbaptur, & fcondebantf: in ἢ luncis, fi quo 
intra triginta dies, cep tüm Ífcpnia modo rantsmyi periecationisrabié 
ginra millia hominum proaiícai effugere poffet. Mirabantur por- 
uei data func; pramifiis τά- τὸ homines iram Dei & Chrifti 
men €x mis cruciatibus. aduerfus fideles fuos , quód cos 
Quin etiam" Marcellinus Papa it tam fzna ac dinturna perfecutio- 
manitare cormécorum deterritus ne vexari & afflictari pateretur. 
thusaccendit Idolis, fed mox ta- — Illad denique dicunt montibus 103 
é&rperquam peniens,vltrà fefe ad. 6 pris, Cadize fuper. noc, ita licec 
mortem pro-Chrifti de obtuli: interpretari, vt per montes & pc- 
Hzc iraque períecuiio figurata eft trà intelligantur Sancti, quitam 
bocloco per apertionem fexci Si- tunceraat in elis; montes videli. 
Ἢ ἐπ sta 


'gil! | δ 5- *c&rité nomindti,pr: eftis 

m. func finé magrns terre mo- ertinbore glor ψ΄ κωξεν pe 

tus factus cft. propter euerfiones tra ver; propter cófirmationé co- 
rum 


Refutatio 
Interpreta- 
11009)? 4Au- 
reoli Θ᾽ Ly 
KA, 


3:6 


rumin bono, & foliditatem, ac 
firmitatem ; acernz ipiorum fe- 
licicacis.Horum Sanétorum patro- 
einium, & auxilium implorabant 

- fideles in illa crudeli perfecuaione 
pofiti dicentes, Cadite fuper no;, id 
eíl, Prorecite & iunare nos oratio- 
nibus veftris apud Deum, vripíe 
ceffare faciat perfecutionis fuorü 
fidelium atrocitatem, cuncta illis 
nocitura repellens, & quz illis 
erant profutura concedens. 

104 Ethuius quidem fexti. Sigilli 
apertionem ita vt dixi, Aureolus 
& Lyranusinterpretaci funt. Sed 
contra iftam eorum interpreratio- 
nem idem hoc loco dicendum eft; 
quod fupra diximus contra inter- 
prerationem fupériorum Sigillo- 
rum. ab 1(tis traditam: Cenfeot 
enim ifti, decem illas perfecutio- 
nes Chriftianorum à Romanis 
Imperatoribus factas, per diuecía 
Sigilla effe prefiguratas; Exempli 
gratia ,inapertione fecundi Sigilli 
przfiguraram effz primam perfe- 
cuttonem: in apertione tertij Sigil 
li, fecundam perfecutionem; in 
apertonequard Sigilli, rertiam 
períecutior.em; in apercione quin 
τι Sigilli, fex deinde (ubfequentes 

' períecutiones; denique;in apertio 


. nefexu Sigilli prefiguracam effe 


decimam &. vltirnam períecutio- 
nem Chriftianorum fub Maximia 
no & Dioclctiano Etenim;nos fu- 
prain explanatione Apertionis fe- 
cnndi Sigillioftendimus,omnes il- 
las decem períecutionesin Aper- 
tione vnius Sigilli,videlicet fecun- 
di,effe przfiguratas per vnum it- 
lum equum rufum; per alia veró 
Sigilla effe pspuw infignes 
quafdam alias futuras Ecclefie 


το Chrilliac populi. Chriftiani perfe 


cutiones,vc Hzreticorum ἃς Sara- 
cenorum , fiue Maometanorum. 


Eft preterea (ané quám inc 
δε dara, mipime NEN: 
geri ; 


P M monti- 
- bus cadus fuper ms, AYunt enim 


In Apocabypfes Cap, V I. 
LE . 3 * 5 I : I * * ! 1 
Chriítianos in illa Dioc eui A 


fecutione y ehemenrer afflidtàtos 
ac vexatos, iftis verbis implóiare 
patrocinium & auxilium Sanéto- 
rum qui erant in coeis,quos nomi 
ne montium & petrarum fignifi- 
cant; & orare & cos wt cadant fu- 
per ipfcs,id eft, vc fuis apud 
orationibus protegantipíos, & à 
tot tantifque-malis liberent,in qui 
bus tunc verfabantur. Sed profe 
&o,illud, Cadite fuper ner , interpre 
rari. Protegire & defendire nos; 
nimis afpera eft interpretatto,con 
ünens lochitionem valde nouam 
& in diuinis litteris infolentem. 
Tertia Interpretatio Apértio- 
nis fexdSigi £. X ai 
rem portenta calamitatum & mi- 
feriarum quz narrantur hocloco, 
interpretatur de predigieu ira 
culis in paffione & morte "Chrifi 
Domini factis. Et fane quzdam 
eorum quz hic commemorantur, 
vt de cerre motu, &. de gr re. 
Solis,& Lunz fanguinolen: reblo 
re, perfimilia | func IM z 
verba funt. h uiufmodi: Sex il 
li folutio non eli alid n 
mors Domininollri, vnde fecuta 
cft cunctis optanda refurreétio. 
Per tcrremotum magnum; & ni- 
grorem Solis, & Luoz cruorem, 
manifeflé nobis hac Vifio deícri ᾿ 
bit. figna in paffione & morte 
Chrifti fa&a , motum fcilicec & 
conquaffacionem terre, & Solis 
tenebras,& Luv totius mutatio 
nemin fanguinem. Signaté vero, 
accurareque dictum eftjquoc 
Luna fada fit ficut. (anguis;,.c 
.enimin morce Domini « ^ :j 
maquinta. Luna; &1n pleniliinio, 
& ex M Sole,quo 


modo fieri potuit vtSolem,r«pen- 
tino fuo som aduentrebicura- 
ret, & in, medio die conftituca, ta- 


sepas irc add 


E 
8 
E 
P 


og 3. Interbre- 


tatio, Áree 


Mattb.z27. 


΄- 


— 


iebweW O8 
διὸ ἮΝ 


"42 wg" ^ 


834 eb uas 


A «Ὁ Wut 
ze uns aed ie ^uem at 
“ἢ ΔΌΣ ἈΚ 

rzd t 


RUIN 0 AN 
f Ae E 


n SUE AME TL. 
niat? orum: puces Ὁ WA ἂν 
"pps ianuas ELLE 


Im au Non 
bn siii [ 
| ὅτι! feruós dbícon? 

| Qum, Ec SEM Sipillape: 


emi Moperpedibon 
Mh Yatabd. dicat:p 
faparms; Gom cleri dorum; dickasaD me 
Aiiad eni fadum ellela fione Lege uertag-ipio 
So oe foot dtd a ; tábile - 
p»apibut scho pi oarhusigaraza | ἢ Etisoina nt T 
352g oisgond ea ate fis) emen emn REA mex * 
291 OS TU TIBERI : dgieur fexci-oy 
bi-7 Pb rac odd kde czfvwm quemado: 
vic ES I MASEPTIMA Scriptura^:huius loci 
D» "^ Difp c9 fm intélligendaj& ádiftum Inter 
E e ἃ εξῶι gm dithap cusb [uhi αν pa n gis: τοι τύνῃρ ὑτας 
τῆν ra gaileuts »5 wmnofcet.Leóor ex tita xe 
aiam ^t geeplieati qu incer air dr E niit 
Menon A le μισῇ bistraditzEtü nó — bulo. 
Se ud das 9" defuntqur omniaque ifi Aperti 
τ κεν — obdetur fuperioribus Interpretá- prie rr aee: [o 
i tinnibus efie preferemda, i 55 nid. fidi 
aid oupow co ci irtosp mo» fSeeuer UE δ) χε 
»goae: οι insteqiay fia ay 'eferant 
, αὶ cuntur, ea^ 
aelmopne. OU) epe ero néniesipobesssined A tine 
ati qua Ὁ E üpoHigab aunq rom 
eR Vidori- S dibiom remporetranfitum boc — 7:5 
ni, Tionij, loco fieri ad tempus aduentus An 
Primafí tichrifti;in quo utr aicds 
"Andrea, Be. € rhe - hicfermoeft,in 1e 
da, Haymo jui c κα τρυρ ota : 
nit , C Ioa igi ΤῸ 3 Jor 
obimi. prefignatasán M Rüitavidnur, ee mimis ic c ^W 
;olcrmet m Smilli, pertinere ie: dim 
zmouif&ni temporis Petlocidont a rna "pese — 
E "ái 


ὥρων. - 


* 


Qaid τος. 
r4 motis. 
A ggaic. 2» 


A Hibaa. 


Píal.65;. 
Quid' ni- 
gror folis ea: 
eruor luna 
ἐν Kellarie 
cn[ui.. 


Matth. 


pt 
Rer terremorum Áacre Litera fly t 
nificare folent rerum mutatione 
ἄραι Dominus dixit , Adhuc ἃς , E 
, C ege menebo terramque ver u 
ως ad rerum. mobilium E E 
nemrefert. Hebrzorum quoque omninà 
poofentio es JK£gypto epum 
mouus.Zerre,inquit (a tur 
dent id 1 dihilneen. 
rem Solis , & Lanz cruorem 
tus Cy rillus intetpretacus εἰ eftob£- 
e i ie menus , & coecirarem, 
cordis eorum,quos Dominus ad iu 
dem ira fua comis er 
ellarum caíus d enoratc 
"eg luminaria puatan 
zs iX terrore. fractos 
"fidei in perfidiam/defc- 
poen m-etiam. cum 
fimilitudine vfus cft Daniel Capi- τ 
tc octauo:& Dominus hoc ipfum. b 
apertis verbis 005 docens,pramo- 


nuiz tantam id. temporis, fore om« jas 


nium sibianome vui aNM E. D 
1n. errorem r1 poteft ) ctiam 
Ele&i: eeetorradie hoc sedare 


- au fignificat fimilitudoficus,quez. b 


s fuos im perfc&tos, vento ali 
quo vehemeatins exagitata,iun tet 
ram: - fole: : tales. nis 
mirum. funr, qui tentationum 
igne nec dum. faus excodti ne- 
quc cariads ardore ad -dulcedi- 
nem 


im auct in malanr par 
iur ficus quá maledictio 
iftus damnauiz; in 


acp curve 
fccp 


In Agnealypfas... co anm 


Cisirevadudeeneomm ferai 


garde m quandam ve- 
lut παρ μέρεσι κεῖ prz felatu- 
1nfinuatur, non 
um; 
d e M 
tantüm velut 
uolutionem fubeundo , in melioré 
ftatum effe commutandum:; ficut 
etiam tradit Irengus im libro: V. 
Keprchenfionü falfi nominis fcié- 
tdem veruftiorum etiam Au 
um probans affertione .. Net 
illud ne non cfi boc loco indicandum 


Le&ori,Beatum Loanné fuam. hog ^ eus com- 


loco orationem antiqnz Hebrzo- 

rum confuetudini accom modaffez 

ores nameue loco librorá quo- 
apud nos eft víus;inuolutis qui- 
à chartis viebantur, um -—- 

lutio & explicatio non 

ais interitü,fed μενα ίμα τι 

conrzineban 


nem.Similiter in n illo die Iudicij,ce | 


leflis corporis explicatio fignifi cat 
enorumquz Sanctis fà coelo rc- 
pofita xlimcanspam iun ON 
i iehitodeMiui 


dio uatuor 
doneilenium τ 


 esá ΠΥ ΜΝ ^ etm 


telligere —- ex ijsq iae n 
ii Xpclolis olis ipfum [dun 

puipr oni orent cucr €» p 
ci 

coni przdixit | [deeds eu len 
ta in VEfpafaniebidioge c 

runt Yudcis, vc refert 

Mundi tamen finem, 
aduentunr mültà ph c 
mala,totum;svt ita 


fuemdo He 
braerii ἐπ 
libres. 


^ 


Mens 


E "T4 "3€ 


 Difsah XYILO οἱ 


ríecutiónis immani 


appella 

ip etenpesur uniti labens ciat 

corlo.commune;qnod illis conuc- 
nit cum coeteris hominibus terre- 

: Mme *conditio ' 


τ 


Side πεν tinto δ, νοῦς, 
«ócutituir p proptcr Ia 
fupplicia Inferni null iturafi. c 
n€;fceleribus eorü merita;debirà- 
que, & irreuocabili Iudicis.sététia - 
ipfis cóftitita.Hastenus Interpre- 
tatione huius loci Apocalypfis ab 
Andrea traditam diítin&e, ac dilu 
retulimus. 


Intrjreta. 1o. Primafius etiam & Deda.à qui dá 


busnec ; nec npe 
εἰ feeundü — nec plures alij di tA 
Primafià ^ hthuius fexti Sigilli de Antichti- 
€" Bodem fti períccucione,nouiffimà que 'Mü 
£s Alios, di tribulatione intelligentes,verba 
Scripture huius fic ferme mterpre 
tantur.Sexto 51 
fima Mundi 


fio buius le 


ecutio denuntia- 
tur:& ficut mino in fexta feria 
crucifixo contigit Mundum tene- 
M brishorrcícere & "concu 
50] πίζγε- sa & tuncfietS 
do. Chrifti vcl 
&rinaad iie (curata, velà 


' : 


Lwna« fan. 
Auinolétia, 


totum ' Orbé ter 
rareu ταν v doman i ftellarum 
1 fpeciem-fülgebuntin Ecclefia, 
vento nouiffime illius fecudo- 
nis mta 1,terreni 
tur* quorü opera con dori 
immacaris,videlicer 


Siella cado 
ge: 


* 


ds 


Tw TraEEPMRUS TT m 


tem i fübin binde (efe ransferent-Re ues 


ataipfis do 


aperto,ouif- 526} 


tis Mie SR IS 


oe. « 


fici 


anon videatur. 


Diucrfa vorroprodiuetie 111 


0 officiorum a2utvirium , 

d ds ni&brain m nbus: 

fi in fosibue ΠΣ 

r aljsque;indicat 

M dx perfecutionis fte dene 
modus tamen noni erit per fr 

in bonis nimirum fugiendo preca- 

NN malis vero cedés obfequé- 

e tuncinfirmiores-pre- 

€ n1 Ecclefia virorum ro 

b orash ier muniri, 

is obum- 


qa potant 

piunt autem abícondi à fidc ide 
tis fuper chrotium, & ab ira Agni, 
vt eos fcilicet , non rep 

fed in fide in fide fiables, bonis 
ornatosoperibus veturis inueniát 
Iudex ,iporum peccatis;interceffa 
orum & Det miferadione oper 
tis.Quod fi terre motum magnum 
esto dci slc loco ) rcfera- 
'mus αν τ is f ad diem 


Nes 


tium A erum 5 
Tt in Baie τε iy 
eee m paupere Lazaro factum 

effelegimus in Enangelio.Ex 
duarra quidem Inrer- 


hs huius loa 


ME 


Luct 16. 


33» In^ Agcibyfis Cuin 
Free meedióe ον τὸ ne fexei Sigilfi Aperriéc. 
MR ! ne fexri Peter rd ed 
j uae TAS o cm MUS nA fcoamert ctii Pra ed 
iadibve ( Difpütà e. ὯΪ σ5 6}: dam tribulationem 80 
tw Stan ἣν aloe , fi de tem omdiblis srtibinz 
iDecharatur ditior fuper .4- Siam. ee mr tt s 
igillorun.. πὸ ἢ 2059300 0109 sa 
, pertione [exti ut m TON. aaltido; Qua dicunur oclo: i3: 
ψάρι. . «ocffcofteria Beato loáni: MM 
aibi m e 
to Mit is diim prorarésdt d 
'hofnin'üriBu 
φής. de inquilini Md 


E. E ΤῊ ἐμ ἔμτιγδ' Dominuty 
"pe fcripta nt^ db XiffeifiéferuntMattlans A ucis.- 
decda aou 'vitimam Eccle "Apud:Lücam Dominus dixit;Erae 

vef "Antichriflo períccutionem , & ad. serrsmopus magni per leca. hoc ipft λεπροῦ 
s * qnouiffima dp NoinE. im Chii dicensiIoannes.in:hoc lócó ,Eeée - 

4| ehe» mem proxime ance ecu ) Luc 
avt — "fiiiaduentum & confumm alone ὭΣ ῥαίς τοοῦτα. gone τῇ Apud μα votes 


pepe loc aute£n dii 


n 
i33 
Mattb24;- | 
flboc de rem jil Cüm ita esit 
/ que pires Nue pere uerfo. 
cuuones prefi pae inaper. : 
tione priorum. m;rátio ip. 
fa, & cries, co; ust i Bus. 
ERIS is pericu. 
in aperuo. 
s Jy. Ὡς κ᾿ 
Uu 


LEY. 


"- : ena 


τρίβειν X3. αἱ 


τ πν μας rry tunc A 
icens, diner vraie omni tempere 


icuntur, Cà 

Ecclefiz fub. Antichrií 
tionem, & nouiffimam hominum 
vribulauouem ou futuram 
ante fecundum d Ladacnple 

bac prem 
arduam habec ià 
παρα i S quemadmo 
dis δὰ prodi Sole, & Luna 
tune. TUM intelligere 
I Nam deintelle&u co- 
rum Quatuor funt Doctorum Ícn- 
sentia: Prima eft, ifta non fimpli- 


eiter,& reuera» cd p erc mpara- 


ndu zoricum & my- 
iet XR accipienda tan 2A 


ESO E C acci 
τε πος τ 


nibus enarrare ; at- » bi 


que ἐλ lare. 
vifum nobis 


devacsun s qn 


* UE 


pietas ὩΣ 
prodigiorum, que fab yim 


Mundi in eie futura efe di- 
«untur. 


ur ce iorum illu- 
ftrium Ec reds 

Sion oy olto- 

i& Füerenyinio 


ui. de -. coelctti bus 
merat 
enim,ea Ev 
di Domini ip 
Ío tépore sto Dosasadi iudicá- 
düm de coelo. venict cum incnar- 
rabili maieftatis claritate. Dei 
arbitrantur, Solem & Lunam dici 
ἃ Domino tunc obícuratum iri 
non Rasa NUNNDUA, fed 
quiaprz nimia luce & íplendore 
aduenientis Do Domini quab dbicura 
tà, non MURAT: a «Hes 
u;quem ü indie, quia ob, 
so maiore nce Sh δὲ lr nó 


Chryfoflómi fu r hac re verba 
€x homilia 77.in Mactheü haec süc: 
Sol tunc obtenebrab: /tur,nonquia de-. 
ftruetur fcdquia à Luce ad uentus 


(has fuperabitur; Et viraunes 
um commouebuntur ,id eft E: 


Spiras cómouebuntur,cum tau P 
tàm rerum ficri mutationem 


pro- 
uádo "ata fun 


f RIMA Interpr eta- 18$ 


" 


233: 
aftrz;-adeo-miraculumr. illud ex- 
hérrieruünc vr dé có didum fit, 
Gluando face funt .Hellg, me emnes An 


(ob 38. in ^ ; 
τ gelmei laudauerunt: mlltó magis 


tung mirabuntur, cum videbunt tit 


vuridería conrmntari; & omnes ho 
mines Dzisribuaali affilere, & à 
cun&tis exadtam omnis eorum vi- 
t2 radohém exigi: Tunc Crux 
Chrifti Sole fulgendor videbitur, 
— vieni acl een E 
apparebit, quo eri non t5 
"i radios Solis Íplendor S oti 
fuperaret. Hzc Chryíoftomus , 
!quem fequudtür Euthyniius δὲ 
Theophylactus. Ad. candem qno 
que fententiam B. Hieronymus in 
XXIIIT.Caput Maithat illam So- 
lis& Lunz. futuram obfcuratio- 
nem interpretatür 1a fcribens: 
Sol & Luna obfctrabunturj dou 
diminutione luminis, cum apud 
lfaiarn fcriptum fit, türic lucem 
Solis-füruraim feptapte maiürem 
quam nunc eft; δὲ lücem Pun ean 
: tamforctuncquantá nunceltTux 
Solis;fed quia ad compáratiónem 
vere Lucis aduenien:is Dómini 
omnia vifui tencbrofa appárebfit: 
Si itaque So) qui nunc; per totum 
Orbem ,& luna quz fec: 
düm eft Tuimibare;& ficlle omnes 
^in folatiüm no&is accenfz 

t; fi omnesetíam ceelórüm vir 
türes,qvas Angelorum mülcitudi 
fies intellisimus , commouébin- 
türin adueour Chrifii, δὲ quafi im 
tébebtas reputabuntur; decutia- 


tur fü um eorum qui fe fan- 
üoraloaser etsi vell 


g.Mitreny. 


ἀμὶ 3o 


S.Hilarius 


prima inter ter refelli oue. 3 à 

la cceleftia non in ipo te 
ceffura aduentum eius, fátis indi- 
cauit Lucas fcribens, homines eius 
temporis vifis prodigijs illis in ce- 


& 


n Apcalypfa up: I. 


τά in Sole é Luna; id eucniec ἢ 3 


plici- gnificare voluit Dominus, quam 


RE 
co fonittiy fore vt arefcant pra 
timore ar ebetiriene-dagenniós 
malornm quz przuident fuperné: 
rura δε vaiuerfo Mundo: Cumr 
igitür appárebunt ila prodigia ia- 
celo;nondum erir Clirifti aduen- 
tus, necdumi ádérantexireitia Μά: 
di mala. Non itáquieob(ctira tio il« 
la Solis fiet ob pre(cttem ΘΔ γε ἐδ 
aduenientis Clirifti: Hoe etiam ity 
dicat illad [uelis dc iftiufmodi pro 
Z2 ticimiin,ad quod vider 
fpectaffe & Dominus in vc 
lio, & Ioames hocloco: $6 1n? 
quit, ésuertetur in tenebra: t Luna 
sm fangtünem; ántequam. veniat diee 
Domini magnui, ὦν berribilis. Beda 
fane,animaduertens,opinor,hanc 
noftram obiéétionem;& nihilomt 
nus tueri volens füpradiétàm inter 
pretationem Hierorymi& Chry 
foftonri;ait, Matth Lucam 
dé diuerfis prodigijs ceeleftsbüs là Ὁ 
€ütos cile, nàm quod disit 
thus, So! ebfcurabithr , id iet eo 
fo teinpore quo Dotiinis aduez 
üiet; quod aüt dixit Lucás, Eram 


te Domini aduentumi;éritque τὰ 


uu nuncium αὐθάδη τ ἐδ δὲ 
€d lioc "pud 
WEST 
iLsefl-quam vt rnicgariqueat, 


fua v W—ÀM , multo plus fi- 


quod ifti dicunt: ifta enim pradi- 
xit Dominus futtrra tanquam ma 
xima prodigia, & quz maximum 
hominib. i 9is em hor- 
roremque allatura fint:at minore 
luccm nonapparere in przíentia 
ma- 


2i ' E 
» 


-fnaioris lacisyton eft inuifiramm, 
"πὲς ie irem nec hortificum. 
«hominibus; fed: eft:vfitaciffimum, 
"lcm d ubcdéeyproo Soleyab- 
"imas enim qüeridieyprto Sole, ab- 
"feodi agb élaceei dre um.Pra 
terea, Dominus: manifefté diftin- 
guit cafüm ftellarum ἐς cclo ab 

Dfcuratione Solis & Lunz; aliud 
« "énim eff;Solentobícurari;: & Lu- 
*^ mam non dare lumen fuum; δὲ a- 


iMd efi ftellae de crelotadere;Se- p 


'eundum autem: gh m Án 
-Ancerpretationé per ifla tria pror- 
fi ideni |. fis iltenn: nimtrum 
*quodlüx Solis & Lunz ac ftella- 
Tin tunc non apparebitin pra 
"fénua Lucis ChriftiNec fane;ifto 
"riti interpretatio commode apta 
yi poteft ad verba Beau Toarinis 
ioc locoatentis, foré' tune vt Sol 
"'nigrefcat tanquam faccus cilici- 
"nus,quod profe&to multo plus eft 
quam Incem eius non apparere 
mortalibus: Aitetiam, quod tunc 
Lu:ia fiet tora fatiguinoleta, 
etiari mulo plus eit qnam lucem 
Lunznon videri ab hominibus. 


TRIGESIMA 
— s Difputatio. 


Ἐμμήρ feonida. Interpritati 
τ que efl multorum, exiftiman- 
- tiumyifla prodigia celefiia non 
^^ effeaccipienda proprie,fed my- 
* "fücà intelligenda efe. — — 


118: ST plurimorum fen 
tentia;illa ia 


wo» Mundifutura, quz 

: πον Dominus in Euan- 
eliog pradixit;& in Apertione fex 
u Sigilli oftenía funt Beato Ioan- 
ninon effe intelligenda fccüdum 
fenfim litteralem quem verba ip- 
fapraícfcrunt,. tanquam 


fint corporal 
Íe accip 1enda ..1 
δὲ allegoria 


Ξ 
ΡΣ 
τ’ 
Kod 


prewtos. ea vam 2 
.Vi&torinum, Ti»onium;Príma 

Andream , Bedam, Haymonem, 
«omplurefque alios;fupra oftendi 
amuüs- in Difpurauonc XX VII:vbi 
mylfticas eorum ;prodigiorum fi- 
gnificationes δὲ inrerpreratriones 
ab iftis.-Au&toribus traditas reruli- 
Tmis: ex quo loco licet cognofcere 


dd ulorum,iftorum pro- 
'digiorum: fit myfticus fenfus. ὃς 
intellé&us. 5 - : "7 


:omBéktus;cérté Auguflinus in 119 


Epiftola LXXX. quam fcripficad 
rj gums ψ, πος οὶ in pra 
dicta funt à Domino deobfcuratio 
ne Solis & Lun; de cafü ftellarü, 
& decommotione Virtutum coe- 
leftium, ea putat intelligi debere 
complerida in Ecclefia C hritli per 
atrociffimam. perfecutionem. ab 
Antichriftoexritandam. PerSo- 
lem igitur &- Lunam myftice in- 
telligenda eft Ecclefia; de qua vi- 
delicet dicitur in Canticis; Pulchra 
vr Luna,elelHavt:$0/: vt per obfcura 
tionem Solis & Lunz fignificetur, 
Fen a fic eie deae in 
vt non fit ritura, impijs eius 
parfecuttribise vini edat in 
eam fazuientabus.Stelle. caderites, 
& virtntes coelorum commota fi- 
nificarit multos fidelium qui ftel- 
m inftar fulgere gratia videba 
turin Ecclefia,lili perfecationi cef 
furos,atque ca(uros;alios item qui 
tanquem  firmiffime columnz 
erant,commotum & tremefactum 
iti. Ad hanc interpretationem 
δὲ fententiam. Beatus Auguftinus 
ea maximé adductus eft ratione ; 
qnod iftiufmod: prodigia Solis, & 
Luuz,& flellarum,fi corporalia & 
fenfibilia intelligantur, fzpius & 
ante primum Chrifti aduétum;, & 
poftea víquead hzc noftra tem 
ra contigerunt. Talia igitur prodi- 
X 4 gia 


Vichrinur, 
Ticonius, 
Prima[ius, 
"Andreas, 
Beda. 
Haymo, 


Interbreta 
tio B.Aug ' 
E 


n 3 


334 


ffent éffe proprium, & certü;& 
T fguüaduéntus Chri 


*nantéinufitara; auc nullüm , auc 
^erté non magnudm paüorem& 
.errorem »mortálibus afferrent. 


Auguftini verba cx ea quam dixi 'p 


pittola funt huiufmodi: Hac;in- 
«uit prodigia in Ecclefia melius 
e€xiftimo intelligi:zne Dominus , 


appropinquante fceundo aduentu. - 


0,64. pro: magno p ffe vi- 
deatur, quz hüic Mundo & ante 
primum eius aduencü cófueuerát 
uenire, & irridcamur ab eisqui 
hzc, quz velut nouiffima, & om- 
πιῇ maximaperdimefcimus & hor 
reícimus;in hiftorjjs Gentium & 
fzpius, δὲ multo maiora contigiffe 
legerunt..Sic ille. 


^ 110 Sed profeábó ifta prodigia intel 


higi deberecorporaliter..& vifibiz 
liter in ipfo Sole;& Luna, ftellis, 
& non folum my fticé in Eclefia. & 
fidelibus,probari-hugc in modum 
poteft. Qui- quarunr in explana- 
tione facre Scriptura germanum, 
& proprium, & littejaleeius fen- 
fum;,eosoporret ante. omnia fpe- 
&arcac fequi: propriam &. vulga- 
rem. fignificauonem verborum. ; 
quibus vtitur Scriptura: éx pro- 
pria enim fignificattone verborü 
elicitur verus & proprius | fenfus 
litteralis, alioquin nullum habere 
roprium & certum litterale fen- 
pofíemus:Si enim a propria fi 
gnificatione- vocabulorum difcedi 


'"omus,& fcquimur myfticascorum 


fignificauones atque inrelligen- 

multos adtmodü, variofque 
fenus myfticos qui cx eifdé Scri- 

ver ΤΣ icé1pterpreta- 
us excudi, & εἴπ πρὶ poffunt, inci- 
demus.Séperitaá;indaganub.pro 
priü & licerale fensü Beiidasn 
gropoo fignificatio- verborü: nifi 


rté cx verbis proprie fumpus ali 
i τ fardisrepugnó 


Londen κε τουτὶ ugna 
videlicet aut veritati, aut pietati, 


ad iudicium:& ed πὸ effenená-. - 


In Apocalypfis. Cap. VI. 


^gia tocies ánté Facta & vifa'; non . 


pri£;fed figurate. 

tur cx eo qp ifla: prodigia 

& Luna;& 5| fin] 

tura fint corporaliter ὃς vifibilii 
nibil fequat abfurdü, nibil. repu- 


Nec fané, operosii fuerit di- 125^ 
uy 
Ait enim;ifta prodigia corpo 
s & vifibiicer fepius antea ef-.— 
Íc facta & vifa, & ideo talia non ef" 
fent propriü,& eertü,& indubita. 
tum fignü íccundi aduentus, Do- 
mini. Ad hoc eim re pande 
teft ifta. prodigia b n a 
di futura, multo maiora ;. 
gniora ,& terribiliora fhtura, qu 
vllo-tépore antca euenerint,ttà Vt. , 
talia ὃς táta nüd antea fucrint fa- 
δια, ὃς vifa.Et vero, fi obiectio ifla. 
effet valida, nihilominus vrgeret 
ἃς premeret interpreiationém | 
Augu.Maxima.enim períccutio e 
tribulatio Ecclefiz, & pua: 
pev a fioe Μὰ 4 rura . 
ius écin fuperiorib. téporib. 
€&a ctt; cü ali. tü ax imn is 
decé perfcoutionib. Ecclefizac fi— 
deliüq a My mox Imperatorib.R o: 
πιδοογῇ factz funt, Sed ga.ni 
fuit talis & táta, qualis futura * 
fub finé Müdi;ideircó hec erit cer- 
τὸ figni fecundi aduétus Domini. 
Quo? gt detribulatione Ecclefie 
* fidellü diximus,& proculdubio: 
dicturus effet Beauis Auguflinus;, 
idem ipfüm de illis in caelo prodi 
abr raliter & vifibiliter: : 
nrisdicendumeftz 
Deinde; B. Auguftipüs q dixit 112 
Bominus deobícuratione Solis & 
Lunz,& de cafu ftellarü,& de co— 
motione virtutü.caelorü , putat nó: 
efie accipiendü proprie, vt verba 
nts interpretandunt 
myflicé ἐς Ecclefia quz eft ran- 
quam Sol & Luna, & cunc obícu- 
rabitur, id cft, ob maximam per- 


-——- 


Luctit. 


Difjutatio 
'fecutionem δὲ tribulationem ab- 
fcondet & occultabit fe ; die 


^' inflar ftellarum in ^re tp 


gentes,Ccedent perfecutioni , & ex 
Chrifti grata & fide cadent in infi 
delitatem.Etenim,Mattzhus & Lu 
cas prodigia illa Solis,& Lunz , & 
fiellarum,& perfecutionem Eccle- 
fiz& fidelium , tanquam duas res 
inter fed diuerfas,quarum altera in 
ccelo , & altera in terrís futura fit, 
difiincté narranr. Matthetsenim 
dc maxima tribulatione & peroair- 
batione in Ecclefia & fidelibus τς 


eritis omnibus gentibus propter nomen 
meum. Et tune fcandalizabuntur mul. 


gi: δ᾽ mwlsipfeudopropbeta furgent, y 1c 


fedueent multos. Et quoniam abunda - 


biriniquitas , refrige[cet caritas multo- 


rum. Fritenimtune tribulatio magna 
qual non fuit ab initio Mund: vf2ue 
modi, neque fiet. Et nifi breuiati fuiffent 
dies iili non fieret falua omnis earo Sur- 
gent etiam tune pfeudochrifli e pfeude- 
propheta, Cy dabunt figna magna (v pro- 
digia , ta rin errorem inducantur ( fs 
fieri potefi )etiam Ele&. Ecce, Mat- 
iius ita defcripfit maximam il- 
Iam perfecutionem , & tribulatio- 
nem,& perurbaiionem, dc qua lo 
quitur ve^ dae » ἴῃ E«clefia & 
fidclibusfub inem Müdifuturam . 
Sed prater hanc, δῆς futura prodi- 
iain Sole,& Luna, & ftcllisymani- 
fie declaratfübmngens hzc ver- 
ba : Seatim autem: poft tribulationem 
dierum illorum Sol abfcurabituretm Lu- 
ma non dabit lunren fumm, Ὁ ficila ea- 
dent de cato , (5 uirtutes calcrum χορ. 
mouebuntur,. EX quibus verbis li- 
quidó apparet;przcer maximam il. 
Jam tribulationem Ecelefig,& fide- 
hum svücfuturam , cuam 1n coelo 
futura prodigia Solis, & Lunz , & 
£ellarum.Idem quoque oflendunc 
verba Lucz ita fcribentis, Er eruns 
figna m Sole, & Euna, ὧν elis ;. (5 in 
werris preffura gentium. Diftin&e igi- 
tur narrat & quz in coelo futura 
funt, & quzia terris. Immocom- 


ς 


ΧΧΙΧΊ. 335 
motionem & mutationem tunc fu- 
turam in ccelis,indicat przcipuam 
fore caufam maximi pauorts & rer 
rotis hominum in terris;qui prodi- 
gia illa cocleftia putabunt effe fi 
gnum ingentium malorum immi- 
gane quz ipfis frperuentura 

unt; Sic enim art Lucas, “γε ξέρες. 
bus bominibus pre timore, C expedlatis.. 
ne qua [uperuenient vnierfo orbi : nata 
virtutes commouebuntur. ( δ.- 
motio itaque & turbatio in caelis 
tunc futura, ingentis hominum ti- 
moris & terroris caufaerit.. Non 
igitur videtur negari poffe, quz di 
cuntur deobícuratione Solis & Lu 
nz,& caíu ftellarum, ea vifibiliter 
nt verba fonant;in iftisaftris 

tura. 


/m TRIGESIMAPRIMA 


Difputatio. 


Examinatur tertia. Interpretatio 
iflorum prodigiorum caleflium, 
qua e$l quorundam existiman- 
Hum , ifla prodigia non tan-. 
quam ve? (5 proprié futura 
Jint,fed tanquam ditta metapbo 
ricà € per byperbolem , effe in- 
telligenda C$ interpretanda.. 


Ionyfius Carhufianus& is 
quidam alij opinantur ,- 


quod Beatus loannes in μη. 


; hocloco Apocalypfisdixic 
fore vt Sel nigrefeat tanquam fac- 
cus cilicinus,& Luna teta fiat quaft 
fanguis , & ftella cadantde coclo , 
& coclum ipfim ceu liber innolu- 
tus recedat, hoc, inquam , non ef- 
fe accipiendum tanquam rie 
RES mu eam folum 

m faciunt vcrba um- 
ctf imeliproportere tanquam 
figurati;ac metap Ἰοξ, δέ per hy-. 
perbolem di&um more vidclicet 


dab 
lebe 


336 
prophe ; quam fecutus eft 
eatus Ioannes in Apocaly pfi qui 
e(t liber propheticus. Prophetis 
erenim in more eft , quó magnitu 
dinem calamiraris & malorum que 
denuntiant hominibus , exprefliüs 
declarenr, vehementiüs ea exagge 
fare, & dicere,luminaria cceli cunc 
pertutrbatum,& mutatum iri; Ho- 
minibus enim maximo pauore cor 
repus., & in altiffimum deie&is δέ 
efixis meerorem, videntur coele- 
ia fidera quafi non lucere ; non 
enim lucent eisad folatium, quini- 
mo fugiunt illi & oderunt lucem ; 
& quz priüs eis iucunda erant, tüc 
amara funr,& inuifa, auerfantibus 
illis &abominantibus omnia qui- 
bus antea maiorem in.modum 
oble&ctabantur. Huiuspropheticz 
confüetudinis ,-& modi loquendi 
multa funt apud ipfos Prophetas 
exempla: Ifaias Cap.13. vaticinan- 
docxcidium Babylonis; Ecce, in- 
uit,dies Domini venitt,crudelis,ér in- 
gnationis ac furoris plenus , ad ponen- 
terram im folitüdinem C peccatores 
eius eanterendos de ea. Guontam  flella 
etel i non expandent lumen [uum, obtene- 
bratus eFt Sol inortu [uo , y Luna non 
fplendebit in lumine fuo. Et apud Ie- 
remiam Capite quarto , A/pexi ter- 
gam,Ór ecce vacua erat, Gr nibili ὦ ce 
Mos Cn noneratlux in eis. Vidimonte: , 
δ᾽ ecce mouabantur ΟΣ omnes colles eon- 
gurbati funt... Ezechiel quoque Ca- 
E? 1. maximam Agypti regi ca- 
mitatem venturam prenuntians; 
Operiam , inquic, cim exanchs. fuzris 
€ Pharaonem. alloquitur Regem 
Eye) alos, nigre]cere faciam i7el- 
[ni eius, Salem nube tegam,(r Luna nen 
lumen [num Omria. luminaria. 
adero em ur te és dabo te- 
e eden 
nus. | fimilia fcribit: etiam 
Iocl Capite :.. 4 f lt , 
Luna 


"acie eins, in 


D Lee o terra, e meti fum » Sel. 
obtenebrati funt , ὁ flella ve. 


fraxerunt [plendorem fuum .. 


His ver- 
bis τ j 


exaggerat hyperbolicé 


» ν I 


nagnitudinem, calamitatis & mae. puli. Dci , przcipué v 


In dpecabpfis Cap. V 1. 


lorum quz Iudzis vétura erantab 
exercitu Chaldaorum., nex 
Nec folüm.in malis denuntian-114 
dis , fed etiam in przdicendis am- 
lifimis bonis utara. funt 
iftiufnodi locuuone hyperbolica 
vii folent Prophetz. Cüm.enim 
ingens aliquod gaudium , maxi- 
mamque profperitatem;& feliciffi- 
mam rerum. mutationem , quam 
Spiritu prophetico przcognitam , 
Dei nomine promittunt hominte 
bus , vchementiüs exaggerare vo» 
lunt,dicere folent fore tunc vt coe 
It Iztentur & exultent , & folito 
lendidiüsluccant fidera , &.lux 
olis ac Lunz notabilirer au 
ur.Ad huncíenfum & intelle&tum 
pertinent verba illa qua func apud 
Elaiam Capite 30. Ere ἐμὰ Lunaf- 
cut lux Solis, δ᾽ (ux Soli eris feptem- 
pliciter. ficut lux feptem dierum τ 1m die, 
qua alugauerit Dominus vulnera popu- 
li fui, (y peremJura mplaga eus [ananas 
rit . Huc euam fpe&tat quod: Pro- 
phetz folent promittere, tunc fore 
vt Deus creet nouos coelos , & no- 
uam.terram;& vetera tranfeant;& 
noua fint omn/a :- Quo generc lo-- 
cucionis figurate fignificatur feliz 
ciffimam effe fururam rerum οἵη 
nium commutationem ; vt magnis 
tudine bonorum obruenda fint 


. priora mala,tantamque fore; tam« 


que paratam Dei p : ; 
benignitatem ; ἃς largitionem bo« 
norum quz pleniffima manu effun- 
det, vt nulla re indigere videri 

fint. Hacratione Deus per Efaiam. 
denuntians futuram fub venturo 
Meffia myftice Hierufalem felici- 
tatem ,. Nonerit, inquit , amplis tio 
bi Sol ad lucendum per diem , nec fplen- 
dor Luna. illuminabitte 5. fed erit. nbi 
Deu: in lucem ft 7 3 e. 

tuus in prendas asc occidet ira 


Ternam (s. 

Similiter idem líaias Ca 

exaggerans vltionem hoftium po- 
* H * er I dum χορ 

rum; 


DEL 


CoWfutatio 
mcum praditie opi 
wioná. 


b Janfennis.$ 


57 ade xYYI. 


Wim, quam fa&urus erar Deusad. 
érc&tionem & confolationem Tu- 
dzorum ita loquitur: TAPe/cer epmis 
tnilitia caclerum , t» complicabuntur ff. 


eut liber cali , δ' drflues ficur folium dé. ph 


vinea aut de ficu . 
1i$- Hàicigiturfigurata & hyperbo-- 
lica. locutione pc nam familiari 
ropheris, putánti Aü bores hn. 
ius tertiz Interpretationis vfum ef 
fe Beatum Icannem hocloco, cüm 
dixit fore vt Sol nigrefcatráquam 
faccuscilícinus , & tota Luna fiat 
quafi fanguis , & fteiz cadint: de 
ccelo , & tpireceiam quil ἐς 
inuolutus recedat; fignificar 
licet huiufmodi oratione hyperbo- 
lica volens , tanram fore tunc mul- 
titudinem, & grauiratem cálamita 
tum & malorum quibus obruen- 
tur atque opprimentur homines, 
tantumque patiorem coriüm rerro- 
remque, & anguftiam;ac doloretu, 
Vtvideantur ipfis ἃς aftra, & coeli 
commoueri & perturbari , fuoque 
lumineacvirttepriuati, |. — — 
126 Sed quód prodigia illa coeleftiaa 
Prophetispradicia, cüm maximas 
cilamnirates ventüras hominibus 
denunnabant; non véré Cóntiee- 
fint, ficuteorüm verbis fignifica- 
batur ex eo concludere non licet, 
enatt prodigia coeleflia quz Do- 
minus ἐπ Egangelio ; & Ioanues 
hocloco dixérunt fub finem Mun- 
di ventura , non veréac vifibiliter 
futura; fed qiiod de illis dieitur , id 
d jpg ; fed figurate dictum 
c.Nam,vt anno:anit Tanfennitis 
er 155. Capitefuz Concorde 
| m itfigniores illz d 
Pro d Bleu τὰς menn 
ales de nijs,'; 1s, 
ΑΗ ΤῊ bae o n: 
do fump:z futit ; ranquam [peci- 
men quoddam fuctint fupremeát- 
que omnium maxitiiz vltionisom- 
nium Impiorum,qua fucura eft fri 
die ludiciy ; mirum videri non de- 
bet, fi vItiones illz d Prophetis de- 
fcripta fint per ez prodigia qué in 
Tupremo Iudicij dic rcnera eneh- 


no 
€ 
fi 


tus 


carevide- leftia 


[^um veré fa&a, & ab εἰς vifa fuif- 
ent. Voluitetenim Dominus p 

illas SH TY aliquarum gentium 
vItionesá Prophetis defcripras ad- 


mini, & Beati foannis verbis figni 
ficata. de es cim apud Pro- 
phttas de infi 

eu agitur , generális fit fermo , 


jghatiomu plenui.er ira, i[/qie; ad 
mw eei: dE ett ms 
cátores eins contirendos de ea ; aei 


hic fübiungit, Et 
mala , (δ' conira Impios 
rum; (9c. Se t Dont 
His 1 nos iddimus, 137 
koe à igia MEE Proz 
etis predicta, non effent proprie, 
tui detba córuin fonabantj e 
hgenda, euentus ipfeoftendir: 
aduentu enim illarum calamitaz 
tum quas illi venturas hominibus 
denuntiabant, ἌΣ illa in cee- 
lo non füntfa&tà nec vifa ab illis 
hominibus; quamobrem ratio ipfa 


Cogit nos/fentire ac dicere , quz de 
is prodigijs fuerant pradids, nà 
fecumdüm propriam verboru 


gnificationem & fenfum , fedtan- 
Solem fui uci ae is 


r.ad Cer. 


338 

rodigia quzin Sole, & Luna , & 

ellis,fecundüm przdictionem Do. 
mini;& hanc Vifionem Beati Ioan 
nis,íub &nem Mundi ventura funt, 
ratio ipfa fuadet credere, ea vere ac 
vifibiliter, & vt verbis ipfis fignifi- 
catur, effe futura .. Nam cüm tunc 
futura fit confüimmatio Mundi 
omniaque vel interitura fint 0 vel 
in alium ftatum,& in aliam(vt Pau 
li verbo vrar)figuram commutan- 
da; tuncenim plantz & animalia 
ficinteritura funt , vt non fint am- 
plius futura;eleméta veró in aliam 
difpofitionem,& qnafi faciem com 


muxtabütur;ipfi ettam coeli & aftra. 


motu fuo priuabuntur , & influxu 
virtutum fuarum in res fublunares 


ad earum vel generauonem , vel 


corruptionem : Cüm tanta , in- 
quam , futura fit rerum omnium 
commutatio , nec incredibile cui- 
quam, nec mirum videri debet , fi 
prodigia illa coeleftja de quibus Do 
tinus & Beatus Ioannes locui 
funt, veré fiantin coelo tanquam 
prznuntia futurz illius maxima 
commurtartionis rerum omnium, & 
confummartionis Mur di. 


4. Gregor, 15:8 Huc etiam ípeétant qua fcribit 


n" 


B.Gregoriusin Homilia XXXV. in 
Euangelia fuper illis fignis confum 
mationis Mundi predictis a Domi- 
no , ἃς defcriptisà Beato Luca Ca- 
pite XXI ficenim ait , Dominus ac 
redemptor nofter perituri Mundi 
, przcurrentia mala denuntiat,vt eo 
minüs perturbent venientia , quó 
irrin: praícita: vs enim - 
uat quz przuidentur, & nos 
eilerabulids Mundi mala fufcipi- 


ius, fi contra hzc pregssioee oe 
peum munimur. Vlrima tri- 
tribulatio 


itio mulcis tribi spra- 
uenitur , & percrebra mala quz 
przueniunt , antur mala per- 
pecua quz fu uentur ; & idco 
ft & ícditiones non ftatim 


inis, quia multa debent malaprz- locutio 


currere , vc malum valeant fine fi- 
nenunuare. Quoniam igitur om- 
nia confummanda funt , ante con- 


e Aptealypfs Cup. V I. 


fummationem-omnia pernurbang 
tur; & quiin cun&tis deliquimus 
incunélis ferimur , vc impleatum 
quod dictum cl, P»gnabis pro ea orbis 


terrarum contra. infen[atos. 


TRIGESIMASECVNDA. 
Difputatio. 
Enarratur quarta. Interpretatio ,, 
que prioribus antefertur y fe 
cundim quam prodigia illa ca- 
lefiia fub finem. Mutidi-ve- 
ré futura εἴς iu calo cr. aftris 

oftenditur , 


9 T pluribus alijs 128 
P viris Bere pla- 
] cer, mihuque per- - 
, placet , EU 

T minus de prodi- 


Mundi futuris przdixit, & hoclo- 
co fcripfit B. Ioannes , ea proprie 
δι 


bet prima Interpretatio: nec tar 
tüm eít myftice Worm 
de Ecclefia Chrifli & fidelibus eius 
cultoribus , vt fecunda Interpreta- 
tio tradit : neque intelligi debet 
quafi tantummodo diétum per figu 
ratam quandam & hyperbolicam 
curionem , vcin teraa Inte 
tatione continetur: Reítat profectó 


vt id propre ficuc verba ipfa fo- 
nant, Ἐς: εὐ oporteat o. cre; 
ere, 


Lorms 1. 
Ehnff Pe- 
- drap, 


bo aei nd 


Noi Ld. 


B vu τας: ME 


ate E « 
e 2 - -4 
Ϊ Low 
T awmna) 


$139 


——— συ στ 


dere, iita futura'efo 
fein coe! I 
rei  Confirmationem:-faris valet tid: 


miÀ vtfur, in quo cali mag 
zran[jent elementa vero exlore fne 


"μον 
- Tte. NM ap aiobis 


omma def 
Putri a m 
ἂς ποκα ποι αν. 


ja exqectamunm 


dyt 5v. i 


quibus infitia babuat. 
539; Sédà nebis declarandomáigil 
latimcit; quemadmodum proprie. 
presen litceralem fenfam intel: 
quz de futuris pro' 
in possa riy hse fiellis.dii 
p t.DéSole quidem Dominus. 
dixit;:Sel cbf ; loannes au: 
iem dixit, So/ itus el? niger tan- 
qurash fnceus eilieimt,.N bi: Leátor àd! 
vertat, Dominum in Buarigelio dej 
ifs prox'igijs Joquentem. fempet. 
Eres Yee uturi: temporis$. 
4nirenim, 59 ebfeuralutur, cv Lu 


: Ὁ ἐπεὶ 
ma. non dabiblurnan fau, Slelln 


—omnbnature. auntiabat: cnin 
Dominus ifla prodigia. vt dt 
; Mundifurü 


vero B L hoc 
catus. Ioannes ἐπὶ 

de clicm ved passat alijs ver. 
1 vns Íus. eit vo 

3i re poris; joens. 

püger, e 


S uerit 
, dn Spiritu & exta -per. vifionom: 
enim. riam 4eprafcoracus: 
efi. et Sobuger, & tanquam cilici- 


310: lac«0 opertus;- S Παρ, 
zen coloré: pue 
/ Cadien ite 


Bail 


ep medii deni 
acies amnem fe vr.ea Solis. 
| acdes sari fir,eiufqueafpe- 
lprbrae €aicta- 


: βαιά, 
ficenim miraculofa effet. Gicuc fidit; 
in paffione.Domifi rio(lri. Nofter: 
Maldopatus illum. Madsidesue 
(— ἐν nquit; videtut 


- gutapitinns, iniu. 


"ds cc Sl ing: 


D MAN 
Birds tbe 


peter hy a ju 


Caietanus ὦ 


ὁτεῖ γῇ, 


Lado Vt Eu. 


ONES 


Ribera. 


«ἀν δονὶς 
fententis - 

Quatuor 
modu fieri 
poterit 86. 
lis obfcura 
sio qua fu- 
gura εὐ «n 
ge diem [n 


dió. 


340: 
τῖν Nofter etiam Ribera interpre- 
tans verba ílla foannis quz funt ἐπ 
hoc loco , 8o! fa&useft niger tan juam 
accus cilicinus. Hocipfum; inquit» 

eft,quod Dominus dixitin Euan 
fio Matthzi, δὲ Ioel vaticinatus fue 
rat Capite fecundo: Sel comsertetur 
dn tenebras , € Luna in fanguinem, 4n. 
tequam veniat dies Domini magnes & 
horribilis .. Sol igitur factus niger, 
id eftobícurus, & tvetiebrofus, ma- 
xima denfitate nnbium ei obtenta; 
& lucem eius abfcondente: & ob- 
Ícurante , obidque videbitur tan- 
quam facco cilicino ex nigris feuis 
contexto opertus..1íta vero obfcu- 
racio portendet, finitum iriompi- 
nó lucem Impiorum; id eft, eorum 

gaudii, ὃς profperitatemscos 
133 Ego de ifta Solis obicuratione 
itafentio. Qpacuor modis ea Solis 
obícuratio mtraculosé fieri; pote- 
rit : vel per ipfius Solis Eclipfin , 
prater ordinem tamen naturalem, 
modumque cceleftium motuum fa 
&am, (icut in morte Domini noftri 
contigit: vel pet priuationem lumi- 
nis Solis,adempta luce qua So], ip- 
fe lucec : vel non quid 
Soli luce , fed fu 
natione qua res alias longe lateque 
illuminat, ficut in Babylonico :gne 
Deus prohibuit ὃς fnfpendit actum 
vrendi tres illos muenes Hebraeos: 
vel demum permaximam: craffo- 
rum & nigrorum vaporum atque 
nubium copiam & conftipaionem 
quz operiet faciem coeli , auferet- 
que hominibus afpe&um Solis.Sed 
enim,fi per illud quod dixit Beatus 
Ioaunes, quód $el fadus mech 
quam faccus. ciliinus , intelligere 
pcne ic Seem em vifum iri qui- 
ab hominibus,non tamen cla- 
rum & lucidum, fed obfcurum , & 
fi nigrum, fi — — 
, nequaquam 

Solisobícuratio fecundüm tres x 

fteriores modos proximé di&os 
ri poterit ; nam non 


modo vi- 


Jn Apotabypfis .: Cup. V 1. 


deti poffet ab hominibus. . Si enim 
fia: priuatio corius lucis Solis , aut 
omnino. fuipcadatur : illuminatio 
ens.quaillu minaralia , aucob ni- 
miam.vapotum & nubium confli- 
pationem pcnitus operiatur facies 
ΤΟΝ & Solts;nullaprofe&üo ratione 1 ^! 
Sol vidcri poffet ab hominibus. 4 
Nonigitur, vtait Ioannes, viderte- — -. 
turobícurus & niger, tali fcilicet s 
nigrore qualis eft (accicilicini, R.e- 
ftarctigitur folus primus modus 
quo fiarifta Solis obícuratio , per 
Ecclipfim videlicer ipfius Solis , ita 
vt fupra dictum eft. Dici. ramen 
poffe: , in fccundo modo non cffe 
incelligendum, ademprsm iri om 
nem lucem Soli,fed rantum lucis , 
vt relicta ei lux faciat eum: vifibi- 
lém quidem hominibus , fed. quia: 
diminutum & imperfe&um eft lu- 
men , reprzíentet Solem homini: 
busobícurum , & quafi nigrum 
Idem quoque dicatur de tertio mo 
do , in quo fufpenfio illuminatio: : 
nis nonextoto fiat,fedintantnmm, τ - 
vr Solem & relinquat vifibilem , ; 
fed obícutum tamen , & quafi ni- 
m oflendat. Simtlicer dicatur 
quarto modo , vt illa denfarum ^ 
δὲ nigrarum nubium conflipauo ᾿ 
non tanta fit futura,vt omnino 
latur afpcétus Solis, fed vt peream 
aliquo-modo videauir Sol , & vi- Ἔ 
deatur tanquam obícurus δ. ni- " 
Sedi écsdsbeu réduits, DER 
/ Sequitur fecundum prodigium 15 4 Ἕ 
cocleile quod fiet in rh t^ d fecundum — 


ΓΉΦΘΕΣ 


Dominusait, E: Luma non 
men fuum ; quibus verbis fignifica- fe 
tur, ait Caieranus , quód Luna ha- | 
bens lumen fuum,non rer 
vt mus;quód non loquitur 
de Eclipfi Lunz ,'fed de miraculo 
quod tunc fieri» Luna : quia in d 
Eclipfi Luna priuatur lumine , hic : 
autem ton d'citur quod Luna non A 
habebitlumen , fed quód non da- N 
bitlumen fuum. Sic oe ns e 
catautem Clieuihpei SAM: 
Luna , per miraculofam füfpenfio- A. 
nem illaminationis fuz ; cy ( 
cn - 


ovo oae mL t 


μεν) -.- —— "1 


“εἶ... 


— humenfuum alijs rebus... Beatus 


veró Τολη ἡ 85 ca -- re loquens; 
ait, Er Luza tot, eft ficut, Angus 
Iocl: eme uin conuertetur in 2enebras Ve Lu 
καὶ m. . Ergo tunc Luna 
non dabis lumen fuum; fuum dico , 

uod naruraliter- dare folet , liqui- 

um fcilicet, fiacerum, & clarum; 
tunc. aurem erir. dimintürum: ,. &. 
imperfe&um , & in fpecie fimile 
rubori fanguinis, 4 vtique 
colorem in (ua Eclipfi Luna refer- 
τς folet ; eer porro color - hse 
guineu s unz. portendec. ni-- 
pijs inftantem εἰς miferrimanr 
mortem corum;zrernaque füppli-: 
eas ΤῊ SU 


"d ςς 


TRIGESIMATERTIA 
sob δὲ  Difputatio. "m 


2 41a ^35 ἀν 278 
De tertio prodigio calefli fub fi: 
nem Mundi futuro , id autem. 
efl, quomodo intelligendum fit, 
- feli 


x a SS Rn" 
VACUUM d 


| eium coelefte 
il. fiec in ftellis , 


| Jlella. cndent. de 
«alo; idemque 
"bo 


"75 EE DIS 

Bcatus Ioannes, nifi quod vfus eft 
verboron futuri,fed prateriti tem 
póris , ob cam, quam pauló fu 
expo(ut, caufam; ait cnm Er (fella 
de casio cectdernt fuper terram . Sed 
bring εὐ τοντ πξι ὶ a 

ium , reete ac p teri 

rare, ree mia μα δεῖ χάρη coe- 
Io infixz ; atqueadeó ipfius coeli 
partes contipuz cadere queant de 
€celo in cezram , idcibeo varigrada 


—-—4.4 


celi tunc cafurae de I 


modu re Dodru: "ur 
coge αν 
|i j€Marunz1Joco. 1 D dd 

m aiident,& « 5 ter^ 
reítre fuerat , d 


quod fané iuxta Platonis do&tri- 
nam is Timaeo traditam dictum 
cft, conflantis ex quamor Elemen- 
τὶς & coelos & afta. B. Hierony- 
mus putatintelligu debere eodem 
modo cafuras effe itellas,quo modo 
obícurabiturSol : nam quia ftel- 
Iz ob nimiam claritatem & fplen- 


dorem aduentus Domini δὰ iudi-. 


cium nullo apparebunt ho-: 
minibus, v raus non εἴς. 
Ὁ ἐχθές dic tcl de cerle 
ea ct s de coelo ca- 
furas, quia tunc retrahentes lucem 
fuam... non untur, & puta- 
buntur non .€celo ,. 

: fed cecidiffe de cos Jplennuss 
"πὰ pretatroncm acc i ; 
Caierano, cuius a Matthzi 
loco hzc (untverba: Quod ἀξ Es 


fiella cadent decels ; contextus 1 


lucebunt nobis, & hoc metaphor 
c 

cal qubd dem 
per πιὸ 


cadere de coelo. - 


Varia δ. 
nione: de 
σαι fiel. 
ἔραμαι 


Origaus, 


$.Hieren. | 


Tàferniui » 


Francifcus Ribera fuper hàc 136 Ribera z 


loco Apocalypfis declaransquem- 

Pme um 4 de coelo. cafurar 

fint , Non teuera, inquit , f 

de coelo cadent , id enim fieri nom 
eft ; fed quia nubibus obícura- 

Dicere ab(ordenttie ftella 


ence uite LORS 
inei por m 
»t 


ue Mila ffe Cdp: f T. 
30 sux vtióntiitbas Ar mqpim cd iam ἢ 
C—vVEMÜ Sidéantu tenim'' (auem: $e : »-- νὰ 
7*7 — periorum nom recacie t] rien (vlc Vodte cile i 
AMsldm. :  cetno(tro Mildonátos pus deoriuwkin temam; fedalluc defea 
7^ Pera dikit; fieri non'poffe τὰ fendaceffec ab Angelis.sNece(fa: 
χη, fille de coelo cadant, hóc s ipfc nod Μυπίριονε ntl reisen Mb 
folüm féripeffe , fed etiam tinc premamferiorepO rbes ebeléfiessia 
vere factitim riatbictafur. Audiat quibüs fum! ρύεται sse s sar d 

4 Xé&oreims verba tülé Matr- rumpekertüins woopet.eosift 
Ves uen τοῖν vietnam Ἦν ie we cÉtau dicoelo.cadensim verram oram 
centioribi —HÓ quódcex tanta 
riae té du δὴν veia Sio maieico dinefteila rum: qua. funt ire 
ὅλης erinitas,ináerégéhoraras, di- cétino coelo ;qualibet earum » ea 
cunt CIT ^pinioeft» norabibis mul maior éft qudm co« 

pi et i: ; διε 4 8, ta retra 5immotarnm qu 
den rome men Tour wv terim 


30 Sete "ne cdm 
do: erm E LB on fiaor eft ean tora terras 


sims fct Tiicitde feli ut veris uomodo igi:ur omnes fitcllz .ca- 
Sole & Lunajqu 9: degtdnpeter 
verod sondibun amne tanto maior fit quàm rota terra? 
ma em: {τ 
Fem Sasiantus ἀρ τ τ ET PNE 
A saei ri i düm terra mtt fiellas caden 
Stn τὶν ἜΘΟΥ tes , fed ^ by em quidem hoc 


rica aed fpat 
piant , liben affendot : magis pipe d Süussorti 
chint Chrifo idiWirmanti,;quam migntz ; &' 
ifievipofie gantiícc fünr-ex- ele ades ὡς E 
ΝΜ * : 4 9 b | ofiauecede ftellas Giper 
€ 5*5 d profé& ate tidonsi dut quis autem hac de coelis ὁ 
uu ntis fécundüm comiunenm Phiz 
fetents .— jofophortimy& Mathematicorum ἡ i 
πόση etiam T hcologorü $cho "pe 
Hhifticoruimdod&rinam; videtur ad- 
/ modiimámprobabilis;.eam nempc 
mitlta qu Er funt;néceí- 
βου eft 
à fit pars cesliiin 
eft ; cum dne dinde ufdem cóeh 
E ntümua , eo tancdim dit. 


iBaniel. 3. 


Difpstatio X X X 44J. ι 343: 


vero Sun Tum qui polio ver 


τε Ie tes E 


δὴ 
Wer 
fecepiam phot 
plabli δεν & E nó 
pulla paulo .-fuprà .cur 
τε ρου μενα τά igiur Domini edd 
cecinte qaeint 
errare elbe in f apis Me ke 
Mee geacrarib &quantum 
lumen;& quant Ἢ τ 
poros conica 
Dun Gmniinudio oben 
modi vero(tellz fub inem eed 
multó plures cru mulóque ma- 
lores,quam antea vnq. 
& infolita,& prodigia ultitu- 
dine, & magniudi Ka ie Pe 
mouicafuquein serráuingentt 
miratione fimulque pauore, ac ter 


rore mortaliü oculos & animosim S 


plebüc-Lítz porro ftelle dicütur ca 
furz tüc de.coclo,tü quia veris τᾶς 


Ra E ἢ 


li Demim.1n this autem duobuslo 
cis eft nomen 
celi pro fpatio hoc aereo , in quà 


Y aues 
iris inmune, 
ime quendiíacrz hoc vni 
uerfo fpatio à 
uum celum  diltinguütur quacuor 
paries: infima parte in 
tur quoülxpe dicitur,vo 
li:de media parce 
tur,aquas efie in celo,& spera 
de fu per arte,que eít fuprema 

SEI "qua gener ürex 
nitz.muolcifor miter fi 

igere gpetse quod di 
de. cek le.catus s:infu — 
vero ; 


ue δὰ κατε 
gurate;int 
citur tt: 


in.celo Apparet itaque siat n 
E ἘΠ & quomodo Tlelle ca- 


ftellis icelo no lucéabu us videbütur furzfintde celo, & cur iltiufmodi "7 
hominibus.de ricdidocx cafustuncmaxime prodigrofus & jWeur " 
tinétis.earü lumini NECI] zerrificus bominibus fururus fi rH euet 
quia cadét de fuprema regione ἃς lud denique fciat Le&tor,eius iios UE 
pts,cut nomé celi fzpe in facris Lit Beatus Ioannes hoc lo ) dixit, ftel | 
aAeds tribuitur.Solec enim. diuina dec o cecidiffe in terram, ficur 1 
Bcriptura de vniuerfo.hoc fpatio à cusd magno ventoagitata 
xerra víquead gode um ex groffos fuos emictic in cerram fimi 
.páto italoqui, quafi id roti effet v- καὶ üefle quod Efuiasimulto ante τς γε 
ro etian Pup ldquéemEE NA - predixeratiOm ^in iit orum E TA 
cabulo celi appellare : nc ir omine ! ra niul- 
"pluribus. t d ;ollen- uudi, ient 
“αἰ potett. s. larum ate fo. 
ἀραμμη δα oque. bes tInilono | T I sin 
dbikeanicn qu ΕἾ UNS 
quewdemtac rei οἵ ΣΟΙ 

ae & orcathcreo inquo - I EH που νι 
funt verz telle, & pro corpore 4. b c PA rti 
reo i quo ai "plures ub 3n ἢ faro: T4) pest -- 
'voliranr Dicitur enim.ibis Benede- νον ΠΡΟ ΤῸ ms nu 
«ite δοὲ C». Luna Domno, ie dol. sla dr cacao Gk Ln UG 
CI ger po AMET τ e 
eit pro propriedi£to, in quo ... ἊΣ itin n NE 
fcilicet Luna, & vez felle 5.055 ^ 2c 
funt. dep deri she: mis ὁ $4 SACER n 
wtenes qug fuper calos; JMntz p^- uit: E i pisttbus hint ποίαν acd 
E: itcm, Benedicite omnes pisa mq d εν ὃ 3g iios 


- 


J 


(0 Jedpicabpfi- « €ap. Vt. 


nomen Virtutum coeleftiuth duZ 
plíciter,fecundum doctrinam B2 


deinde Es: libr de Left rierarehiasi 

τόνε Η ετα 3 
| RIGESIMAQVARTA fi feres vel. chiminitét Du-iu 

nv 3 ifputatio. differenter pro cunctis Spiritibus 


240 


De quar to prodigio ccelefti, 


ἐπ! ἐπίθες vel fpeciatim δ 
dam Ordine A ogelorudu MR ec 
men Virtutum proprie tribuiturs 


cde co quod Do- & fecüdüm Dionyftum , inter tres 
' ^^minus dixit, Ordines fecunde Hierarchis eft 


Fürtutes celorum: commoucbun- 
Y - tur. Mattb.24.. 


Vartum prodigium 
cclefte fub finem: 
Müdi futurum , figt 
in Virtutibus coclo- 
rum , dequo dixit 
: Dominus ,Et viréutes 
taotum cemmoutbütur. Pro quo beà 
tus Ioannes hoc loco quartum etià 
prodigium coelefl e recensés dixit, 
Et cxlupo receffit; Fon hber inuolutus. 


medius; fecundüm γεγὸ Bea- 
tum ^ Gregorium in ^ Homilia 
XXXIIIL.in Euangelia, eft (apre- 
mus Ordo infime Hierarchiz;V- 
troque autem modo nomen Vir-- 
cutum intelligi poteft in illis ver^ 
bis Domini, Et virtutes celo» um come 
mouebnntur , Si priori modo acci- 
piatur nomen Virtutis fignifi- 
caturjllis verbis,omnes Angelos 
tünc commotum iri. prz ingenti 
fciliceradmiratione tante nouita 
tis,quanta in Mundo uünc fier. Sin 
aütem pofteriori inodo íumatur 

ro fpeciali quodam Ordine Ange 


Sed eft valde obícurá, ὃς perdiffii lorum;qui proprié vocantur Var- 
— lead intelligendum , quid fintiftz tutes,quontam ifti Ordini angeli 
$ Hier 4 δ 
SHHTPU)-  virturescoelorum,& qualisearüm: co attribuitur ,fecüdüm Gregorii 
yer futura fit commotio. Chry loco fupra citato,miracnla facere 
prev foftomus & fan&us Hieronymus; P eirca finem. Mundi & plura, 
" plurefque alij fuper iftis Domini ὃς maiora fient, idcirco tunc mà 
P werbisquzfünt apud Marchzum — ximé dicunturiftz Virtutes com- 
ΓΑ, Cal Capite 24. Virtutes celorum inter: mouende,ad plura & maiora foli- 
fat of a preuntur Spiritus cceleftes ὃζ αη- to videlicet miracula facienda. Vel 
lef spy — Eclicosquosaiürin fine Mundi có. quiaiffarum Virtutum muris eft. 
i. prb moudos effejid,ett vidétes tor & ' mouere orbes coeleftes,per quorü 
tanta prodigia,tantamque rerum ^ motum & lume producuntürque 
omniumin Mundo comntutàtrioné * funt in hoc inferioriMundo;vnde 
fieriingenti afhci&dos cffe admira 'etià nominantur Virtotéscoelorü. «Ὁ ^ 
tione,fimulque quodà vclut horro - Virtutes n4 ifte ccelorum ἢ. 
reconcutiendos ob 'confideratio- finem Müdi cómouebunrur Worm 
nem tantz feueritáris diuinz iuíii - coeli quos mouent;ab cffe&u,& in 
tiz,quanra manifcfié tunc aduer- ὁ Dp Íuo'n res inferiores vacab&t 
fus μὴ cp oftendetur . Ad quod -& ipfz Virtutes cceleftesà ceslorü 
Leus bob — nonnulliapplicant verba illa,Iob, motione ceffabuntzqueradmoódü 
16. Colsnma col contremifennt ,. Cr p αν Angeli quibus; hominum 
$Xemar — weniad nutuf? cu^. Beatus Tho-'( ἰῷ ἃ Deo eff demandata, 
mas in Quarto Libro fententia- ^tunc à cuftodia: hominum «effa- 
rum Difiact. 48. hanc 1nterpre- ^ bunt. f rui 
d το tationem fecutus,camque diftin- "Ethzcquidemeft iforum Au*141 furibus co 
erp. 


idis explanans,air, ^Gorum íententia : quz mihi tà- — lerume — 
menm 


IR τ ὥν οὐὐνον 


— e). 


Auster CE ive - ei 245 


mcn ins 'eaufís. ,non y fli Ὃς ed Luta 21. 
EP in Euang mus de fus E " 1 mu 
tub Medion. 250 gs es ἢ ome p 143 làfennine 


bus quz manif: f: 
*erunthominibus,& ideo max 
gauorem y ispudpl ci UE 
D vero og) clorum Sae poses cocliaítra 
o 


ur 4n virtu 


d te τ eteloris 


fiue MdbitaH s. €TIt in Sacris lit i) eds mili P. ine vie 
U ágnota;no eorum mo do vifum, fed , Virtures coe iud A nfira. 
euam latens intelligentiam. Dein- neftere licet in ilis verbis Dabi-" ^*^ 
(de, hocetiam ipfum confirmaur dis,Perbo Demisi εἰ ἢ Jio dii nt; 
Luta 21. το Beatus Lucas caufam facit fu Sprrituoris. eius omTis τήνε: vorum Tfalm.52 
iurz tunc trepidationis & angu- -Quedj igi p auló anté- fpecistim NU 


Jüzhominum iffam comotionem & difiin&e desoe, δι Τὰ πᾶ 
anxia σχρφξίλτιιοης malorum quee ; "δ: 
ur eui erpucud à ; 
jid eft; "rs NE MO 
Jeram. ccmmonebsntar. Ad hac n in Cà. di. ELA Solob. 
ur: lo,Huiufmodi, inquam, comrmiorio 
de dod T & purto 


irdimum coelorum, air énim fore at iip hm: Wdb- oA 
vt arefcant he x ME bo dus Ὧν Fede t -οὐνιὴδ sa 
[;r ütár. vn. OM xd V 
"Afuperuenrura fibi 1 Hgentan &pro H ον a 
-«aufa huiusdubdir,N, Y ereRiuim í ^ 
Das.3. ien m nerorum aperte di- curabitur , : rut bon dabit fü- 
side inet Pidbon - men fuum B Stell cad ent de cce- 
*pmim τοὶ m 
E Ang BeiriR ἢ ra K& (Folge SHiquim 
Ibdirur, prec Im rm à " db 
E. HR t,mero 
Enfebiut - 142 Eufe à ato Thoma! à pn 
: ἜΝ 3: dios coelorum de Itaferme Dur iba um ta 
κε τέο ραν ianuas celi, quas men Maas cer mihi tribus de 


"afferam iriait in die Iudicij, Chri caufis nó probatur. Primürh,quia 
fto Wa 2 coclo ad faciend nimio ow eft, quam negari 
dcum τε» pora * t 

cum. pep d 


] um Ri iut 


3 c end 
"i predix , e 
EU sia 


"POPE P οι: los ΞῸΝ le. PES Men (uum Virtbes — sun 


ἢ iios dn virtutes celorü funt ipfa celi aftra 
mreepes &admit. pa omis Droditia 


um. uti is , incotgruum pro» 
A ( -fc&ó: MdL fpina i indiflinéte 
rum, ».& ad bea ! ide Pic ge tofu prafer- 
oe vifionem "hoe, inum, ἜΝ E vero cüm id,quod proxime ἀπ 
pet metaphora m. dicirur kept tie cadent de cat loy nyul 
aperire ianuas ys ..Adijce quód τς plus,multoque admirabilius. τ 
Ἢ arum tannarum τα aptata fie- horribilius fit, quàm comm 
.xct in ipfo Chrifti decenfu ad Iu-- Niucs celord. Tris aiceditmuad 
,Aicium τ at commotio Vira ὃ τον plaribus locis di- 
rim, pica etiam. gla ftu Virtutes Cer “δ tan- 
dum τὰ AE "quanf 


Dan. 5... 


Wxffelius .. 


A ὃ; virtu- 
te. € calori 
fim € Colum. 
mp fsueba- 
fes, Gue car 
dme ; 


- 


Maldan. - 


"Masuis noni! de, ? 


$346 —— — m» δῇ 
fe diuetfà diftin- ἢ ἐξ Chrift le isdreiiius "n 
amd vt Ἢ "fimo 43. Een fudit ἃ τ ed 


in illis verbis, Leudate eum ommes Wir ort com mouemtfa effe i 
tutes enis... Laudate eum Sol Cv Luna: Jeatus Petrüs dixiti Cip c 
Laudate eum. Stella celi p lumen. Et ' τ fecuridz cpiftola ^; c Ds 
in Canrico Trium puerorum , Fe- magnotunc m τί ἐὰν ho tüu- 
ndiciteemnes Viitutés' Domini Doni. ron kin non ett alud- 
. nt Brnedicita Sel (^ Luna Domine: B. iss usdixit hocl diis 
nedicite Stelle Cali Dbmino: — lorum tominttrebuitur]! Sicille . 
144 Ioannes Haffclius Louanienfis ^" Sed; profedo, vbicuriq; diuindhes 
Commentarium fcripfit expláoá- ΠΣ ir hacemts MA 
ᾧ nis Euangelij fecundüm Mat- 's&vel cum adii &ione ce Tb» 
zum;in-quoiítorum verborum, ' δε να τευδν oen quippiul mut TVA 
. Virtutes caelorum TAM εμέ, ψὴν ἴσα ; fublimius dicere ac fízi 
uim quandam affert intcrprcta- ' re videtur; quàm quodàb 1 KIM 
Ment an. ἴω ds a adem affcue-' Confideret Lé&or ea Scyiptüre lo: 
;ranter trad ENG V egori- ,Ca quorum hos paul arr dl 
randam Xp pedit UEAULRIUE Mdh 
Ptogongns- e VM, ioa qua'dicuntur de b: 
iris "vtrüm ἢ otfine yirtitum "nibus,& có) gd 
Ficus rum meli μεῖς lafts, flde "dubBionon joinur 
Dogs el fulcr, ΣΟ celó- ram de celo. dida Ba icr neq;énim' — t 
y rum: quz ideo: It Dg reüera fünt talia in Celo;qualia: ver 


qua l'in die ladicij, vel bis iftis freriific 
ES ΩΝ [as ΤΑ τὸν : d: red 


de AA 
XC E ih 
ἀρὰ ndr dale ic m ra id dé Uis is VES Ἢ dw 
t virtut - Den. 
rr le Apo "ED arcad LC LEO 


n i 
iu i fé * ava; 
DA EA CIA m Fuji, κάναν Dosimationi ipei 


ATA " delutütstn " cihsérkwr pet Virtue eoram ia — 

didus i IN. ác e Sere tmeaploren ba | 
. [4 ne P 

eU Ὁ keen d FlSutédd- ueoqode beoe PN 


.veriffimum effe puta Pan. Thtetpreratut Cfficatias& influeh- : 
oti edad PANTS b- - tias ipd eet — 
»natus, qui oft Haffli qe Sand térea dicunturcom- cule 


taria fcripfitin Mattheum ; AG fic 
inquit, d eot ii "Peu, qi 


- Tob Cap. Te cin 
δὲ qe Ὁ ἬΡΟΥ : 
!£um Cap. Ax ΩΣ Conmeniara edid Dm 


rum Cap. 8. δὲ quéadmodum. Uh d Explamáns enim: rie d 


Cap 36.dixit Caine maris. Domini verba quz funt 
P adi porro metaphoris: nihil zum Cap i rsen, 


p TEE ur quàm fi dii 
fluuii Sus rude 


Ec 


Ds 


φὼ 


Eee ^ ansa: 


fium. Nendilio dicitur pracisé 
Mituaiqiliinm "icti ΣΕ ΣΕ ΤΣ ΠΕ : 
ΟΣ ΩΣ τ Mutabuntur 81... q113 A 

tem iflz Virtutes , quia potentiz- TRIG m MAQY INT 

actiuz coeleftiumeorporumafoli- — Dilpatato. - 

tis priüis actionibus. ceffabunt. Et- los ΟΠ δ Ὁ 

εἰ ιαυκαειοηϊοαεα ρος diceres ϑᾶρεν lis verbis Beati oan- 
: circa eif; dm bcn à 

Solem. & Lupam,&ítelis, que à ^5» QU fat intenta 


ow felis. priüs aciionibus fuis tunc 


impedicntur. Ita Caictanus . 


Atuloris 147. Placeemihihac Interpretatio : 


Sed Ser meta Beati Thomz quam . 
pauló fupra retuli , interpreta:io: 
difplicet ; Virtutes coelorum dici. 
Augclos motores coelorum 

i proprium eft munus ἃς mini-- 
flerium eis à.Deo iniunctum; mo-- 
uere orbes coeleftes, & per eorum: 
mo:um Mundum hunc. inferio- 
rem & fublusarem conferuare ac; 
regere. Dicuntur autem ifti An- 
$£li Virtutes , vel quia funt ex fe- 


- €ündo Ordine fecüda Hieranchiz. 


Angelorum;qui nomineVirturum 
appellantur ;. vel quia.fünt Virtu-- 
τὸ5 δὲ poteílates morrices coelo- 
ram, & guübernatrices rerü fublu- 
garium.« Lftiufmodi porro. Virtu- 
tes in confummatione fzcult'com 
moucbuatur; quia remouebuntur 
ὃς ccffabunt à minifterio mouen- 
di s,quod exercuerant ab ini- 
tio Mündi vfque ad illud tempas. 
Et quanquam iíta commotio, fiue 
remotio & ceffatio. Angelorum ἃ 
miniíterio mouendi caelos , non 
€rit ipa. perfe maniícíta homini. 
busillius temporis; ex effe&u ta- 
amen eius eogniia erit ab eis: Vi- 
debuncenim caclos & aftra mane- 
Ie proríus immot ue fentient 
án rebus inferioribus íolitos priüs 
Anfluxus & operationes coelorum; 
ericautem hoceis maximé prodi- 
gioíum & terrificum, & maximo- 
rum qua fuperuenura ipfis fint 
malorum figaum. — — 


- 


ν τ ιν Ὁ 


r $1. Wu 


squo- e 


co Apocalypfis. 


Et calum veceffit ficut liber in- 
uoluths, C : 


x3 Oc eft quartü pro- 148 
» digi ceelefte Bea- 
Ὁ τὸ Joanni oftentum. 
jin: Apertione- fexci 
p sigilli. Nam primum 


lU: 124 ui ue npe - coelefte 
fuic illud,$«/ fa uA: ce oco 
un 
eft fion 


fnceus vilicinus τ fuit il-- 
lud na tota. fanguis . 
Tertuim fuit illud; Ste/la de e^o ceci: 
derunt fuper terram, | Quarcum fuit 
id quod comprehenfum eft ijs ver- 
bis quz diximus,£r celum recefit fi». 
cut liber inuolutus.. Hoc ipfum por- 
τὸ Ifaias praedixerat fucurum; Ca- 
pite 34.illis verbis : Cali ficut liber 
complicabuntur, Sed quo meliüs ger - 
mana 1iftorum verborü (nia Lecto- 
ri pernoteícar, primo, declaranda 
eliratia iftius fimilicudinis cx inuo 
lutione vel complicatione libri du 

| &a:deinde,quid per ifiiufmodi fi- 
Farbe aeter i 
δὲ à nobis incelligi t, expli- 
candum eft. | 


; Andreas Carfarienfis Gnppadoe 
ciz Archie us paucis verbis 
rara cm ius Boni adünis indi- 
cauit :- Arbitror, inquit, Apofto- 
lum Ioannem Veterum coníüetus 
dini orationcm fuam accommo- 
daffe: fiquidem Hebrailocolibro- 
rumsquortü apud nos cít víus in» 
uolutis quibuidam charus vteban 
tur;quarü eim vel explicatio 
non afferebat illis- interitum aut 
«xunétione, fed rerum qua ip illis. 
ene ade EP 


Situs, S4- 
qud 

id: figni: 
feet fim ς.. 
sido: libri: 
Towoluti.. 


348 
defcriptt continebantur manife- 
ftationem.Sic ille.Sed veterem iftà 


Hebrzorum in libris confuetudi- * 


nem pluribus verbis expofuit Six 
tus Senenfisin libro 1.Bibliothecz 
fan&z fub illo titulo, Liber Iruolu 
uis,in hanc fententiam: Apud Hé 
brazos antiquitus libri diuerfa. for 
ma fcribi folebanr,quam nunc fcri 
buntur libri apud nos. Habebát e- 
nim vnum duntaxat folum. fiue 
membranam oblógam, quz circa. 
eylindrum fiue axem ligneum cir- 
cumplicabatur ínftar linez tel ra 
dio textorio. cíircumuolurz.Vide- 
bantur autem eiufmódilibrinon- 
nullá referre coelorum fimilitudi- 
nem δὲ imaginem s Sicucenim li 

eum.illumr axem quieratin me 
o voluminis , complures ipfius 
mébranz ccu fpirg altera fuper al- 
teráambiebár & circumdabant;i- 
τὰ terram hancque medium totius. 
Viriuerfi quafi axisobtiner,cocle- 
ftes orbcs alter fuper alterum col. 
locatiin orbem circumple&untut 
Sic ille. 


$.Dwfina, 149. Sequitur vt: declaremus quid 


uid figni 
p eapli-. 
κα! δ cos 4À. 


qué libris 


illifmodi complicatio libri figni- 
ficetin caelo; & quid per eam in- 
relligt debeat. Bearus Martyr Iuftt 
nus in Kefponfione ad' quzftione 
Orthodoxorum nonagefimá quar 
tam propofitam fib: de fententia il 
lorum verborum: Efaiz,Cai ficut 
liben complicabuntur τῆς αἷτ : Quem- 
admodum coeli creationem diuine 
litter per fimilitudinem aliquan- 
do cunferüt cum pellis extenfione 
dicentes,G!ui extendit calum. [ieut pel 
lem:interdum autem cum firmato. 
noe Ifaiam pia e 
ta LXX.Interpreres een fu- 
mis firmatum eff-nónunquam cum 
rotunditate camerz,vt apud 1íaià 
€ 2.40.fecundüm LXX.interpretes 
Qui ex tendit celum [icut cameram. E.x 
aduerío aux& celi diffelutionem per 
fimilitudinem qu t 
€um alijsrcbus, vt apud: m 
€ap.54.cum libri complication; 

snquitffeue ibm complizabuntur. 


To Apicalypfts Cap. VT. 


& apud Dauidem Pfalnto to r.cung; 
vcftiméti iam veterafcentis cómu 
tatione,Opera,iuquitmanuum smá- 
vum funt celi ipfi peribunt,tu autem par 
manes ΟΣ omnei ficut veflimentum vete 
rafcent,& ficut opertorii. mutabit eos. 
€ mutabuntur [τὰ Iuftinus.San&tus.: 
Hieronymus explanans illa. v.crba- 
Efaiz,Cali cemplicabuntur ficut liber; 
Confiderandum cfít.inquit , quód 
nondicat propheta. interituros ef- 
fe celos,fed effe complicandos qué 
admodum liber cóplicari folet, vc 
poftquam omnia peccata aperta & 
telas fuerint, complicentur qui 
prius aperti fuerant ,vt nequaquá- 
vltrá fcribantur in eis delida muL 
torum; in diuina enim Scriptura 
dicütur coeli annuntiare iuftitiam, 
Dei,& rcuelare iram eius , & pro- 


. bare ac teftificari horninü fceléra. 


Andreas C zfarienfis vi detur il. 


la verba Ioannis, Cadm recef.. «qo, 4ndrease 


Jit ficut liber inuolutus,ita intellexiffe: 
quafi illud verbum recefit,idem fi. 
gnificet atqne( explicatum & aper 


tum eft ) quafi. recefferità priori 
camplicatione & ütonere 


rumr quas continebat . Sic enim 
Ícribit: Libri euolutio & explicatio. 
non affert ei interitum, fed. rerum. 
quz in codeícripte continentur; 
manifeftationem: Quapropter coe 
leftisquoque corporis explicatio. 
zternorü bonorum quz. Sands. 
in celo repefita (unt, patefactioné 
fignificat.B.Thomas & Nicolaus. 
de a iere cu Pia t ir 
celitanquam iber;quia non exer- 
cebunt vltrà Ethnict. aftromanti& 
fuam,nec diumare andebunt cx 
aftris enentus homimum quafi. le- 
erent im fideribus defcriptos. 
turarü rerum cafus.& euentus. 
Dionyfius Carthufianus fic inter- 
pretarur: Complicabitur celum 1n: 
die Iudicij,quia nulli patebir vltra: 
introitus 1n regnumcelorum, fed: 
lanua celi erit im pei 
tuum, Francifcus Forcrius, & alij 
dani omninó volunt verba ifla 
Efaiz , & Bead I is de celo. 
^ run 


$.Hierony- 


Pfsl a 
A4 Ro.1- 


B.Tbomas Π 
Lyramus. — 


Adami in. 
terpretatio 
qua placet 
AA nclori, 


Locus Pfnl 
mir. 


Di/utatio 


-rum inftar . li i ας τοῦ ὦ μά 
icam,qua 
4 inciperent valderude ma διαὶ 


dcm irz ac 2a Dei Ses er- 
» fus, eas gentes de qui ue- 
bantur , ing ibn cotum ho- 
minumi triftitiam , anguftiam , & 
affi&ionem animi & corporis : 
— prz animi pertrrbatione , 
anxietáte , & oppreffione vide- 
buntur cocleítia lumina &xtingui , 
& ftellzde coelo cadere , & ipium 
€aclum inftar libri complicatum 
recedere ——— 000 
151 Videturmihifatis congrué , ἃς 
appofité & accurate interpretatus 
etie locum illum Efaiz, & hunclo- 
οὗ Apocilypfis Adamus Sasbou: 


Seníus,inquit, 1ftorum verborum 


lIfaiz & Ioannis eft huiufmodi : 
Complicabuntur ficut liber cali, id eít, 
definet notus hic coelorum víus , 
non aliter quàm libro vti defini- 
mus ,cüm ipf':;m complicamus fi- 
uc claudimus. Verbum autem He- 
. braicum (galal) quod in illo I(aiz 
loco Interpres Latinus vertit(com 
plicabuntur ) fignificaraliquid có- 
uoluendo fiue complicando amo- 
uere & tollereé loco in quo erat , 
ficut οὐ πὶ vfi fumus libro , iube- 
mus eum remoueri & tolli. Et hoc 
fine dubio fignificauit Beatus 
Ioannes dicens , Ca/um reeefsit , 
nam ad verbum eft ( remorum eft 


coclum , ) in voce fcilicet paffiua . 


Conducit ctiam ad iftorum ver- 
borum iptelligentiam illud quod 
in Pfalnio- 101. de cc*lis a Beato 
Dauide fcriptum eft, £t fieut operto- 
rium eni , ὦ" mutabuatur , 
Ni pro verbo illo (mutabis) LXX. 
Interpretes vfi futeodem verbo 
Graco quod eft apud cos in illo 
.Maizloco, δὲ àn Interprete 


mus , 


, 
XXXF. 


"25 
mre ovem 
rre. eritaque locus il- 
[ux qd iam dnfiacdé-in 


be τὰν ie eden opertoriü con- 
wo'ues,true complicabis eos. ^ Si. 
Epificar enim. Dauid iftis verbis 
1 em ipfum in ccelis. im. per 


fimilitudinem RC sg quod. 


Ifaias & Ioannes perlibri 
dinem dixerunr: E entus eft, Nüc 


quidem. expandis coelos iu. vfus 
mortalium; fcd in fine Mundi nul- 
Tüs erit coelorum vfus ficut anteá 
fuetar,tunc eos quafi conuolues az 
complicabis : quemadmodum ve- 
fiimenium euoluimus , cüm co vti 
mus ; fed poftquam vfi eo fu- 
complicamus ipfum ; & in 
álium locu aim us . Sicile. 
Quoniam igitur obfcurat:s coeli 
minaribus , vt anteá dictum erat ,. 
coelum recedet ab afpectu morta- 
lium;quin etiam ab influxu & vfu 
uem hominibus cun&i(3; rebus 
ublunaribus exhibebat , idcirco. 
Beatus Ioannes dixit , Ercaium re- 
eft. Hocautem fimilitudine libri 
declarans adiecit,Sieut liber inuolu.. 
14: quemadmodum enim in libro 
cim euoluitur & explicatur » quae 
in €o fcripta funt videri & legi pof 
funt; cüm antem conuoluitur & 
complicatur, nihilin eo legi & vi- 
poteít:ita quia tunc quz in ce 
lofunt,videri nop t; aftris 
omnibus obícuratis quz funt in. - 
coclo quafi litcerz quzdam & tan- 
quam Scriptura per quam mulra 
cognofcuntur & prznofcuntur ab 
homipibus ; idcirco, fané quam 
congrué ὃς appoficé dicitur coe- 
lum recefüffe fiue complicatum 
effe ficut liber conuoluitur vel 
complicatur, : 


4 


5172) « 10 Γ το πῖν 50. su sio 

πῇ Οἤ νας vidi quatuor at rgelor flantes- fuper 
(| quatuor angulos terrt;tenentes quatuor uen 
tos ne f'átent fuper terram, Mar fuper ma- 
re, neque in.vllam arborem .. . Et vidial- 
terum Angelum afcendentemrabortu Solis, 
babentem fignum Dei viui: e? Δ ΗΠ yo 
(| «e magna quatuor Angelis , quibiis, datum 
| efinoccre terra,C2 mari, 5. dicevs; Nolite 
".mocere tere, E mari,neq; arboribus, quoad: 


4 ufque fignemus feruos Dei nofiri in frontibus corum. ". EtaududiWu- 


"* 


CAPVT SEPTIMVM. 


merum [ignatoritu,ceutur quadraginta quatuor millia fignati,ex ome i 


5. nitribu filiorum jjracl..* Extribn 1uda duodecim millia [ignati: Ex 
εν "Ruben duodecim millia fj2nati: Ex tribu Gad duodecim millia.» 
6 flgnati; * Exthibu. Afer duodecim millia fignati: Ex tribu Nepbtali 
duodecim ταὶ Πα fighati ;.. Ex tribu Manajte duodecim millia. figna- 
2 i. ἈΞ Extribu Simeonduodevim milla. fignati: Ex tribu Leuiduode-- 
9 cim millia fignàti: Extribu fflacbar duodecim millia fignati : * Exc 
: tribu Zabulon duodecim qrillia fignati:£x tribu Ioftphrduodecim wil- 
9 lia fignatiz Ex tribu "Béllapin duodécim nlia [ignati, ,* "Pofiba 
« widiturbam megnamyquam dinumraresiemo poterat ex vmpibus gen: 
tibus Cr tribubus, ci populis, limquis, stantes ante Tbrónim ,'€8 in. 
τὸ confpc&n efi ni anne fiolis albis; €? palme inanibus eoyum; * 
- elamabant vece magna dicentes : Salis Deo noflro ,. qui. fedet [uper 
zi Tbronum,do Agno... Et omncs -Angcliflabant incircuitu Tibroni. 
«ον Seniorum, C7 quatuor animalium , € ceciderunt ante T bronstin in: 
12 facies firas, C? adoraimerunt Deum, * dicentes men, Benedictio, O7 
τ elaritaa,C? fapientia E gratizrim. alio, bonor, € virtus, ΟΣ fortitu- 
13:do.Dco nófizoán-facula [eculorum , -amen. 9 £yre[pondit ynus: de 
^ Senioribus; 7 dixit περὶ: Hà, quramitli fum fiolisalbie, qui. funt 
τά vndevenerunt ὃ ". Et dixi illi: Domine mi, tw[cis,. Et dixit mi- 
.. bi-Hi funt , qui vexerünt de tribulatione magna., 4 lauerunt flolas: 
15/uas;C$ dealbauerqnt casin fanguine .4gni. *. 1deo-funtante T bro- 
mum Dei , Cr. feruiumnt.eidie ac noste'intemplo eius & Etqui [edebin: 
τό T brono babitabit [uper ios. * Et mon cfurient , neque fitient am- 
x7 plius, nec cadet fuper illos Sol,neque vlius flus; * quontam .4 gnus; 
qui in medio-T broni εἴν reget. illos , ΘΕ deducet cos ad vit fontes 
aquarum, ab/ierget Deuscommem lacrymam ab oculis: corum. 


πῶ 1 IN ΟΑ- 


hti impr rresug ooieeimp)iborre m ul 


bou 33: Gao ΟΠ ΕΖ) nt δ 11503 0:7 i$ 729 
ATOOSCALYPSI ΜῈ 
bu νι ἂν XX, -0 edit nt20: 


BISRYRAT. LIONE 


T 


οὐράν crgo di mdier Bi ontobu M. s d 


«πὶ ἐτὸ 
(ocv t 


CUR 


* Tad mun τοῦ Lara jp£to Wf ἀπΌ εν. 5 5 τα SoB esae " 
ciis tex son "iq si alio "ieranmir fioe feptimo Ca 
Narrat mr Len 
- cse arp Ditoócs cumenon cefklendima: & feliciffima- 
P ooRo Ὁ--- ΜΟῚ Α ad finem ror nenne Teri 
1£n - ow TON, 79 HmerofiffimainDei Ecclefiam con 


"eroi wpregatio, & mira eledtorum. homi 

qanicu! smunvrex Genulifmo & magoifica- 

ufum féopus. fit eius vifi ohis - tio.in terris; & incoelis glorificatio. 

ΕΣ nite in boc Ads. Li Wureolus & L.yranus:quontim 
ift 


myfterium fextifig.lli. vt nos fu- 
MON. ca Qifiane: s -privcalimosinrerpreaciünt de 
4o Ioanni oslenja [unt,quid pto - yiimina C hriftia norü pcríecutio- 
— figuificausrint. — "o" -mefaéta fubibtperarore Diocletia 
i ^ 5 - mo,dt qua nimirum effe pitant in 
s ^ VQ po oti(- tclligenda qua paulo fuprá in ex- 
fpe: tremá fexti Capitis. parte fcripta 
A) διδι; ας: fuii confequeriter: AMARE 
m oinhoéca tradüuurin ia iteim ^ 
cM pite-ma- Peibetr iba e mem: Sei 


niféflata . fuaz;poft aee teperiotile, Dio 
EN dnSpiri- . tianusabdicauir, vltro priuatá ut 
Wn effe. gensvitam.-Tuncenim magna Ec- 
'B.Ioanni- clefiz- Dei pax & rranquillitas.- 
M (eriprum. muliplexque- ^ vtilitas 'conwgir, 
ΕΣ |. 7*- e[bvarue Conftantino Magno ad «Ronia- 
füntExplanacorum huiusdibri sécnüm | Imperium affümpto ; ἃς 
ταδιεαν Ambrofiu sexitlimar pera- - ab eo debcellatis: atque: proffiga- 


Athe 
«νι δεῖς 
᾿ pertionem “εκεί (gilliduo éfieprz- us quatnor. Tyrannis , ὅς Chri- 


ΕΝ CAPVT-SEPTIMVM 


καὶ «3 


-figiara Primó enim per- eaque in - flianr nominis hoftibus ; αι va-- 


fiaelextr Capicib icy τὰ fuüürpre rijs in locis Imperium | inmafe- 
.fignata eft abiectio: & reprobario- fant, &:in' hoc feprimó Capite: 
τ ludzorü & r.ala quz ipfisob eonü «noinine quattuor liie uer dh- 
perfidiam atqucim pietatem Cors crum ventorum? pr nuum- de 
gerunt. D«i βώροτ caiqug amunge -ghantane UAM. l X0E 
i4. Ter- 


M; RP 


Terr 1 


p." 
- E 
nd 

7) 

P 
Es 
L 

V 

᾿ 


HL. nit; & precermiffo paulifj 


2^ 
1353 

Teriiade Scopo huius. vifionis: 
primafins , tentia multorum eft, vt Prima 
Hayme. i» ay monis, Anfber A afelmi, | 
Mdn(bertus Richardi: Ift: quz dicuntur 10 
Mafimus, — hoc Capite feptimo ea referüitad 
Richar tempus primi-aduentus Domin 


noftri,& falutiferz praedicationis 


] Bp ii mbi 
ἢ sAntejhoc témpusjomnestérfe Re 
5, scoioden rcgna terrena in 


li loco infinuata ptr vea 
angulos tertz,& per'qua or A 


clos in iflis quatuor angulis r«fi- 
B engrin i rufi tene-! 
'bris.omnfumquc Yitiorum fo:di- 


bus verfabantur, & inftigantibus 
Dzmonibus,quorum crant Impe 
rio mancipati, fidcm & pietatem, 
ἀά cft;verrDei cogninonem: cul- 
.tumque non folum à fe repelle- 
- bant;fed etiam omoi ftudio,cona- 
ruque oppugnabant. ς 
edenim quia obijci poterat,vt 

deri fatis incongruum & creditu 
ile, Beatum Ioannem cum 


paulo ante in fexti figilli apertio- τ 


ne locutus effet de noviffima Fide 
lium perfécutione fub Anrichri- 
ftofutura, repen:e nunc ad pri 
mum Domin: aduentum réfiluif- 
fc:idcirco huic obiectiont -Prima- 
᾿ fius occurri ita fcribens, Aduer- 
" tédum eft locutionis Genus quod 
huiclibro A id Spe — 
Sanáus inuoluit: víquead fextü 
enim figillum ordinem odi- 
fepii 
mo figillo, caquz ante r 
nunc in feptimo Capite recapitu 
Jat: & duas intexens narrationes, 
. quafi ordinem fessa dado fi- 
.« gillo concludit. Sed ipfa hac reca 
.piulatio non wbique fitcodem 
modo,íed varie, & aegra 
.À án- 


 rietate in 


. doenimab ongine pesti: : 


. eius; à paffione cius; 
aliquando a p oig cmporiy ali- 
quando à períccutione Ecclefiz - 
rccapiculat. Nunc igitur dcfcripto 


fexto figillo, Beatus Ioanncs io il- 
.ς. ἘΞ Net i. T 
"x. ^ "c. P 
* w -— S " 
E ὡς ! 
4 -J- E. 
"n 4 oA 
Fo « &. rug 


ini menu 


δ᾿ 


ixerat » 4 


7. Apicalpfis — Can. V11. 


lis ibi i i 
e ποτ tie n 
pora primiaduentus Domi, ide 


ἃ 1o fcilicet mu- 
tuatum étiam tradit Anfbertus. 


r totum | mri το αὶ co iftas trts ἐς fco 
omiesté ἧς uius fole Aid iege: | 
oc 


tias idc hoc ci poteft, quod 
fi ἰὸς δον eticaput fcxtum 

pocilypfis "Difphtatione XXV. 
& XXVI. cum de myfterio aper- 
tiofíis Texcir figilli dffputaremgs. 
Nimirum j hzc. Vifio figillorum 
quam Beatus Ioanncs habuit, nó 
f&it rerüm prz:ertrarum tanquá 
hiflorica quzdam commemora- 
tio,fed fuit prophetica rerum fu- 
ES 


Difputautone XXVI. τ cel Capnt 
tata; Ex 


rium affumpto,r 


.. Quarta fententia tribus proxi- $ 


mis fuperioribus multo bi- 
lior cft Andree Cafarienfis,& Be 


gus & Riberaadhzíerüc.Iíti qua 
narrantur in hoc feptimo Capite, - 
referunt ad coníolarionems& lz- 


titíam,quam Eecle imas 
gnam c τῷ polt a , 
mam. 
LI ^t *. E 
E^ i. x "ὧν «i : 
᾿ ER : 
“ὦ 5 ᾿ς OST 
D i 


Rifutatio 
trium fupe 
riorum Imn- 
terpretatio 
nume. 


uo P ari 


"ndrem. 
Beda. 


Cas 


Ἐ 


da,cui etiam Dionyfius Carthufia ire Ye εἶ 


^ Diffatatio v Th. Ws wi 


dque in Vifione defcripta in hoc 
' feptimo. i 


mam Antichrifti perfecu:ionem; 
& ad numerofam muliiidiaem 
Ele&orum tunc futuram tam ex 
Iudzis,quámex Gentibus. Que- 
madmodum in fuperioribus fi- 
gillis, ait Beda, 
Ecclefiz con 


nestriumphanrium gaudia. vidit 


animarum; fic etiam^ nunc re- 
nem eiusquz fecutura fit Eccle. 
fiz vi&oria probat ex emplo prin- 
cipalium quatuor regnorum terrae 
quz iam diu Ecclefiz cefférunt; 
. Grandes enim caufz. grandiori- 

* bus neceffe eft confirmentur 
A mentis. Sic Beda. Sed 'ego Bc- 
: dam fatis miror: cüm enim de 
! Scopo huius Vifionis re&é fenfif- 
fet fcripfiffet, dcirde tamen,in 
explanatione rum Scriptu- 

o 


rz huius feptimi Ca itis, adopi- 
nionem eo pue ow 

advempus primiaducanm νὸς Ὁ 
ni retulerunt. I fenfit de 


Mandrins. fcopo huius Vifionis Andréas Cz 


fis, ita enim {τί δὲτ: Erfs i. 


quidam referünthzcad calami. 
tates & mala quza Romanis in 
excidio Ierofolymitano perpeffi 


oft multiformes 1 Ef cum aperuiffet 
5» Beatus Ioan- | Zum eff filentium, in celo, quafs media 
ent 


bera Mytterium ec fexti , 
D c 


gnum Antichrifli & períecutio- : 


 tichrifto 


353: 


' tus Ioannes initio proximé fequ& 


| tiscapitis o&aui fi 2 
nén ΠΡ imi ἢ ill dta : Eo" 
fiptimum fa 


nouiffimts Mundt temporibus, 
in confümmatione ἘΝ euentu- 
τὰ hominibus & malis, & bonis: 
ac de malis quidem & calamirati-« 
us que tuncimprobis;atque im» 
pijs hominibus contin ent, füpra 
didum eftin extrenra parte fexti 


Capitis;de bonis autem,qua tunc 
re Lens vitis a Déo cledis & pra 


deftinatis, agitur in hoc fepu 
Capite.Ergo, quia in fexto. illo 
prafignata fuerat genetalis &£ ma. 
xima omgium tribulatio fub An. 
fub finem Mandilati,, 


] 
] 
8 
S 
P 
$ 


feptimo Capite, quemadr 
dum Deus tunc mirabi- 
li modo feruaturus 


fant Iudzi; exiftimant enim per fit Ele&os fuos, 
quatuor illos Angelos de quibus & quan- 
initio huru i dici- tus 5 
tur;cffe&um cffe vt Iudzinecters. eorumtuncexIudes ὃς. Ὁ 
ra,necmaridiuinamiramimpen Gentibus futurus . σῷ ἰὴ 
dcntemque eis cladem cuitare. fit prouen* 
uerint: multo tamen rectius , ᾿ Ule ον 
congruentius eft,ad Ancichrifli: * EE Em ITE 
^. 7. aduentum, & perfecutionem. 3978 m 
| referre. Tunc enim. feuiffima il- ἌΣ Lad 
| Ja tempeflas furibundé in vni& — ἘΣ vmi pta ks) 
verfa terra. nob »/ c ido δὲ 
.. fuper quatuor gulosfte- .... e 
» enarrtur. Sicile, — ^. E: | 
MuBwi, 6  lneadem quoque fum ego fen xm ΤῊ 
ἡ πιομία. τεητία. Neque enim dubium effe ; ; τ 
t : Pour (Quin ea qua memorantur (eb35 es 
cM m hoc feptimo Capite, pertineat Me» ean 
ad myfterium fextifieilliquod fu 3.06 D. pd 
y pra Beatus Ioannes in extrema. 122 DO cdm) TP 
efexu Capiusdefcribereore ὁ uh crai aisi i tis id cogunt 
fas et. Nam enarraus omnibus 5 EE 2M 
i'd R 4 " τ m "» * 
| » E v f ' 
T. ud - EDU. . 
* eren r "3 " E 3r 


Vit e NL 


|o ——m M, ru 


VERS, t. 


“ PU 
v 


334* In Apocdlp/is Cep. ΤΊ]. 
sed nib ο' ἜΝ sco07V n soo homines digairate&c porefture:fu: 
--.- ; blimiores,humanganefocierad xcii 
Supf! ϑιηϊ τοτή cii ap 2968: -liores funt. Quatuor igitur Angelit 
SE. CV N' D' A uatuor ventos tenebant ne flatét! 
7^7 Difoutatio. *. fuper terram quia Romani vbique: 
omes pu (^7. oirerrarum imperantes;omnem ter-: 
το ram rapinis;& incendiys; ἃς caidi-! 


Dé jüatüor. Angelis prohi xni bus hominum replebanz,non;finé : 
Ἢ! 


u$ ved PE "s te$ pacatum (ὅς ;quierum: efie; 
Bus venicos are fuper te MM emeuwdiü memiitiliz Ambro 
2:525 PTT FS "5 οὐ 3.00: x3 1182230 Ωγ: » m0 
; Superillis verbis: ......;— Nec huius diffimilis eft (ccuinda? 


ΤῸ, τορι abt Incerpretatio , quz eft. ῬῬτίηνά[),» 
Toflbac ; vidi quatuor ungelos ! Hay monis; AnfBerti, Anfelmi, R1 
M "E um quatuor FACT ! chardi; 4 ὅἅζ: quam -fequnurBedai» 
poil PET A, eng Libiuaemor illokoogHosiuterpred 
JH teria Lenentes quatmoren- Ὁ vantárquatuot principalia Mond: 
stog terra nt flavent , fuperier- :Wegnaj& Monarchias.qua tempo. 
« 
an 


«nA 


m;,neque "Wiare, n&gtie ^ re aduentus Chrifti erant füb:do* 
lait me jog. 1" ? minaui Parthorum, & Romanoriü ! 
i ss ἢ : 


m árborem. 
MAC vày. 7e ταν Partht? Oriends, Romani Occillé : 


exigeatibus , magiiam in. omnem. 
Wa amaviiw m ir cum: 
habebantimperium,;& varijs mo. 
dis :&- corporali. r .. & fpiritua-. 


(005 ζηῆπα ας fij , qui putat, per quatuér iftos liter: homines: vexabant &-per- 
ferpretatio — Angelos Komanum Imperium de. debant? ) Us 


! 


do obtinebat. Perquattuor Ven- ni, eft eiufmodi? Poftquam Dio 
tos,qui nubes kém dá 
irrigando facic eiüis reddant hi- runt fe Imperio: "quatuor extite 

' larem 8 au ,"paxcun&is runt n Komano Imperio Ty 
mortalibüs optara fipatut4 que rannifguiQue infe&tatores & ho- 
mentes hominum lzeuficat, effcit-. ftes Chrifitanorum Maximinus in. 
que vt proprijs-Vtilitáibus confu- Oriente Scuerus in Italia, Lici- 
ἴλης & íeruiant. Per terram & niusin Zgyptos& Alexandria 


5 imi s 


Prima(ius. 


Hayme. 


Anfelmus, — 


R car dtes ; 


Beda. 


Mureolus, 


Lyranws, — 


mare gentes fiue in conünenti; Máséntiusiteue s nau ita- 
fiuein. Infulis habitantes, denod. que Angeli Satana; & p uo: 3 
tur,per afbores autem hi qui inter nur nuncij ac miniítri ^ in 
- ^ ? ΟΡ as p & 
" jioon v 
Til vue xe 


4. Iaterpr. 
andreas, Él 
€wuin: fen- 
tentis acce 


dis Aud, 


I 


LLL 


fenis ^ Guiego prorfusaffan 


Diffutatio 
fupradictis quatuor terrz angulis, 
id eft, principalibus terre parti- 
bus impetrando,& bonos vexan- 
do. Ifti tenebant ventos πὸ fla- 
rent füper terram, quia impedie 
bantfideles Doétores przdicarc 
fidem Chrifti tam in terra quam 

m mar, tam hominibus infl- 

mz conditionis, qudm fubli- 

mi d'gnitate & potentia praditis. 

Quarta Interpretatio tribus 

proximé fuperioribus multo con- 

gruentior huic Vifioni, multoque 

probabilior, cít Andree Caía- 

ricnfis,referenris hzcad-nouiffi- 

Uu indes dicm 
: Ahtichrilfli, tione, ; 

fub finem Mode! ARES ic 

quatuor illos e interpreta- 

tur verosforé Angelos , hice 

fcilicet irz ac vindi&ta admini- 

-firos, Qui. impleant minifterium 

. diuinitus fibi quidem ininnétum, 

bis autenr incognitum. Aft 

Mentorum próhibitio , "legitimi 

erdinis diffoluiionam; &-ineui- 

ctabilem. conimipatorum. gmalo- 

rum cuenrüm haud dubie nfi 

nuat; fiquidem perventorunt fla- 

tum arbores & planta;atqucani- 

tone i£) maia nutriuzvur: ac refoeillan- 

, wr maria nauibus fulcadtür. 

sHzxcAndreas ὁ. , 


^ fet enims rios culi tudbug ng οἷος 
A fore veros'Ang. noui o 
v": —-dllo:Munditemporea Dco mitt n 


tur in terrás,vc tanquam admirz- 
ftri diuina iuftitiz , imprcbos .& 
inrios hominesin terrisafitgant, 
, & creaturas corporales, vrplag.- 
| fas,cuasin mundi coalummaticr e 
-interi:uraz μήτ, defiruant & per- 
dant. Ex multsautem varij cue 
modis tupc affligendi & punicn- 
di hominesimprobos;& deftruen 
di creaturas corporales, vnus crit 
is qur hocloco ponitur, cohibere 
fcilicet. carfum,veniorum,& pro 
Jübere ne venti térra5, & maris, 
; & arbores per fleiimpedito nam - 
4pe ventorum curfu, fatüque.c-- 


i T loca: difpofuit 
"Dei procidentia. Sed primum vt 
aerem non. fmerent pi 
e" viii. mred- 
erent vtilemque ris. Dcin- 
de, vt entis neceflarios terris 
ue idee Alae ἀμ τὶ 
aut fupéruacuos;c nan 
modo adducür : i 
qom per tiun iac dmi 
kpofüint: Nec v ges perci- 
pi potfh tnifi flatu ua & 
mixta is'ventilarentur, ni 
ficffet quod fegerenvexcitaret,& 
latentem frugem. rupris velamen: 
tis fuis,qua folliculos agricola vo- 
cant;adaperirent.Omnibusprare: 
rea inter pulis ;beriéfidio ven: 
torumscom mereiumdedir,iunx it 
& mifcrit:gentes difflpatas locis: 
dedit ét venros ad vlteriora nofc& 
da, fuiffet enim imperiti animal, 
& fine magna experientia rerum 
homo,fi natalisifu: foli finibus cir- 
cumfcriberetur. Hzc Seneca de. 
Ventorum vtilitatibus. x 
Ceterü,an illi quatuor Angeli 1x 
cchibétes flatü Ventorü,boni,an 
mali Angel: füturi fno in quafiio 
né Ere εὖ Interpretes hu 
ius libri;& ΔΕ) quidem tmalos fo- 
re;alij veró contra, bonos Ange- 
los futuros effe affirmari. Ec fané, 
poteít vtrumque probabiliter di- 
Ci:non enim-ex eo quod illi Ange: 
li parati erant ad nocendum niari;. 
terra, & acborib. cócludere licer. 
- 605 


commas. 


ΡΥ 25 


B Ἢ 


356 
eos foré malos Angelos: Nau 
etiam bonos Angelos corporaliter 
nocere hominibus,eoíone punire 
fatis oftendunt verba illa beati 
Auguftini quz funt in. Capite 4. 
hbri 9. de Ciutate Dei: Sanéi 
inquit, Angeli fine ára puniunt 
eos quos accipiunt eterna Dei 
lege. puniendos. Angelos cerié 
miffos à Deo ad perdendos 5o- 
domiras , vniuerífamque eorum 
regionem, fuiffe bonos & (Δπέϊος 
Angelos, non finit dubitare nos 
diuina Scriptura, quz in Capite 
XVIII. & XIX. libriGenctcos 
narrat, quemadmodum eos An- 

elos fanétus Patriarcha Abra- 
| serm & vir iuftus Lot hofpitio 
Σχτίας venerabundi acceperint, 
& Dominos fuos appcellauerint, 
& beueficia ab eis pctierint. Ve- 
rum de minifterio Angelorum 
tam bonorum, quam malorum, 

uo. ad affligendos homines fiue 
Ponos, fib malos vtitur. Deus , 

videar Le&or egregiam di- 


dn iram indignatie- 
i orn rto 
(δ iram immiffe- 


jo cio 
ra. 


1n Apicalypfes Cap. V 11. 


— 


T E R-T-fT4 
Difputatio. 


De illo Angelo prohibente qua- 
tuor Angclos nocere terra; 
& mari, & habente. 
figoum Dei 
/viui. 


Super illis verbis : 


Et vidi alterum efngelum a[- 
cendentem ab ortu Solis, baben 
tem fignum Dei viui: C εἶ4- 
mauit voce magna quatuor 
«ngelos quibus datum eft πο- 
cere terra €$ mari dicens, N(- 
lit2 nocere terre, 5 mari, ne- 
quc arboribus, quoad vfque fi- 

us feruos Dei nofiri in 


frontibus eorum. 


Interpretationes 
horum verborü 
apud explanato-: 
res huius rc 
quas ego i- 
: " rer atque fideli- 

ter hic referam,fimulque perpen- 

dam. Prima interpretatio pona- 
zur hoc loco ea qua eft Ambrofij. 

-Angelusab ortu folis afcendens, 


- δὲ oun habens Dei viui,inquic 
Am 


mbrofius,ipfe cft Chriftus Do- 
minus,quem fcilicet Ifatas, fecun" 
dum traaslationem LXX. Inter- 
pes appellauit magni conci- 
1. Angclum: idemque alibi mo- 
minatur Vii Oriens. Ab ortu au- 
tem folis aícendit , quia non ex 


.€oncubitu viri.carnem affumpfit, 


fed immaculatam fibi carnem ex 
purifüma Virgiuis carne forma- 
uit. 


VERS. 1. 
&;. 


Omplures ,funt 13. s. r5, 


pretationes 


1 . * 
Ambro 


€^. 9. 


lean 1o 
lean. 5. 


Ι Lwa a. 


Prima[ius. 
aMufbrrtus 
Afelmus, 


B:da. 
Kuchardu:, 


Difutatió 11. 


uit. Vcl aduentus cius in. Mun- 
dum ab ortu Solis, fignificat lzti- 
tiam, & gaudium,omniumque bo 
norum cn ab ipfo mortalibus 
allazam. Signum Dei viui eft ip- 
fius latensin carne Diuinitas, cu- 
ius figaum fuit ad mirabilitas ope- 
rumquz fecit in terris, quz talia 
fuerunt, vt eum. Dei effe Filium 
aperté demonftrarent. Sicut ipfe 
dixit, Opera qua ego facio illa t«flimo- 
nium perhibent de me. Et Nicodemus 
dixit ei, Scimus quia Deo veniflima 
giffer,nemo enin poteft bae. ffgna. facera 
qua m facis, nifi fuerit. Deus cum ea, 
C'ámor autem iflius Angeli ad 
quatuor alios ^ngelos , fignificat 
potentem efficacemque operatio- 


' nem Chrifti, qui in aduentu fuo fe 


cit vt fublatisferé bellis,magna in 
terris pax effer, Imperium Roma 
num tuncobtinente Augufto Cz- 
fare:in cuius rei fignum 1lle vni- 
uerfum orbem deícribi,& Ianifo- 


res claudi iuffit: idquepredi&tum fig 


fucrat per Dautdem in Pfalmo 71. 
Orictur in diebus eius iuHyia Cr abun- 
daniia paucis, quo fcilicet cirius, & 
facilius femina fidei per vniuerfas 
gentes fpargerentur, & fignaculo 
Fidei, quotquo: erant przordinati 
ad viram zteraam s fignarentur. 
Hzc Ambrofius. : 


2. Interpr, 14. Secunda Inrerpretatio eft Pri- 


mafij,Hay monis, Aníiberti, Anfel- 
m1,& Richardi;& ipfius Beda.Ifti 
fimiliter ve Ambrofius Angelum 
illum ab ortu folis afcendentem ia 
terprerantur Chriftum Domi d, 
qui dicitur afcendiffe ab orc folis, - 
Fri ος refurrexità morcuis,& 
ifcipulos fuos mifit ad illuminan 
dum Mun 
étrinz Euangelicz,mundum nem 
pedenfiffimis errorum & vitiorü 
1encbrisoppreffum. Quidautem 
T re quatuor Angelis ne . 
nocerentnifi poceftare berri- - 
mr icationis Enangelij ad- 
ueríarias prohibere poreilates ne, 
"vt aareá, mundam indebitz domi 
xatonis crudeliiare opprimerent?- 


-—— 


357 
& quoniam Ecclcfia. per omnes 
quatuor par:cs Mundi diifufa,per- 
miffos habe: fideles fuos cum infi- 
dclibus , denotatur nomine tezra 
diuerfitas prouinciarum; nomine 
maris, vartetás infularumi nomi 
nearborum,filueftrium homirum 
conditio. In regnis porró Mundi 
in quibus feruens 1dolola:ria do- 
minabatur etiam, fortior quam 
quao Angelorum per Chriftum 
ada eft potentia, illa. videlicec 
Chrifti voce, Agite poenstentiam, np- 
propiaquaw;t enim. regnum colorum. 
ἦρε euam Daemones ipfi confeffi 
uncdicentes Domino, Vesiti an- 
fe tempus. torquere. noi. Fuit enim 
Chriftus lapis lle abíciffus de mó- 
te fine manibus, quipercafia fta- 
Uua,regnorum Mundi imaginem 
gerente,in rantum cxcreuit mon- 
tem, vt omnem impleuerir. ter- 
ram: Signum. verà in. fronubus. 
feruorum fidelium impreffum ett 
num Crucís,non tantum in cor 
pore, (ed multo magis expreffum 
in anima,per imitationenr paffio- 
nis Chrifii , & crucifixionem vi- 
tierum & concupifcentiarunt. Cu 
ius fgnifigura fuitin Veteri Te- 
ftamento fignum fanguinis afper- 
fi fuper poites domorum quas He 
braihabicabant, vt fic illi cladem 
primogenitorum euaderent.Illud 
denique, Nolire necere, hoc fignifi- 
cat,Non datur vobis poteftas, fed 
etiam quam babetis , cohibetur 
nocendi ijs - ab zrerno 
inati funt ad vitam ztcr- 
nam. δὶς ΜῈ Jocum hunc interpre 
rantur. 


Tertia In io eft Aureo 1f 


dum pradicationz , do- li & Lyrani,qui vt fupra dictum 


eft in prima Difputatione fuper 
hoc Caput, vifionem hic. defcri- 
ptam à Beato Ioanne,referunt ad 
ea tempora quz maxinranr illam 
Chriftianorum- perfecucioné fub 
Iniperatoribus Maximiano , &c 
Diocletíanofaétàm proxímé con-. 
fzcuta funt, Sracim. enin vr illi 


luo depofueraac 
qui- 


Mattb. 72 
Mattb. g. 
Dan 2. 


sk 


Gal. y; 


3: Inter: 
"Mnravluo,' 
ec Lye 
WW. 


353 
dee Tyranni & heftes Chri- 
tianorum diuerfis in terrz parti 
bus Imperium tenétes excicerüt; 
qui hocloco per quatuor Angelos 
prohibentes flatum venroruin fu- 
per terram,prafignati funt. Per 
tllum veró Angelum afcenden- 
«em abortu folis, & prohibente 
quatuor illos Angelos nocere rer- 
τα & mari, fignificatum effe putát 
«onftantinum Magnum; quide- 
bellatis, & € medio füblatis qua- 
tuor illis Ty rannis, ingentis 2au- 
v es pacis, & felicitatis Ecclefiz 
Chrifii caufa fiit. Habebataucem 
fignum Dei viui, id autem erat fi- 
guum Crucis, quod Conftanti- 
nuscum Romam iret debellatu- 
rus Maxentium,vidicin coelo;ad- 


mirabili fplendore effigiatum,ex-  gnifi 


preffis in eo hisliteeris,In Hoc Si- 
fno Vinces. Qua vifione miran" 
umin modum confirmátus, fi- 
denter iuit pugnatum 4n. Maxen- 
tium, & πὶ με μοὶ feliciter obti- 
nuit. Illud autem quod hic dici- 
tur. Quo ad v/que fignemus feruos 
Dei nofiri infr ; eorum Scncen- 
uam habet huiufmodi: Conitan- 
tinusà Silucftro baptizatus valdé 
"honorauit, & multis magnifque 
beneficijsornauit Ecclefiam Chri 
füi,& Sacerdotes, & Epifcopos;at- 
qué infignia Chriftianis indulfic 
priuilcgia; quibus rebus íncitaei 
unt plurimi ad fidem Chritti am 
pleBendam,qui miniflerio Sacer 
dotum baptizati, figno Crucis.có 
fignabanur.EtAureolus quidem 
“δὲ Lyranusitadocum hunc incer- 
pretati func. à 
16 Qnarta Interpretatio e(t Victo 


In Aporalypfrs Cap. ΚΠ]. 


Electos eo tenipore quo atrócius 
fzuiet Antichrifti perfecurio,.cu- 
ius etiam ille furori fefe opponet, 
conatibufque obfiftet, mulcofque 
de Iudzisconuertet ad Chriltüs. 
Quod fané przdiclum à Deo fue- 
rat per Malachiam illis verbis:Ec- 
ceego mittam vobis Eliam proph.tam, 
antequam veniat dies Domimi magnus 
e eorribilis. Clamauit autem vo- 
ce πῆξον ad Angelos paratos ad 
nocendum;quia Elias ardenti z^ 
ritu, & forti conftantique pradi- 
cationc, fraudibus , & conaubus 
Antichrifti & miniftrorum. cius 
obfiftens effici.:t,ne illi plures ho- 
mines feducant, & ad interitum 

pertrahant. Habebit autem. Det 
viui fignum,fiue,vt Graca vox fi- 
nificar, figillumzEft autem Dei fi 
gillum in przdicatoribus Chriftia 
nzfidei& Euangels veritas do- 
Qrina.(an&itas vicz,& miraculo- 
rum ad confirmandam,& perífua- 

dendim hominibus veritatem 

quam pradicant,effeétio. Signare 

vero feruos Deiin frontibus, eft 

Praedeftinatis ad vitam eternam 

efficax. Dei verbum pradicare,6- 
dcilumen prabere, &in ea con 
firmare, ne fimulacis Aatichrifti 

miraculis varijfque fraudibus fa- 

Ícinau & circumuenti, vna cum 

Reprobis in errorem etiam indu- 
cantur Electi. 


: Quinta Interpretatio quatuor 17 ς Interjee. 
A mdreas, 


fuperioribus haud pauló prebabi- 
lor,cft Andree Cefarienfis*Quod 
inquit, dicitur 1n hoc loco de Ange 


locohibentene noceatur terre, 
priufquam ferui Dei fignentur, 
ft fane fimillimum cius quod nar 


^ 
La 


"T 


tiniquem fecutus eft [oannes Ga. rat Ezcchicl Capite nono, Vifum 
Arbitrantur ifti per Ange fibi effe quendam linea flola indu 
: Fx rape ca m ab ortu reps T Har an aan figna 
í Mo pi : magnum bat, cum Iniuftis in 
illum Prophetam Heliam, e arent. funt enia undo 
rum - virtutes fxpeocculim, & nei 
τ «undo cius aduenui Dicitur aícé- quidem Argels fais Sid 
diffcab ortu folis, quia mittetur | Vidit igitur loannes pet fuüblimio 
ἃ Dominoquieft fo] iuflitiz, ad ris virtutis & fandtitatis. Ange- 
^eopíolandos , & confirmandos lumícrio indici ac mandari qua» 
- ἴμοσ 


uor illis Angelis,ne quid prius con 
tra peccatores te nét quam f[ultos 
per fignaculá ab alijs dittinctos vi- 
deant. Aclicet poffit hocquodam- 
modo habere locum in € hrilianis 
Iudzam iucolé ibus,qui proximé 
anre Ierofoly mitanum excidium, 
diuo moniru,Iudza decelferunt 
maximé ramen id locum habebit 
tepore Antichri:i,quando viuifice 
Crucis fignum Fideles ab Infideit 
bus fecernet . Tunc enim fideles 
intrepidé citráque ruborem figna 
«ulum Crücis Chrilliin conipe- 
&» Unpiorum deferenc.Sed cur il 
h Angeli AQeene olcbanr terra, 
mari,& arboribus, cum ifta nihil 
peccafíenc; Confentaneum enim 
videtur,quorum tantüm culpa fuit 
his tantummodo etiam poenam ὃς 
fupplicium infligi Sed nimirü crea 
tura rationis expers;caliigaro ho- 
mine,;ipfa etiam cafligatur : Sicut 
édiuerto , renouato & glorificavo 
"homine,ipfa quoque tiouicacis eiuf 
dém & eloriz paruceps eric. Hinc 
porro ditcunussctiau virtuce prz 
Áiantes viros przfidio egere Ange 
lorum;quo aduerfus grauiores ὃς 
violéciores rentatiores. firmentur 
atqüe corroborentur.signaculum 
autem Spiritus, quod homini con 
tratentationes a J2co donatur, ea- 


tenus vim fuam circo pralitio 
aborat. 


uarenus et quifque.co 
icunque igicur hoc auxilio de- 
futuuntur,propterca id non habet 
vel eo priuantur;ciiia vnà cum ip- 
fo cooperanr & collaborare nolunc. 


. Haetenus ex Andreá: Cuius Inter 


precatio ὃς fententia placet mihi 
pre ceteris.Sed,quia ad locum hüc 
planius declarandü, magique illu 


. dtrandum,quzdam alia nobis fe of 


ferunt, com memorari & obferuá 
rj non indigna,eanos in pro 
ximé fcquentis difputa- 
tionis tractatum 


- 


mus, - 


Q. V..A.R,T,-A 
Difputauo. — — 


Eplicatur ,ntloris fententia de 
a^ngelonillo afcendeuteab 
ortu folis. 


ἡ c1 Quidé arbitror, per 14 6.1mterpr e 

WO [DM ngelumillum afcé — tano, 244 

a dentém ab ortufolis εἰ 4w&e- 

JN Regnaquam intell- — rir. 

wx Aa szidcbere Dominum 

E Er »oftrum Iefum Chri 

ftum;idque tribusarguments pof 

fe probari Principio, munus illud 

fignándi feruos Dei in frontibus RUE 

eorum , fummzdignira Chrifti — Queisfwerit 

videurindecens,miimnéque con "e 4nge- 

dignum eius caieitate qur pote. — /wraceédes 


flacem oi»nem haber ià' coelo & ab ortu fa. 
terris: Sed proprié τὰ muneris üt. 


perünet ad. minilterium eorum 


Angelorum quos Apoltolus voca 44 Bir. 
uit adminiftrarorios Spiritus ,'à 
Deomifíos in miniflerium pro- 
prereosqnihereditatem capient 
falutis. Dcinde.illud verbum plura 
lis numeri,Swoadufque frghe "ns, in- 

dicat iftum Angelum aon foltra- ὼ 

rium, fedalijs pluribus Angelis 
comitatum venifse: & ipfos fuifie 
datosei focios ,quibuicum illud 
miüilterium fignandi feruos Dei 
tromnes rer'e parces. difperfos 
T frontibus corum ctus perfice 
rent: hoc autem de Chiilto dici 
non con:.enit; eft enim ipfe Rex 
ὃς Domirus Angelorum , ne 
qne ipfewcum illis tanquam cum 
cijs, luis verfatur.fcd tanquam 
feruis & miniltris iuisquz factéda 
funt,mandat & imperat. Ad hac, 

illad Deivofrt,facis ofttdit,qui h 

locutus eft,nó fuitie Chriftum 

enim iple dne M "m 

PI met , νοὶ PatTIs met; Tcu 

Dücipelis fuis dni Ajrhd — τωι το. 
wie i Z i Patrem 


Ts IN 


*»., 


Li 


560 In Apocalpfis σαν. V1T. 1 


Patrem meum , (δ' Patrem: velirum, 
Deum meum,&r Deurn vefirum.Nam 
etfi Deus Pater. dicatur Deus & 
Parer tam Chrifti, quam aliorün. 
San&orum; non tamen vniuoca, 
fed longe diuerfa ratione; Chrifti 
enim dicitur Dcus & Parer,quod 
ab co naturaliter genitus, natu- 
ram ὃς fuübftantiam | Deitatis ab 
zterno accepit: Sanctorum vero 
Deus & Parcr dicitur, quod eos 
graruira voluntate fua. per gra- 
tiam adoptauit in filios. Ergo Ari- 
gelus ille non fuit Chriftus Domi 
nus,nec proprie ipfum prafigura 
uit,fed is fuit Angelus precipuus. 
& primarius ex numero corunr 


Angelorum qui principales admi ' 


nifiri funt Diuinz prouidenuz in 
procuranda & tuenda falute Ele- 
&orum qui verfantur in terris. 


19 Cur veróifte Angelus. dicatur 


aícendiffe, & non potius defcen- 
diffe de coelo ad quatuor Angelos 
qui ftabantfuper quatuor  angu- 
los terrz,& cur dicatur afeendif- 
fc ab ortu folis,fatis profecto vtri- 
ufque rei congruam. ὃς idoncam: 
riàuonem. Ribera nos fter reddit 
huiufcemodi: BeatoIoann? in ca 
Vifione quam tunc habuicjfte An. 
gclus vilus eft afcendere, quia. 
prius manebat in terris cum ho- 
nunibus , quorum falutis procu- 
randz ac tuenda curàm gerebat: 
wuncauremr vifus eft in füblime 
toili,yt quafi ab. omnib. videri, δὲ 
audiri poffet,id eft, vrilliquatuor 
Angcli agnoícerent feruos Dei fer 
wandos ab interitu, & ex fublimi 
Diuinz prouidentiz mifcricordia. 
ponerte manentes in terris. 
Ic&i, ὃς cum-Reprobis permixti 
tur ipfi, alijsomnibus pe 

- Vi(us ait eft ab ortu b 
lisafcendere quia lucem. & pro- 
Íperitatem nunciare & adferre vc 


merat, vt aduentu fuo feruos Dei 


t. 


ab ἴλης perditionis periculo: 
feruarer. Dicitur etiam. habuifíe 
rs Dei viui: fignum nempe, 

eft,figillun: quo gna rebusim 


primuntur, ad fignandos videlí- 
cet frontes feruorum Dei ; nam 
Grzcé pro agno eft z95ay/'d'«,fi- 
gnificans proprié Gellia. Illud 
porró Det viui, dictum eft velad 
diftin&ioné veri Det a falfis Dijs,. 
qui contra id quod fieri vult Deus: 
ranquam mortui, inefficaces funt 
atquc impotentos. Velfic dicium 
eit abe ;quia iftum Angelum 
mifcrat Dcus ad viuificandum fer 
vos fuos,id eft, ad feruandum eos. 
a communi Reproborum exitio ;. 
Verbum enim viuificare pro ver- 
boconferuare, multifariam vfur- 
patur in. diuina Scripura.. 


(CX IUNCOE. A 
Difputatio. 


Exponitur Audoris Inter- 
pretatioillorum verborüs 
"Nolite nocere terre, €4 mari y. 
neque arboribus, quoadu[que 
fignemus feruos: Dei. nofiri in. 
frontibus corum. 


libet opinari quod 19 
plures huiuslibri ex 
planatorcs , opinati 
funr, quatuor illos , 
Angelos qui parati 1 
.erant ad nocendunr 

terra, & mp irgbbus, Class 
non bonos , fed malos Angelos ,. 
quos. vocamus. Dxmoncs ; ex eo 
uod bonus Angclus dixiteis,Ne-- 
nocte, licet exiftimare, quanta: 
Dazmonesardeant cupiditate no- | 


cendi hominibus, maximé veri» 
Seruis Dei: & ea potifffmü ratio- 
ne nocendi eis,ne véi flare qucác 
fuper eos. Ouod fané fecundum lic 
teralem fenlum;ad certam perni- 
ciem exitiumque pertinet,ram ho: 
minum; quam animaliuny atquc 
omnium 1n terra. viuentium  5e- : ᾿ 
cun-  * 


: Wr. 

ss δ νεῖ 
eundum verà fpiritualem intelli- 
entiam,ad maximum animarü 
mnum;& perniciem fpe&at.De 
mones enim fummopere ftudenr, 
᾿ &quoquo modo conanmrimee- 
dire ne venris fpiritualibus afflen 
tur & perflenmur homines, id eft, 
ne vcra doctrina imbuaniuür, & af 
fidua c'us przdicarione. Quafi falu 
bri.quodam ventorum afflatu re- 
«rcentur,ac vegenuir,atque in ve 
teri Dei fide roborentur. Omni- 
no, quales quantafque veillitates 
corporales tempeftiuus ventorü 
flatus mundo affert;tot,& tantas, 
J quin eriam multo plures ὃς maio- 
res Catholici, & pij ardentefáue 
di. ini verbi pradicàtores fpiritua 
Titer per [551 Ecclein Illud por 
TO, No/litesocere, proeo dictum eft; 
Nen .permitutur vobis,ficutvul- 
tis,nocere:& licet magnari nocé 
dihabeatis voluntatem, non ta- 
men vobis à Deoporeítas conce- 
ditur explendi iftam nocendi vo- 
luntatem. £x quoliquido inrelli- 
gitur,Dzmonem necquociefcum 
que vulc, nec quastum. vulc,.no- 
cere. poffe hominibus: feditunc 
duntaxat, & quantum vult Deus 
€i permitteret nec Deum 1run- 
uam permittere, cium feruorum 
eis & Electorum detrimento 


s -—- 


2Tim. 4, Quorum fingularem habet curela 
“τὴν * ^ curam eins Nouit enim Do- 
Jeamie, — ininusqui funteius, & nemopo- 
1zeft rapere de manu tpfius;quas i 
feab aterno fignauit,gratutto eli- 
gens, & przdeítinans ad vitam z- 
ternam;& in cempore fignauit,qa 
quos predeftinauit, cos congruo 
1empure efficaciter vocauit, & iu- 
' duficauit, & dono, perfeueranti 
inobíequio & amoreipfius con- 
feruauityíquead finem. —— 
21. In illis porro verbis quz dixit 
idem Angelus, Fuerte fgne- 
mus. ferues Dei nofiri m frontibus eo- 
rim. Videtur habitus effe refpe- 
€tus ad tria vaíde fimilia in Veteri 
teftámento miré facta, multumq; 
€clebrata: primó, ad fanguinem 


/ 


MUN 34i 


Aguipafchalis, quodomus Iudxo 


rumin JFgypto habitantium f- 
gnatz funt, vtab Angeloomnia 
primogenita ZFgypriorum occi- 
ente;prorfus illafi.&'inta&ti effe 
poffent.Deinde,ad myfterium là. 
minz aurez,quz infronte Pontifi 
«is Iudeorum erat, fcriptum ha- 
bens fandum Dei nomen: tum. 
pum Tau, quod vidit Eze- 
chiel gementium,& innocentium 
hominum frontes fignari,vt com 
munem populi cladem euaderent. 
De primoica fcriptum eft Exodi 
12. Sunzent de fanguine eitis Cr ponent 
fuper vtrumqua poitcm, (nin fuperli- 
minaribus domorum in quibus comedét 
illum, £vtreüfiboper zevram Aepypa. 
Erit aut?m [anguis vobisin frgnum im 
«dibus, in Quibus eritis: & vrdobo (an- 
guinem, Cy tranfibo vos , nec erit in vo. 
bis plaga difperdens;quando per cuffera 
terram Aeeypri. De decundo autem 
in ciufdem libri cap. 28. hac func 
Dei verba; Facies laminam d: auro 
purifffmo in qua fculpes epe καἰ. 
ris, Sandlum Domino, l'igabi/que eam 
viita byacintbina, (p erit fuper tiaram 
ámminens fronti Vontifcis. Erit autem 
lamina femper infronte eius, vt placa- 
tui fitei Dominus. Deterüoautem 
ipfemet Ezechiel qui cam vifioné 
habuit,hzcin Capite nono fcri- 
pta reliquit: Focauit Dominta vi- 
eum qui indutus erat lineis , ὧν atra- 
mentarium fcriptoris babebat in lumbis 
fuis, (9 dixit Dominus ad eum Tranfi 
permediam Ciuitatem immedio Lerufa 
Jem, Ὁ figna Tau fuper frontes viro- 
rumgementium & dolentium fuper cum 
diis abominatioabus qua fiunt in medio 
dus, Percutite,non parcat oculus ve- 
dier, nec miferemini: omnem autem 
fuper 4uem. videritis Tau , ne occi- 


. datis. : 


Dciftro autem figno Tau, de 1s 
quo fupradicta verba fcripfit Eze 
chiel;breuem fed eruditam repe- 
rier Lector difputationem apud 
Sixtum Senenfem in libro fe- 
cundo Bibliothece fan&z , vbi 
eiiam illehoc Minas dcm 
B A. , - - L x 


Digitized by Google 


wot ετότα 


— quifign Crucis € 


302 In Apica ypffs Cap! V 11. 


ti Hieronymi teftimonio affrma- 
üir,antiquitus, & ante Babyloni- 
«am capiiuitatem,litteras Hebrai 
€as,à Moy fc videlicet acceptas,di- 
uerías habuiffe fizuras quàm nüc 
habent in alphabero Hebraico. 
Poft reditum etenim Iudzornm ἃ 
captiuitate Babylonica Efdraslit 
teras Hebraicas Iudzis omnino 
«ommunes cum 3amaritanis,ho- 
minibus impijs,& infefiis Iudaici 
nominis bohibu s, in alias formas 
wésfigurauit:vilitterz hoebraicz 
numero,ordine,fono,& fignifica- 
done fimiliterà Iudzis, atque Sa- 
maritis víurpatz,faltem figura ip 
fa difcreparent,eaque ratione vfus 
«arum apud Iudzos,& Samaritas 
diueríus effet.Putat. igitur Sixtus 
litteram Tau,quz vltima eft alpha 
beti Hebrzi;ante iftam transfigu- 
rationem litrerarum ab. Efdra. fa- 
€&am,habu iffe fimilitudinem & fi- 
guram Crucis, & eo figno figna- 
us fuiffe cempore Ezechielis fró 
tes gemeniium, δὲ doléntium, vt 
perid fignum (^ ess illi com 
muni ciuitatis fuórumque iun 
rium excidio: codémqueait figno 
Crucis fignandos effe feruos Dei, 
dc quibus ipud Ioannem in Apo- 
caly pfi dixit Angelus habens fignü 
Dci viui,S voadwfque fignemus feruos 
Dei ποτὶ in frontibus eerum.1am igi 
turolhm fgnum Crucis fymbo- 
lum fuit viuificz Crucis Chrifli, 
ἐγ quam redemptio mundi & 
us humani gcnerisfa&a eft . E- 
ius infcriptione figni myflice figni 
ficaba:urfore , vt nullus eternz 
mortis fupplicrum táogere poffet 
esos airs Dent 

tus non effet id autem eft , qui 
Did leo inprefam Per Mbo 
.Tet Mir roce talianimi xt 
tis Chrifiisquique exterius in fron 
tc,qui mrerioris animi vu e 
que conftantiz index eft , figua- 
tani non haberet Crucem € hrifuy 


hoc eíl;aperta fronte Chrifii Cru. niü 


«em lutrcpidé confiteretur,ac pro 
fiierctur,& in ca omuüem faluus δὲ 


lorie fuz fpem collocatárir abés; - 

x cum Paulo doces, Mibi ab/it glo- 

riari nifi in Cruee. Dommi neffri lefu — Ad Gal. 6 

Chrifli per quem mundus mibi $ 

xus effer ego mundo, De quo Domi- 

nus militcsfuos adhorrans dixit, ^ Lecwsmas 
ui vult pofi me venire, abueger femét 16. 

prd tol/at c ncem fuam quotidie, 

C7 fequatur me Hoc nempé fignum 

eft certz viétoriz,& trium hi de 

hoftibus ram vifibilibus quàm inui 

fibilibus reportandi,quo quicum- 

quefueririnfignitus & munitas, 

nec mundus,nec Mors , nec Satá- 

nas,nec portz inferi aducrfus eum 

preualerc poterunt. 


$052 4154. A 
Difputatio. 


Super illis verbis : 


Etaudiui numerum figmatorum — VERS. 4. 
centum. quadraginta quatuor 
millia fignatum ex omui tribu 
filiorum Ifrael. — 


Tc prima hortim eee rIsser4. 

Iurerpretatio quàm pleri — Prisa με. 

RS qu« huius Creer qe e 
τος trádüt, Ambrofium — amádreas, 

dico, Andream, Primafium, Bedà — Beda. . I 

Maymonem,Anfbértum , Apfcl — Hayme. 

mum,Ricardutmt,aliósque complu — amber. 

res. Aluntiflisfupradiéto numero — anfeirmus. 

fignarorum figrificatum effe om- — Ricardus. 

nem numcrum Elc&üorum , qui | 


, ᾿ 


ifii fimodi numerus multi 
fis lacer, mül.fque inifte 


Genef. 2. 


Dicat. HM. sep 

fertus fic. zu εὖ Ele&orum mul. rum doólrina :erudi idituf, tuor-; 
que vircuribus 4 

ex rm "ribosfi los i 


ex tribu io 
ra Toc rer par 
pem Lr db DAR 3 
n£oq 


fi interpretationes nominum duo 
*lecim: Patriarcbatum; 9e p 
«lenominantur. duodecim. 1. te. 
filiorum Iír sduiie deeper pa f qud eiie 
nomina' duodecim Tri m cim mer De guatuory, d Scot 
pes Dei Eledos defignari, & "gu α quadraginta 1 éto millia Vespa 
Trinitatis 


- Tári-cómperiémus: nom Mid credidit, ad 
peo Inbvs aliqu Pro ii HipganruHDs quadragim 


Sud prcta EK re u inta 
nominum. e erii ἜΤΟΣ l Rtedisktpsm AER 
:buum fusé hoc loco .A "rof, numerus, quonid à laua trans" 
'& ante eum Primafius,S poil eos Eur ad derer, iocans 


Dionyfius Carhufanusexponür; Sanéto defignats 
"Quas nos tamen. coníulto, .ne vbi EA peris p RENE 

m pistes. 29r dh vi Quin dunt re 

e uper pi toti MI tia Detca- 

13. Quot verbe quanta: ám bonam, tuli: fruz 

Ah numero cenzum agin onm, non mo o trigefi- 

uaruor millium. contineantur guum. A exagefimum fed etiam 

i ria, hunc 4n. eds -de- £ente A yteonumero fum- 


-clà ne P is. perfectio figniBcewir 
s esL s bonum Bern muere ex dc dM du * 


r Euangelia lmerocentum quadraginta 
am A DIR Paradifi.& quau - pes i SRM. Pu 
» ttes cardinales,. Meis ἀν tant itaqué pofitum cflc hoc loco 

- herum. numerorum ín alterum numerum itum pro i- 


: duélo efücitur duodenarius,ciiam | t0; mulrocnim plures, Quam hic 
: ἀρίς numerus valde facer, - 1gnad effc. c But Zi gna 
: duodecim Farards e dos:fcd tam eorum mul- 


€im A titudine ean lo. Minero Apropeed 
ie tne ua ἐν μὴ: amyfteria que 1n eo latent,effc de« 

- ne,vt ipfemet refert infra Capire Inc 
|, a 1-habere damenra jor ΠΤ ΕΥΤΗ vtfüprá 
- & portas duodecim, ὃς d i ein dictum eft , £a quz narrantur ia 
ambitus (ui. fladia. Millenarius μος Capiefepuimo, referunt ad 


X:racerea rinmerus vniuérftzatem 14 tempo. uo ad Romanum 
ourasacs fisuervs δὶ μξηδιαιοει ce ing: tus. Conftan- 


. imo quarto (criptum cft, Er edi tinus Magnus , dc ds Tyran- 
" pets Rau eiua jd s rh pericémott: 
- &cclefiaigitur qua per mir HEATH Ecclefiz ac po- 
. nitatis ex On ASRRRAE hriilian jleitiam; & pa- 
cgregaur, & quatuor E pes norumque copiam P ira 


$ eil, in (s "b 

τος beatificam ei ari ter- fum dba dior Sic if diph 

cium ndne Mí ro tant de myfierijs,quz in fupradi- 
r 


Aver T 
^A tibi) 


Mattbag; 


Mattb. y 


364: 


lix; Qued igitür hic dicitur de cent 
τῷ quadraginta quatuor millibus fi 


gnatis,interpretantur'iftide plari.— 


misqui tempore Conftantini,vide 
tes tàntam tamque infperatá Chri 
flianorü profperitatem, & à Dco 
moti;ad Chrifti £dem conuerfi süt 
δὲ feruati ad viram &rerna.Et Au 
reolus quidé opinatirilla centem 
uadragintá quatuor millia figni- 
care Tudeos eo temporc conuer- 
fosà Iudaifimo ad Chriftum; non 
quod plures non fücrint fed quod 
eorum multitudo ifio 2g pn 
ptet myfticá eius fignificarione de 
Eo fit.Sed hzc Aureoli opinio 
nó placuit Lyrano.Non enim, in- 
uic, videtur credibile,tot millia Iu 
orum qui obftinati erant in fua 
perfidia;fuiffe illo Cóflantini tépo 
poread Chriftücopuerfz. AP 
quad Beatus Ioánes hoc loco dixit, 
ex qualibet duodecim Tribuum I- 
frael duodecim mill effe figna 
conflat autem , decem Tribus 
Ifrae! quz vltra Cafpios mótes dü 
6e (unt in captiuitatem , πυρά πᾶ 
oftea cie reuerías.Similiter qu 
ubdit Toánes de innumerábilrti 
δὰ hominü ex omnigenre vise 
tinct ad gétes cempore Conflantt 
ni concerfas ad Chriftum, fed ad 
Beatos;qui poft magpa Taborü cer 
tamina in terris pro Chrifto fipe- 
rata, vidtotes in ccelis triumphant 
v ipfa verba quz de εἰς dixit Ioan 
nes hocloco;aperté declarant.Ly- 
ranus igitur exiftimar erm 
tius effe, vt pcr iffá centum quád 
ginta quatuor niilis Iptelb Eas 
omnes qui tempore Cóftantini τᾶ 


ex Iudaifmo,quàm ex Paganifmo 
ad Chrifti &dem 2 Muntquos 
Ioannes appellauit d ,nó 


no 
fccundum carnem ted fe 
gd ums eppietnr 
ocuitur Ifatas Capite quadra; 
enr τ το te :- 
4.8: 9. Epiftola 


itiam ipfe pofitum c ic deter- 
Ses humerüm pro indetet- 


- - 


3g Apscapr "Cdp. 1T. 


s E Jo 


TIMA 
Difputatio ὁ — 
Explicatur μον fententia de 

' flis centum quadraginta qua 
, fuormillibus fignatis. —. 


120310132: 4 2 


( MA prima Difpuratione fu- 
TUA perhoccaput, eaquz in 
oc € Capite nar- 
rantur,proprié ad nouiffima mun- 
S rre drisque ipii 8c 
id cemporis qnod proxeme 
οι δνλραὲ UA cicheli fubfe- 
quitür;& antécedet con fümmatio 
aeiti Mundi:plané confequens eft 
aximéque congruum; vt per i os 
yum Quadraginta qu 


mus eos qui tünc feruandi, & 
vitam eternam perducendi funt. 
-ftos porrà non alios forem:fi Iu- 
"daos ad Chriftü'ex Iudaxfmo tunc 
"conuerfos,& przdceftinatosad vita 
"Eternam, mapifeflius effc videtur 
«quàm vt negari; vel etiam in dubio 
"pi at.Hoc fané Beatus Ioan- 
"fies perfpicué indicauit,non folüm 
eosappellans hoclocoex omnibus 
tribubus &liorum Hrael,verüm e- 
"tiam diftin&é , exàctéque declarás 
/quormumeroex vnaquaque Tribu 
"fign j & feruatifuerint: quod de 
“δὶς οὶ non funt veri tudai fecun- 
dum carnalem. generationem, fed. 
'ranuüm per miyflicam | quan- 
deny fni entiam 
'congrue intelligi non poflcc.Quin 
ero0s ein πες Σ ρος sb i ΝΗ ΡΝ 
dzisex omni aus diftin 
guerecinnumcrabiles alios ex cun 
N ibus. mox fübdidir, 


E 


bi vidi urbnm E 
Um arx. omnibus 
Bur e Tribubun en dis, ép lingaiz 


Hocctiam quód diximus sfit Bei 
ξ tus 


€ Y Via oftendimus fupra ia $5 


amor mil: 
1e tunc fignandos,fignificari pute- 


3. Interpre- 
faMo Qua 
«8 Ancio- 


ἮΝ 


» 
i 


& Yun 
L 


^ UDifutatio: PIS 35 


mis Martyr Irenzus;qui inlibro y, 

$.Iremu. — áducríusherefes fcripti, reliquit, 

- quia Antichriftus foa erát Iu- 

ris,& nafciturus » esempi 

propterea BeatumIoannem in oc 

loco A pocalypfis' rccenfendo Tti- 

busTírael,& cos qui ex omni Tri- 

bu fignaci & feruaci erant; prxter 

^. *mififle Tribuni Dan. neque: vllos 

** 7U'. ewerTribu fignaros.& feruatos 

«ommemoratfe Qua ratio Irenzi 

fi Béxtus Ioannes de verss Iudeis, 

& à duodecim Patriarchis per. duo 

decim Tribus fecuridum carnalem 
generationem d n 

effet locucus;farilis profe&o ac ni; 

hih effet: Apdreas quoquc Cafarié 

4r — fslicetanteaperi centunrqua 

been quatuor mille fignatos fi 

ificari dixiffet omnes in vniuer- 

um przfentcis Ecclefie electos tam 

€x Iudaifmo;quàm ex Paganiímo; 

idem tamen panló póft conueniés 

effe putat, p iftos fignificari Iu 

d«os qui fub finem mundi ad Chri 

fitum conuertendi (ant, fic enim 

à fcribit: Nobis verifimiliüs fit, iftos 


s fignatos 1n frontibus cx omni tri- 


bu Tíracl,eos fore q fub foeculicó 
fummatonem ex fudzis per fidé 

; "evo Ὁ faluabuntur; qüando nimirum,iux 
ex ta Apoftoli fententiam , uam 
Gentium plenitudo ad Chriíli fi- 


dem ingreffa fuerit,omnis ^ 
téael Aluusfier. Sic Andrta τ 

26. Adhuiusetiam noftrz confirma 

tionem fententiz valec plurimum 

quod in facris litteris teflatü eft, 

Iudeos denique ante mundi finem 

per Eliz przdicationem cóueríos 


| 


| Má Ro.11. 


ad fidem Chriíti,(aluos fore: Hoc 
Male... nempe Malachias ixit verbis 


eram antequam veniat. dies Domini 
pem e boribilit : ὡ Un tor 
patrum ad files, (v cor filiorum ad 
patres corum ne fort? veniam y C per- 
eutiam terram | asatbemate;... Et in 
quadragefimo: octauó Capite li- 
bri Ecclefiaflici fcriprum εἰ, ΕΠ 
yentirumdlenire ira i 


4: alis; Ecce ege mittam vobis Eliam pro. 
&reltituere; tribus Icob. 


h 


fpecat il'ud quod Mattheus rcferc 
Dominum. (2 Els quidem 
venturus ef , y reflituet omma. oc 
ipfum ex antiquiffima sididose, 

Patrum auctorirate;cunctis fi- 
detibus pes um eft: Audiar le- 

or vniusde multis. Beai 

iftini "n vieefimo tertio Capi 
“εὶς ni de Ctuitate Dei fu- 
per hac re fententiam, Per τὴν 
inquit,expofita fibi leze , vltimo 
teimporeanie [udicium, Iüdaos in 
Chriftum verum efle «redituros, 
eceberrimum. e(tin vom 


LS 


€ordibüfque Fidelium. Horum 
milia. fcribunt. Theodoretus. 
XII Capit Daniclis,& in vndeci 
mum CapurEpificle ad R« nangs 
&.Beat Gregorius homilia 12. 


An Ezechiclem. *1ergo Iudai fub 


finem mundi ad Chriftum conuer 
tendi & teruaandi fuac, uis non 
credat Beatum Ioannem foc loco 
4e ittis Iudzislocutü effe , cü regé 
utcomnes,qui cunc ex omai Tris 
bu liracl βαρ ἢ ἢ Íeruádi fugt? 


MU neri ἐδεδλιμῆς 
O CT AV A 
Difpatatio. . 


e^fn Iudei ad fidem Chrifli conuer 
tendi £r faluandi mon: plures 
. €entum quadraginta quatWor 
millibus futuri [iut. x 


On pl res fore iílis et, ᾽ 


tü quadraginta qua- 
tuor millibus Iudeos 
qui nouiffimo mundi 
tempore fignandi; & 
TE fernandi funt,nó mo 
do probabile, fed propemodüm ef 
fe certum videtur-Id enim apertis 
& conceptis verbis dixit hoc loco 
Beatus Ioannes, non folüun vni- 
ueríam eorum multitudipem in 
commune illo numero circum- 
ibens ; verum etiam diftin&é 
itc idens , quot nu- 

^' mtro 


Mattb. ψε 


S.A4uguft. 


"Thoodlor ei. 


B. Grego- 
τῆ. 


te 


k^» 


lisn-$5- 


366 
*mero ex vna quaque eribu fignan 
di & feruandi fint,duodecim vide 
licer millia. Cum igi ur hoctám 
«perípicue expreffeque dicat Bea- 
'tus loannes, cumque litteralem 
fenfum. Scripture "quaerentibus 
non fit recedendum a propria ver 
3borum fignificatione, & ad myfli 


cas eorü fignificationesatque in- : 


«terpretationes coüfugiendum; fa- 
*tis apparet, de numero Iudzo- 
^rumip fine mundi faluandorum, 
«dta vt dictum ef! , δὲ ἃ: Bearo Ioan- 
»ne fer iptum,;fentire oporrere.Vi- 
edeturitaque circa futuram tunc 
*Eud&orum cónuerfionem ad Deü, 
'«num. hoc effe Beato: Ioanni reue 
Jatüm; quod: prioribus in Veteri 
-Teflamento Proplietis manifefta 
Ctum-non fuerat, Nam licet eriam il 
tHfuturam Iudazorum, ante con- 
^fummationem mundi conuerfio- 
'* nem ad Deumsccgnouerincatque 
Uprzdixerint;quantus eorum tame 
: B ideePütiqur tunc falua: di'erüt 
^fucurusfit numerus; non«cogrouec 
i func, fcripto certé non prodide- 
runt:id.veró in hac-Vifione pate- 
"factum eft Deato'Toanri Vndeup- 
fedixit: Etandiui numerum fignato- 
vum«centum quadraginzt quatuor mil 
lia ,ex omni tribu filterum Lfrael. Hiec 
xfententia Fírancifco'Ribéra'ptoba 
,biliffima. ett vifa: nec puratipfe 
mirum cuipiam videri debere 
quod nor plures tunc ΤΙ δὶ con- 
uertendi & faluandi fint: ;:tum 
quia bellicis cladibus , a'1jfque 
eomplüribusy magnifque ealami- 
tatibus co tempore futuris; pluri- 
mi Iudzorumabiumendifintfo- 
lique ifti cencum qua fe Mifuaqua 
wor mille,. aut penéfoh tunc fu 
, perftitcs fucuti fintztum euá;quia 
plurmidJudzorum A'ntichriflum 
uiquam Meffiam recepturi funt, 
ficuc Iündzis exprobaui: Dominus 
illis verbis:- Bgo venrin-nomine- Pa 
arti mei, C9 nomaccepiffie roe; δὲ alius. 
venerir 32: noto iua. [noy ilum. eccipies. 
is. Dflum alium antiqui Párres 
-quide Antüchrifti aduenca. [cri- 


GIL 


- ὡ- 


In Apc abpfi Cap. TII. 


pferunt;: ipfum Antichriftumdnz 
terpretatri lunt. Vr mirum. potius: 
videridebeat,ex eanra Iudzorumi, 
multitudine, qui Antichriftum fe. 
&axuri funt;fore centum quadra-, 
inta quatuor millía quz ad. Chri 
m conuertanturn- eternamque 
falurem confequantür. |... 


Ent uu 
Ex adueríoautetn; alijyomnes. »8 Pie 


huius libri: explanatores; tam qui 
μας ἀὲ Iudzis, quam quide. Ele- 
&is in commune fiue Iudeis, fiue 
Genulibus; interpretati funt, ar- 
bitrantur; mulro plures fore tune 
fignandos,& faluandos,quam qui; 
numero1ftocentum quadraginta: 
quatuor millium - defignati funt: 
Putant itaque, pofitum: effe nu- 
merum definitum pro indefinito;. 
ect non femelfit in. diuina: 
eriptüra:& maximam fed.1ncó- 
pertam nobis, eorü omnium qui 
tunc faluandi fun t;multitudinem; 
ifto numeroeffe denoratam, pro- 
prer multa quz: in co numero la- 
tent inyíteria, ad Ele&torum;: ac 
íaluandorum proprietates ac vir « 
tures infinnanda, miré perunen- 
tia,dequibus myfterijs fupra co- 
piosédictum eft... 


;.Hacmihiprobabilr fit fen-.29' s, is. 
faententin, 


rentia. Non enim procliué γε τα; 
eft; Ind&os in fuie:mundi- faluan- 
dos eodem prorfusnumero ex onv 
ni tribu effe faluandoss | vtne.yno: 


quidem;vel plures;:vel pauciores. : 


€x tribu Iuda;quam ex rribu Ru- 
ben, aut Leui; aut Beniamin, aut. 
alia. quauis.faluandi fint;quin po^ 
tius. εξ numeri-falaandorum ex 
vnaquaquetribu tam exada equa 
litàs.oumero:duodecim. millium. 
defignata fatis indicat;qua de ifto: 
numero:di&a funt;: non ptoprié;. 
neque-, vr verba fonant. , fed. 
figuraré. , ac. myftic& aocipien- 
da cffe. Deinde, cum in enu- 


lii prztermifia 
: ry iig crinem 


ex. 


ententta. 


Mattb.1g« 


Difhutatio ΡΠ; d. εὗ 


ex Trib Dan. Iudeum turic fal- 
uum fore,&.iflam Tribum ex τος 
Qo, atque omnino effe damnan- 
dam . Nam etíi, quia creditur ex 
"Tribu Dan futurus effe Antichri- 
ftus,quidam putant, omnes illius 
Tribus Iudzos tune adhaíuros 
Anüchrifto; poftea. tamen;per E- 
.pradicationem , ficut ex alijs 
Tribubus;itaex hac etiam multu, 
vel faltem aliqui. conuertentur ad 
€hrittü:praíertim vero poft mor- 
sem Antchrifti cum videbunt ; fe 
epinione fna. fpeque frufiratos, 
μοῦ x Antichriitum credidif 
nt effe Meffiaia , «ὃς feliciter ia 
vniuerfe Mundo regnaturum effe 
fperaffent. -.. 7e co 


3o Rationem porro myfticam, cur 


faluandorum Iudzorum cx vna- 
qun Tribu recenfita fint duo- 

ecim millia, licer reuera plures 
futuri fint ἡ Andrcas sarete 
reddit huiufcemodi:exaéta;inquit 
illaex quavis tribu fignandorum 
zqualitas, Apollolici feminis mul- 
üplicationem infinuat , fiqui- 
dem numerus duodenarius duode 
€ies multiplicatus 9. predictorum 
duodecim millium. numerum 1n- 
tegré abfoluit,. Apoftoli namque 
«C idi fuere Diícipuli;i cft,il- 
lius dinini grani: per vniüceríum 
mundum £itores,quód τὴ terralap 
fum,muliform& pro füa clemen- 
tia falutis fru&ium vniuerío terra- 
rum orbi progeguit. Cóuententer 
iraque fupradictus duodecim mil-. 
lium numerus fignandisex: vna- 
quaque Tribu, feruandifaue Iudc- 
isa pedes eit;tunr e i dnade- 
cim Hebrzorüm: Parriirchas;iíta- 
rimque Tribeepiuin cipes, tum 
etiam propter duódecim Apofto- 
los,qui illorum loco coftixutt. funt 
Principes fuper vpiuerfam tcrram 
ficucin Pfalmoquadragefimoquar 
to fcriptum elt, Pro Pawibu uis 


367 
& fient falui vfquead finem mun 
di,quicu iam faluti funt, vel 
demceph-fahiniunimi i Beniuó 


fummationem mundi. Haenus 


ex Andreae 50555 05 
15 Catcrü,illudad huius noftré sé 3 L] 


tentiz confirmatione idunt 
e(t argumentum.Beatus enim Pau 
lus in capite X I. epiftolr ad Ro- 
manos perfpicué afferitpoftquam 
plenitudo Gentium. intraucrit ad 
fidem Chrifti,tunc fore vt omníis- 
Ifrael faluus fiat; quod Apoftoli di 
&um omnes interpretátur de vniz 
uerfali Iudzorum vberatione ,. 8 
conucrfione ad. Chriftü proximé 
ante finem mundi futura.Cuius ff 
mile eft.quód | Dominus dixerat 
Elias quidem venturms efh , (v veíZituet 
omma. lítid certé fignum vninería 
liratis(Omnis )& (Omnia) fecüdum 
loquendi confuetudinem ipfius di 
uing Scripture fignificat auc fimpli 
citer omnesnullo cx oepto;aut fcre 
omaés;pauciffimis videlieet excea 
esquoptssouiieMipe aliorum 
pro nihilo ducantur; Beatus certà 
Chryfoftomus fuper eo loco Pauli 
aperté fcribit ,: vniuerfosTudaos 
tunc ad fidé Chrititacceffuros , ὃς 
fuper eodemioco Beatus Thomas 
aic particulariteraliquos tunc Ius 
daos non tantum,fed vninerfaliter 
omnesconucríumirkad Chriftity 
& faluos fore: & hanc Beati Thoz 
mz fentétiam duo eius nobiles i1 
primis diícipuli, Caietanus & 80. 
tusin. Commentarijs fuis in Epi» 
itolam ad Romanos, & fuper coip 
fo quem. diximus. epiflolz loco; 
fecuti funt. $1 igitur emnes. Σὺ» 
dai, autfere omnes quitunc erüt 
faluandi funt;cüm tanta fic Iudzo 
xum per omnem terrarum orbcnr 
slifperforum multitudonequaguá 
verifimile.fit, fore duntaxat «cn 
tum quadcraginca: quatuor millia 
faluandorum.. . 


Ch»yfifr. 


S.T bomi 


mati (una tibi filij conflitues ees Princi- .. Sed enim, Ribera dupliciter ad5 

pe: [uper omne terram.Quuin etià. per fupradictum Beati Paul refi. 

Apollolos,& Apoftolicz doctrinz monium reípondet » Primó ait, —fpowfro dic 

pradicatores,Gluifadifunt Iudgi somnos qui tun non ; 
«(11 « 


- 


s ρίαν P 


da Δ δεν ve C 


368 
plurcs foreiftis quadraginta qua- 
tuor millibus, aitjs quamplurimis 
eorum per clades bellicas,aliaíque 
calamirates contritis atque con- 
fumptis. Verüm gratis iftud dici- 
tur, ron enim 1 
yd ex ipfa diuina Scriptura , vel 
ex antiqua Trádinone , vel ex 
probatis hiftorijs , dignifque fi- 
de Scriptorum auctoritatibus ὁ 
Quam ob rem , ne ipfc quidem 
Ribera in ea reífponfione acquie- 
fcit, fed alteram , quz videtur ci 
valde probabilis , fubdit huiufmo- 
di: Cum Paulus dixit , omnem 
Kíraelem tunc faluum fore 1ntel- 
lexit omnem Ifraclem fecundum 
fpiritum. ; & qui przdeftinatus 
€rit ad viram aternam ; omnes 
enim tales líraelitz proculdubio 
falui erunt .. Etenim, ifta refpon- 
fio fupradictam fententiz noflra 
rationem: illo Pauli teftimonio ni- 
xam & fultam , néquaquam infir- 
mat. Nam quod omnes Ludzi 
qi funt in. fine mundi faluandi 

turi fint tantüm illi qui erunt 
przdeftinati ad vitam zternam , 
ἃς viciffim omnes quitunc erant 
przdeítinati ex I » & non 
alios fore faluos , extra contro. 
uerfiam cít, necdubirari a quo- 
quam , ne du negari poteft : at 
yeró quod. omnes qui tunc erunt 


przdeílinari , & faluandi , non* 


fint. futuri plures iflis centum 
quadraginta quatuor millibus , 
nec probatur ab ipío , nec opinor; 
probari poffe . Quod fi Beatus 
Paulus cum dixit, omnem Iírael 
tunc faluum fore , non dc omni- 
bus {τοὶ ἐς. fed reftriété tancüm 
de pradeítinatis ecc nihil 
mium , nihil fingulare dixiffec de 
illa infigni Iudzor&m conuerfio- 
ne, quz infine mundi futura elt : 

— veré licer dicere 
de con Tudzorum 


nam 
e: . 
tempore Chriüi & Apol dlorati 


.. fada eft ; tunc enim etiam om- - 
.. aislíraclfajuus fuit; omnesegum 


d fidem habet d 


Jo apualypfs Cap. VIT. 


Ifraclitz quieo tempore fuerunt; 
& erant pradeítinau , ád Chri- 
ftum conueérf , & faluifacti funt. 
Immó vero in omni mundi zta- 
τε vcrum eflct diccre , umnes Iu- 
z0s, quiin caztate funt , core 
ueri ad Chriftum y δὲ faluari , 
quod iamen: confuerudo & víus 
loquendi j; ncque in: diuina fcri^ 
a, nequein £cedefia Chrift 
abet. Etveró , Apoftolus, eo 
loco non idagit vtoftendat Iírae- 
liras qui przdeftinati erunt , in 
fine mundi (aluos fore, id coim 
cui vis manifeftum erat , & de 
Ifraclitis ——— be Ae - 
poterat :. poftolus id potif- 
fimum vult οἱ κάψω ᾽ ick ple- 
rique Iudzi in primo. Chrifii ad- 
uentr , ac deinceps , in coeci- 
tare. infidelitatis. permanferint , 
pauciffimis eorum ad Chriftum 
conuerfis ; in fiae tamen mundi 
omnes diuinitus illuminaros,con- 
uerfum iri ad Chriftum , & ὦ 

^ fore faluos e 

Quam , vel fimpliciz* 
ter,vel feré » 
^ nes,paucif- 
fimis - 


ὁ ex- 
€eptis,qui prz multitudine 
conuciforum pro co: 
quafi nulli εἰς 
fent;haben- 
; d 


122389, 


om 4, 


n RN 


4 fecuhdus $imeon , tertius eui; 
QUAM ae quintus Dan dExrus 
epht feptimus Gad, Octa- 

N ON A auus Afer;nonus Lffachar: decimus 
Difpatatio. Zabulon,vndecimus, Iofcph;duo- 
decimus & vltimus Beniamin, — 

" Quaerituritaque , cur loannes 
mA RA. em: νος τε- 
| centendo Tribus Ifrael. Refpon- 

Ex Tribn Juda duodecim millies det Ambrofius, Ioannem πῆς 
fignati. Ex Tribu Ruben, ordinem non carnalis generatio- 


: s : nis , fed quem fignificant nomina 
duodecim millia fienati . Et PéteieucluttumTecundüi: corum 


- Super illis verbis: 


Trib Gad duodecim millia fi- myfticam.fignificationem , fpiri- - : 


- gnati , 55... , «tualemque intelligentiam. Nomi- 
eT i dnos bis erac nachim Patriarcharum recté in- 
Cur Beatus [oannes recenfens terpretara fignificant virtutes & 

hocloco Tribus Ifrael, non — Proprierates quafdam fpiritvales 
redo easordine comme Iuftorum, eo inter fe ordine difpo 
inei. fitas,quo ordine hic duodecim. Tri 

| o ; bus commentorauit Beatus Ioan- 

mes. exempli caufa;inquit, Ambro 

ἘΠῚ V per enumera- . fius , primus ponitur Iudas, quod 

]| uone Tribuum : nomen Conteffionem fignificat, 

Ifrael ,. quam . quia quicumque poft peccata con 

hoc. loco: facit zu ad Deum cupit 4. neceffum 

Beatus | Ioan-. eft, vt primo P ais iie posses 

nes , tria fant fua; ficut Iacobus Apoftolus mo- 

quz. nonnihil - nuit dicens , Cesfitemini alterutrum 

CURA LIIS habent difficil - peccata vefira, &rérate pro inuicem.» 
tatis »:triplicemque mouent: qua- vt faluemini . Quoniam vero 2. qui 
fionem. .Prima queftio eft , crir Βεπὲ poenitet, & deflermala que 
:Beatuis Ioannes inrecenfendo Tri fecic ; gaudium facit in:coelo , ὃς 
bus Ir ael rectum earum 'Tribuum -oculos mifericordie Deiiad fe con- 
ordincm nog fernauerit ,. qui eft , uertit, Dominus enim dixit :-Cea- 
fecundum ordinem generationis wertimiziad pit , c ego Funapar a4 
& natiuitatis duodecim. Patriar- vor. Idcirco Ruben fecundo loco 
charum qui carum; Tribuum prin : ponitur , qui Falius vifionisinter- 

-cipcs & conditores fuetunt. Toan- : pretatur τ΄ perveram enit poeni- 
ncs etenira hoc loco primum no- -tentiam » vifionis filius fit;quian- 
minatIudam , fccundum:auütem:, «tea per istos pene: 

-Ruben;cim fuerit hic primus;ille tionis. quitur-tertio loco-Gád , 


- vero quartus : tertio tem loco ρο- quod nomen fignificataccinctum, 


nitGad , & quarto loco Afer, fed δὲ quafi ad be um:dimicationem- 
ille;fi rc&tum ordinem fpe&tes,fuic. que paratum: neceffe enim éft, vc 
feptimus,hic auiem octauüs .. Re- -quem poenitet mala feciffe p&pe- 
&us porróifarum Tribuum ordo εἴς ne rurfusin-eadem:mala ir«la- 
fecundum ordinem temporis pati - batur ,contrzomnia vitia; perpá- 
uftatis Patriarcharum,ficutex Ca -tuoaccin Gus; & armatus fit | 
ite vigefiino nono & trigefimo :ptatefquecarnalesd fe p i» 
fibri Genefis cognofcerelicer , eft -pon enim frertpoteftvr à. pcocatis 
huiufmodi. Primus fuit Ruben , -abftincaz; quaniedenipq 


lacob.g. | 


Lucfg. | 


ZnsbAr. Y. 


δ». , ἡ. δδι έν. .... . 


À 


Ribera con 


aliura , 


D 
6379 
«iim deleftadoné va πὰ en non 
ero longior percenfendo qui de 
4ntérpreratione aliorum nominti 
mPatriarcharum non infcité tractare 
"Ambrofius, petat éa Le&or ex ip- 
fo Ambrofio. 'Verüm faris appa- 
χεῖ, iftam Ambrofij expofitionem 
mon effeliteralem 5 fed myft 
«am; necrationem ordinis hic fer 
xiaría Beato Ioanne;quem ipfe tra 
dit, hiftoricam effejqualem ícilicet 
nos hoc loco requirimus. 
34 Videripoffet non effe improba- 
bilis noftri Riberz conie&tura opi 
antis , feruacum effe hic a Beato 
Jdoánein enumerattone Tribuum 
ordincm generationis , & natiui- 
tatis earum,noa quidem carnalis , 
fed fpiritualis,id eft,futurz in fine 
mundi earü conuerfionis ad Chri- 
ftum , vt quo ordíne nominate 
' funt hoc loco Tribus Ifrael , eo- 
dé temporisordine tunc illc fint 
:ad Chriltum conuercendz,& qua 
(priori loco hic recenfetur , prius 
"etiam conuertenda fit ; & quz po- 
fterioriloco , poftertus.. Quamo- 
brem merito Tribus Iuda primo 
Joco memoratur , quoniam prima 
ipfa , & ante alias omnes tribus 
tuncfidem Chrifti acciptet , cere- 
"rifque:Tribubus promptior erit 
"ad um in Chriftum, tam- 
-quam ex fc ortum , & fibi praci- 
pué promiffum , magiíque ad fe , 
"quam ad alias Tribus pertinen- 
tem: quemadmodum euam | Ττί- 
bus [uda ante alias omnes Tribus 
"venit Hebron , & 1bi Dauid tunxit 
"Regnum, vt fcriptum eft in fecun- 
-do Regum Capitefecundo:prima 
.&uam profligato exercitu Abfalo- 
. fis, Dauidem redukxir vi&torem,vt 
in eiufdem libri capite vigefimo 
"able Tribur idis idem dicen- 
; 5idem dicen- 
fine mundi. 
ben enim poft Iudam, & 


An 


-ante Gad conuertetur,& Gad an- — T 


-46 Afer, & fic deinceps connertcu- 


In Apecalypfis. Cap. V 1T. AR 


tur aliz Tribus,'eo nempe tentpo- 
ris ordine quo hic dipole fut. 
Sic Ribera. ΄ f Ld 
Sed enim licet hecRiberéCon- 35 
ie&ura nonnuflam 1n Tribu Iuda 
Ípeciem probabilitatis habere vi- 
eatur , in alijs tamen Tis bubus 
nullam pr habet,necratio vl. 
la poteft adferri, cur Tribus Rubé 
tunc prius cóuertenda fit ad Cfiri 
ftum quàm Tribus Gad, & hzc 
quam Tribus Afer, & hacquàm 
Tribus Nephralio,& Zabulop, ὃς 


Excutitur 
opimo Ri. 
b era. 


"fic deinceps. Vidcturitaque,quod 


dictum eft de ordine temporis fu- 
turz connierfionis Iudzorum in fi- 
ne-mundi, cum fine orobabili vel 
ratione , vel au &oritare dicauir , 
gratis effe dictum , nec fidem me- 
reri . Quin magis veriffimile fic, 
Iudzos in fine mundi,per Eliz pre 
dicationem , pérmifte multos ex 


- diuerfis Tribubus fimul effe con. - 


1 v 
alia Tribus Tudao-- 


2 


uertendos ; vno videlícer die ali- 
quos, & ali die alios, & fic deia- 
ceps , quoad ex cupétis Tribubus 
Iudzi omiies, aut plerique omnes 
conuertantur ad € hriftum.. i 
vidctur, non e co fcriipu- 
losé atque anxié requirenda ratio 
cur hoc loco in enümeratione Tri 
buum Ifrael re&us earnm ordo fer 
uaurs non fuerit ; cum alijs etiam mu i 
inlocisfacrz Scriptura, in quibus E 
fic iftarum Tribuum commemo- 
ratio,rectus ifteordoferuatus non 
eda imis — in libro Genefis 
ua mo nono;,vbi Ia 
cob benedixit filijsfuis ; qui Pa- 
triarchzefuere iflarum Tribuum , f 
& in libro Numerorum Capite fe- 2 
cundo , & decimo , in difpofitioie 
vexillornm quz Tribus ifta fere- 
bantin caftris: & in libro Iofue 
non femzelin fortitione ac diuifio- 
ne Terre fan&ez , fecundüm nu- v 
merum iflarum Tribuum , : ar" 
) 3*1 T Labs 
) Scr D1"q 
1" 
m 


ZBRO 
Ὲ- (e 


$e 


DE CIM-A 
|J... Difputatio. 


Cur in enumevatione Tribuum.s 
τ jfrael que fit boc loco , preter- 
| mifía (it Tribus Dan , nec 
. mominata fit Tribus Epbraim. 


Rium queftio- 
num quas ini- 
| tio proximz fu 
ἡ perioris Dif 
| tàtronts poiui- 
mus, primam 
in ea τρίᾷ Di- 
7 7 fpurauone ià 
explicauimus: fequitur nunc vt fe 
cundam quzílionem rractemus,ea 
veró huinfímodi efl : Cüm Tribus 
Dan vnà fuerit,ne infima, de Ὑτὶ- 
bubusTfrael, nec minus Samfone 
iudice,quàm Tribus Beniamin Re 
ge Saule nobilitata;cur eà B.Ioan- 
ncsin hocloco;receníens alias om 
ncs Tribus , tacitamomnino pra- 
térinit. Ad hanc queftionen com- 
munis & concorsonmnium libri bu 
ius Interpretum réfponfio e(t, ᾿ξ 
"Fribü furffe confaltó lic a B. [oin 


HO ovde ie in odium & de- fia: Dancoluberin 
t 


ationem Anrichrifli , qutfutu- 
rus cft Iudzus, & ex Tribu Dan 
aaífcirurus. Hoc i1 Commentari,s 
fuisin Apocalypfrn, & fuper hoc 
ipíoloco tradunt Andreas , Beda y 
erc "rir enum i 
pertus;alijq; c res Futurum 
pc AnuchriRü ex Tribu Dan; 

iquiffima fuit traditio, & a mul 
tis Veterum nobifiumq; Seripto- 
e d eae dd .Idenim 
Scriptum reliquit Beatus Martyr 
arcis ΜΡ ΡΡοΪ τας m 3 


"atichri- 
flum ftu 
riex Tri- 
bu Dan, ἃ 
quibus fft 
idradimm « 


M cu 


Harefes'y Hyp| 
rin Oradone 

"tione mundi, Ἂς Ambrofius in It. 

bro dc Ψ 


ΠΩΣ 


verba 


charum Capire feptimo, & Auga- 
ftinus Qusfliogé dkin Iofue, Pro- 
fper quoq; in opere de Promiffio- 
nibus Det;partequarta,necnon &* 
n d q lg vltima in: 
Genefin, Beatus etiam Gregorius: 

Behr 


᾿ lib.30.Moralium, Cap. 18. 


Thoítatus in Caput 49. Genefis 
incertum effe fcribic , quod vulgo 
fert de Anrichriflo ex Tribu Dan 
futuro: Hieronymus veró Olea- 
fter longius etiam procedens fa- 
bulofum , id effe aufus eft dicere : 
Audi Le&or eius verba , licet ea 
vix fine ftomachofcribi , aut legi 

ueant: Quí,inquic, Antichriftum 

cuntfuturumex Tribu Dan,ni- 
hildigmim auctoritate aut fide af- 
ferunt , Quocirca malo ignoran- 
tiam meam fateri, quam fabulofa 
referre. Sic ille. Sed quale obfe- 
cro eft, antiquiffimam in populo 
Dei Traditionem , & tor tan to- 
rumq; Scriptorum confenfi firma 
tamafpernari, & quafi commen- 
tum & fabulam pro nihilo ducere; 

Ceterüm , fepradicti auctores 37 
ttibus diuinz Scripturz teftimo- 
nijs probantex Tribu Dan fuca- 


rum Antichriftum. Primum tefti- 


monium ex illis verbis peritü eft y 
νος Iacob benedixit filio fuo 
Dan dicens , Dan indirabrt populum: 
fuum , ficut & alia Tribus in Hfrael τ 
ber im via, teraffer ia [emi 

14 ,mordés ungulas equi, vt cadat afcem 


for esus retro: Salutare tunm expeciabo 


Domme. Quemadmodum auté hzc 
entadAntichriftum, 
ad euni accommodari 


» 


queant,de- 


carat Theodoretus in. quzftione 


Experdan 
gur fr 
Seriptura* 
tefhmonia 
qued Anti 
chrifturfit 
futurs ex 
Tribs Dà. 


ScHieremy. 


- 


PER. 


37 e Ja Apocalypfis: Cap. VIT. 


fecundüm hiftoricum fenfum , de 
Samfone , quifuitex Tribu Dan, 
δὲ Iudex populi Hebrzi, is enim 
vere fuit hoftibus Hebrzornm tá 
quam coluber in via,nam fubinde 
occurfans cis, valde infeftauit & 
afflixit eos. Lubet hic adícribere 
breuem fed concinnam Beati Hie 
ronymi in Gosinoniws Hébrai- 
cisin Genefim corum verborüm 
interpretationem , quz eft hüiuf- 
modi,Samíon,fudex Ifrael, (X de 
Tribu Dan fuit.Dicit ergo Iacob 
iftis verbis, Nunc Dorajne videns 
in fpiritu comam nutrire Samíon 
Nazareum tuum , é cefis hoftibus 
triumphare; & quod in fimilitudi- 
né colubri,& reguli obfidécis vias, 
nullum perterram Ifrael tranfire 
pormittat,fed etiam,Si quis teme- 
rarius virtute fua quafi equi velo- 
citate cófifus, eam voluerit predo 
nis more populari,effugere non va 
lebit. Videns itaqne ego in Spiritu 
tam fortem Nazareum tuum Do- 
mine,& quod ipfe proprer mereri 
cem mortuus eit, & moriens popu 
li fui hoftes occidit;putaui,ó Domi 
ne, ipfum effe Chriltum filium tuü 
Verüm quia mortuus eft,& non re 
furrexit, & rurfum captiuus du- 
&us eft Tíracl; intellexi;alium ini- 
hi Saluatorem generis mei,& to- 
tiusmundi przitoládum effe ,& ip 
fe crit expectado Gentium. Hac 
Hieronymus. 


XLew)Hi.59 Secundum Scripturz tefiimo- 


FUP. " 


-— -—— " 


nium fumptum eít ex illis verbis 
Hieremiz , 4 Dan auditus eH fre 
enitus equorum eis, à voce binni- 
guum pugnatorum eius commota. ef 


Ierufalem, & in Iudeam intrat 

rus peream regionem que voca- 
batur Dan, & erat vnus de duobus 
celeberrimis  terrz — Iudeorum 
terminis; vnde illud celebre e& 
in[acrislitteris. A Dan. víque ad 
Berfabe quo vninerfa Iudaicz τε - 
gionis magnitudo definitur . Sed 
quamquam iftis diuine Scriptura 
teflimonijs non euidenter fecun- 
dum licteralem fenfum próbetur, 
Antichri(tum ex tribu Dan futurü 
propter antiquiffimà ramen eade 
re Traditionem plurimorum. , & 
nobiliffimorum fcriptorum con- 
fenfu & auctoritate comprobatam 
fidem mere:nr, 

Tertium teftimontum ex hoc 39 
loco Apocaly pfis du&tum eft , vbi 
cum Beatus ioannes recenfens 
alias omnes Tribus , folam hanc 
Tribum Dan prztermiferit , fatis 
magngm eft indicium , & arguz 
mentum , id effe fa&um in exc- 
crationem Antichrifli, quem ex 
Tribu Dan futurum effe nouerat, 
$i quis autem obijciat , ncqua- 
quam rationi confentaneum vide 
ri,vt propter vnius Antichrifti 
impietatem & malitiam, complu- 
res dc Tribu Dan,& ex numero 
Ele&orum & Prazdefünatorum 
ad vitam zternam;qui fub finem 
mundi,x ea tribu conuertédi funt 
hocloco,commemoratis omnib 
Ele&is ex cunctis alijs Tribubus 
tunc ad fidem Chrifti conperten- 
dis,omninó taciti preteriri debue 
rint. Verüm iftis fic poffet refpon 
deri,vniuerfam Tribum Dan, no- 
uiffimo illo mundi tempore peni. 
tus adhzíurá Anrichiilio , k vel 
nullos ex ea Tribu,vt quidà putá 


is velcerté pauciffimoscouerium 
, ád Chriftü 


um. Cum igitur ifti futu 
ri fint multo pauciores numero 


turum. illo duodecim millium,quem nu- 


αἴ nesiflorum paucitai 
! morareintanta aliorum mulii- 
ac x tudi- 


fe- merum qui ex alijs cunctis Tri- 
bubus : 


j untur, vtminimum 
explebunt, nolui Beau Ioan- 
| comme- 


gr 


Difutatio X «i 


tudíne , quam ipfead numerum 
duodecim millium ,myfterij cau- 
fa,redigere volebat. 


Cur 3ea- 40. Reftatquaftio tertia, cur hoc lo 


pur loan. 
mes inter 
alias tri - 
bus nomi- 
ma uertt 
Tribum 
Ephraim. 


Genef. 47. 


co iater aliás Tribus non fít nomi- 
nata Tribus Ephraim , quz multo 
amplior & nobilior erat quàm Tri 
bus Manaffe hic recenfita- Plures 
ad hanc quzíftionem refpondent , 
id cffe factum 1n abominationem 
Rcgis Ieroboam ,quifuit ex Tri- 
u Ephraim , & fuit priaius Rex 
dccem Tribuunr poft earum de- 
ccffionemá Tribu Iuda, & fuitau- 
&or Idolatriz, us diu multumq; 
viguit in illis decem Tribubus, 
quin etiam , quafi per contagio- 
nem,infecit Tribum Iuda.Etenim 
rcífponfionem iftam plané inuali- 
dam effe, patet ex co quod Tribus 
Ephraim verbo tenus duntaxat , 
non autem reuera hic prztermif- 
faeft , nominata enim eft Tribus 
Jofeph. Cüm enim non fuerit alia. 
Tribus lop quàm Tribus Ma- 
naffe,& Tri 
runt filij Iofeph,fed à Beato Iacob 
Patriarcha in filios fuosadoptati , 
& harediratis naturali filiorum 
fuorum participes fa&i. Cüm in- 
boe Tribus Lofeph non fueric 
quam Tribus Manaffe ὃς tri- 
bus Ephraim, & hoc loco expre 
nominata fuerít Tribus Manaffe, 
ncceffario fequitur , qua: appelle- 
tur hic Tribus Iofeph , non aliam 
intelligi debere quim "Fribum 
Ephraim. Sic vero appellauit eam 
Beatus Ioannes fecutus videlicet 
morem loquendi aliorum Prophe 
tarum , qui Tribuin Ephraim ap- 
pellare folent vel p 
mine Iofeph,ficut euam fub nomi 
ne folo Ephraim » veleumadiun- 
&ionc eam vocantes tabernacu- 
lum Iofeph,& domum lofeph, vt 
viderelicetapud Ezechielem Ca- 
pite trigefimofeptimo, & in Pfal- 
mo fcptuagefimo feptimo,& apud 
Prophetam Amos Capite quinto t 
Ea porro Tribus ap r nomi 
nclIofcph potius quà Tribus Ma- 


us Ephraim;qui fue- : 


[sé 


fub no- fti 


m 


"Ww x 


- 873 
niffe, ob maiorem eiusamplitu- 
dinem,atque nobilitatem; Via. 
tus Ioannes ob reuerentiam & 
honorem tanti Patriarche , cum 
dcEledis & faluandis ex omni 
Tribu prophetaret, maluit eam 
Tribum nomine Iofeph appellare 
quam nomine Ephraim. 


VNDECIMA 
Difputatio. 


"Poflbec vidi turbam magnan.s 
quam dinumerare nemo pote- 
rat ex omnibus Gentibus , cf 
Tribubus , €. populis ,.€* lin- 
guis 5 flantes. ante T bronum 
€ in con[petlu A£gni ,' amic 
fiolis albis, c palme in m«ui- 

bus eorum : 85 clamabant. νο- 

ce magna dicentes, Salus Deo 
nofiro qui fedet [uper T bro- 
num Qr gno. 


ueyOrunt verbo-4r 


jJ rum interpre- 


—ss : 9 draginta qua-- 
'uor millium defignabat Eletios ; 
qui per fingulas mundi atates in 
terris vixerunt; & in Ecclefia Chri 
floruerunt ,vniuícumfque enit 
tatis Electi, numeroifto myfticé 
denotati funt , vt fupra. oftenfum 
eft ; nec mirum , tam paucos effe 

5 comparatione Reprobo- 
rum 5 Den enim ipfe dixir , 
multos effe vocatos » paucos vcro 
electos. Hac vero jununterabi- 
lis turba hominum ex cun&is Im 
tibus , omnes in vn » 
δῖος» beatoque iam. entes 
xai fignift- 


ἀν ὦ 


I. Interbrz 
Amirof. ἡ 


374 In Apocalpfis | Cap, V 1I. 


fignificat. Ornatus albarum fto- (um Martyres quocumque tem-. 
larum in ets,maximam animarum | pore mortem pro Dei nomine paí- 
os 


Δ. TIntevbr. 
Aurcelus, 
Lyranus. 


3: 
{ 


Inferbr. 
Ld 


mund'tiem & puricatem fignifi- fc 


Cat , fimulque perpetuam lati- 
tiam. Gcllatio palmarum in ma- 
nibus , fymbolum efl vi&oriz ac 
triumphi de hoflibus fuperatis , 
non folum per martyrij certamen; 
fed etiam per cuiuslibet generis 
tribulationum tolerantiam . ΓΕ 
veró tam beati, & ante Dei Thro- 
num affiftentes , nunquam à Dei 
laudatione ceffant, nec ramen in 
ea laudauonts. perpetuitate labo- 
rant , ficut eaim dulcis eft illis at- 
ue infatiabilis continua. D«i vi- 
10, 1 & laudauo. Sic fermé 
Ambrofius. 


'41 Aureolus & Lyranus hanc vifio 


nem Beati [oanis;vt fupra dictum 
eft , referunt ad illud tempus 
quod proximé fubíecurum eft 

erfecutionem Chrittianorü fub 

iocletiano Imperatore factam , 
quo eam tempore affumpcus elt 
ad Romanum. Imperium jou- 
ftantinus Magnus perinfignis fau- 


|otor , & benefactor Chriitiano- 


rum . Et Aureolus quidem tur- 
bam iunumerabilem hominum 
de qua loquitur hoc loco Beatus 
Ioannes, iaterpreratur incredi- 
bilem howinum mulátudinem , 
(3 tempore illo Conftantini ex 

εὐ τ πιο conuerfi funtad Chri- 
fium. Atvero, Lyranus per iftam 
.turbam hominum innumerabi- 
lem putat effe prefignatos Mar- 
tyres omnes , qui toioillo decen- 
nio quo ferbuit illa periecutio 
Chriitianorum fub Diocledano , 
& Maximiano , per omocsman- 
di prouincias & gentes Romano 


Imperio jíubie&as , pro Chritti - 


fide occi func , quos fuiffe pro- 
ps modum innumerabiles , ex hi- 
toris Écccfiaflicis manifcfinm 
eit. Ioachim Das. tur- 
bam innum 'eferc eiiam. 


V 
οὐ | AUI 


2r 


- Vnde & hic non. dicitur ( Palm 
Marty- ar frontes ) fed dimi ( ante 


- neri piat) 


bam iftam ianumerabilem corum 
effe hominum de quibus Dauid 
dixerat , Dumumerabo eor, € fuper 
arenam multiplicabuntur .. Hi furit 
verum illud Abrahz femen,;fecun- 
dum Dei promiffionem,fuper nu- 
merum fítellarum  multiplican-- 
dum. Illud. autem , «am dtnu- 
merare nemo poterat. Andreas. opi- 
natur , hyperbolicam elfe Iocu- 
tionem , '& per eam | fignificaii 
multo maximam hominum mul- 
titudinem , quam percenfere , ni- 
misad vnum forct cui vis morta- 
lium . Illi aucemomnes flolis al- 
bis ornati, & in ignia victoriz pal- 
mas manibus fuis geftanres. cir- 
cum ipfius Dei gloriofiffimum , 
fummzque quieus Thronum cho 


rcs ducunt, & omnein auum duü- . 


&uri func tanquam grati famuli , 
victoriam omnem de Mundo, Dia 
bolo, & carneab ipfis partam;non 
fibi, fed Dco adicribentes 


Caterüm verba hzc, Et palma44 Ezech 4e, 
5$. Gregor. 


s mambsat eorum , laculentam ora- 
tionem illutiribufque | fententijs 
tractat Beatus Gregorius in Ho- 
niilia 17. in Ezechiclem fuper il- 
lis verbis eius , Et ante frontes, piiu- 
ra palmarum ca'ata .. Quid per pal- 
más , inquit Gregorius ,nifi pra- 
mia victorig defignanrur. Iple 
quippe dari vincentibus folent ? 
Vade de ijs quoque qui in certa- 


mine martyriJ antiquum hoftem 

.vicerant; & iam vi&tores in patria 

1 gnudcoan fcriptum eít in Apoca- 
y 


fi Bead loannis. Etpalma in ma- 


s eorum , (rt. Palmas quippe 


οἴη manibus tenere,elft victorias in 


operacione tenuiffe ; cuius opera- 
uonis ibiiufio palma recribuetur, 
ybi iam fine certamine gaudebit. 
mz 


2e vbi 


Andreas Cafarienfis ait , tur- 45 


Andreas, 
Pj. rit 


Genef. 16. 


ii 


EUM cx - T T 


ιν ἌΝ, at ὡ ^ 
: h. Difut 7) OA ENS st 375 
vbi áne fine gaudebirur. Nám 3 orilen ἐπ; : 
hic plerumque bec v afpi- 
cimus,mira e, leprofos man-: ^ Ἢ T ' 
dare demoni eicere velo a D V OD ECIMA 
ab egritudine corpora fanare ; i po" apa 
prophetiz fpiritu derdfa pradi- iiam D bDnótu 
cere: fed cuncta hc necdum pal- Exponitur ' docimentum.,. 
mz fant ; fed tantüm pi&tura pal- : quoddam notabile, due xs 
marum ; fiquidem nonnunquam à ἃ v: ) 
. δι iam dantur hze & Reprobis,de umexíupradidis — . 
Matt. 7. quibus Dominus dixic : ΜΉΝ δ: illis verbis : γ 
cent mibi in il!a die, Domine, Domine , 
in omine tuoprophetauims, Θ᾽ i Az , 
ἀρὴν tomme tetra e Ex amnibus gentibió, Tribune 


fecimus . Et minc confitebor illis Quia. populus, c linguis. 


-———— 9 


] 


1 
». 


am noui ver :- Difcedite à mme. — 

ui operamimi imiguitatem. V. pum vC- 

Pf4l.6. Ee figaum eftelectionis , foliditas 
loan.1. charitatis;ficut fcriptum eft:In bec ] ila turba innu- 
fc etur, quia Difcipuli mei efhis, fi di'e- bt merabili & $23a- 

ionem babueritu. adinvicem. Mira- WEE uS ta , cfic homines 

cula tamen quz Ele&i faciunt, lon ex cunétis genti- 

' geédifsimiliterab illisquámaà Re- emn 7^ bus, &linguis. 

probis fiunt : illi ex caritate fa-. Liquido intelligitur,nullá cffe. auc 

«iunt, Reprobi perélationem eafa. fuiffe; auc fiturá effe (ub cclogena 

ere ftudent. Sed miraculaetiam. tem & nationem Jinguam,ex qua 

ipfa quz per caritatem faciunt in non aliqui futuri fint ele&i & pra 

*erris Ele&ti;nondum palmz funr, de(linatiad vit eternam, qui fuo 

ded tantüm  piétura. palmarum , in cempore efficaciter vocantur,& 

quoniam per ea miracula foris ad Deum conuerfi vere. iuflifican 
oflenditur, qualesapud omnipo- tür,acdeniquefalui & beati fiunt, 


Ioannes vidit in 


τὰ rentem Dominum íntus Ele- — Cumiraq; plures euam nuncgen 
à G&ihabeantur, & vt per tes pcr varias mundi partes fparíe 
ea czxreri homines . fintincognitz, multe quoque fola 

ad Dei timo- .: Chriftianis hominibus auditione 

p rem;& amo, * acfama nore, magnum profe&o id 
Hj rem con argumentum elt, non ram propin 
uer- quam ceffe,quam vifum eft nonnnl 
1 tantur, & ad bona opera Its,mundi confummationem & fi 
prouocentur. Ha- nem.Necc(lum gppe ctt;prius iftis 
E - .étenusex Bea- - ^ entibus predicart Euaneeliü , ἃς 
f -  ro6rego- ^" *ex illis conuerti aliquos;fa]:em eos 
rio. qui electi & pradeflinati funt ad 


vitam zternam.. Nec fatiseft,iftas 
gentes ex vicinis populis Chriftia- 
nis , fidei & religionis Chrifti fa- 


fiffz notiiam,deber enim illis pre 

dicari Euangelium, & pradicariin 

K sten tellimoniü illis,ficut Dominus di- 

: | —  &itid aurem eft, Sic illis Euegeliü 

c5 cexponi & probari , vtillisfiat cre-- 
cU siis dibilis 


XeoquodBeatus,; “" 


EA - mam actepiffe, & nonnullam hau- — 


Proforz 


* Corus Pa. 


2.6 a1. 


αν 


πνε. 


Thronus 
χηῤεει, 


376 
dibilis veritas fidei noftrz, & falfi- 
τὰς fuz; obidque,nifi fidem Chri- 
fti acceperint,finr proríus inexcu- 
fabiles. Nec folüm iftis Gentibus 
adhuc incognitis prizdiéandum ali 

uando eft Euangelium,fed etiam 

undandz apud 125 genzes funt 
Ecclefia : quod affirmat Profper , 
de libero atbitrio fcribens: Nemo, 
inquit,audeat dicere : vllam mun- 
digentem, vllamve pratermitten- 
dam effe terrz regionem , inqua 
non fint Ecclefiz Chriftianz taber 
nacula difatanda,dixit enim Deus 
Paterad Filium fuum Dominum 
noftrum , Po/zula à me , ν dabo tibi 
Gentes bareditatem tuam , Ὅν poffe fio- 
nem iam terminos terra, Et in Plal- 
mo a1. fcriptum eft, Cenuertentur 
ad Diminum omnes fines terra Cr ado- 
rabunt in confpellu ena vniutrfa fami 
lia Gentium. Non 1gitur dubitan- 
dum eft, quin ampliciffimis illis fi- 
narum regionibus nondü fit Euan 
gclium Chrifti , vc promulgari 
oportet , promulgatum , licet eas 
gentes cx nauigationibus & com- 
mercijs Lufiranorum , & diutina 
uorundam Patrum focietatis Ie- 
inillis regionibus manfione , & 
cum Sinenfibus conuerfatione , 
nonnulla Chriftianz fidei , & reli- 


| gionis notitia quafi tenuis qua- 


m afflauerit aura . * 


46 Lubet tranífcribere hunc in lo- 


cum ex Commentarijs Dionifij 
Carthufiani (ané quam breuem fi- 
mulque congruam , & plane chco- 
logicam huiusloci Apocalypfis m- 
terprecationem. Quam drinmerare 
memo poterat. INon omnino inquit 
Carthufianus , & firapliciter ne- 
mo,;fed nemo videlicet mortalium 
án terris viuentium, & adhuc via- 
tOrü"w ; nam cuiuis Beatorum ia 
coelo numerum omnium ciuium 


«αἱ cognitum cffc , 
eei p pn eo eR 
tam, id εἴτ, coram. E 
nam vocabulum Throni varié in 
Sacris literis vfu : alicubi 


.enim figuificat Ecclefiam mulitan- 


In Aprcabypfis Cap, FIT. 


tem;alicubi Ecclefiam triumphanz 
tem; nonnulli fanctiffimam Chri- 
fti Humanitatem , necnon & ani- 
mam Iufti,& item coclum Empy- 
reum , nec raró ipfam Dei au 

ritatem, & poteftanem, atque ma-. 
ieftatem, qua fignificatione hoc lo 
co przcipué fumitur. Dicuntur 
autem Beati ftare ante Thronum. 
Dei,& in confpe&u eins , nóquafi 
Deus non fit penitusintra eos,qui 
omnia implet & penetrar ; fed hu- 
mano more loquitur Scriptura ad 
intelligeutiz noftra infirmitatem 
fc demittens & attemperans ;. per 
id entm fignificatur , Beatos , vul. 
uis Dei , ac diuinz Maiefítaris vi- 
fioni & fruitioni femper cffe in- 
tentos, & ad Dci iuffa capefcenda 
& exequenda promptiffimos. Nec 
folüm ftant in conlpeu Dei , fed 
éüam Agni quia ex beatiffimz 
Chrifti Humanitacis afpedu , & 
contemplatione , fpeciali gaudio 
recreantur , cui ei fecundum 
naturam affumptam reuerenter 
fübduntur. Amis Holis albis , can- 
didiffimts , atque incontàminatis 
videlicet, & duplicibusgloriz ve- 
ftimcotis, beatitudinem dicoani- 
mz & corporis.pramiumq; cffen- 
tale & accideniale,ficut fcriptum 
€ [t, Propterea in terra fua. duplicia po[- 


fidebunt . 


Salus Deo ποβτο fm fedet. fuper 
Thronum , Qr 4250 id eft, Trino, & 
vni Deo , cuius cft immenfa boni- 
tas incomprebenfibilis fapientia , 
mpi pote(tas,aterna yipoin cti 
mabilis mi(ssieaptitin o: ciés & 
perpetua falus;gloria, felicitas, vt 
4 quo quicquid alijs 1n rebus om- 
nibus eft falutis, & virtutis,boniq; 
profluxit.Hoc autem 1ifli Beau di- 
cupt,nop orando vt fic & fiat quod 
non eft;fedgaudendo,& gratulan 
do quia fic eft,& fic fuit femper, & 
erit in eternum , quemadmodum 
etíam illud intelligi debet;Laudate 
Deum omnes 1 eius. Additur pre 
terea,e» 4gnoiid cft Chrifto Domi 
n0,ca ratione vc homo ure fic 

: m 


Efa.61. 


"m — Cw , Ed 
τ ^. "v 


oc Difsnio ΧΙ. 377 


eism ipfe falutis omnium caufa. Áillistribuere,Deo vifum fuerit.In 


fuit inftrum 3 autem Animalium,& Se. 
babetq; gloriam & felicitatem, li- niorum con Angeli cernun- 
€ctnonincreatá atqué ibfipiram, tur,vt perhujulmodi eorum otea 
qualem habet vt Deus eft, fed ma- A" honoris: ;&ex- 
lorem tamen quam omnes fancti cellentia- I potiuntur ,. qui 
& Angeli, eh. modo fingulatim , rrr ied & Animalium eM 
fcd eua vniuetfim fimulq: accepti. 


DECIMATE 
Δαν Ἐν s niis 
! Super illis verbis 


[ VERS. | 9 


RTIA 


TIT 
hppet 


[péfin Thr 
| ον Deum dicentes, fnb 6 


i nigscoicin 


hzc Vifio Joànis 1n- 


Joanimabus , Deum r 

rare ; diuinaíque laudes conce 
;brase, Et quidem priícis fandlis , 
tametfi virtutum prztítzpta. e 


quibufdam alijs cog licer: 
Tunc autem vna cum hominibus 
bern iniftrabant Deo , fiuc corpore 


nidem ancor 


is ; T, 


T" im 
"fus Deumndicuim eft. | 


Té an in. "pore: , non:in propria figura.con- 
emorei , ; dpiciantur, (edin cafotma quam lis 


rere rileneie 
A sve m 
exhíberur, & ünjicadi Pprepq 


tenti Deo , propter eximiam eius 
án res omaes ἃ le conditas proui- 
dentiam à Pup aduitiádun 
*eonomiam δὲ difpenfationem 
molte filutis caufa fufceptam . 


ver *illa -confideranda 
4 ἐπ 


er- 


sciunt vel habent Ele- 


-€ti,non fuis terii: ant ; fed 
ie ΤΣ τος ἣν 
ΡῈ» verifimum effe fcientes. 

: Apoftoli Iacobi diétüm , Omne da 
$5 tumofti 


otium , €» omne donum t 
dum, defur [um efi defeendens à crat 
luminum ; Cadunt Eledi , cadunt 
etiam: Reprobi : verüm diffimilis 
admodum caíus corum eíl. Ca- 


iMd in faciem; cadunt 
i Reprobi ,ifed retro : cadere in fa- 


ciem ett 1n anteriora profpicere , 
& quz ventura funt prouidere, & 
ο ἐ Πδὶ pracauere. Cade- 
τ autem retró eft futurorum con 
fidcrationem & prouidentiam ne- 
ligere,nec que fibi ventura funt, 
accidcrepoffünt , bené przme- 
ditata, & prouifa habere, & ad ea 
velferenda vel regenda, & mode- 
randa paratóanim efle ; contra 
quam faciebat Apollolus, qui obli 
uifcens quz retró funt,ad anterio- 

τὰ fe ex tendebat. , 

Cztcrüm;ex hoc loco intellige-48 
re licet , quod Beatus Hierony- 
mus fuper tertium Caput Daui- 
is fcripuam reliquit, Adorare ca- 
-Aa3 2 dendo, ᾿ 


- 


lacbi 1. 


AdPbg. 


37$ 
dendo,tton effe Sanctorum,fed im 
piorü homipum;hoc,inquam Hie- 
ronymi documérum non cfle per- 
petuo vérum.V erba fancti Hiero- 
nymihzc funcOmnem Scripturá 


fancam mente percurrens,nifi τὰ 0... a 


men me fallit obliuio,nequaqeam 


xeperio,quod sácterum quifanam Pres 


JDeum cadens adoraueritfed.qui- 
cunque Idola,& Damones , & res 
illicicas adorauerit.cadens dicitur 
adorarg,vt in hoc loco fzpiusdici 
tur.Babylonios cadenres.adorafie 
flatuam b f 
in Euangelio Diabolus dixigDomi 
n10,Hfc emnia.tibi dabo fi cadens adita 
weris me. Sic illei$ed enim vigo sa- 
€iffimo &doctifimo,haxc foribena: 
uot 


Mattb. 4, 


non venitin mentem ali 
prürzlocorüm;in quibu 


in Dei δὲ Chrifli adorauone;Nt in 
Pfalmo nonagefimo quarto; Venite 
G adorempi ,procidamus Ante eum. Mat- 
. Ahaus etiam narrat,fanétos Magos 
procidentes. adoraffe Dominum: 
Currus edam illuminatus ἃ Do- 
mino; yt refert Ioannes, procidts 
adorauit eum:Idem Ioannes fcr1- 
bitin hoc loco ἀροο ρθε, νος 
Ícíe Angelos cadendo in confpce- 

διὰ throni in facies füas adora . 

miffe Deum.In huius eu& — 
libri Capite decimo 

nono ; prodi- 
Vi 
ginti 

quatur. femores ceciderunt, dy 
Aadorarunt Deum fe- í 
dentem? fuper 281 1 
pronum, ἜΣ Ως 


“᾿ 


Mattb. 3. 


In Appcalypfii Cap. 


$e “ἘΣ 
s hos "πο : 
quod eft adorare cadendo, ponitur. -4 4 


" 'feriptim eft Oporuit Chriftum pari 


2 cfuntaemati fu» y. erm ann od 


I I. 


EL] 


DECIMAQVARTA 
s Difpatatio. oi 


Superillis Verbis s. ^. ς 


Hi funt qui venerunt de tribula- — VERS. 14. 
£. tione inagnü , ἀρ laucrant fta- 

las fuas, C$:dealbaucrumt eas in 

fanguine ΟἹ gni. 


ΜῈ D 
«δον ailli 1240€ 


y 


iL0A4V 


"p ταῦτ Ὁ RT 
pcperem 
uin egg irt 
sores Dine δὲ 
rau 
Dbulacinck/ Verbdrp? ecto eft 
- illud Propheta dictum « Mwlre tri- 
bulaPones: [ufforum:.. Necnon 
néralis: fententia Beati 
πὴ "eft. ἐνὶ : ? 
seré oelunr-in Chrifli. lefu , 
ectitithem - 1 
omfüitum Domino Chrifto: Iefgs 


^ 


PfAl. 35 
(Uns. 


“τὶ... 


per- 
panentur. , Nam. fi-de 


€» itanirare in gloriam [ματι το 
magis de feruis-eiusid fentire , & 
dicere conuenit? Bearo Paulo fo- 
: enne fuit. , quibus pradicaueràt 
ker i fidem Chrift, eos 
docere, quod per miultas tribula- 
tiones oportet nos intrare in ré- 
gnum" Dei.Idem quoque Apofto- 
-Medetenim Sanctorum tribula- 
"tiones commemorans; 4/s inquit 
hudibria Cy "verbera experti ,infupiw v 
wincttla: ὃν carceres lapisati [unt , fedls 


cmorfutfunt , circuier unt Ὶ 
rede un | ces 
vinis Pob 


Difjutatio Ὗ FII. " 


(o in caneras terra, Scdcnim , lice 
venire de magna tributione zn 
Idem patiomidomues Sanctos 
& Elc&tos pertincat; id tamec ΕΝ 
cipué maximéque Conuenicin San 
&os Marryres:quorum alij gladio 
iugulati funt, alij crucis pa cibulo 
fuffix1alij merfi aquis,abíorti, alij 
mis . xufii; alij in equileo ex" 
carnificati,alij ferarum vnguibus 
& dengbus ditcerpu atque dilania 
εἰ; alij de (ublimi in afpera δὲ prz 
rupta loca pracipitati, 5 lapidi- 
bus vel cerraobrud Quid. multa? 
proríus nullum fuit cormentiaut 
morcs genus tam nouum,tàm ex- 
quifitum,tam atrox,& horrendii, 
quo fanc&torum Martyrüm fortita 
ο & patientia no tentàta, & exer- 
cita fuerit. In Eccle(iaftico. certe 
Officio plurimorum Martyrum,de 
San&is Martiribus proprie dicun- 
zur 1íta verbaque leguntur in hoc 
loco.Hi funt qui venerunt de tribula- 
d10ne magna,Qg lauersunt ffolas fuas,C 
dealbaueruns eas in. [anguine Agni 1]- 
la quoque verba pracipué tribuun 
rur Martyribus ux pauló polt 
hoc ipfo in loco fubdunrur, Ne» 
“" rient. nequa. fitientamplius nec ca- 
t fuper illos Solneque vllus &ftus , ὧν 
lacrymam 


Aabíterget Deus omnem 0- 


£ns eoru mz 


go . Verim quia Vifonem hanc Bea 


1iloannis füpra oftendimus pro- 
prié pertinére ad aouiffimum. 
ditempus,inter Antichrifli perfe- 
cutioncm,& mundi confummauo 
neminterie&um atque incerme- 
dium idcirco putare cóuenic,iftos 
An coelis Beatos quos Loanesaudi- 
uit νοητῆς de tribulatione magna, 


. €os fore Martyres qui in Anüuchri 


fti perfecutione* maximis vexati 
tribulationibus 1mmaniffimifque 


-affiidtau cruciatibus , & acerbií- 


fima,facriffimáque morte perem- 
Prigloriofifimum Chrifii marty- 
riü obibunt. Futurum porró maxi 
mam 60 tépore tribulationé Fide- 
lium,& maiorem,quá ante vnquà 


- fucrat, diferiis verbis predixitnof . 


} 


379 
ue przdocuit Dominus nofter Ic 
us Chriflus,cuiusin eam fenten- 
tiam verba hzc refert. Matthaeus, 
Tunc tradent vos in tribulationem, € 
eccident. vos Cr eritis odo omnibus gcn 
s, propter pomenmeum 5 Ec infrà.- 
Erit enim tunc. tribulatio magna.qua- 
lis non fuit αὖ initio mundi v[gue mcde 
neque fiet Et vifi. breniasi dies 
ills men fieret [aiua omnis caro fad pro 
pier Elcétos breuiabuntur d ies illi 
Ceterum, plerique loci huius 
Interpretes verba hac, De /ribula- 
trene magna venerunt ,non ad. folos 
Martyres referunt,fed extendunt 
adomiü Mc & Electos in gue 
cunque ffuudi tempore. pro Dei 
πὸ ye &culu Tuftiti dióque 
tircatum;multis,magnitque labo 
tibus & tribulatiouibus exercicos, 
non tantum,inquiunt,adcam elo 
riam,qus in hoc loco defcribitcur, 
peruenerunt,qui pro Dei nomine 
corporalem morte fübierunt , fed 
ettam illi qui pacis tempore, miu- 
rias & contumelias,atque oppro- 
bria zquo animoperferunt , ieiu- 
nijs incumbunt;infiftunt vigilijs, 
corpus fuurh varijs, & afperis af- 
fii&ationibus domant , orariones 
frequentant,caraem fuam. cam vi 
tiJs δέ concupifcentijs crucifigaat 
ropriam abnegant voluntatem, 
antellcétum captiuantin obfequiü 
"Dernulli prreffe ambiunt , nec 


Μὰ  cuiquám hominüm propter ^. 


Deum (ἰδεῖς recutant, 
& qub inuenr homi 
nes nullum re- 
fugiunt la 
bo- 


rém ^, nullamque 
molcftiam. 
1 


0643 
Geb 32 


Aa i DECI- 


LecusMat. 


286 


DECIMAQVINTA 
Difputatio. 


De quibus precipue dicantur 
δὲ quid proprie fignifi- 
centillaverba. 


Lauerunt. Ποίας fuas, 9 doalfens 
runt'eas. in fanguine gn i. 


ena Ἐς pibus T rx an 
ὶ τὲ, & qu cripta 
ξ in Ne ES ioc de 
Beatis illis quos Ioa 
nes in Ípiritu vidit 
in maxima gloria, 
Beacwus Auguftinus de Sanctis Mar 
vyribusinterpreratur; In vndeci- 
mo enim fermone de San&is,qué 
delaudibus Beatorum. Mártyrum 
fecit,explanans totum hunc locü 
Apocaly fis,ita [cribit,Stabant, in- 
uit loanncs, ante tbro?um in con- 
uie Agni ami£h flolis aibis, δ᾽ pal. 
gna in man:bus eorum. Stant profectó 
Martyresin copfpeu Agni,nulla 
iam ratione illic a contemplanda 
cius gloria fcparandi, à curs hic 
amore nec per dirà fupplicia fepa 
rari poterunt.Stant ante. Dei thro 
num coronati,qui in litteris ante 
thronum Iudicum terrenorum ia 
cebant poenisadftri&i. Stolis ful- 
entalbis ,& palman in manibus 
bent, iss fua 6pera.przmia 
Rabentk dum corpora iua quz 
E . Domino ignibus vftulari,a 
efiijs dilacerari, gladijs abfumi, 
Py difíolui,vegulis abra 
i,om»tque paenarum gencre paf 

fi (ant diffipari, per refurrcctioné 
glorificata reciptürsClamant voce 
magna dicétes , $a/ws Desnefiro 
qui fedetjmper tbronum,Óp Agno. Ma- 
gna profc&ó San&ti Martyres vo- 


ςς falutem Dco decantant,quoniá * 


In Apicabpfs | Cap. P 11. 


proens gratiarum δ οί recóz 
nt;fió fua fe virtute fed b iuu& 
certa- 


te tribulationum füpera 


mida.Lauaruntetiam &'dealba- | 


uerunt Martyres ftolas füas in ἐξ 


. guine Agni, dum mébra fira,que 


oculis infipientium vifa funt paena 
tum fqualore fosdati,fic potius fu- 
fo pro Chrifto fanguine. ab omni- 
bus mundauere conragijs, & infu 
per beata inimorralitatis luce di- 
gna reddiderunt. Et ideo dicuntur 
in templo Dei feruire ei die ac no 
&e,non fané laboriofa,fed amabi- 
|i, & optanda feruitute, quz eft, 
perpetuo Dei laüdes celebrando 
vultui eius femperaffifleré : nec 
diei & no&is nomen proprie dici- 
tur,quafi viciffitudinem temporü 
fignificans , fed tropicé ponitur 
beatam defignans aeternitatem. 
H«c Auguftinus. 


νἩ..12 


Ioachimus quoque Abbas ver 52 5, pios 


ba hzc dc lotione & dealbatone 
ftolarum in fanguine Agni, de s& 
&is Martyribus interpretatur, ex- 
planans enim hunc locum, Ὁ, 1n^ 
quoc Martyres,qui tam 

renué & inui&é pro Chrifii no- 
mine Pugnafis inftadio,quà pre 
tiofa & felix mors veflrafuit, qz 
talem vobis preftititimmorrtalita- 


us vi&oriam. Veriffimé namque 


dic eft. Pretie fa im conffe£iw Dcmi- 


ni mers Santlerum eis , Magna. fuit 
tribulatio. & preffüraenam pafft 
eftis:fed,vera nihilominus eltilia 
Beati Pauli fententia Nen funt condi 
gna pa ffienes buins temporis ad füturd 
gieriam qua reuclabitur in ποῦ. O 
quam pretiofa eft ifta fto'a veftra, 

uz lota eft in fanguine Chrili : 
quam decora, & fpler.dida veltis 
que nunquam iterum  poZuenea 
eft. (ed immaculata & candida sé- 
per manebit. St quisautem 58 ij- 
ciat, quód fanguis non abluit ve* 
flem,Íed magis inficir,nec dealbac 
cam,fed rubricat eam, quin edam 
color rubens infec&ionem pec- 
catipotius quam iuflitiz cando- 
rem & puritatem defignat;ad hoc 

. . refpon- 


Pfal. 115 


A4 Rom. $ 


A 


Mattb. 6, 


Ioan.16. 


: JDifputatio 
refpondendum eft,ficur interdum 
vfu venit, vrvenenum veneno 
luaturatque corrumpatur,cum ta 
ncn vtrumque fic venenum : ie 
Chrifti (anguis qui pro peccatis 
fus cft, peccata mifabiliter abluit, 
& polluta peccatis corpora emun- 
dandodealbat. Defignart autem 
per ftolas , ipfa fandtotum homi- 
num corpora, ducuit nos Veritas 
ipfa in Euangelio ctm dixtt, Nenae 
anima plns ei? quam efca , Crcorpus 
plus quam veflimenium. Sed cur di- 
cuntur Martyres lauiffe ítolas 
fuasin fanguine Chrifl1,& non po 
tiusin fuo proprio fanguine,quem 
pro Chrifto libenter effuderunt ? 
"Ob hanc népe caufam, quod poft- 

uam Chrifti fanguine redempri- 
Fa & per Sacramentum , cor- 
pori & fanguini eius communica- 
uimus, bo Le qus cibati 
atque porati , fanguis nofter quo- 
a m Bod [Aeris πὰ fa&usett ; 
quamob rem , fi quid virtutis & 
meriti habet. effufio humani (an- 
guinis, id non nifi per fanguinem 
Chriffi acum eft qui nó fo 
lüm dedit fidelibus exemplum pa 
tiendi pro ipfo , fed etiam vt pro 


€ius nomine pati & vellent, & pof mundz ἃς deformes , 


fent, virtutem conceffit. Quapro- 
pier hes eis qui ΕΗ funt, tribuen 
da cft vi&toria , fed erqui patiendi 
voluntatem , & poteftatei eis de- 
dit & qui dixit,/n munde preffuram 


itis, fedconfidite , quia ego vici tudinis, 


mundum . Hactenus ex Ioachimo. 


Commusi $3, Vlurimirtamen Interpretum hu 


ferme inier 
pretatie, 


- oni], & Ambrofij , & Bedz , 


jus libri arbitrantur , verba hac 


non de folis | ribus effe intel 
ligenda , fed in A ine ad om- 
nes Sanctos & E pertinere 


qui maximas cum in terris viue 
rent,propter iuftitiam perfecutio- 
nes & tribulationes paffi funt,licet 


' fanguinem fuum nó fuderint , nec 


ἃ perfecutore violenta morte ne-. 
cai fucrint. Hac fuit fententia Ti- 
& 
Ausberti,& Haymonis,aliorumq; 
plurium : quam ifii eo confirmant 


Ir. 38€ 
argumento,quod hic non dicitur, 


pol Qui lanerunt Hos fuas n. fanguine 


fuo, quod proprie conuenit Marty 


ribus, fed dicitur, Qui las. 
las [uns C denaibamerunt eas im fantui 
ne Agni. quod in vr m per- 


tinet ad omnes Sanctos & EEle- 
Qos;qui meritó & virtute i- 
nis Chrifti munditiam animz fue, 
& candorem iufticiz, X pulchritu- 
dinem virtutum fibi compararüt. 
Ambrofius certé in eam fenten- 
tiam locum hunc interprerans ità 
fcribit, Lauerunt Sancti ftolas fuas 
in fanguine Agni,quia dum in τεῦς 
ris vtuerentanimas fuas peccato- 
m fordibus mundauerünt. Mun 
daueranr autem animas fuas pri- 
mó per lauacrum Daptifini, dein- 
de per paenitentiam, & vim lacry- 
marum, & virtutem compunéctio- 
nts,tum, peropera mifericordiz ; 
adhzc, per continuam virturum 
exercitationem,bonorumque ope 
rum effectionem;pratereá,per aí- 
fiduam & feruentem orationem ; 
denique; per dile&tionisardorem. 
Et lanerurit in fanguine A2. Electo- 
rum namquc hominum animz ; 
prius nigredine peccatorum im- 
! j per angui- 
nis Chrifti redemptionem munda 
tz à peccatis candorem & dcco- 
rem atque pulchritudinem aécepe 
runt:denique, quidquid irí Elediis 
eft fpinis mundiriz & pulchri 
merito, & efficaci (an- 
guinis Chrifli torum ferri. debet 
acceptum. Hacile. ^' - 

. Noftra hac eil fententia: Cuni'g4 
hzc Vífio Beati Ioannis, vtfupra 
non femel dictum efl; proprie Ípe- 
et nouilfimum mundi tempus, & 
Antichrilti aduentum & perfecu- 
tionem;confequens eft, vt quz di- 
cuntur hoc loco de his Beatis qui 
venerunt ex tribulatione magna , 
& laucrunt flolas füas in fanguine 
Agni, ca intelligt debeant de San- 
tis , & Eleciis qui eo in tempore 
maximas ab Antichrifto,& à mini 
flris & fcétatoribus eius tribula- 
Aa 4 uones 


Ambrof. 


Quibus me 
4u Sandi 
Jauerit flo 
ἐπε fum, — 


Audloris 
ententia. 


"TT. 


ia 

382 
tiones paffuri funt. Horum autem 
plerique erunt Martyres , qui per 
acerbiffimos corporis cruciatus fe 
uifimamque mortem inui&to ani- 
mo toleratam gloriofiffimü Chri- 
ftimartyrium obituri funt. Hac 
namque verba , οὐκὶ lauerunt flole« 
fuas in. fanguine Agni .. Przcipue de 
Sanétis Martyribus intelligi opor- 
tere fatis oflendit. fancta Ecclefia 
«uz de folis Martyribusea verba 
canit dicens de illis, /fforum ei? Re- 
gnum celorum y qui conzemp [erunt vi- 
tam mundi , (v peruenerunt ad pramia 
gni , δ᾽ lauernnt ffolas fuas in. fan- 
guine ^ gni . 


€ur Msér- $4. Illud porró quod affertorcs có- 


tyres dican 
iur laniffe 
flalgs. [uas 


in fangui- 


ne Agni,et: 
mon potius. 


$n fangui— 


ne (no^ 


rrariz (enrentiz obijciunt , & nos 
paulo fupra retulimus;non effe di- 
étum hoc loco, Qi lauerunt ffolae 
func m fangmine fuo, quod in Marty- 
res proprie dicitur & conuenit; 
fd feos cffe : Qui lanerunt ffolae 
fuas $2 fanguine ΛΖ». quod com mu- 
niter ad omnes Sanctos & Ele- 
étos , etíam non Martyres , perti- 
net: Hoc,inquam;non obftat; nam 
etfí. Martyres corporaliter ftolas 
fuas lauerunt proprio fanguine , 
quem fuderunt pro Chrifto, iftius 
'tamen corporalis lotionis, & cffu- 
fionis fanguinis effe&us fpiritua- 
Tis,quieft munditia anime ab om- 
nium peccatorü fordibus ; & item 
fpiritwalis effcétus. dealbationis , 
quicft quafi candor quidam,& ni- 
tor, & pulchritudo anima, quam 
in ea facic cceleftis gratia in cam à 
Deoinfuía; δὲ duo, inquam, fpiri- 
tuales c ffcétus lotionis, & dealba- 
tionis,potifmum prouen iüt , non 
€x proprra virtute fanguinis Mar- 
tyrum.fed ex merito,& virtute;& 
efficacia (anguinis Chrifti ; & id- 

circo dictt funt Martyres Ia- 

uaffe & dealbaffe Rolas 
jn. fanguine Agni 
porius quám in 
fanguine. 
duoc. — 
T 


qe Aptcalypfis - ! Cap. y 11. 


E 
————M 


DECIMASEXTA 
Difputatio. 


Super illis verbis: 


Non efurient , neque fitient am- 
plius,nec cádet fuper illos Sol, 
ncque vllus e$ius : quoniatiL» 
eAfgnus qui in fnedio T broni 
efl, reget illos, €? deducet eos 
ad vit& fontes aquarum , Φ' 
abfiergct Deus omnem. lacry- 
mam ab oculis corum . 


Orum verborum fi- 


Efaimi in Captte 
quadragefimonono. 
Non efurient , inquit 
neque [itient, & noni per 
entiet eos Fus , Cr Sol; quia miferatov 
eorum reget eos, (y ad fontes aquarum 
porabis eos. Sed. Ambrofius fuper 
hec verba Beati Ioannis quzftiun 
culam mouet fiuiufmodi, Quomo- 
do dicatur hec loco de Beaiis , 
quod non efurient , ricque ficiert 
amplius,cum Doniinus tn Eüange 
[ioditerit , Beati quiefurizamt δ᾽ fr- 
tixnt iulitiem. Rcípondet Domi- 
num 1n Euangelio loqui dc Beatis 


quifuntin via, & funt Beati tan-. 


tüm ín fpe, & incolaté; Ioann ve- 
rologui d Beatis qui funt in Pa- 
tria, ἃς cópletam habét anime bea 
titudinem , Erdo fancti cum erant 
in tertis,cfuriebant tuftitrd,cupten 
tes vt & alij Iufti effent, & ipti tu- 
ftiores fiererin dies, δὲ tuftitia Dei 
tam remunerans bonos,quà vindi 
cans improbos, cófpicua fieret óm 
pibus; depique, «t coronam iulfti- 
tiz,quam Iuftus Iudex reddet om 


' pibus quiiufté vixerint, ipfi confe 


"querentür. At veró Beati qui fünt 
in cglosnihil efürient;ga habebunt 
omnia 


β΄ millimalegunt apud$é 


VERS.ié 
eo 


Locus Tfa- 
ἐδ 6.49: 


Ambrof. 


| Lors 
Matth εἴ 


2. Tim. 4. 


Ἐν». hoCUDET 


 Diffut atio n9. 


ómnia ἅ defiderari poffunt; Deus 


^ enim rcplebit bonis omne defide- 


Pfal. 115. 


rium cert. Quod aüt fequitur, Nen 
vadet fuper illos Sol neque vilus affus. 
Sic interpretatur Ambrofius, Per 
Solem intelligit tentationes quas 
San&t patiuntur ab hominib. per 
zflum,vel carnalis concupiícentie 
ardore, veltentationes quibus a 
Damone Sancti impugnantur;at- 
queinfeftantur.Reget aüt Bcaros 
jn celo Agnus, quia ira voluntates 
corum difponer, vt nihil velint vn 
quam nifi quod Deus vulc. Dedu- 
eet eos nd vite fontez aquarum, quia 
praftabiteis abundantem, & fe- 
curam bonorum omnium poffcf- 
fionem,fimulque gaudiorum atq; 
voluptatum perpetuam fruitiont. 
Abflerget denique omnem. lacrymam 
ab oculis eorum. Cum enim erant 
in terris, tempus fuit flendi, fed 
tempus breuiffimum : in celis ve- 
ro empus eft gaudendi, fed tem- 
poris hutus finis punquam erit:vt 
in iftos veriffimé dici queat illud 
"Propheta, Euntes ibant (fl bantymit 
tentt5 femina [ua yvenientts autem ve- 
nient cum exultarioneportantes mani- 
pulos fuos. Sic Ambrofius. 


Mndress, 77 Beati plané, inquit Andras, qui 


per temporartos breuefque labo- 
Tesfempiternam fibi requiem co 
pararunt; Noninfefabiteos $0!, wel 
flus vilus, id eft, nullis vexabun- 
tuür,neque etram tangentur mole- 
fiijs rranfaé&tofcilicet ià omniü cer 
taminum tempore. 2gnus pafeet , 
401, & idco luporum incurfiones 
nequaquam forimidabunt;quipye 
«um omnes tunclupiin Gehenpz 
incédium quod nunquá extin; 

tur,amádadi finc Deducétur αὔτ 
adltquidos purefque diuinarum 
Intelligentiarum fontes; peraquá 


. defignaros,ibique non. €rafía, & 


corporea pafcentur & potabütur 
eíca & dy fed Mn ntacériali & 
fpiritali. m hoc ipfo quoque té 

re fonsdille fuauem diuint Spi- 
ritus liquorem fundcre nunquam 
dcfinicneque cnim Dominusíru- 


᾿ JU UM. 


Ν 

δὰ 84 
ftra de illisqui finceré in :pfum 
credituri : τ, fore przdixit vt 
flumina aquz viuz de ventre illo- 
rum dimanarent,qua San&ti vber 
tim tunc potat, in perpetua lzti- 
tía & exulratione degent.Etéoim 
fcientia illa Quz ex parte eft, exu- 
τὶ & perfecta locupletati, & ab 
omni preterea mutationc & cor- 
ruptione liberati,zcernam beatá- 
kp vitam duéturifunt; Hzc An- 

reas. 


lean. 7. 


Iuuatetiam me nonnihiMdice- $8 — 4fudri, 


re fuper hifce tam latis amotifque 
verbis atque promiffis,fed ante a- 
lia illud fcire conuenit, vo'uiffe B. 
Ioannem, felicitatem quam San- 
&i habent in celo,velut adumbra- 
re per fimilitudinem quandam 
ouium;quarum optima eft condi- 
tio, & beatus,vt ita loquar,ítatus, 
fia rali regantur βατ σι qui eas 
nec efurire,nec firire finat;nec So 
lis ardore;nec frigoris vel €ítus in 
temperieaffligi,nec luporum;alía 
rumve beftiarum incurfibus infe- 
ftari,fed optima, & copiofa prz- 
beat eis pafcua, & ad liquidas falu 
brefque ducat aquas,vbiporentur 
& abluantur,& recreentur. Hu- 
iüfimodi fimilitudinem;ouium,cü 
agiturde Blectis quorum praci- 
uam & fingularem Deus curam 
bet; frequenter vfitrpat diuina 
Scriprura. Hlud praterea hicad- 
uertendum eft, celeftem gloriam 
& felicitatem Sanctorum in celo 
dupliciter hocloco declarari; tum 
per priuationem omnium malo- 
rum,quorum in celofan&tiexpet 


'tcsomnino funt erüntque pe 


tuo, & huc fpectanr illa ΗΝ My 
t mic "vw fitient ius, nec Sel 
tA 05, Deque v Ms affus, 

μη γαίίταμ Deus omnem l« 2a 
eculis eorum. Tum etiam felicitas 
San&orum hoc loco decliratur 
per copiam,& excellétiam, atque 
eternitatem bonorum quibus Sa- 


Gifruutur in celis:& ad hzc per 
"tinent illa verba, quod San&i 
femper funtante thronum Dei, & 


Agni, 


interpreta- 
tie. 


Locus Ec- 
elefíaffici 
eap. 24. 


Triplex de 
fideriii bo- 
ni, 


384 


Agni, & feruiuntei die ac noe, 
id eft, fine vlla intermiffione , δὲ 
Agnus regit eos, & ducit ad vite 
fontes aquarum. . : 
Sed nos verba ipfa paulo curio- 
fius penfitemus; Non efurient: ne- 
gue rient ampliu:, Verbum efurié- 
αἰ, ἃς ficiendi per quandam fimili- 
tudinem translatum eft ad fignifi- 
candum defiderium quorumlibet 
bonorum,cüam fpiritualium: Nó 
itaque Beati efurient,neq; fitient, 
quia Deus replebir bonisomne de 
iderium eorum. Sed enim, con- 
tra hoc effe videtur illud quod in 
libro Ecclcfiaftici Capite vigefi- 
moquarto fcriprum eft:Qui edunt, 
ma adbuc efurient, & qui bibunt, me 
adbuc fient, Verum in próptu eft 
rcípófio: Fames & fitis dup ex eft 
vna,corporalis,quz in coclo nulla 
eft;altera fpiritualis, quz nihil a- 
iud eft, gum defideriü alicuius 
boni quod non habetur vt habea- 
tur,ficut peccator poeniteus efu- 
rit & πεῖς mifericordiam ὃς gra- 
tiam Dei per quam iuttificetur. 
Veleft dcfiderium boni quod ha- 
betur quidem, fed vtamplius & 
erfe&tius habeatur, ficut vir iu- 
us efurit & fititincrementum & 
perfe&tiunem iflitiz, Veleft de- 
fiderium boni quod etfi iam habe 
tur, & plene habetur,defideratur 
ramé eius contintatio, vtperpe- 
tio habeatur: Id autem efl, ita bo 
noiam adeptofrui, vt nunquam 
fruentem capiat eius faftidium 
fed co frui femper cupiat: huiuf- 
modiautem fames & fidis exclu- 
des φτίμρίθηςηι boni quod de 
fideretur, mianxictatem 
affiDionem in defidcra & ex- 
c&ando,& omnino excludens te 
um & faftidium,boni iam adt 
pui;reperitur etiam in Beatis, . 
qua nimirum fame & fiti pc 
intelligi verba illa ex libro Eccle- 
fiaftici allata: edunt, me adbuc 
efurient: & qui. bibunt, me adbuc fi- 
tient. Si ea volumus referre ad Bea 
tos quifunt in celo. Quanquá fa- 


In Apocalypfs Cap. Υ1]. 


tis congrué & cómodé interprera 
ri ca verba licer de viris Sanctis 
& adhuc viatorib. qni Dci fapien- 
tià & gratiam quam deguitarunt, 
& aliqua cx parte iam perceperüt 
efuriüt nihilominus & ficiunt, id 
eft,cá in fe magis in dies augeri, & 
perfici auidiffimé & flagranuiffi- 
mé cupiunt. 


Ad malorum €t priuationé ἅ eftéo 


in Deatis,pertinenr illa verba, Et 
abfierget Deus omnem. lacrymam ab 
oculis eorum. Super quibus verbis 
admonet nos Ioachimus;g hic di 
citur,Deü in cclolacry masabíter 
furum ab oculis Beatoró,nó ita 
fe intelligendá, quafi futurz finti 
ccelo lacrymz quz abfiergantur; 
fed quia facrymis omnib. quas dü 
inhac vira & ia terris verfarentur 
Sanéti habucrunt in perpetuü & 
omnino Deus finé ponet, vt exa- 
&is ià confummatiíq; dieb.lu&us 
gterna gaudia confequárur. Miro 
aücinquit Haymo,pietaus affe&u 
Deus nofter interdü fe velut pa- 
tré,& interdü vt matré noftrà no- 
bis ofiédit & exhibet: INÀ vc pater 
aueríos filios ad fe reuocat,dicens 
per prophetam ,Conuertimini fig. c 
fanalo anerfronet vefiras, Materna 
queque pietatis vifcera tranfcen- 
it Deus,cum aitper Ifaiam,Ni- 
quid obliuifci patei? mulier infantem 
fuumyut non mifereatur fiio uteri fui; 
tamen fi illa eblita fuerit, ego mon obli 
uifcar tui. ECce Deus amat nos vt 
pater, & miferetur noflri plufquá 
mater, & idco lacrymas tergit ab 
oculis ele&orum fuorum. 


lonchisus 


Hayme, 


Lee eap. 


Iere, 6.49. 


Signanter porró hicdi&tum εἴ δι Multa Ὁ" 


Abflerget Deus omnem lacrymaro Süt 
enim 1n San&is multa & varia la- 
ἢ ymarum genera diuerfis ex cau 

sorta.Ncnipesalius luget pecca- 
tafua,& quia malum fecit coram 


nt Dco,alius flet,quia bonum non c- 
fiisnod agere poterat:alius, quia. 


bonum quod fecit noa ita,vt opor 
tebat diligenter, & PE EMECMMUER 
fecit. Alius illacrymatur Proximi 
peccaus ὃς miferijs; Alius dura 
cor- 


varia gene 


ra dary- 


30091 


— ὍἋὦ 


" 


* 


Djjwtati 77. 385. 
corrupticnis fagella fuflinens: Angeli,vel vi£biles,vt funt Prin- 
aliusaduerfirates Ecclefie Chri- cipes & Rei »puli fut in ter 
δῖ δὲ fan&orum videns:aliuspro- ris;fed immediaté per femetipsá 
fperitates impiorum & hoftium non phia do ad finem adi- 

li Dei gré ferens:aliusIuget. pifcendum, adepto íam fii 


diuinz legis cótéptü, & Deioffen 
fam:alius flet quod a proprijs vi- 
&js, &oncuüpiícen djs velemen- 
ter impugnatur; aliüs, quii fe ἡ 
eratione, & virtutum exercitatio 
ne fterilé & tepidum fentit: allus 
fletfuz peregrinationis moram , 
& cur Propheta lugens ait, Hei 

i,quia incelatus meus prolongatus 
eff inu!tum mcola fuit ahimamea Om 
nia hzclacry marum genera dici- 
tur Deus abftergere ab oculis Sá 
&orum, quia omncslacrymandi 
caufas omnino, & in perpetuum: 
auferet illis. Cann etiam quanto 
copiofior faeritlacry marum fa&ta 
fcmentis , tanto vberior gaudio- 
τῇ qefis colligerur:vt. meri fan 
€t dicere Dco poffint in coelo, L«- 
14 fumus pro atebus quibus nos. Lw- 


mii!iéfli, anis, quibis vidimus mála: /nein 


Evo Secnndum multitudinem dolerum 


meorum in corde meos confolationes tua. torrente veluptatis pop pet 
latificauerunt animam mearn. Et,Con | mia apil fe eff fohs vite; 
cidifts faccum meur, circumdedifli rne - 


letitia ConuertifAp'anchum im. gaudii 
mibi Tupc. perfe&eimplel itur iL- 
lud Domint promiffum, Ze 
lugent,quoniam i/i cenfolabhntür. 
61 Reftant declaranda verla illa: 


Adagia réget illos , Cn dedurtr ad. vira. pret 


fontes aquarum.Si Dauid, dum in 


terris erat, corruprlili corpore tá 


quam cauere ibclufus, & in exilio 
huius mundi ficuc, M e 
obnox:us,fané ἢ affeueranter fi- 
denterq;dixir,. di mec ev 
nibil mibi deerit, in loo pa(cupbiiné 
tolloranit, fuper 'énis edu 


fe in- 


qui. 


1immutabiliter conferuando.: 


rü,vtnecvllo modo peccare; a 


get ita b malo ntelle&ü eo- 


modo. vel cor; 


Maus Y ^ 
vel fpirituali, vel culpz, vel poenz 


tàngi dc eát. Per fóntcs veró aqua 
rü H i^ inélos deducere dii- 
tur, Agnus fignificatur plenitudo 
fcientig retutn. onini exoberárd 
tia indeficiens gndibipsRiSat 
bilis opulentia coeleftii diuitiarü , 
ineffabilis B onoris & glo- 
riz íplédor,exuperantta puriflima 
rá, & fuauiflimarü atq; perenniü 
volupratü, & vt verbodicà, bono- 
rüomnid [ccura,& eterna poffcí- 
fio.Hac & tanta beatorü bona, & 
gaudia fan&us Dauid attenté con 
téplans,& vehemerer adniirdns, 
deni cótéplaticne & admiratio 


ἢ crupi in "illa verba: fe- 
briabuntur ad vbertate demus tua, Ὧν 
is 05: Guo 

inlumine 


tho videbimus lumen. Eft vnus fons 
celefiiü bonorü, & funt multifon 
tcs; enus.eft fons re[pcétu Dei, fi- 
eit RUN 1titudo omnid, dia 
iust cusobicétü beauficum 
omniü-Multi aüt funt fontes,pro- 
ice vi v tiifpa- 

ré beatitudinis participátioné: & 
quiavnailla Vifio Dei beatifica 
przftac Beatisomnium bonorum 


epe 


rauitme,quanto magisid quiin C€ — faragum panéim ie ra 
» AT 


lo funt Sancti, omnium 

vacui;pleniq; bonor ominiü dice- 
re t,cos nempé Rex à& Do- 
minusommniü Chriftus pafeet,re- 


fetq; inomné gternitaté;N reget. 
€os,non ficutin terris;per minio :- 


ftros fuos, vel iruifibilesy ve funt 


! e, 
babentem, 
pit, ee 


7 vw. 
TOM ein An 


H jg 25 Ule ions fu ^8 
37912347 ti h (TITY ceu m 


bE 


In celo 
fene bome- 
rum,C v7 
nus eif , e» 
multi, 


$2) 19. 


DE APERTIONE 
SEPTIMI SÍGILLI 


DISPVTATIONES 
Q.V I.N QZYXLE 


GPOROGDOM A 6D DS PV Te AOT d. 0, 


Super verbis illis que funt in principio 
. Capitis octaui. Ξ 


Et cum aperuiftet figillum feptimum, fatum eft filentium in celo 
quafi medie bore, 


Exponuntut & expenduntur tres interpretatio- 
nes feptimi figilli. 


LVOD in tationes fideliter & diligenter ex- 

fuperio- ponamus. Urima Interpretatio eft . 

rumex- Victorini & Primafij, qui myfte- 

planado rium apertionis feptimifigilli bre — t-Tmterfre. 
ne figil- uiffimé atq; obícuriffime interpre — Vidlermus. 
* lorüad- tatifunt. Vitorinusitaicribit: In — Primajis. 
Ww) hucfeci aperrione feptimi figilli filentium 

ΣΌΝ rmus,ide fitin celofemihora;eft ait femiho 

etià nüc ra initiü quietis στέγης. Sed par- 

m huius | tim myfteriü intellexit Ioan.quia 

GE. UE . ., feptimi, interruprio filentij fecit eade per 

& vItimi figilli RM ferua ordiné repeti, fienim iugefuiffet 

bimnus,vt primo aliorum Interpre. filenuum ; hic profcéto finis τὸς 

ran 


0 


T'iconins, 


ἃ. Tnterbre, 
SONS T 


MAI T. 


Pfal 21 


v Diffutatio- SW u^ Ha . 


randi fieret. SieViborins. Ineá- 
dem fententiamyfimiliqu ue breui-- 
rare & obícuritace. fcribit fupsz, ἃ 
hoc loco Pneus: In «el 

uit, id elt, in iso Bum; 
|i etos ond cipium quietis. 
aternz, & parté filentij vidit Ioan 
nes,quia eadem adhuc vi ec 
rat. In fepamo: figillo non. 
vidit quantum erát futurum, vt a- 
pertius €i multa deinde oftende- 


rentur; & interruüptum eft filen- 
tium;quia fi S iogefuiti iam finig 
narrandi fastus zc Prima 
fius. Simile iain Ticonius 
ibit. n dorum pup Rel In 
gi pro. Dn Vdpetus d 
diuinatione. iM 


Secunda interpretatio eft Am- 
brofij,qui putat in apertidog fe- 


timi figi defigna: j 


mini ἀρηλήκαια fici in V 
lo, & non potiusante 'cétio. 
nem & paffionem eius qua prior 
bus figitlis,fecundu εἴ 
gnatafunt, rauónem Ambro ius 
feddit huiufmodi. Deus in crea-- 
tione Mundi fex n fecit om- 
niíasíeptimoautem dic requieuity 
2oMiqu M Allunr Macs n 
batum,i sb t$ uz eft àu« 
tem requies noftra nifi Chriftus, 
1píe Perte rion ipn imum: 
ui laboratis (v onto ati eflis e egore. 
Fiestas de iugum meum (uper 
yos; di/cite à meyquia mitis fum, er. 
dnmilis corde , (y anuenietis reguiem. 
anunabus veffris. IMgum enim meum 
fnaue ej], Óroma meum leue, (Con- 
pnt 1e igitur án Se 
omini n aduitas in- 
fnac lem. a&um figni- 
feat paetm δὲ 4 & quierém,in Natiui- 
'tare cius,hominibus per Angelos 
annungiaram ills verbis, Gloria 
dnexcelfis Deo, Cy in. terra pax bernini 
;&us, quod euà praedixerat Dauid; 
un eio eni iid Cy abnn- 


& 


387^. 


nsi ita "e Do- 
αΐοθοι uem κα κα 


P ipo PR & quam in cxor. 

d'o apud Paganos habuit Ecclefia 

breui tempore manfit: eam quip- 

"S Nero interrupit, excitata con- 

rift1anos períecutione;atq;. 

ic Principibus populi Chri- 

us Pemex Paulo.interfedtis. 

sdit ae q em Am Bein! a 
'etátio: qua uam 

a bilis eil Αἱ ται n a εἰ ΤΟΝ 

λοῦσα iurerpretationes prios, 
rum £gillorum. probabiles e 


nos fupra attendimus, «um in eo- 
rum figillorum tr. Miena vm 
remur. Enimuero,Deus per v. 


nem horum feptem figillorum fa-: 
&am B. Ioanni, voluit eiprzmon- 
ftrare, &. per cum fig re Ec- 
clefiz fuz multa quz poft id tem. 
ris.per diuería mundi T 
víque ad conflummatione 
li futura eranc, non autem voluit, 
€i manilcítare qua iam eo tempo-. 
rc fuerautfacta ἃς prateritaquod 
»ene nota effent Ioannisncc 
fer ciadea fciendas 5oua σὸς 
tione. - Nani ai Domini 
Arcs fert. Δα δα, rofius A p4 
em e annos 
τ rtc recu huius Via 
Qus RENS relig & quzad my- 
παρ Ph eiue fi 
€lefiz per fané&os Euan ὍΣ. 
τὶς declarata & ícri ; 
LATUR KL. cít Haymo 4 
nis & Aniberti,vel vt verius - 
dicabo, i 


δὲ paulo poit in 


Gregorij. Clique hoc 
vocatur Luítorü 
dá E Bru 


Ambrefiut- 
refellitar. ^ 


ἘΠ Aida. 


δ. Grego. 


TII. 


Sap 


388 | 
fum petit, & cogitátionum tumul 
tus reprimens , ad internz quietis 
fecretum penetrat,quafi quoddam 
filentium Deotn mente preparat. 
Sed quia in mortali hac vità conté« 
platioperfecta homini non contin 
git.antmóque quantumuis reni- 
tenti obrrudunt fe vari eogitatio- 
num tumulus; re dicirur factü 
effe filentium quafi: media. hora: 
per quod fignificatur breuitas quie 
tis in contemplatione quz Sané&tis 
iii hac vita conceditur. Quafi ergo 
rnedia hora fic filentiü in coelo,cü 
éle&orum animis ,;dum eft in mor 
tali corpore;&aliquid de fupérna 
quiete percipit , nectamen ineó 
quod percepit diu ftrare valet. Sic 
ifti. Verum hzc ferme ad verbum 
fumpta funtà Beato Gregorio; qui 
diferté admodum di(pucans, de fo 
litudine cordis, & quiete contem- 

lationis in libro trigefimo Mora- 
Tnm;explanans illa verba Iob Ca 
pitis trigefimi noni,Cwi dedit in foli- 
a1udine domum. Locum hunc Apoca 
lypfis luculécer percra&at. De hoc 
inquit;fecreto cordis fcriptum eft 
in Apocalypfi , Factum e£? filentium 
in calo quafi dimidia bora, Coelum 
quippé Ecclefia vocatur Ele&toriü 
quz dum adfíuüblimia & eterna 

er fubleuationem contemplatio- 
nis intendit,furgentes ab infirmis 
cogitationum rumtltus premit,at- 
que intra fequoddam filencum 
Deo facit. Sed hoc contemplatio- 
nis filentium , quia perfectum in 
hac vitaeffe non poteft , ideo 
dimidia hora fa&dum.effe  dici- 
tur. Nolenti quippe animo dum 
cogitationum tumultuofi fe ftrepi 
niis ingerunt;etiam füblimibus in- 
tendencem,rurfus ad refpicienda 
terrena oculum cordis violenter 


| xrahunt. Vnde fcriptum eft,Corpus 


Waprimi wrceta beds vfum mol 
14 cogitantem.Bené igivur factü hoc 
filentium non integra,fed dimidia 
hora defcribitur, quia in hae vita 
contemplatio nequaquam perfici- 


De Apertione Siptimi Sioillr, 


tur,Quamuis ardenter inchoetur. 
Sic Beatus Gregorius.Hanc inter- 
'etationemylicet ea videatur my- 
tica potiuseffe quàm litteralis, 
e tereà tamé hic referre visi mi 
i eft,quod ex hoc loco Apocalyfis 
documentum, elicit de folitadine 
& íscreto cordis neceffario cis qui 
ftudént contemplationi. 


S EC V N.D-.XA 
Difputatio. : 
Enarratur C difeutitur. qnavta 
interpretatio apertionis fepripi 
figilli.quàm tradunt J£urcolu 

-"€8 Lyranus. |: , 
id Ilntium medie 
hore fadum in 
coelo cum aper- 


4. Interp.- 
$ Aureolus. 
L T TAM. 


»eS nm effet dept 


mum fieillum Au 
reolus &Lyranus 
referunt adper- 
fecutionem Chri 
Rianorum fadam ab Imperatore 
Iuliano Apoftata , qut Conftantio 
in Romanum Imperium fucceffit 
Htius autem Iuliani perfecucio ap 
pellata eft hoc loco filentium;quia 
filere & ceffare fecitecclefias Chri 
ftianorum à publico. & folemni 
cultu Dei. Vel filentium vocatur, 
quia Iuliamus filéter infe&atus ett 
Chriftianos , quemadmodum ἢ 
mordeat ferpens in filentio, vt di- 
xitSalomon. Non enim aperta per 
fecudone per atrocitatem crucia- 
tum & tormétorü uexauit Chri 
ftianos more priorum Tyrannorít 
anumaduertit enim maus cx ca 
re Chriftianifmi fadum increme 
tum , celebrioremgne Chriftiani 
nominis & virtutis famam ὃς glo- 
riam extitiffe.Tacito igitur ἃς dif- 
fimulato odio fzuitiaque animi ad 
"uy. TRES &aftu- 
16, 


Gualis fu- 
rit Iuliani 
A poffatc p. 


fecutio c 


Ecclef c. 


19. 


4l 


Eutropius, 


S.Hiereny, de Iuliano Apoflata dixinus,Bca "δὲ 


: ^ Difoutatio Ih 


té,quod per üim terrorémque ror- 
mentorum vincere non poterat fi- 
mulata humanitate , diffimulata- 
que malitiafuperare ac perdere 
perauit.Specie namque innocen- 
us,nocentiffimus Chriftianorum 
hoftis,primo,blandis fermonib 
deinde fueris cohortatiouibus, 
magnis promiffis,collato etiam be 
neficio,reuocads ab exilio vidc- 
licet Epifcopis ἃ Contftantio dam 
natis: Chrillianos animos peruer 
tere,virrutémque labefa&ure cen 
rauit.Sed cum. hacrario non fatis 
εἰ procederet ex fententia,conuer 
fus Ad pelora confilia, & ia Chri- 
ftianifr :peronioscm, intétus,ade 
mit priuile 


c". Ecclefijs , uím in commune 
Chriftianis à Conftantino Magno 
indulta: Vetuit cos qui. Chriftiani 
cffent,liberales do&trinas. & artes 
docere aut. diícere; Interdixit cis 
militia , honorümque fun&ioni- 
bus,& ratuum adminiftra- 
tione.Copftantes porró in Chri- 
ftianifimi profeffione,& deteflatio 
ne Paganiími,grauiffima pecunia 
multa impofita expilabat ; con 
tra vero,Paganiími,cultores foue 
bat,honorabat,locupletabat, & mi 
litiz pacifque muneribus publicis 
admouebat. Iudeos quoque ad re 
ficiendum templum Hierofolymi- 
tanum,ritifque Mofaicz legis rc- 
petrendos atque recolendos incira- 
uit & adiuuit. Quonjam itaque ge 
nus hoc perfecutionisnon um pe- 
ciem atrox & fzuum.fed diffimu- 
latum & re&um fuitlatenter , & 
quafi oblique procedens, propte- 
rea nominatur hoc filetiü Pro 
ptet eius quoqué perfecutionis bre 
uitatem dicitur filétium medie ho- 
rz,non enim amplius vno anno & 
fcptem menfibus imperauir Iulia- 
- nus. licet Eutropius Imperiüm e- 
ius in feprem annos extendat, có- 
putans id videlicetab eo tempore 
quo primuma' Conftantino factus 
eft Cafar.Summam eorum quz 


gia & munera,uum prz Proh. 


usHieronymus ín fupplemento 
ἐπ λει Eufcbij E hifce 
verbis yxic Iulianus trigefi 
musfextus Imperator Romanorü 
IRRPIULAR DO YORK p ed 
premveovesmns j.anuis duo: 
us,& menfibus o&o. Iuliano au- 
tem ad Idolorum cultum conuerío 
blanda perfecutio pna been 
is quàm impellens ad facrifican- 
m;in qua multi ex noftris pro- 
pria voluntate corruerunt Nam ab 
exilio Athanafius Alexandriam re 
dijt,& Eufebius,& Lucifer , alij- 
qucab exilio reuocati funt.Lege 
à Iulianolata,ne Chriftiani libe- 
ralium artium doótores effent, 
Prohelefius Sophifta. Atbenienfis, 
licet fibi fpecialiter Iulianus con- 
cederet vt Chriflianos doceret, 
Scholam tamen fponte decreuit; 
Ecclefia Antiochizclaufa eft, & 
grauiffima imminenus perfecutio 
nis procella, voluntate ba, Ío. 
cít.Iulianus enim in Perías profe 
&us, Chriftianorum,poft viétorià 
Dijs (uis (anguinem vouerat; vbi 
à quodam fimulato perfuga ad ἐς. 
ferta perdu&tus , cum fame & fiti 
ar seti edes e 
uusa erraffet 
ab obuio forté hoftium milire 
ilia perfoflus interijt anno eratis 
mo fecundo. $ic Hierony- 
mus. à 


E 


Lyranum,huiufmodi eft : quá eg 
eh cR ἄγ τυ i ers "e 
lem effe cenfeo.Principio,valde in 
Iuliani perfecutioné & Chriitiano 
Laser ma) τὴν δε με ue 
ocenim 
s d fcriptura 
Y 
diede videtilod icis ui IRE 
tionc vndei - 
cris li teris, Sinis peragi tens - 
uir,& vacauirà bellis,& ab hofti- 
liinfeflatione, Et quo. exploràátius 
erdusád fiatle&tori, referá hic 
qua- 


* 


dins 


Locus lib. 


y. 
Machabao 


run. 


- 


1390 
quatuor diuinz fcripturzloca ex 
priori hbro Machabzorum , in 
pes verbum Silere, & nomen 
ilentij,ea qua dixi fignificatione 
pofitum eft. Primus locus eftin 
primo Capite eius libri, vbi Scri- 
ptor ille loquans de vi&toris Ale- 
'xandri Magni; Perenffit,inquit, Da- 
vium Regem Per/arum, (δ᾽ Medorum, 
(δ obtinuit omnium. munitiones, ($ in- 
cit reges terra Cr pertranfijt v[2wue 

ad fines terra C accepit [fpolia multitu 
diuis gentium, fiiit terra in con[pe- 
&u eius! Quod eft illud, Siluit terra 
dn confp:Bi eius, hoc nempe: Nemo 
"ufus elt εἰ refiftere, aut cum eo 
belligerare, (ed omnes Imperio 
eius tubmiferüt fe. Alier locus eft 
in Capite feptimo,vbi poft amplif 
fimaám illam Iudz Machábzi victo 
riam;interfeécto Nicanore:profli- 
gato que hoftium exercitu,fubdü- 
tur hec verba, Et filuit terra 1nda 
diet paucos , Tertius locus eft in Ca 
pite nono,in quo poft mortem A1- 
cymi dicitur, e luit terra [uda an 
wis duobus, (n cogitauerunt omnes ini- 
qui dicentes, Ecce lonatas Ὁ" qui cum 
40 funtyin filentio babitant confidenter: 
unc ergo. adducamus Bacchidem, " 
£ 40, emnes vna mo. 

"Quartus locus eft in decimoquar- 
to Capite eiufdem libri, loquens 
enim fcriptura de Simone Macha 
bzo;qui debellatis hoftibus Iudao 
rum,maximam populo fuo quie- 
tem;lztcitiam,& gloriam attulerat 
bethzc verba, Et /üuit omnis ter- 

vA [uda omnibus diebus Simonis, EX 
'his quatuor locis (funt autem alia 
plurima,quz ftudiobreuitatis hic 
iore ^d ) fatis apparet, 
"werbum δὲ nomen Silentij 
àn Scriptura per Metaphorá víur- 
"paripro pace, & quiete,& pro va- 
«uitae hollilis perfecutionis ὃς - 
|ve- 


1 1 uj 
ecurionem Iuliani, & ad 
Ecdefiz Chrifti fub 


De Apevtione Septimi Sicilli. 


ac populi Chriftiani, vel per P4* 
ganos,vel per Hzreticos, ἃ Hy- 
pocritas, vel per Saracenos atque 
Mahometaros aliquando iacturas 
inapertione fécundi,& tertij, & 
Quarti figilli effe prafiguratas, & 
pronunciatas; fupra copiofe ofi ca 
dimus, cum in eorum figillorutn 
tra&atione verfaremur. Cum igi 
tur hzc Iuliani Apoflatz perfecu- 
tio in fupradi&is perfecutionibus 
cótineatur, vna etiam cum illis in 
fuperiorum figillorum aperuone 


przfignata eft,non itaque ad eam. - 


figniicandam diuerfa opus etat 
vifioneac reuclatione. Adhaec val* 
dé incongruum videtur, cum in 
aperiione fexti figilli prenuncia- 
tà fuerincea quz in nouifimis Mü 
di temporibus futura erant tam 
triflia atque calamitofa,quam lz- 
ta & gloriofa;proxime poft, ina- 
pertione feptimi figilli tam longe 
retró ad fignificádam Iuliani per- 
fecutiónem rediri. Quid plufa? 
pott illud filentium mediz horz 
fa&ü i cclo proxime habuit Dea- 
tus Ioannes vifionem feptem An- 
gelorum tubis canentiim, & gra- 
uiffimarum plagarum quz ad can 
tüm illarum 1n terra facte func; ea 
porró Vifia plané nullam habec 
cum Iuliani perfecutione cohzre- 
tiam atéuüe conuenientiam, vt ctii 
uishzc ipfa confideranti & penfi- 
tanc manifeftum effe poteft: Nà 
interpretatio eius Vifionis, - 
quà Lyranus & Aureolus 
tradiderunt,oppido 
quam incon-. 
grua, & 
incita, 


infulfa, & violenta eft , 
vt fuo loco de- 
monfira- 

bitur. 


t —Á anam. i 


ὅψ»Νοπ. 


fInrerp. 8 
Ruperiut. 


Sephon. t. 


AW n " Difputatio yt IH. i3 


sts be smplutg a2 252lubni 
"qom oli qui tibiis sioi278 
y dh up apes cios p. γι 
"o oDifpntatio. ". 


naolur 


Eviitwr. quintá Puterpretatio 


o feptimi]igilli que eft Ruperti 


ii fexta qua e$t Cali Panonij. 


Rbitratur 2 
:Beruis,per 
ae umt-figili a 
4 Ἢ pertoné efie 
fignifcatà cct 
Je (ummationem 
ἘΠῚ corum αὐ: ἃ 
553) sáctis Prophe 
: Ten. τίς ἃς vlumo 
& generali cotilis müdi iudicio pre 
di&ta fuerát- Quando enim, Chri- 
ftus;Dominus , qui afcendit fuper 
omnes ccelos , fedeique à dextris 
Dei, venier ad ludicandum viuos 
& moriuos,tunc,inquit Rupertus 
aperietur feptimum figillum qnia 
unc diuinarü Scripturatü ncc pa 
ruum,necleue momentum adim- 
plebitur:exempli caufa,tunc im- 
plebiturillud Sophoniz vaticiniü, 
Juxta ej dies, Domini magnus, (9 ve- 


ox nimis, vox diei Domini 


V9 YII 


39r 
od Iuannes'ait faZtuin effe ia 


! E if geo illam dé 


quieuit cum vefn 


: dixérárautem paul ante, De cielo 


auditum foit indicium , more vidclia- 
cct prophetico;przteritum ponens 
ro fururo-Et torum quidem ver 
orum hiceftfénfus, Quando de 
clo veniens,auditum facies iudi» 
ciü,dic.ns Iutlis, Venite benedicli P& 
tris mel. percipite regnum paratum vobir 
À eoníit tione mundi tunc terra tre 
PE quicuipid eit, impij eon 
Iremiicentz,& 1n perpetuum, qui 
cent tcinfellare μέλος eó amplius 
porerunt:tunc edam bond bal- 
tare Dei clamantes. viodiclam fui 
fanguinis,quiefcent, finemque cla- 
moribus futs ponéripleniffuna ok 
micorum fuorum vluone facta Er- 
id filentium in. coelo fa&tum;coe 
eftis Ecclefiz. quietem poft-diem 
Jueicij eng üne uturam. declarag. 
Quod autem di. iuir,filenrium ἧς 
lud fuiffz quafi medi ποτὰ, id 
ad fignificauoné poaiwente 
& pacis faris eft; & a diuadiogé 
valet corá quz hactenus. prazipi 
funt,& eorum;que deinceps (equé 
tur ; quia videlicet iam nunc ab a- 
lio exordio,my fteriorum fiue reue 
quond otdererapiiugen Hac 
ÜPEEIUS 3 Lawn acus duin 
A BER upertusin declatá 


Jeu δοιξιβισουίξῃ que tempus 
. denotat breuitfimum,cum il 


. pertus, nec vilam potuit idoneam 
eius rei caufam affzrre.Illud prae 
rcà facit contra Ruperuim,quodil 


lud filentium. medic hore fadum 

εἴη caelo, proxime T oie τὰ 

fio ingentium. rum. & ma- 

oir lorum quz in nouifimis Mundi 
paffima- temporibus ,. iem iudici) 


futura, funt 7 Non igitur c9n- 


gnus 


e 


TecusPfal. 
"wt faluos faceret omnes máfuetos terra, 5: 000 


9 Cosfeatio 
Ruperti, 


v 


Cile 


- 


$9» 


aientis, perillud przcedens filei- 


tiü fignificatam effe Sactorü quie- 


ter poft diem Iudicij futuram. 


6. Interpre. 1o. Sexca. interpretauo eft Coelij 


Caliu: PÀ 
gonitii. 


Pannonij.Hic filétium factum in 


€clo, fimiliter vt Beda & alij de 
quibus paulo infra di&uri fumus 


interpretatur- de. pice & quiera 
quz cótinget Eccletiz Chriftt poit 
interitum Antichrifti, Sed eo di- 
fcrepat,quod illam femihoram fi- 
lenuj putat idcm effe cempus,at- 
que tempus illud mille annorum, 
per quos annos ligato Satana , 
Chriítianus populus incredibii 
pace , ác iucunditate, foclicitate- 
que perfruecur in terris, qua no- 
minatur prima refurrectio, de 
qua plurib . verbis infra σα ρίξε vi- 
efimo fcribit B.Ioan.Sed rurfus 
infideles,reparatis coniunctifque 
viribus, nouiffimum & atrociffi- 
mum Chriftianis bellum infcrét; 
quas genres Ioannes infra nomi- 
ἐπε Gog & Magogappellar. Illud 
E tempusintermediz quietis 
pacis hicappellatur femihorz, 
infra vero Capite vigefimo nomi 
natur milleannorum. Id αὔτ eft, 
& breue, & longum fore: nam vt 
przcifa & certa eius temporis ra- 
tio denotetur effe mortalib. inco- 
ita atq; incóprehenfibilis, nüc 
reuc,nunclongü fignificatur, ne 
quis videlicet temerario aufu cius 
téporis longitudiné aut breuitate 
determinare velit, Ceterü quia pe 
riculerum , & laborá vacuitas & 
' diutina pax & quies fzpc vitia pa 
rit & nurrieofier, vrrunc Chri- 
" ftiapi paulatim à charitare. defer- 
' uefcéntes, & ab iaregrítate fpiri 
tus dcfici£tes, ad earuis illecebras 
; & corruptelas defluat, prorfus a- 
dco, vt veniens Dominus ad It 
cium;vix fidem inuenturus fit in 


jnusad Iudi- 


De Ajertione Septimi Sicilli. 


grua ef interpretátio: Ruperti? 


indulgentes, nihilque vindictam 
Déi metuentes, repentino diluuij 
atqueincendij fupplicio funt op- 
preffi, itidem eric in aduentu Do- 
mini ad: Iudicium, de quo plurib. 
verbisa Matthaeo ἃς Luca fcriptü 
cft:& in hanc quidem fententiam 
Corlius Pannonius fcptimi figilli 
apertionem interpretatus εἴ. ' 


Sedeiusinterpretatio magnü 11 Refutatio 


quoddàm videtur effe paradoxüm 
non enim folum improbabile, ve- 
rum etiam inopinale videtur, idé 
tempus in facris literis defignari 
per mediam horam;atque per mil 
cannos:cum tempus média hor 
fignificet breuiffimum tépus,m 
leveroannorum denotet quálo;: 
gifhimum tempus. Per millenari 
quippe numeri folet diuina Sc 
prura fignificsre indefinitam q 
piam,fcd longé maximam velan 
norum,vcelaliarum rerum mulii^ 
tudincin;cuins vfurpationis exé- 
pla reperiet Le&orin Cap 9.Iob; 
& in Deuteronomij d. & 
&inPíilmo 90. Deinde, Cceluts 
Pannonius tempus illud mille an- 
norü pacis, & quietis applicat ad 
tempus proxime fubfequens mor 
tem Antichrifli: at Beatus Ioan- 
nes infra Capite vigefimo,non ob 
fcuré fignificat, illos millé anros 
efle. terminaados in aduentu ἃς 
perfecutione jpfius Ancichrifti : 
Immo veró; communis eft Parrü 
& Theologorum fententia, per il 
los milleantos fignificatum. effe 
icmpusomne quod εἰ ἃ refurre- 
Gione Chrifti vfque ad rcgnum 
'Antichrifi;& vfque ad dien Tu- 
' dicij.Legendus cft Beatus Augu- 


'ftinusin libro vi 
te Dei Capite fimo, vbidefi- 


im mille anno- 


cum 

"rius Hbro p.s.& libro 

E. f ep fententia eft 

"Prum orüque libri 

 Apocalypfis explanatorum fuper 

"Caput 20. ri in exp 
uonc 


Mattb, 24 
Ó Lug 17 


Ce'j Pan 
wi 


 -—-——emÓ 


ommo am a 


z 


g.Intrpre, Y* 


Riber^, 


D 


coo Difstarie IP os 


fione illorum milleannorum. Ad 
hac, Celiusin fua. Interpretatio- 
ne videtur pugnantia inter fed 

€cre, ait enim, finito tempore il- 


Et vidi os 
d foeda DeL dete ma in 


myfterium feptimi: 


4, 6c. Quoniam igitur in fexco 


lius magna pacis &. profperiraus figill 


futurz poft mortem Anzichrifli 
fore vt exomnibus Mundi parti- 
bus infurgant aduerfus populum 
Deigentes,quz innumerabili có- 
rato exercitu , bellum ym 
ei cultoribus inferant atrociffi- 
mum: at veró Dominus nolter in 
Euangclio, cuius verba referunt 
Matthzus 24. & Lucas 17, eaquc 
citat etiam ipfe Celius fans aper- 
té indicant, &nem illius maxim 
acis, & quietis pprpam 
hominum, non. alium foré quam 
repentinum. Impiorum interi- 
tum, & aduentum Domiai ad Iu- 
dicium. 


Q.V LVAUÁGRI εἰς 
Difputatio. 


eit Ribera. iq opp 
ph d. 


horz,vt alij feré om 


nt 


nes libri huius interpretes arbitra 
xi funt; fei ἃ vifione 
qu tium Beato Ioá 

Angelorum 


j oig a ka €— 
eptimum factum ei? filentium ia 
quafi midia bera; proxime fubdit 


t figilleem Ἰἰ 


ΠῚ, m mpi B sels Ggnandi eric 


in frontibus fuis,vt fuprata capi- 
te feptimo diQum eít, congrue 
nnncin feptimo figillo,vt ia vifio- 
neillorum feptem Angelorum tu 
bis cine.tium przmonílrantur 
fupplicia eorum, qui tuncab An- 
gelis non fignabuaturin frontib. 
Vnde infra capite nonolcgimus, 
Et praceptum eft me laderent nif tanti 
bomines qui non babent fignum Dei in 
frontibus fnis, ἐπ υσφοτὸ filenug 
quod per mediam horam factum 
effe dicitur in celo, Ribera duas af 
fertrationes. Primó;fignificari att 
fummam Angelorum aliorumque 
coelirum adznirationem ob magni 
tudioem fuppliciorü que in aper- 
tione (eptim: figilli viderunt effe 
futura, & impijs infligcada;fimi- 
Itter entm illa verba. Domini, Ef 
virtutes egelorum commsuebuntar , in- 
cefprecdti fuat Chryfoffomus, ὥς 
Hierony mus,& Euthymius. Ve- 
rum propterea hzc ratio non 245 
modá placet Riberz,quod nec fa- 
us conftat, an ftaum vt aperti eft 
feptimü figillü;illa Impiorü fupplt 


. 'ciaoltenía fint Ὁ εἰ τῆν. & B.Ioan. 


ni:& quia maximis pólieà fuppli- 
cijs hominü futuris prafignaus , 
non Jegirur f: effe fitentium, 
exeinph 


caufa;infra Capite is vbi - 


exponitur vifio de feptem phialis 
ΤΣ Dci,& de plagis dC E 
mittuntur hac verba Et vid: αἰ 

m in «glo magnum ὍΝ mirab “Ἐξ 
cztera quz fequuntur, nec tamen 
"dicitur tinc effe in celo filen 
tium.Probabilior iique fi: ei alte- 
raratio quz eft huiufmodi: Aper- 
to feptimo figillo non ftatim Ioan 
nes velaudiuit, vel vidit myfteriü 
aliquod in celo, ficut in alijs figil- 
lis fa&urn erat, fed tranfijt femi- 
horz íj acf, pra aliquidvine 
rec vcl au ire Dun modi autem 
ἫΝ T pbi me- 


Matib.s 4. 


eT 


9o | 
anedii hore filentium fignificabat 
3llàm Sá&torum béaritüdinem ἢι- 
pia deferipram iri capite feptimo, 


'non eisftatim vtfignanieranr,effe d 


j 


raftandam, fed prius futura. effe 
"omnta illa prodigia; & R eproborü 
LM qu£ per feptém Angelos 
tubis eee doen effe prafi 
'fratum eft. Poll Bzcaute, Regnü 

€i venturum eft;per quod bns 
& integra Ele&is omnibus bea:i- 
tudo continget ; vt infra Capite 
dccimo Beatus Ioánes fignifica- 
uit-Hoc etiam fenfit Andreas fcri 
bens , femihorz filentium often- 
dere breuitatem temporis in quo 
poft plagas illas rnduétas Regnü 
Chrifti marifeftabitur. Hadtenus 
«ie feptima Interpretatione-quz 


eft Riberc dictum fitj Noftrum ve 


T de ea Interpretatione Iudi- 
ium ex proxime fequentis Difj 
Tauonis explicatione dilucefcet. 


QYINTA 


Difputatio. 

Explicatur o&haua I etati 
Septimi Sgilli , qug efl multo- 
rum, C7 qua pra ceteris proba 

tur auctori. : : 
€taua Interpretatio 
Seprimi Sigilli cft 
Beda,quam prz ce- 


b) teris approbarunt 
ζ" :Anfelmus , Ricar- 


Lveró eft h 
um Ancchri- 


. dus , 
TE 


T 
Thomas Am- pràin commemór, 
MB. traditam , Glcfta I; 


irit periceione afi 


De Apertione Séptimi Sigilli. 


bít , Beatus qui intérfe&o Anti. 
thrifto , fuper mille ducentos- 

naginra dies , id éft; tresarnos & 

dimidium annum, quanto fcil 
tempore tcenacurus eft Antich 
ftus,dies quadraginta quinq; pre- 
ftolatur;poft quos eft Dominus in 
fua Mareftate venturus. iren 
tem poft necem Antichril , qua-- 
dMraemta quinq; dierum futurum 
fit filentià, diutnz folius eft fcien- 
tiz:nifi forte dilatioill regni faz 
&orum,patientie eorum probatió 
effe dicatur. Sic Hieronymus. 
Cuius vérba non obfcure fignifi- 
cant , cum putaffe , quietem illatm 

uadragintà quinque dierum in 

ter rub Arni ge Domi 
niaduentum jiteric&tam , effe fi- 
ificatam'in A per fi- 
Minus fa&um in ccelo quafi di- 
midia hora, de quo loquitur Ioan- 
nesin hocloco ; id enim oíten- 
dürilla Hieronymi verba , ( Qua- 
15 


re phe pott, neccm Angichr 
quadr pu uinque dh z 
turum ficfilentium., diuinz folius. 
efl fcientiz. ) Ecce , quietem il- 


lam Hierony mus vocat filentium., 
indubie Pepe MháBent ad 
hunclocum Apocalypfis .. Hiero- 
nymi porro auctoruas,;viti, extra. 
controuerfiam , in fcieitia facra- 


babilitatis huius octauz-iuter 
: «e TEE lel 


rito, 


gm à prota ET M Decr. 
οὐ 


rterüro lids poft Hecem AR 14 Cwrjoffme — 
,il apis mA pur 


all 


tiéhrii m ta |quadri- — cem “4π1]-- | | 
uin m,pratercau — ebrii, en 
Ley "haste Hieronrio Piu ^ mer dem 
acis inb ΦῈ Tudici, 
c dum fit bs 
ds se sd iamrteddh — mini 
rationem dicens, moram tor paciii qua 
Auadpslitrie ie dr USA Fragm, 
fle poft mortem Antchri- — 44; 
t rum. 


Oli:donis 
ber foli 
n^ "^ 


vefiriftó , defecerant à fide: Sicut 
etiam Iudz!s ad poenirentiam agen 
"dám pro nece quam? Dumiíno noc 
ftro impie & crudeliter intulerant; 
datum eft fpatium quadraginta an- 
norumd paffione Down; νέφια 
ad excidium Ierofolymitanum d 
Romanis-fidtum ; "Nec vero illa 
pax δὲ quies bonis δὲ iu(iis tantüm 
continget, verüm etiam improbis 
atque imijiijss qui tunc qüafi iam 
BelunetiinMisotisibus; fecuré vi- 
uent toto ahimo volüpratibus & vi 
tijs indulgentes;quos tamen fupre- 
mum exitium non opinantes re- 
ente opprimet. Nam ; vr Paulus 
ipfit ad Theffalonicenfes , Dies 
Domini ficat. fur in node ,- ita /ve- 
mie y cm enim dixerint; Pax ev fe- 
€HritAd , tunc repentó. fuparneniet eis in. 
Wentur. 0 GIUM 
1$ Hincapparet , quod nofter Ri- 
beraobiecit aduerfus hanc inter- 
pretationem , infirmum effe. Ait 
€nim , per illud filentium factum 
n celo non potuiffe fignificari 
quietem illam quz proximé' ance- 
«edet Domini aduentum ad Iudi- 
'€ium : Beatusenim Ioannes poít 
illud filentium , habuit duásalias 


t "hominibus ante Domini 


ino quim B 
£r farure fint poft dud. iln 
τῆι τι, & ante Domini aduei 
'nüllo modo ἐξ: bile ;- 
lid fientium. fignificaxám — effe 
cepi ; qué proximé antece; 
ct Domini aduentum ;- Sic Ri- 
bera . Ad cuins obiectionem du» 


plidter refpondéri poteft Qum wei 


 Difutátis γ᾽,“ 


jberé obie&ionem 'poreft 


[or 


395: 
enim dieitar,poft breue illud cem» 
per cs & quie MfigniGcatue 
à rtione'- ; 

vitium: 1 viec Po amp td 
lo 5 futurum tr 
num impiorum interitum , & ad- 


üentom iad 'Iudic nc 
ita eft hoc. ΓΑ ΠῚ 5 qu 
onninó immediate , ué 


prorfus interpofita -mora,répenté 
interituti fint impi) , & vencunis 
Dominus ad indicium: non enim 
fic erit, fed ftatim poft illam pa- 
cem & quiétem ' fient. plagz & 
fuppliciaImpiorum que infra pre 


δὲ per τα δ μιν Vifoncm feprem 


ira Dei' habentium. Vel, quiaiftae - 


lage,ac fupplicia ex improuifo ac 
Premi aee ipe nibil tale 
tunc metuentibus' aut. opinanrti- 
bus , & per illas plagas omnes 
impij de medio tollentur; idcirco 
veré dicitur , poft illam pacem & 
quietem repentinum Impijsvene 
turüm interitum; quia repenré ada 
&enientille plage quz fupremum 
illis afferent exitium. Vere. item 
dicitur, poft illam pacem & quies 
tem venturum: Dominum ad Iu- 
dierum ; nam illz plaga-ac.- fup- 
m drcpiprtim quz rempus 1l- 
lius. pácis ac quietis. quentury 
prox " 


a erunt figna,& 
-muntia iaminftantis Domini nci 
tü$ad Iudicium. | (05.545 0d 


^. Tllud praterea refponderi ad Ri16 


una licet 


'defigpari, narrentur in 
oro pel lud. flcidon im 


"flüm:/in colos reuera tamen eà 
futurà funt ante. illud pacís, & 
Quiéus breue tempi: figuificatum 

fictum 


per filentium femihore . 1 
m caelo ; fed: pofteriori-loconar- 
me y per figüram. fcilicec in 
cra Scriptura non "infreque 
^|; quirppeatur 


uo; 


n- 
"getapitilad: ^ 


Fignraveca : 


ituln tionis 
peri inan 
ticipationie 
frequen: in 
farra Scri- 
ptura. 


p.v 


-3 


e 

io,per qtiam pofterius. commemo 
pe rius facta funt , ficut 
contra per figuram Anucipationis 
minime infolentem in facris litteris 
prius narrant, quz pofterius gefla 
funt. 


17. Quod autem plage & fupplicia 
ü 


Impiorum poft illud filentium de- 
fcripra,vere ante illud futurá fint, 
ex eo fàtis apparet , quod illud 
filentium factum eft in apertiene 
feptimi figilli;ante quod in apertio 
ne fexti figilli pranundata funt vl- 
tima mala Impiorum ventura illis 
proximé anté cófümmationem foe 
culi,& fecundum Domini aduen- 
tum;vtper fe patet ipía verba con 
fiderài.Cüm 1grtur plagz ac fup- 


| ΕΣ Impiorum defcripta in .hoc 
i 


bro commemorationem il- 
lius. filentij perfemthoram in coe- 
lofa&i,futura fiat ante vltima illa 
malaper apertionem fexii figilli 
przfignata;aut certé coipfo tempo 
re:ex €o conficiur , illas plagás ὃς 
fuüpplicia poft illud filentium com 
memorata , per hguram Recapitu 
latioois effe τὰ hoclibro defcripta 
Hzc mea vnius μας εἰξ de iftarum 
plagarum Recapitulatione fenten- 
tia,fed cam plerique omnes libri 
huius Interpretes cenuerunt, Victo 
rinus,Ticonius:Primafius , Beda, 
Haymo;Anfclmus,;Rupertus,Ricar 
dus, Thomas Anglus , Dionyfius 
Carthufianus,vtálios nunctaceam 


recentiores.Noscerté fuprà im no- lius fi 


ítris Prolegomenis Leétorem prz 


' smonuimás,caídem res, przfertim 


ad nouifima mundi tempora, per 
diueclss Viiohes prafignari , vd 
ad maiorem veritatis rci certitu- 
dinem indicandam,tum ad plenio 
rem.eius rei cognitionem - 
bendam,dum in pofterioribus Vi- 
fionibus manifeftantur aliqua quz 
jn prioribus Vifionibus non era 

oftenfa,nec tamen in éarum Vi 

num defcriptionerc&us ordo tem- 


poris,& rerum perpe 


tuó feruatur.- tj mug: κα κδὲ 
18 Ἢ a&enus difputarum cft pro olicní 


De Apertione Septimi Sicillz. 


defenfionc. actauz interpretatiortig 
feptimi fizilli cumquabenecon- 
gruit Interpretatio Andree .Caía- 
renfis,quam in fuis Commentarijs 
in Apocalypfim ex ponit ipfe his ver 
bis, Per feptimi figilli folutionem 
denotatur regniterreni,& vite, ac 
que conuerlationis terrena. finis; 
cui. fubferuient feptem | Angeli ad 
fupplicia Impijs irroganda conft:- 
tut ἃ Deo. Silentium. porro. fa- 
&um in coelo, fignificauit vel fum 
mam Angelonum crga Maieila; 
tem | Dci reuerentiam,vel ignora 
tioné certi temporis aduentus Do- 
mini adiudicium, quam etiam Aa 
geli habent , non folum | mortales. 
Dimidia veró hora filent:j. pra- 
figniuit. breuitatem. eius temporis 
Pe intér.nouiffimas plagas Mua 
o illaras , & regni Chrifti. ma 


nifetationem . intercedet ,— Sic, 


ille. 


Egooctauam hanc interpretatio 19 


nem cateris. antepono . Arbitror 
autem my terium epzimi figilli ef- 
fe pofitum in. illo filentio femihorg 
quod in coelo .fa&um eft , quale 
autem fuerit iftud myfterium fa- 
tis per octauam Interpretátionem 
declaratum eft . Quod autem di- 
xi, facilé perfuaderi poterit Lecto 
ri hoc argumento. In omnibus a- 
lijs figillis,myfierium apertionis cu 
iusflibet eorumin eo pofitum effc 
cernimus,quod poft aperuonem il 
i illi immedia:e. vel dictum, 
vel oftenfum eft Bearo. Ioanni; 
exempli caufa , de primi figilli 
apertione ia. fuprà fcriptum eft, 

aperuiffet unum. de^. feptem 
Figillis, audiui vnum de quatuor ammali 
busdicen Veni,» vide, crvidi 


ridus tpi : 
prz- albus, eve. In fignificadione illius 


equi álbi,& cius qui fuper eo fede- 
bat,confi (tit mynerum apertionis 
huius primi figilli Idémquelicetani 
maduertere in apertione fecüdi, & 
teriij,& quarti figilli. Myfteriü quo 
inii figili eft 1n co. quod 
immediate poil eius apertionem 
um cft Ioanni , Sic enim ]cgi- 
mu 


acandreni. 


Dy Bri - 
feni. nia, 


Difputatio 
mus, Cím abernifet frgillum quin- 
tum , vidi (ubtus altare anixmas interfe- 
&orum propter verburn Dei,Érc. eni- 
quc Mylficrium fexti figilli in eo 
eft , quod Ioanni polt eius figillt 
apercionem proximé offéfum eft , 
Et uidi,inquit Ioanncs,ci» aperui/- 
fet filium. fextum , ecce terramotus 
magnus factus efi , ὧν Sol factus efFni- 

er, & cztera quz fequuntur. Ergo 
mili ratione myfterium feptimi 
figilliin co potiffimum pofitum ef- 
fe cenferi deber , quód poft aper- 
tionem illius figilli proximé often 
fum eft Beato loanni:Id vero fuit 
filentium in ccelo per mediam ho- 
ram factum:Sic enim initio Capi- 
tis octaui fcriptü eft, Er cim aperui/- 
fft figillum feptimum , factum eff filen- 
tium in coclo quafi nidia bora. Nam 
illud quod f ATi fequitur, Et vidi 
feptem Argelos [Hantes in confpetu Dei, 
€ data. funt il'is nares Extra 
myf(terium cft feprimi figilli,& ad 
aliam , diuerfamque pertinet Vi- 
fionem. Sienim pertineret ad fe. 
pmum figillum di&um effet hic 
ficut di&um fuit fuprà , Et càm 
eruiffet figillum feptimum.facum eft 


F. 397 
audiui vnum de quatur Animalibus , 
vel vnum de Senioribus dicente* mibi , 
Veni , y vide; Cv vidi feptem Angelos 
flantes in Dei , Cr datg funt 
illis feptem tube. Nosetiam paulo 
fupràoftendimus plagas przfigna 
tas per iftam Vifionem Angclo- 
rum tubis canentium, futuras effe 
ante breucillud tempus fignifica- 
tum in apertione feptimi figilli 
per filentium femihorz factum in 
coelo; hinc autem neceffarió con- 
cluditur, iftam Viflionem Angelo- 
rum,& plagarum, ad feptimi figi! 
li myfierium nnllo modo pcrti- 
nere. 

Sed hic finem habeatlonziffima 
tractatio aes ágillorum;fiueli 
brifeptem figillis fignati, cuius li- 
bri scien cius vifio,cum & 
amplitudine,& obícuritate, & my 
fleriorum multitudine;ac profun- 
ditate;atq; preftantia alias omnes 
in hoc libro defcripras Vifiones 
longé antecellat ; mirum videri 
non dcbet,fi ad hanc vnam Vifio- 
nem dilucidé, fubtiliter , copiose , 
exacteque declarandum , duz fu- 
per centum Difputationesa nobis 


lenumm in calo, quafi medi borg, δ᾽ percra&tata fint. 


FINIS OPERIS. 
----..--- τ-τ-ἨἨ ὉἁᾷἉᾷ--- -ςς.--.- 
Hunc tertium Tomum Selc'larum difputationum centum ottoginta » 


H 7 1 ὐ : ] á * Li : * » 
mi tm ag i Coneej yp escndom, dut dbo 


tn Domini mille(imo 


* 


-——- 


b. cs 


P 3 
ur * L4 : x - «3 
"e We. "co a tu2 d 
τὸς ; S MW... ΟΝ 
d « 
LERML ELI soot Mee ῥά ἐπ "-. . 
“ὁ LILS Sas inis nt Mv fest vent sica dat E 


al adii veo ber i vs worn) ΔΌΣ Audet vts rti ee wn τὴν 

^ Ae vis e c WO sett wi (MAT. uo. ar Ile P tubeta aem epo AREE 
élutq maisaó p wea uU τα φῇ σείει fhoc iani Eng y dts vd 

zug: esnala enanibagtlo vwpol , zipsuh DN» Sena idea UE 
-eseoA anno mast 193 ΣῈ} ZO8Wiék τ ὅν ἐδ τ tod clin TT RE τῇ 1 

. dis zt uc undas τῇ idurmat. wy Hamid a" iati QA X ὌΝ 
-iyoans euqmos builsus: ἡ 9162 dp φρο νχιοῦ Ἐν, θα ub rct και 
gp inm 3102 1$&oiri2a5 ii uil ΣῪΝ Lua ΕΣ ὯΝ, bd 
14 cab stedimisr cruiesfit eq i mss ihe vates ilie ! 

1 not diria οἷν πιστῶς 3. A obo» Zis εὐ τ απ μον λίρες ΠΕΙῚ 

/ -olsa2A arsnoitié mfi bulo - uon sten hib p v e ἐν ΘΙ, «τ Ὁ 
ig Lonuast δέφιντ εἴς yam ἩΡ σα Υα tli eos con E 
AMO: vbora clim mui» he ib me émet meson cR E 


4 


531: gessi Uode cod 

Cariiesatos ρὸν t3at n: boa 2. dX giezc nid ῥαε, S 

^ edu taciollisd qamobeogeisD Mami eins 3 0x MHispDoas 1 

di trail zulun dnghsiiqi. p rd Warte qu $m δ vig, ; ἐν: 
oniv ἐμὶν αι ἢ Ὑν οἱ 6 mp os Ὁ po pom Cum 
*NM de veg Saaudos 5 aitiburil vai bir s A Aide Ue toapld 
— 3 2t. amcbirilum fpusntizi] qe wRadyem view c COENA, 
/». μα «οἱ (LUZ Sisi fied ots. 1 vemm τὺ vot MM 


ew ux Ns δ στ 3o: οἱ » Mesrus auditam . ἐς 

Augbav- emiviist: ε τε βϑοθηίς, 23col iU ssmbnSq»npastieuib. nara δ 

ceoürd min oid bs? ἢ πα "sr ton: stb 1yogti rim Σ eno? Y 

: gdnieo: enmt irán exis sultbizuu aul 5235 tufach ton. qu zt: iQ ! 
R^ CaL ΓΤ ἘΣ eia o aevi 13 νην, yit τα}, 32 4 
CgMon & isooliion "ad : vtilas2254 phim eder v gabs A 
codnibs rias Tq ΚΝ span metto. 20d 


-——— Mn ons : 


: * "2E on 6, 
pra eism. cdit. "y beet S CIR m MU 
i.i figu viget t. mie E A . d 


rend ἐπόδτμῦ qorots tal 


— 


o ——— ——— — M —— — — 
——— PE 


HNEDIGCII 


uper m 
PÉRERII 
VALENTINE 
E SOCIETATE I1E5 V. 


Liber 
TRIVM ET VIGINTI 


Difputationum .: 

Aduer(as loannem Annium Viteibienfem , & alios quofdam. 
viros dodtos,à quibus creditum & literis proditum eít,veram 
Antichriftum , dequo mulra in Sacrisltteris predicta, & à 
Patribus memoriz tradita funt, iam veniffe; neque alium 
fuiffe, quàm Maometem Pfeudoprophetam , & aceno- - 
rum (ectz Au&torerm. 


Superiorum Permifttone , c Prinilegia. 


ΓΕ PS oso 


c 


a —— 
VENET 118, Apud Antonium Leonardum, M DC VAI. 


400 MS 


acte 


— — — — — dá —— M o —À— Ó—À —— 2 


-- 


Facultas R.admodum in Chrifle P. P. Claudj Aquauiua Soci. 
tatis LESV. Prapofiti Generalis huius libri 
imprimendi .. : 


V M. opus hoc F'iginti. trium difgutationum aduerfus 
C quofdam viros doctos male de Antichriffo opinantes ἢ P.Be- 
mediifo. Pererio, noffra Societatis T beologo compofitum, tres eiuf- 
dem Societatis Theologi, quibusid commi(imus , recogno- 
uerint , ac inlucem edi poffe probauerint, facultatem con- 
cedimus , vt typis mandetur , fiijs , ad quos pertinebit, 
videbitur. In quorum fidem has litteras. manu noftra füb. 
Ícriptas., & figillo noftro munitas dedimus Roma s. Ianuá- 
11} 1606. 


CL. Aquauiua ,. Societatis Icfur 
Przpofitus Generalis. 


Faculiax R, D. D Antonij Emmanuelis Chalomi 
buius libriimprimendi .. 


Δ NTONIVS Emmanucl Chalomus in prafe&ura 
| X Lugdunenfi Confiliarius Regius, in primatu Franciae: 
ludex ,, δὲ iv Archiepifcopatu Lugdunenfi Vicarius Gencra-- 
lis: opus.hoc à Benedicto Pererio. magno inzenio , exccl- 
lentique doctrina viro compofitum ,, & à Theologis. reco- 
gnicum., vt in lucem edatur facultatem concedimus, Lugdu- 
Bi 29. luli; 1606. 


CHALOM. 


BENE 


P.L. R.E^R- Is 


VALENTINI 
ESOCIETAULE TESV. 


PRIMA DISPVTATIO 
Qui fuerunt ifHies opinionis fectateres - 
eg» 


« terbien- 
fis,qui e- 
didit.Co 


nem,Merafthenem, & Philonem ; 
wixit circa annum Domini millefr 
mum; quadrirgentefimum , & 
o6cgefimum : Is etiam fcripfit 
«Commentariolum in feptem ex- 


-xrema capita libri A fis, & 
dicauie Sixto Quare Poudác Ma 
ximo. Anteexplanationem veró 
A pocalypfis,przmifi thanc difpu- 
-Xauoné , Vtru Anrichriftus dequo 
3nulta funtà Danicle;& B.Ioannc 


pradi&a, ià veneric, nec alius fué- 
rir, quàm Maometes : &hoc ipíe 
perlongam Difputationem aifir- 
mat;& concludit. A nnium fecurus 
'eft Ioannes Henthenius ; Is enim 
infua Prafationes quá ancepofüic 
Arerhz Commentarijs in Apoca- 
lypfim de Greco in Latinum fer- 
monem à feconuerfis fic ait, Non 
viderur abfurdü quod fenfit Ioan- 
nesAnnius in Queftionibus fuis fu 
per Apocaly pfim , quod beltia de 
qua loquitur Ioannes in capite de- 
ximotertio Apocalypfis habens 
duo cornuafimilia Agno, quam fe 
ré omnes Interpretátur Antichri- 
ftum fuerit pfcudoprophera Mao- 
metes;qui licecante multosannos 
mortuus fic, eius rame fe&taeriam 
nuuc viuit, ἃς vigetingente cum 
damuo,& Mer ntn e 

itiani. Sic ille; & fuper hac ipía rc 

€c s —beac 


Henpius , 


402. 
bene longam fubtexit difputatio- 
né,quaquam in eius Difputationis 
finc profi:eatur,nolle dicta fua tan 
Papi deliberatam, & certam ip- 
us fententiam accipit ,. fed tantü 
voluiffe occafionem fe doctoribus 
dare,quz certiora, & profundiora 
- funt perícrutandi, 

1 Iacobus Clirouzus in fuis Com 


€lícomwi. — meniarijsin Damafcenum | füper 


eapite vigefimo feptimo libriquar 
ti de ftdeorthodoxa,ait; Multis fui 
feculi do&tiffi mis viris cffe visüvcrü 
Antiehiriftummon fuiffc alium nifi 
Maometem;qui omnium maxime 
córrarius fuir Chrifto. Ac licer 1bi 
Clitouzus nihilex fua fententia de 
*ernac,cum tamen fatis appáret, 
ad eam opinionem fuiffe propensü 
ficut etiá fuit Prateolus in littera 
- M,in vocabulo Maometes . Quin 
etiamGenebrardus in fua Chrono 
logia;in anno Domini quingentefi 
mo nonagefimo,vbi primum inci- 
pitagerc de Maomete;Ego,inquit, 
facile crediderim, Anüchriftü. fuif 
fe ipfum Maomete : & adijciteius 
reiargumentum ex ipfo nomine 
Maometis, cuius'littere continent 
numerum illum 666.qui cfl nume 
ru$ nomis Andchritijytih capite 
33. A pocaly pfis fignificauit Beatus 
-Ioannces. s 
3:  Sedredeamusad AnniumViter 
:biéfem,cum quo omnis futura no 
bis eft difceptatio.Suá hác Annius 
difputationem tres in partes difiri 
buit, & itaordinat, vt primo looo 
ponat rauones corum ;quiarbirra- 
ti íunt,nondàü vcnific Anuchriftá, 
fecunda loco nonnullis ipfe argu- 
ments probat,iam veniffe Anti- 
«hritium,& hunc fuiffe Maomet£, 
tercio δὲ vltimolocoreípóderad ra 
'tionesfucopinioni contrarias. Ac 
€nim nos;quo breuiorem expedi- 
tioremque faciamus Πᾶς tractatio- 
né;primo cxponemus fententia, & 
rauoncs A ex τὰ τὰ fine dubitauo 
ncputamus vehementer effc alluci 
natü,atque deceptum. Deiode ra- 
-doncs as lentétig Annij có- 


, 


De Antichriffi. 


memorabimus,validéque firmabi 
mu s,reiectis earü folutonfbas ab 
ipfo craditis,& cuilibetfententiz, | 
di&àque cius conrinuó refutauo- 
nem cius fubijciemus; 


SEGVNDIA 
Difputatio. 


QDiftutitur prima ratiofiue argu 
métatio,qua vult /4nnius pro- 
bare e JMaomtetem fuifie veri 
"t nticbriskum.. ; 


--- 


nius argunicta 


y 


jen p» 4 bt ger 
NA HT ᾿ς Antichri 
"d [20 ftü,Prirgo qui- 
M 5 mg déhücin modü 
Py c $39 | Omnes,inquit. 

-— ores,qui fe 


cüdü litteram expofuerunt Apoca: 
Iypfim,vnan imiter affrmant,eum 
librum interpretandum effe fecun 
düra licteram de folo temporalifia- 
tu quadruplici ipfius Ecclefie a té 
pore. Beati Ioannisvíquead finem: 
mundi . Horum autem quatuor 
flatuum primus ,. perapertion&m 
feptem. figillorum , figmficabat 
feptem: perfecutionesEcclefi fub 
Romaaisimperaroribus . Secun- 
dus ftarusper clangorem feptem 
tubarum, przfigurabat feptem 
principales hzreíes, quibus valde 
oppugnanda ,. & diuexanda erat 
Ecclefia Chriili.Harum.porró hz 
rctum vltima fuit. , & fub 
ma tüba naíceris,fcéia Mahomeia 
na. Fertius flatus per feptem phia- 
las,irz Deique contineban t fcp- 
tem plagas nouiffimas: przfigna- 
bat fepiem. graucs admodum ca- 
Maris,quas paffura erat , & 


Aam féré pa(la eft Ecclefia Quare 


tus δὲ vlumus ftatus qui in futu. 
rum 


Ripliciter An- 4 


v Googl 
VaQtCc sl 3 


.-- 


——— "ew —————M 


Prima ar- 
gum«nta-- 
tio Anny. 


Difwtatio 17. 403 

Tüwy expe&andus eft , continet Arifli omnes quos dicit expofico- 
damnationem meretricis magnz, res,non fünt nifi düo,auc (eine 
id eít,cuerfionem fe&z Saraceno- quehi funt ex primariJs , Aurcolü 
rum,& generalem Chriftianorum dico , & Lyranam, quibus adijdc 
de Mahometanis triumphum.At- ipfe Raymundum, quem egonon 
ε hzc in fümma,;inquit Annius, legi. Caceri autem omnes [nrer- 
litteralis interpretatio Apoca-. preteslibri Apocalypfis, vt Victo- 
lypfis. Nam qui eam aliter eXpo-. rinus; Ticonius, Primafius, Am-. 
nuut,myfticam quidem veritatem brofius, Andreas Ccfarienfis, Are 
renent, feda feníu litteralilonge tha, Beda; Haymo, Ansbertus,An- 
recedunt. Licet enim Apocalyp- felmus,Rupertus,Richardus,Ioa- : 


fis, vcdixit Beatus Hieronymus ; chimus Abba 


tot habeat myfleria , quot verba ; 
& n fingulis verbis multiplices la 


T 5, Thomas Anglus , 
Dionyfius Carthufianus , & com- 
plures ali] recentiores , multo fe- 


weant intelligentiz : coníenfu ta- cus,& longé diuería ratione Apo- 


men omnium Doctorum conftat , 
inter varios fenfus diuinz Scri 
r2 folum litteralem fenfum efle ar 
umentatiuum , & cffe quafi fun- 
amenium ceterorum fenfuum. 
' Hisigitur przmiffis, quod in- 
tendit,tic argumentatur Annius ; 
fub finem feptimz tubz , quz iam 
ante octingentos annos perfonuit; 
vt patet ex Chronicis, & ex ipfo 
rérum cuentu , & ex fententia 
expofitorium lireralium. Apoca- 
l]ypfis , przcipué vero Raymundi 
& Lyrapi, extiut illa Belua;in ca- 
pe 13. Apocalypfis defcripta, ha- 
ens duo cornua fimilia Agno ; 
quz Beftia fecundum omnes , fi- 
gnificat Andichriftum. Eo autem 
1pfo tempore ,id eft, circaannum 
Domini fexcentefimum , extitit 
Maomcetes : qui veré beltia fuit , 
tum propter crudelitatem , tum 
propier beflialem fectam quam 
condidit: & ishabuit duo cornua 
Íinilia Agno,ca veró fuerüt, f.mu 
. latio legis & do&tiiae à Deo fibi 
traditz;& item fimulatio miracu- 
lorum. Ergo cumomnia in ipfum 
congruant,& quadrent , ipfe pro- 
€uldubio fuit verus Anuchriftus. 
€  Hacceít grid cioe ratio fiue 
argumentatio;fed hac ratio & ar- 
gumentatioleuiffima eft. Princt- 
p Anniusatt, omnes expofitores 
iterales libri Apocalypfis expone 
rc Apocalypfim dequadruplici Ee 
clcfiz ftatu, quem ipíe dcclarauit : 


-^ 


calypfim Beali Ioangisánterpreta 


ipu ti funt. Deinde Annüs fatis in- 


congrué atque infciié applica 
aptare voluit vifionem feptem fi- 
gillorum ad feptem Ecclcfiz per- - 
lecutiones a Romanis Imperato- 
ribus fa&as víq; ad tempus Con- 
ftantini Magni. Iftas enim perfe- 
cutiones fuiffe decem, & non fe-. 
prem;tam d Patribus.quàm à Scri, 
proribus Ecclefiaflicis traditü eit; 
quarum períecunonum vltimam 
Aurcolus & Lyranus, quorum ve- 
ftigijsinfif&t Annius , terminant 
non in tempore Conftantini , fiue 
in Maximiani & Diocletiani , fcd 
multó poft in Iuliano videlicet 
Apoftata. His accedit;quod ratio 
interprctand: iem figilla, quam 
tenuerant Aureolus & Lyranus , 
δὲ qua maximé innititur An- 
nius, mulciplici obnoxia 
eít reprehenfiont,vt 
nos fuper fex- 
tm Ca- 

: has 
pet: sin explana- 
uone fingulorum fi 
gillorum often- 
dimus. 


e 


Ce 3 TER- 


Refutatur 8 
fecuadá va 
uo Annj. 


404. 


Y BR OT U^wX 
Difputatio. 


Expenditur fecunda vatio 85 ar- 
, gumentatia J£nnij- 


Ecunda ratio & 
argumétatio An- 
nij eft huiufmo- 
di. Beatus Pau- 
lus in fecundo ca 
pire Epittolz fc- 
cundz ad Thcí- 
: falonicenfes do- 

cet , priufquam venerit Anuchri- 

fius, futuram difceffionem a Ro- 
mano videlicet Imperio, & ab obe 
dientia Romanz Ecclefiz ; & hoc 
videtur tradere tànquain €eruum 
aduentus Audchrifti gnum. Sed 

quo tempore venit Maometes , 

iamiíta difceffioà Romano Impe- 

yio facta erat, Medorum videlicet 
atque Perfarum , Chaldzorum, 

Mauritanorum , JFgyptiorum , 
Afianorum, ὃς Gracorum: om- 

ncsetiam Patriarcharus tam Gra- 

cir,quám Orientis difcefferant ab 
obediéria Romana Ecclefiz. Hinc 
itaque apparet Miometem fuiffe 

Antichrtftum. 

Verünin hac fecunda ratione 
nthilo plufquam in prima ponde- 
ris citatque roboris. imo ea ratio 
deftruit lententgjam » quati Án- 
nius probere vult . Itta enim ra- 
tione confceretuf ; multo ante 
Maometem veniffe Anuchriftum : 
Multis quipp& annis anteipfum 
ingens facta cit diuifio & diminu- 
tio atque deformatio Romari In 
periyin multis prouindjs ei fubie- 
&is,per Gothos, Perfas, Hunnos , 
Vanda:os , Longobardos , qui an- 
te Saracenos Komanuur [Impe- 
rism diu mulcumque vexauerunt, 


- 
᾿ 


Lad 


Be. Antichriffo M 


atque. vaftrauerunt .. Ian » vetór: 
diíceffio Ecclefiz.,.& defectio: 
multorum ab obedientia Romane. 
Ecclefíir quanta, & quanr diu- 
turnacft fa&a , & quondam pers 
Arrianos , Heftitianos , Mono- 
telitas, Pelagianos , & noftris hi 
ἴζε temporibus per. Lutheranos - 
& Caluiniflas? Non igitur. quz- 
liber , & quomodolibet fa&a di- 
Íceffio certum aduentus Antichri- 
fti indicium eft;fcd difceffio, & di- 
uifíio Romani Imperij in deccm 
Reges;qui extremo mundi tempo 
re miícré diflrahenr Romanum 
Impermm; Hoc cutm Daniel Ca-^ 
pite. feptimo fignificauit per ἐς: 
cemcornua,qua habeba: quarta 
Beflia fignificans Romanum Lm- 
perium . Illorum autem decem 
Regum tres primó vincet Anti- 
chrifius, Regcs dico. Eeypi " 
Africz , & JEthiopiz ; quibus dc- 
bellatis , reliquiieptem Antichri- 
fli fe fübmittent Imperio. Atcue 
hoc fcnfiffe & tradidiffe Scripto- 
res Ecclefiafticos affirmat Bcatus 
Hierony mus fuper fepiimo capite 
Daniclis : In eandem fentenciam 
legenda funt qua fcribit Lacian- 
tius libro feptimo Diuinarum In- 
fiitucionum . alis iraque difcef- 
fio & defolauo Roman: Imperij 
qunm ad dignitatem. & pote- 
flatem & numen eius traditurab 
Antiquis proximum certum; fi- 
gnum aduétus Anüchrifü,vt pro- 
tIrenzus libro quinto ex Pro- 
phctia Daniclis in,capite fccundo 
& feptimo. ' 
.. Huiufmodi porró Romani Im- 9 
pe diíccffio & deíolatio ndum τ 
acta ς ἢ , multis enim faculis po 
Maometcm , atque adéo euam 
nurc, fummam teret Romanus 
Imperator iater Chrifitanos Prin 
Cpcs & populos ac&oriarem & 
dignitatem atq; maicflatem- Huc 
euam ipcbint quod fcribit Beatus 
Apoftolus in fecundo Czpite po- 
fterioris Epiflole ad Theffaloni- 
cenícs:ey nane inquit quud detincar, 
fai 


* ΠΑΝ 


- 


Latius, 
9ptatus. 


—À νἀ 


id » vireneletur in fao tempore, (re. 
zc verba indicanc Paulum coram 
ex pofuiffe Theffalonicenfibus non 
venturüm Antichtiflum nifi prius 
diuifo & diffoluto ano Impe- 
rio; quoad vero ftaret,non εἰς 
evntarum M fed hoc 
"Padus non puta commit 
1endum & prodendum ueris & 
3deo fubob 


de fubdit,Qui nunc tenet teneat donec 


ΝΑ 
RU 


* Wem 


de mediofiat C» tunc veueclabitirslemi- ἢ 


quurjdeth, Quitenenr ΡῈ üm 
imperium teneant;& r 'Ghent,do- 
necipfum deftruantur,tune auteia 
mauifeftabitur Art 


ita locum iftum Pauli tam Greci Eu 


quàm Látini funtinterpretati;i 


que fcribit Cyrillus, Terofolemi:a- - ^ 


nus Catachefi xv. Tertullianus de 
Refurre&ione,& ad fcapulam.& in - 
Apologerico:Laótantiushbro fepri 
mo, Optatus eriam Mileuctanus li- 
bro fecundo contra Donaullas . A- 
unt porro ifti 1pfi Auctores 9 folitos | 
olim -Chritlanos afüdué orare: 
Deum pro conferuatione Roma- 
ni Imperij,quod períuafuni habe- 
rent, quoad illud ftaret , non ven- 
turm Antichriftum;& dile&um iri 
acrociffimam quá ille aducrfus Chri 
flianos concitaturus eft perfe- 
«utionem . Videat lector 
San&dumHieronymü : 
' in Reíponfione 
ad Quaflio 
OT oi nem : 
TE P meriti 
A ;& Beatum Augus ὁ 
fem in libro zo. 
| - ss ode Ciuitate Dei a 
Fm uu Xapite | Μὰ XELMI 
diy 9. ned 
i $5 11755 5&9 


Ho 


] 
* rit 


curé id fignificaumt, un- - ^ 


' mec vllusalius eo cem 


pendiaria 

' expoficione libriApocalypfis fuper 

- «aput ἐν εἰν νης εν ῬΗςᾶς 
ad Maometé 


FI. 


405 


HI "Stn. {1}, KON 

Xy Ertia ratio Annij hzcto 
eft Beatus Ioánes in 

ecimotertio Capite 
libri ac infi 
, nuit tépus aduentus 

EA Antichrifii, dicens, 
Quibabet intelleium,computet nume- 
rà Baflia numerus enim bominit efl ὧν 
numerus eius fexcenti fexapinta fex. Vo 
cabulum autem numeri interdum 
ponitur in fcriptura pro téporc, vt 
apud Dautdem Notum. fac mibi fimz 
meum ΩΝ meorum, ὋΣ 
fiam qui Dicit igitur Ioà 
nes numerü Nombre numerü 
Antichrifti,fexcenti fexaginta fex 
id cft, tempus Natiutatts Chrifti 
Íecundum humanam naturá qui 
totiesin Euágelio appellatur filitis 
hoininis.accommodar: debere: ad 
numerum eius;id eft , ad cem 
ortus Autichrifti perannos fexcen 
tos (cxaginta fex. Voluit αὐτὰ ver- 
bis € obífcuris Ioannes Ἃ 
τὸ, atémporequo natus e 
homo Chriftus vfque ad tempus 
quo naíciturus erat Antichriftus f 
térituri erantanni fexcéti fexagm 
ta fex.Sed eo ipfo tempore, id cft, 
annis fexcentisfexapinta (ex poft 
ordi Chriftinatus eft Maomeres, 
€ fuitqui 
exiflimari poffit fuiffe Antichriflus 
ergo Maometes fiit verus. Anu- 


chriftus.fic Annius. ἊΝ 
Aureolos in fua Com 1I 


illum fexcéti 


ςς 4 tXi- 


TPfalm. 1€. 


Psnecetiur. 


Lyranus. 


406 


fexaginta fex fcribit, quod fecüd ἅ 
expofitioné Innocenti certi), .1fti. 
anni fexcenti fexaginta fex intelli 
gi debent de tempore Gno duratu 
Ta eli fccta Saracenorum, Verüm 
hoc ct«b eventu rertim non con- 
grui.Si enim computes ἃ tempo- 
Tc Maometis qui coepirin anno ab 
ortu Domini fcxcentcfino vigefi- 

mo feptimo vfque ad przíen- 


"tem angünviam multo plures fex 


centis fexaginta fexanni9preterie 
runt,cum tamé etiam nunc duret 
ac vigeaz Mta fecta-Alijveró aliter 
ilium numerum annorü interpre 
tantur,& accomodant ad Maome 
iém,& legem atque fe&tam | eius. 
Scd quia de futuris non eft aliquid 
per certicudinem temeré pronun- 
tiardum idcirco verusincelleéms 
iftius numeri,Spiriui fanéto relin- 


.quatur.Hac Aurcolus.. 
ii Lyranusauté fuperiftud Caput 


13 libri Apocalypfis arbitratur,nu 
mcro illo fexcentorum fexaginta 
fex non.denocarí cempus velortus 
vcl predicauenis,vel regniMaome 
tis,ícd propri denoraritépus mor 
tis eius-Abortu enim Domini. ví- 
que ad finem Imperij Imperato- 
ris Heraclij.quo imperante vixit 
Maometcs;fluxerunt anni fexcen- 
ti quadraginta tres*C epic aute He 


.raclius imperare,àno Domini, [cx 


«cutcfimo decinotertio,& impera 
nit annis uiginta-Máometes auré 
vixicannis fexaginta. tribus;qui-iü 
δι priecibus cfficiunt feptingentos 
{εχ annos, Verum ex hisannis de- 
vrahédifunt anni,quibus vixitMao 
metes im peranize Heraclio,ne bis 
eofdem annos computemus. Opi- 
nau veró Lyranus. iflos annos 
fuiffe quadraginta quibusdemptuis 
ex illo numero. fepringentorum 
{εχ ananorum;reftanc przcise fcx- 
ccentifcxagintaíex anni ab ortu 
Domizi-íquead mortem Maome 
visita Lyranks. 


(ut bs ea toiftons 


2 


"3 
E ri Π 


De Antichriffc. 


UV ΤΟΝ’ δ 
-- Di (putatio. 


Refelltur proximé dicla ratio 
"tnnij. 


Ertia hzc Annij ratio; ; 
& argumétatio;nihilo 
melior duabus priori 
bus.quin etià leuior 
& puridior eft Prin 
cipiosfalfum eft illud 
quod fumpfit Annius, vocabuluny 

numeri pracisé fumptum in facris. - 
literis interdum po ni protempo- 
re,nullum enim in facra fcriptura 
Made os rr rar exempli 
reperirelicet. Namia teftimonio 
Doeuidisquod ipfe adhibet;non dt 
citur przcisé, Norm fac mibi »ume 
rum, fed cum adiunctione »ume- 
rum dierwm meorum. Quod apert& 
denorat rempus,is enim loquen- 
di modus non füm in faeris fed eri& 
in profanis litteris, & in vulgari 
hominum fermene vir soy uie: 
víurpatur protempore . Sed hoc 
Annium: nihiladiuàat . Deinde, 
Beàtus, Ioannes co in loco nonlo- 
quitur de numero: temporis veT- 
ortus,vel regni, vel mortis Anti- 
chrifti,fed de numero fignificato 
er litteras nominis eius, vt in cius 
ociexplanatione omnes rrádunt 
Inrerpretes,& verba proximá an- 
tecedentja demon ftrant, quibus ἢ 
gnificat Ioannes tàke futurum An 
tichrifti nomen, vt eius neminis]t 
tere Grecz reddant illum nümz- 

rum fexcenti fexaginta fex. 

Praterea falfum cft,numert&m 14 
annorum fexcemurum fexagin- 
tà [ἔχ iboru.Dorini' quadrare 
ad tempus. vel'Na:iuitatis,vel pra 
dicationis,vcl mortis Pfeudo pro- 
ἊΣ Maometis, quod  manife- 
ὦ fit 1: genu fcriptoresqui Chro 

no- 


Mattbens 
Palmarius 


Cedrenus. 


Maftus. 


Martinus 
Polonus, 


Genebrav. 


Difjutatio ΤΣ 


nologíam vitz, ac rerum geffaríi, 
obiruique Maometis fcriptis pro- 
diderunt. Mattheus Palmerius 


Florentinus, fatislaudatus Chro-- 


nogriphus circa annum Domini 
quingentefimum | nonagcfimum 
feptimum ficait: Maometes nafci 
tur, qui poftea tanquam magnus 
Dei propheta Saracenis lcges de- 
dit, & nafcitur in Arábia: & circa 
annum Domini fexcen'efimum 
vigefimumtertium ait, Maome- 
temeépiffe potes: fe pod 
D.ij& fuos fe&atores vocafle Sa- 
racenos, à Sara legitima vxore A- 
brahz quafi legitimos diuinz pro 
miffionis (ucceffores. Et in anno 
Domini fexcentefimo viaefimo fe 
primo fignat tépus mortis Mao- 
m:-tis,ex quo apparet Maometem 
nec annü ataus quadragefimum 
exceffifíz,.& multisannis obijffe 
ante fexcétefimü fexagefrmü fex- 


ttannü ab ortu Domini Noftri.: 


Et prater Palmerium idem cradüt 
plures alij. Cedrenus in Compen- 
dio Hiftoriarü fcribit εὖ cffe mor 


tuü anno Domini fexc:ntefimo. 
trigefimo. Mafeusin Chronico Hi 


fpaniz figpat eiusobitum in anno 

omini fexcentefimo vigefimo 
octauo. Martiaus Polonus tradit 
furrcxiffe Maometé propheta Sa- 
racenorum circa annum duodeci 
mum Imperij Heraclij, cuius Inv 
per exordium facit anno Domi- 
ni fexcentefiimo duodecimo. Ge- 
nebrardus in fua Chronologia, af 
fcrit Maometem natum anro Do- 
mini quingentefimo nonagefimo 
fecundo,& anno fexcentefimo vi. 


gefimo primoeüiura & leges da-- 


re cep: (fc decennium τε τῆς in 


Arabia mortuum effe anno Impe. 
rij Heracliy decinrofeptimo. Cám . 


autem Heraclius regnare coeperit 
cir 


mum duodecimum, Maometes ve 


Τὸ natus fit circa annum Domini | 


uingentefimum | nonagefimum 
fassduns; del uinrno per- 
neniffc adannum Domini fexcen 


^- 


num Domini fexcenteft- 


e 


407 
tefimum trigefimum. Apparet igi 
tur er his qua dicta nibns 
illü, centi fex, euam 
fi appliceturad numerum fexcen- 
torum fexaginta fex annorü, qui 
ab ortu Domini fluxerunt, n 

tamen modo quadrare ad tempus 
vel przdicationis, vel regni , vel 
obitus ipfius Maometis. 


SOARTEBA AE MOS 
Difputatio. 


Excutitur opinio Genebrardi opi- 
nantis vel ipfum nomen M«o- 
metis Gracé fcri, arguere 
fuifie eum JAntichrifium, — * 


Enebrardus In. fua y; 
Chronologia,eo qué 
paulo fupra cicauilo 
€o, numerum illum 
fexcenti— fexaginta. 
fex veré intelligens 

de numero nominis Antichrifti, 
opinatur,eum numerum defigna-. 
ri perliteras, quas habet nomen 
Maometis Gracé fcriptum. Sunc 
autem literz eius nominis octo 
M.A O. M.E. T.I.S: apud Gracos 
cnim μὰ uos litere Alphaberi 
Greci fingule denorapt. aliquem 
numerum, Mop quadra-. 
ginta, A, vnum; O, fepruaginta,. 
M;quadraginia,F,quinque, T, rri- 
ginta,I,decem,S, ducenta , Ex his 
autem omnibus pumeris fignifica 
tis per o&toliteras in nomine M3o 
metis Gracé fcripto contentas,có 
ficirur numerus ille fexcentorum 
fexaginta fex ,qu& B. Ioan.dixit cf- 
fe numerü nominis Antichriflj. At 
que hinc probabile duci coniectu- 
ram putat Genebrardus, Maome- 
tem fuiffe Antichriflum. 


Sed cft profe&o iftiufmodiargu 16. Gem£rer. 


mentario valde tepica, ob idque 


iperinfirma Nam cum multa finc 
.nomina quorum litterz red 


dunt 
E 


| 
l 


408 
illum ipfam numtrum fexcento: 
rum fexaginta fex, concluderctur 
vtique,fi razio Genebrardi admit- 
tereiur,multos cx his qui iam fue 
runt, & nonc funt,& poftea futuri 
fünt,fuifle, & effe, & forc Anti- 
chritos. Ecce fecundum Irzncü 
& Hyppolitum,nomen Antichri- 
fli erit Teitan: fecundum Ticonifi 
& Andream Cafarienfem, nomé 
Antichrifti erit LAMPETIZ:fe- 
cüdam Aretham LATEYNOZ. 
fecundum "Primafium., A"NTE- 
MOM: quodlibet enim iftorum 
nominum hàbet literas fignifican 
τὰς numerum illum fexcentorum 
fexaginta fex. Tanta porro varie- 
13s opinionum de momine Anti- 
«hritli ex eo nata cft, quod literz 
Grace fignificantes numerü fex- 
centorum fexaginta fex, in multa 
& varia nomina conuenire pof- 
funt. Non igiturfatis eft ad pro- 
bandum aliquem fuiffe Antichri- 
ftum, oftendere in nomine eius 
conuineri lireras,quz denotant nu 
merum illum fexcentorum fexa- 

inta fex: Sed prater hoc adeffe 

ent cztera omnia,quz de An- 
tichrifto, & à prophetis predicta, 

& à patribus memoriz- prodita 
funt. - 

17 Abfoluimus priorem partem 
huius difputationis aduerfus An- 
nium,in quaoftendimus, inanes 
& fuules effetres principales ra- 
tiones, quibus ille probare cona- 
tus eft , Maometem fuiffe verum 
Antichriftum. Sequitur pofterior 
pars huius noftrz tra&tationis ad- 
uerfus eundem Annium, in de 
ponuntur feptem rationes quibus 
oftenditur,perabfurdum effe opi- 

nari,Maometem fuiffe Anti": - 

^^ ehnftum, & refponfio- “- 
nes Annijadeas — ^ 

Tationes con- - 


w^ 


De adntizhriffo. 


S""mcproper 
Difputatio. 


Ponitur prima R atio, €" Jfn- 
mij ad eam'R c[ponfío 


reycitur, 


Fptem Rationü qui-18 
us probari poteft, 
Maomertem non fuif 
fe Antichriftum, pri 
ma ef huiufmodi. 
Eft generalis arque 
omnium fidelium communis íen- 
tentia, nondum adueniffe Anti- 
chriftum,fed eum prope finé mü- 
di venturumzergo Maómetes;qui 
annis abhinc circiter mille, & vc- 
nit, & mortuis cft,non fuit Anti- 
chriftus.Ad hanc rationé quadru- 
pliciter Annius refpondet. Primo; 
ait πᾶ effe opinione vulgi;non εἴτ 
fe autem probabile, quod videcur 
vulgo, fed quod vidétur fapienti- 
bus,vt docet Ariftoteles in primo 
libro Topicorum,Deinde, etiamfi 
opinio iíta fit aliquorum Doctoríi, 
non eft timen,inquit, corum, qui 
literaliter expofuerunt. B. Ioannis: 
A pectine eorum, qui tan 
tum alfegoricé, ac myfticeinter- 
pretati funt. Ad hac,air,pofterio- 
res Do&ores in. hoc f:cutos effe 
priores Do&ores, qui praccfferüt 
aduentum Maometis, & idcirco 
tunc veré dixerunt, nondum adue 
niffe,fed venturum effe Anrichri- 
ftum Qvarto & poflremo locore- 


i avs dupliciter nos loqui 
A richrides vel tanquam de: 
'vnaaliqua fingulariperíona, vel. 
de fe&ta eius,cuius ille eft quafi ca 


(co pur& fe&arores illius funt tan- 


am membra ipfius: Solet auté 


"fcriptura eiufmodi capur, & mem . 
' braeodem f: insasinine ap 
re: cxépli 


,Hocnome Jacob, - 
vel 


acie 0 


τ, Difutatio — 
vel Ifrael, non folum ill? Patriar- 
ehaz qul fuic filius Ifazc,íed eriam 

fleritati eius non raroin facris 
ieris tribuitur: Nam Deus Exo- 

di.4. ἐν πω τῷ Hebrzum appellat 

filium fuum primogeniui lfrael. 

Quonià;gitur fedta Maometi du- 
ratura cft. vfque ad firem mundi, 
& in nouiffimo mundi. tempore, 
atrcciffima bella per gentes Go 
δὲ Msgog concirabit, & geretad. 
uerfus Chriftianum pepulum, id- 
eirco vltima illa pars ic&tz Mao- 
merarz potiffimum infignitur, & 
appellatur nomine Antichrifii. Et 
bzc eft quidem Annij quadripar 
rita refponfio ad primam noftram 
Rauonem. — 

19 Sedhaceius refponfotaliseft, 
vt & meritó debeat; & facilerefel 
liqueat. Primoenim, generalem 
cfle omnium fidclium fenfum at- 

uefententiam , non modonunc, 
fed omnibus 4pperioribus cempc- 
ribusvíque ab exordio Ecclcfiz, 
uod Antichriftus prope finé Mü- 
di venturus fit,pro magno & vali- 
do ducendum cft argumento. Tà 
eneralis etenim, & antiqua fide- 

DT exifiimatio, aperte ind'cat 
eam cffe. veuliffimam certiflin:à 
que Traditioncm ab Apoftolis vf- 
que profectam :prafertim veró cü 
€a fententia non fittantum vulgi 
Ícd omnium Dc&oré$, qui de A 
uchrif.ofcripferunt:quorum cen- 
cors cft fententia, Antichrifium 
nouiffimo mundi tempore ventu- 
rum, & perfccuuonem cins proxi 
mé futtram arcegcneraleomniü 
hominum Iudició.N ec illilogcuti 
funtde Pouch fecta, vel (e&ta- 
toribus; fed de ipía eius fingulari 
períor.2,cui ralia tribuunt; qualia 
icctz, & fcQaroribus eius haud 
quaquam conuenire poffunt vt pa 
tecconfideranu corum, dicta, & 
€x his quz ncs in proceffu huius 
Difputationis di&uri fumus mani 
fclium erit. 


AHET Ὁ 
Als t aga me A 5s A, 


TRITT TTE 


0..C T.A*V. A. 
d n e τις Dale 
Super. nui refpenfione: ad fe« 
cundam vationcm qua be 
tir Maometém non fuiffe An- 


tichriflum. 


Onit contra fuam fen 19 

tentiam Arínius fe- 

Es m demi du- 

m , vt ipfe putat, 

δὲ ex an&oritate Bead 
Auguftini : in inquitli- 
bcllo,quem deAntichrifto fcripfit 

Auguflinus;ait futurum ex gente . 
Iudzorum Antichriftum,& futu- 
rum ex Tribu Dan,& nafciturunt 
hs eva * hac autem tria nullo 
mocdo conueniunt. Maometi , is 
enim nec Iudausfuit,nec Babylo 
nz natus, fcd Arabs, & in Arabia 
genitus. Ad hoc ita refpondet An 
nius,Auguflinum ifta dixiffe nom 
hificricé & literaliter loquendo , 
fed allegoricé ac myflicé, in quo 
gerere interpretandi Do&or 1lle 
muli t. Significare autem 
voluit Auguftinus. Antichriftum 
aflumpturum in legem ac fcétam 
fuam nenrullas Iudzorum cere- 
monias, vt circumcifioné & Scb. 
bar: nuam;& quadáalia, 
quo magni fibi conciliet Iudzos , 
Ethoc reuera fecit Maometes,qui 
etiam fecundum: myfticum fensü 
dici pót fuiffeex Tribu Dan;Dan 
enim filius fuit Iacob ex ancilla: p 
quod fignificatus eft Maometes;is 
enim fuit ex gente Agarenorum y 
qui originem trahnntab Iímaes 
lefilio Agar,qua fuitancilla Abra 
hz. Quod γεγὸ dicirur. Antichri- 
ftum Babylonz nafcicurüm,ber d 

fecundum myfticam intelligent 


. apratur Maomecd:Dabyloeniei vo 


«itur 


410. 
catur mater fornicationum,id eft, 
Idololatriz, fiquidem ibi cepirilla 
ἂχ maximé inquit: Maometes au- 
tem fatetur paren,jbus fe natum 
εἴς Idololatris, & fe Idololatriz 
innutritum effe: Certe in fuo AI- 
coranofacit Deum ita f*cum lo- 
quentem: Pauper fuifti, & dit aui 
te:Idolis feruiuifii, δὲ vocaut te ; 
Hac Annius. 
1r. Sedeft profe&o valdc friuolum 
& nugale refponfum hoc Annij 
Principio libellum de Antichrilio 
quem fub nomine Auguftini ci- 
tat Anniüs,non effe ingenij, & fa 
cundiz Augufiinianz opus , mul- 
Us, & maniteflis conllatargumen 
tis.Deinde,auctor illius libelli qui 
cumque is fuerit, non allezorice, 
& myltice, vt inquit Annius,ied 
omuino hiftoricé loquitur de An- 
tichriflo.Sed funt complures alij 
Auctores ifliuslibelli, multo gra- 
uiores & celebriores Scriptores; 
euamipío Beato Auzuflino veru 
fliores, qui tria illa fupra dicta de 
Anüchriito aperte, & affirinaté 
tradiderunt: Antichriftum enim 
e(fcfuturum Iudzum ὃς Circum 
cifionem,& diem Sabbati ferua- 
turum;ait Hieronymus fuper Ca- 
put 11. Danielis & putatus vulgo 
Ambrofius in fecundum Caput íe 
cunda Epiftolz ad Theffalonicen- 
fes, Beatus etiam Martinus apud 
Sulpitium in fccundolibro, & Cy 
rillus Ierofolymitanus Catechefr 
xv.necnon & Beatus Gregorius]li 
br.11.Ep:ftolarum 3. Futurü por- 
ro Antichriltum ex tribu Dan tra 
dit Irenzus librov. & Hyppoli- 
tus inoratione de confumadone 
feculi, Ambrofius de Benedictioni 
bus Patriarcharum, Auguftinus 
b guion zinlibrum Iofue, Theo- 
oretus quzít. 109.in Genefim, 
Beatus Gregorius libr. 3 1. Mora- 
Jium Cap.13.necnon & Damaíce 
nus libro 4.de fide d i 
1.27. Le ΕΝ oe 1pfum t 
nterpretes libri Apocalypfis fu- 
per Capur fepumum cius libri, vt 


De “πεν, 


Andreas Caarienfis, Beda, Ay- 
mo, Anfbertus Anfclmus, Richar 
dus,& plures alij. Cum igitur om : 
nesiupraditdti Auctores hifloricé 
loquentes de Anuchritto;affirmét 
foreipfum genere Iudzum & ex- 
tribu Dan,& nafciturum Babylo- 
nz: Hac aüt reucra nequaquam 
Maomctt conueniant, velit nolit, 
fateri cogitur Annius, fententiam 
iflat: fuam de Maomete, contra 
omnium effe Patrum, & Catho- 
licorum Ecclefie Do&orum do- 
&rinam & fententiam. 


N 22:02: 055A 


Difputatio. 


Refellitur. «ἡ ππὴ Refponfio ad 
tertiam rationem quod Mao- 
metes non. fuerit efntichri- 
fius. 


͵ 


yErtia Ratio, quaa 
demonítratur , 
Maometem non 
d fuiffe Antichri- 
flum, eft huiaf- 
(Ga modi.Diuina fcri 
w^ ptura apud Da- 
nielem capite feptimo & diudeci- 
mo,fignificar, An tichrifli reenum 
vel pocius perfecutionem fidcliun ^ 
ab eo concitandam, durauiram ef 
fe per tempus, & tempora, & di- 
midium temporis, id cft vtom- 
ncs interpretantur,per tres annos 
& dimidium anni. Hocautem nul 
lo modoaptari poteft ad Maomc- 
tis regznum;vel ad eius fcé&tam: πᾶ 
& illus principatus multo fuit 
diuturnior; ciusque fe&a ab hinc 
mille ferme annis coepta, etiam 
nunc permanet. ^ «4πηὴ Re- 
Ad hanc rationem v crar 23 fponfw «d 
Annius refpondet. Primóait,fu- ^ rertiam ra 
pradi&tis verbis fignificari regnü — siemem, 
Anri- : 


matt D 


— 


Difutato — JY. 41x 


Antichrifti, id eft, Maometis,quan 
um ad vlumam partem fecta & 
regni eius futuram paulo antefi- 
n ἐπὶ Mündi; quam B. Toanhes in 
Apocilypái Capite vídefi mo defi- 
p vocabulo Gog, & sc dg 
. Huius ttaque fe&z Antichrifti 
uc Maornetis nouiffima perfecu 
adueríus fideles Chrifti, durabit 
per tempus, & tempora , & dimi- 
dium temporis, id eft;per tresan- 
.nos & dimidium.Hazciam refpon 
'fio proptereanon multum placet 
Annio, quod ei myflica magis , 
quam literalis effe videatur. Quo- 


(d 
tío 


τς eirca fubrjcit alteram refponfio- 


nem, quam ipfe magis approbat, 
quod cam putet effc literalem. Ait 
in fupradictis illis verbis Danieis, 
vocabula illa Tempus δ tempora nó 
fignificare tempus proprie dictum 
fiue temporariam duratione, 
dignificareregnum & dominatio- 
mem temporalem , & fecundum 
hanc fignificationem & intellige- 
tiam dictum illud Danielis optime 
aptatur Maomeu. Tres énim funt 
jure totius rerrz habitabilis, A- 
, Africa, & Europa: & Afia qui- 
dem fere duplomaior efl quam A* 
Érica;Europa duplici olim regcba- 
tur Imperio, altero Greco, fiue 
onítantinopolitano; altero Lati- 
no feu Romano. Veriffimé igitur ἃ 
Daviele predictum cft,regnacurü 
€fic Anuchriflum per rempus, & 
"tempora, & dimidium temporis: 
quia Maometes per fcótam fuam 
ariplex Imperium adeptus eft.Pri 
mum. entm inuafit regnüm- Afri- 
€2z,quod fignatur per tempus: Dein 
de obnnuit regnuin B NAM fi- 
gnatur per temporo, in nume 
ro pofitum;quta, vc di&tü cfl, Afia 
quafi duplo maior eft à Africa: De 
nique dimidiatum Europz [mpe- 
riür.puitG:acü vidclicet & Con 
ftantinopolitanum Imperium. Sic 
iNnntus, 


€enfutsiio $5 — Verü in huiufmodi refponfione 


"Ann multa funt meritó improbàá 
dà. Primo; ψ Daniel in illis verbig 


loquatur de ipfa Antichrifti pería 
;nà, & de duratione perfecutionis 
.€iuscontra fideles Chrifli, cocors 
εἰξ omniü & Danielis, & libri Apo 
«alypfis Interpretum, omnium 
Doctorum fententia: vt mirari fa- 
us$ non qucam ingentem Anni 
velinícitiam,fententiam 
omniü ignorantis; vel temeritate, 
arrogantiam,impudentiam;tot, τᾶ. 
torumque virorum auctoritatem 
afpernátis, & pro nihilo ducentis. 
Deinde nufquá in diuina fcriptu- 
ra vocabulü (tépus) fignificat té-. 
porale mento & dominatione: eft 
enim fané quà ridiculus ipfe An- 
nius, qui ad hoc probandü affert 
illa verba Dauidis, Dies diei eruat 
verbum, r nox noli indicat [cientiam 
& illa Pauli: Dies enim mali funt:hec 
enim tefiimonia nihil ad rem face 


τὸ videt,etiam qui non acu. 


t€ videt. Multo minus reperire li- 
cet;in facris literis vocabulum té- 
pus fignificare Afiam, vel Africi, 
vel Europà. Quontodo igitur An- 
niustam conhdenter fua figmen 
ta afserere,& nobisobtrudere δι}: 


fus cít,quz nulla fcripturz,aut pro - 


bati cuiüfpia m. risauctorita 
te firmantur: quin etiam, & Scri 
puürz, cunctifque Doctoribus ad^ 
uerfantur. Nempe;ifta phrafis: Per. 
gempusyÓ tmpora,Cr dimidium tempo 
ris tribusin locisdiuina feripturar. 
reperitur primo apud. Danielem. 
Capice feptimo , vbi loquens de 
quarta befiía, ἃ fignificabat quar- 
uim regnü cerrenü id eft, Monar-. 


chiam & Imperium Romanorunz . 


ait,cornua decé éius Beftig figni 
ficare decem Reges in quarto illo. 
regno futuros;poft quos furre&u- 
rus erat alius Rex porentor illis, 
& tres inquir állorum onn | 08 
fermones contra. Excel cquetur y 
€ Sandlos A itiffimo conteret, in sraden 
tur in pyanu eis vfquead sempus, Qr. 
tempora, (Θ᾽ dimidium temporis, Quis. 
non videt , 1llud; v/que eise. 
(δ tempora, dimidium temporis figi 
ficare ccriü quoddam m: pa 


P/fal. 1319; 


Ephef. y 


AW NTMC 


41 4 CU De ntichrifi. 


4iít,quo ille pranialebit aduerfus sà 
&os;nec poffe id vllo modo optári 
ad Regnum Afiz,& Africz,& Eu- 
z.Idem Danieliterü ea. phrafi 
víus eft in μον τ ΝΠ} εχ An 
ξεῖο percunctanu vfque quo finis bo 
vum mirabilium, Refpondens ille iu- 
rauitper viuentem in eternz ,q48 
im tempus ΟΡ tempora, (Ὁ dimidium temm 
fori: qua locutione proculdubio de 
fignauit cerumaliquod temporis 
Ípacium,non autem regpü aliquod 
temporale;vt dixit Annius . Deni- 
que reperitur hec ipfa phrafísa pud 
Beatum Ioannem in duodecimo 
Capite Apocalypfis: vbi loquens 
PeatusIoannes de muliere , quz 
amitla erat fole,& fubie&am pedi 
bus fuislunam habebat fic air, Da- 
14 funt mulieri ala dua aquila magna,» 
volauit in deferium in locum fuum vbi 
Alitur per tempus,Un tempora , Ὁ dimi- 
dium temporis ,À facie ferpentis . Vel 
vnushic locuseuidenrer conuin- 
€it , áncptiffimam effe illam Anni] 
Interprerationem de. tribus rerrae 
partibus,vt quz ad hunclocü Apo 
«alypfis nullo modo congruat.Im- 
mo quod Ioannesin hocloco dixit 
Per icmpus (n tempora , Ὁ dimidium 
temporis Xdipfum paulo ante in eodé 
capite aperüus dixerat appofito 
certo numero dierü , ita fcribens. 
Mulich fugit in felitudinem , vbibabe-. 
bat locumparatum à Deo, vtibipafcat 


A 
————» 


DECIM.A: 
Difputatio. 


Exponitur e^funij Refponfio. ad 
quartam vationem,que εἴ de 
Henoc Cr Elia futuris e^fati- 
chrifli aduerfarijs , e pranum- 
ijs fecundi. aducntus Domini 
Ad Iudicium. 


'Vartá Ratio cótra Ans 6 


niü itaffz habet Ex fa 

€ra Scriptura;ex an- 

tiquiffuma Ecclefie 

traditione, €x Patri 
fententia,ex communi fenfu-popu 
li Chriftiani conftat , quo tempore 
venturus eft Antichriftus,& paulo 
ante diem Iudicij,Deum co tempo 
re miffürum duos quifi ;eftes veri 
tatis.Henoc & Eliam:qui retegát 
& refoluát fraudesAntichrifti;eiuf 
que doctrinam expuguent; furoré 
reprimant,retundantconatus , & 
fideles in fide Chrifti confirment, 
δὲ errore deceptos ab Antichrifto 
feuocentad veritatem.De iftis duo 
bus extatin hniuslibri capite vn- 
decimo illuftris Beati Ioannis pro- 
phetia.In hec verba. Dabo duebur te 


eam diebus mille ducétis fexaginta:qui flibus meis (v propbetabunt diebus mille 


numerus dierum cfficit tres annos 
& dimidium anni,minus decem & 
oco SMbps nd dies einumero de 
fant ad complementum trium an- 
norum & dimidi; anni.5i enim di- 
xiffet, diebns mille ducentís feptua 
ginta octo,co ytique numero inte- 
gros tres annos, & dimidium anni 
expreffiffet.Cur autem Beatus Ioá 
mir decem hyemis omife- 
rit,causá requiratle&orab Interp 
tibuslibri Apocalypfis, praferim 


verb à no(tro Ribera εἰ 
foper care apcrnabliscólruta. 
y mm - τη " act 


τιν Sz gc 
4.» . 


dueentir fexaginta amitti [accis.Hi aiit 
dua oliua,c duo Can ain confpe- 
&u Domini terraflantes. Et fi q uis vo- 
uerit nocere eis ignis exibit de ore corum 
£9 deucrabit inimicos eerum. Hi babent 
poteftatem claudendi celum ne pluat die 
bus prephetia ip fori Cv peteitaté babera 
fuper aquas cenuertindi eas in fangui- 
mm, (δ᾽ percutiendi terram oni plaga 

tiefeunque voluerint , & cum finte- 
rint tcflimonium funm,Beflia,qua afcé 
Met de aby ffo faciet aduerfus eos bellum 
mpincet eos Cr occides illos. Hec Beati 
Joannis prophetia de illis duobus 
1eflibus,fecundum interpretatio- 
nem fcre omnium eis libri ex» 

plana- 


| 
] 


Refponfio ^" 


«nn ad 
quartá ra- 
tonem. 


Malarc.4- 


Main. 1z. 


2 Tous deobi; 


- 
, 


planatorum;aliorumque Doctorü 
dd Hcnoc & Eliam. Ergo 
fi temporeAntichrifti venturi (unt 
Henoc & Elias,cum ifti nec tempo 
rc Maometis , neque víqueadhuc 
venerint,iant mille propemodum 
annis poft Maometem trenía&is, 
euidenter concluditur,necc Maome. 
tem,nec vllum: eorum qui ante- 
hacfuerunt , verum fuiffe Anü- 
chriftum.- 

Ad hancrationem ita rcfpondet 
Annius.Iftud inquit,de Henoc & 
Elia venturis contrà Antichriflunr 
nnfquám reperitur in facris & Ca 
nonicis libris,fed eft opinio pne 
ris,nara ex Traditionibus Iu 
rum , & Iudaizantium Haretico- 
rum,vtait Beatus Hieronymus fu 
per illis. verbis Malàchie : Ecee ege 
mittam vobis Eliam prophetà priusquá 
veniat dies. Domini magna, ὧν borribi- 
lis ὧς. docet enim. Hieronymus 
pcr Eliam,fecundum myfticum sé 
fum,effc fignificatum Ioánem Bap- 
uftam;percurforem primi aduen- 
uisDomini;de eo namque Gabricl 
dixit Zachariz patri eius: 7pfeprace 
d:tcum in fbiritu Cr virtute Elia & Do 
wminusin Euágelioloquens de Ioà 
ne Baptifta, E/az, inquit, iam venir, 
ὁ feerum ineum q ne volue- 
runt, [ξυμ εἰς recipereip[e Inannes eft 
Xliar nom 14 298 se iam 
nomen Eliz fignificat proprié ve- 
rum illum Elia;fed milby 


auctoritatem & 


€ui ob;c&ioni ficoccurrit Annius. 
Auguf(linojinquit ;quiantiquà δὲ 
coinuné populi opinioné fecutus: 


DifpuPatio- t. 


^ 


pe c uum, 
413 
eiie plis venturo Mss nostrae 
mundi temporibus,fi eius nó 
funt reijcienda, fed adi bonnm fen- 
fum accomodanda,ita refponden 
dü cft.Elias in propria períona nó 
cft pugnaturus cum períona Anti 
ifti, qui vocatur in Amalypl 
Pfeudopropheta , fed cum eius íe- 
&a,quz ibi nominatur Beftia: Hac 
enim. feda Maometis, quem puta 
mus fuiffe Antichriftum , in vlti- 
mis mundi cemporibus per gentes. 
Gog & Magog , maximis viribus 
acerrime oppugnabit Ecclefiam ἃς 
populum C illianum.Ego aurem 


inquit Annius, per Enoc & Eliam 


véturos, vt uulgo creditur ad repu 
| le Antichrifto,fignificari ar- 
itror,per Henocquidem Impera: 
torem co tempore futurum, Chri. 
ftianz fidci ac Religionis propu- 
gnádzaciuendz Zclantiffimümz 
per Eliam vero, Ponuficen Maxi- 
mum qui duo extremis illis mundi. 
temporibus per fe, & per ardentif- 
fimos predicatores Euangelij , & 
per milites. fortiffimos Chriftiani: 
nominis defenfores validiffimé di- 
micabunt cum gentibus illis Gog: 
& Magog; δὲ quibus debellatis at- 
que viotiestostelt iila, refe- 
rent vi&orianm,& latiffimam pace 
Chriftiano populo afferent. Ha&te 
nusrefponíto. Annij ad quartam 
rationemeparratacil. — — 


VNDECIMIXZA 
;Difputatio. - 


 Supradiéla Refponfio. £nnij ad 


'Martam: rationem de aduentu. 
Enoc € Eligrefutatur.. 


Vpradicla Refponfío An 
Yd nijadquartam.rationé, 
VY licetcivalde acuta: .. & 
4) probabilis effe; penituf— 
que rationenr quartam diffoluere- 
videauut i (ἃ: tamen be 
ne: 


Locus MA 
lachbia eap. 
4. copiofe 


h sraciatus, 


mM "  — 


Iran 3. 


Te Eliam Thefbitem a 


414. 
ne confideretur,taliseft vt euiden 
ter prodat & arguat ignorantiam 
eius cum ingenu confidentia & te 
meritate coniüctam;quod ex pau- 
cis quz fubijciam fiet le&ori ma- 
nifeftum, Principio, Annius ma- 

na dicit aíseueratione, nufquam 
1n libris canonicis & facris reperi- 
ri, Henoc & Eliam in extremis 
mundi tem poribus effe venturos: 
Atenim quatuor in locis diuinz 
fcripture id exprefsé traditü eft. 
"Primus locus eft in capite quarto 
prophetiz Malachiz, vbi hzc refc- 
runtur Dei verba; Ecce ege mittam 
vobis Elia in prophetam — ve- 
niat dies Demini magnus Ὁ 1bilts, 
(» conuertet Cor Patrum ad. filios, Ὁ 
Cer filiorum ad patres eorum, ne farte 
«tniant, 8" percutiant. terram anatbe- 
mate, Quod autem Malachias {{ 
verbis locutus fit de propria perfo 
na Eliz;claro eft indicio, & praua- 
lidoargumento, quod auctor libri 
Ecclefraftici in Capite quadragcfi 
mo octauo loquens de laudibus 
Eliz prophetz,virtutes eius;ac res 
geflas commemorando hzc ipfa 
verba Malachiz de ipfo Elia ponit 
Et 70.[nterpretes pro eo Quod La 
E — haber in i τὰν vri 
ehiz loco, Eliam prophetam i - 
bent Eliam T. herbe nempe voca- 
bulo patriz propria illius prophe- 
tz perfonam defignantes: vceorü 
translatio nullum prorfus reliqui 
faciatlocü ambigédi de vero klia 
locutum eíse in co loco Mala- 


iam. 
SanBur 19 Beatus Chrifoftomus in Homi- 


lia quinquagefima octaua in Mac- 
Ahzum ura 


^eít] 


Mi un hac verNa 

nderans quod vocaue- 
m Thefbitem: vide; inquit, 
exa&am diligentiam prophetiz 


. praedicationis, nam quia propter 


.myfterij fimilitudiaem, [oannes 


ue poterat nominari 
confufio fieret patriam etus 


ias;ne 


ns, 


oannes enim non erat T. jtes: 


Catera que. Chryíoltomus dei- 


De Awtichrife. 


ceps fubdit,vidéat le&or apud ip^ 
fun. Pari quoque le hod eni An 
Inrerpretum de Elia Thefbite ha- 
bentin Cómentarijs fuis in Mala 
chià Hycronimus Cyrillus, Thco 
doretus. Adhzc Malachias eoloco 
ait,Eliam venturum vt conuertat 
Hebrzos,& ficut in Cap ite 48.EC 
clefiaítici fcriptum elt, ve veffimat 
tribus. Iacob; hoc aüc non prafticic 
Ioannes Baprtifta;pauciffimi quip- 


pe Iudzorü per eum cóuerfi funt. — 


ad Chriltü. Denique,manifeflé lo 
quitur Malachias deaduentu futu 
ro antc diem Iudicij,appellans eü 
diem Domini magnum, & horribi 
lem, 1n quo terra percutienda ett 
anathemate.Hoc aüt minimé con 
uenicin tépus primi aduentus Do 
mini,id entm repus diuina fcripur 
ra vocar cépus acceptabile, & die 
falutis,in quo dominus venir, non 
vt c! müdum, fed vt faluccur 
mundus per ipfum. Apparet igitur 
ex his que diximus Mllachiá efse 
locutum deaduentu veri Elizan- 
te dié Iudicij.Sed, nec ante Mao- 
metem, sec tempore ipfius, nec 
pott ipfum vfq; ad hodierná die ve 
nit Elías talia faciens, qualia de eo 
pradiéta funcergo nec Maomeres 
nieque vllus eorü quiantehzc fue- 
rutit; verus fuir Antichri(tus. 


Sed nobisopponiturab Annio ;0 


au&torica s Beati Hieronymi qui fü 
pereo Malachiz loco fcrip:ü reli- 
quit, in illis Malachie verbis per 
nomen Eliz fignificari vel vniuer- 
fum chorum Prophetarü vcl Loan 
nem Baptiftam przcurforem Do- 
mini;qui fimile Eliz fpiritü, & vir 


tutt habuit. Immo addir, putare ἡ 


verü Elià veneurü ante Domini ad 
uentü,fententiá fuiffe Indaorü, ὃς 
Iudaizantiü Hareticorü. l'onam 
hie verba Hieronymi: Ievdai, in- 
quit, & Iudaizantes Haretici, an- 
tefuum Meffiam putant eíse ven- 
turum Elià, & reltiruturum om- 


nia. Vnde in Euangelio propofira 

eft Chrillo μας quzfito : £d «ff 

quod Pharifgi dicunt, qued Elsas vens 
; tWris 


e 


y Gn X9gk | 


Pr edi 171 


14M. wat-l 
τ Patdun, 
Burgenfis. 


Explicatur 


fubob(cu- 3 


ra quada 
fentetia B. 
Héseronymi 
fuper loci 
M alachia 
να cita- 
tr. 


, 
11 


ΟΣ δή εἶδ. sd. ΧΙ. 


teur εξ. quibus ille refpondet? 


Kim; quidem veniet, Cr. fi iredutis, idm 


venia Elia Ioannem intelligens. 
SiC: ibi fan&tus Hieronymus: Cu* 
ius verba. magnam in ;dubicatio- 
nem.Rupertuut addüxeruntin ex: 
planacone illius: loci ΜΙ Ομ»; 
vcrum: &lias; "remedia: arbiz 
tràntur,véturus fict propria per- 
Íona;an veró nou ipfe;ficat vtri: 


: duftris B. Hierony mus fentire: vi- 


detür.Sané Malachiam; fecüdum 
lceraler fenfür ,locutum effe de 
Ioanne e -iPei etti ditpura: 
Paulus Bürgenfts'in fecunda fua: 
Additionead poiilla$ Nicolai dé 
lyram cum locü m: Malachiz: ται 
cándem quoquefentenciam Ῥτοτὶ 
penfiffimus eft. I2nfeunius in fuis 
Cómétarijs fuper quadragefimiv 
e&anuar Caput libri Ecdlefiaftici. 
τ. Sedienimad 8. Hieronymi au 


' &oritatem; σῆς αὐτὰ cra "Anrius 


miagnum effe p Mk Reb 
fuz, refpondeo tripliciter. Prim 
dico Interpreracioném illam: ver 
borum Malachiz; non effe! cradit& 
à Sancto Hieronymo tanquam εν 
teralem & hiftoricá;fed quafi ΠΥ 5 
flicam '&- fpiritualem. Cuius rei 
duplex imanifefium. eft indicium: 
Cum enim Malachias ibi loquacur 
hiftoricé de Mofe & Eha;ipft trà. 
fert id ad fpiritualem:intelligen- 
tiam,dicens,per Mofen f&nifieart 
legis. mandata, perEliam:vero ἡ 
chorum prophetarum: Id quoque 
probar-ex interpretztione nomi- 
nis Eliz, quod Latine fonat Deus 
meus;& nominis Thelbites;quod 
fignificat conuerfionem,; fiue pe 
nitentiam. Hzcautem dicta: Hie- 
ronymi, nemo eft qui non videat, 
ad myfticum & fpiritualem fen- 
fum pertinere;non autem ad hitto 
ricum & lircralem, De:ndé aio, 
guod Hierony mus dixir,errorem: 
ife Iudeorum & Iudaizantium: 
7Hareucorum, putare , Eltam eria 
venturum effeanté Meffiz aduen-: 
uim;finé dubio intelligendum ef-. 
fe de priori aduétu. Melfiz, in quo: 


411 


41 


putabant Tudzi,eum magia cum 
potentia-& gloria effe-venrurvm, 
& aduentus eius Eliam prophec- 
uem futur effe praicurforzm ati 
que Simi 1i, €um tamen 
Elias proph isaduen- 
tus Domini ad iudicium futurus 
ficpracurforsprioris vero aduena 
rus:Som verus Elias in propria per 
fona (cd mylticus Elias, nba 
nes Baptifta fpiritum & virtute 
Edz-: habens; pracurfor' fui t 
erat. Denique'refpohdeó, de 
mana: B; Hierony tni (erteguia 
e d fecundum 
Domipi aduertum;dubirari nullo. 
modo potle: [ἃ eniniipfe- (uper il. 
lis verbisque referc:Matthaus ca- 
pite decimo fepamo ^ £/tas q 
venruria e£ (7 reftituet omma non (Θ᾽ 
Iun apertis, fed conceptis eciam. 
verbis-tcriptum reliqui: Siceutm: 
air; Lpfe Εἶτα 5, qui venturus eft in: 
fecundo 


Salua*orisaduentu', iux- 
tà corporis fidem; nunc pér Ioan- 
nem Bapeftam.vénit in virtute & 
Spirit "lanétus Hieronymus: 


: Procclaufula huius Difputatio- 3 » 


nisreferam hic, quod de aduentu 
Elix in extremis Mundt tempori- 
busienfit. B. Auguftinus ; & in. 
vige(imónono Capiredibri vigefi- 


mide Ciuitate Dei, fcripfit his ver 


Bip Eliam;/Thefbitem;magnü 
"miris gr ce coii 
expofita fibi lege,vlrimorempore 
aoteTudiciumy Iudaosin Chrift 
verum ;id eft; in Chriltum noftrü 
effe credicuros; celeberrimum: 
in fermonibus; cordib 
lium. Ipfo qu:ppé ante ua 
ludicis /Saluajoris, non tavmeritó 
fperatur effe venturus, qui eciam 


πῇς viueré creditur: Curru.nam--:^- 


queigneo raprus eít de rebushu- 
manis; quod euidenriffimé facra 
fcciptura ceftatur. Hxc Augufti" 
nus,qui heec dixic explanans ver- 
ba illa Malachiz ἃς ΕἸ αν fuper qui 
bus nunc di patamusé τ 04650 
Tt WIL al PAN » TIME Xf 


uH EI - 
,o* tH ^er 
oy ym τ "S 
; 


éfüides - 
uentum — 


b 


416. ᾿ 


DVODEGCIMA 
7, Difputatio. 
Ex plicantur duo. alia: Scripture 
"*loca de aduentu Hénoc C? Elie. 


1 


n Fcundus locus Scriptura 
deaduétu Henoc,& Elie 
eftin libro qui infcribi- 

pr Le soceri S ii 

ius'capite Quadragefimo quarto 

ἀξ Haec c s huinfasodi: 


dai Ho enoc plaemit Dee, Óy translatus ef in 
tafs 44 Paradif[um, vi det Gentibus pamten- 


"Aq. 


e 


Ad, Habre. 


1i. 


ἴρεω  Fe- 


1íam. Loquitur Au&or cius librí 
de vero Henoc, qui fuit ante di- 
luuium;& air;eum pofttranslatio 
nem ipfius venturüm ad dandam 
Genubus poenitentiam: nondum 
autem ille venit:ergo venturus eft 
in pofterum, fcilicet in nouiffimo: 
Mundi tempore, vt cft communis 
: Patrum & orum fententia,vt 
exemplo vita fuz,& per fuam prz 
dicationem adducat Gentes ad a- 
dam: itentiam. Ex quo ét 


icet iute GEL τὰκ curde an 
mortuü.fed adhuc iecemngr 
perié oftendunr. illa Pauli verba, 


Henoc 1ranilatus eff, ne. videret mor 
1em Eft icitur A^ nius fané quam ri 
diculus, qui per Henoc fignificari 

- dixit Chriflianiffimum quendam 
Imperatorem in extremis Mundi 
temporibus fucuruar, & contra Se 
&atores Antichrifti pro Chriftia- 
no populo fortiter & feliciter pu- 
gnaturum» — -— 


defaius 3^. Yn eiufdem etiam libri Eccle- 


ttp. 4, 


^ Ei. 


fiaRici Capite quadragcfimo o&ta 
uo ità fcriptum cft de vero Elía: 
Quei receptus ei τὸ turbine ini 


Quo in loco verba fiunt de vcro 


ἐσ, Un 1 


l Je Antichriffo. 
τ μα Blig Thefbite;cuiusibivirtntes & 
o3 resgefta 


; nem Baptiftam, neque in choruax 


- pkx Domini noftri fententia, quà 


pa- lis fuis de Ioat.Baprifta, dixiteis; 


comniemorantur: eadé- 
be propemodiü verba dc Elia hic 

icuntur,quaz de eo di-. 
xerat, Ea porroverba. fecundum: 
literalem fenfum, neque tn. Ioan* 


MAYA gai 
Prophetarum;n incetum Do 
AR 2ut Gerne t vllo 


modo congruunt. Ey 
Tertius locus diuinz fcripture 3$. ^ 
de aduentu Eliz continet verba il ἝΞ 


la Domini, qua refert Matthzus 
Capite 1 7. E/tas venturus eff το το: 


tuet omnia Hoc non potelt i Lew Μὰ — 
de Ioanne Baptióh, quippe Qu, 49), γ. 
Quo temporc hzc Dominus dixit, eT 
nonerat venturus fed iam pride 
venerar,cur(umque fuum per mar 
qu confummauerat:ncc in ip 

im quadrar illud, Reftituerom- -— 
nia Snper quib.Domini verbis Ià - δ 
feniusin Capite67. Sumconcor- ὃ 
TEM manantiquif- —. — —. — 

má effe,perpetuamQue in We 
loChnüinsTfdnK aude 7 a 
üéPatrüatque Do&torü fententià — 6 


verum Eliam effe futurü fecundi ee 
aduétus Domini przcurforem, ὃς 
reftituturü trib. lacob, conuerten. 
do Iudzos ad fidem Chrifti. Ido; 
láfenius arbitratur manifefté Ma 
lachiá fupradi&is verbis of endiffe 
T locutüeffe de vero Elia, & 
€ aduentu eius anre diem Iudicij 
probat ipfe Ianfenius quauior ar- 
gumenus;quorum vltimü eft hoc: 
Au&oré libri Ecclefiafiiciin capi- 
te 48 de vero Elia fcribentem;ijf- 
dcm de verbis vfum effe, quibus 
Malachias vfus ΩΝ Sic Me 
nius:quem ego demiror,cunr 
veré ama Ícripfiffet, in Com- 
métarijs tamen fuis in Ecclefiafti 
cü cà:ra séfiffe, & fcriptü relig ffc. 
Sed aduerfári nobis videtur du 36 
Locus Mat 
1541 ca. 1, 


refert Matthzus:Ná apudeücapid τ 
| ὁ 17. 


te 11. Dominus loqués cü " 

Si vultis vecipere jp fe eft y 5 Ἢ 

pite 17. vod ρον ἤρα d 
- 1x1t, . ; 


^mm 


“-’ 


Duplex E- 
lias in Ἐν 
£tlio, 


Lut t. 


ΕΗ X. 


- dixit, Elis quidem iam venit, Θ᾽ mmn 
li qued de S. 

D 
à fecundü nd fente 
qui dicebatur effe ven . 


turus,non alius fuit, quá Ioannes , 
B -Ad hanc obic&tionem ia... 


bdeo Dominus tn Resngelio - 
duplicem fecit.Eliam taleerum 
dem;verum illum dico E Ἢ 


Thefbitem, magnum in veteri τε- - 


ftamento,mirabilemque prophe- 
tam:qui przcürfor ers una! ^ 


uentus Dominiad Iudició; & Iu- 


-dzos conuertet ad Chriftü; ἄρας 
hoc Elía Intel i 
quod Dominus 
ventris ἐξέ, reflituet omnid. :Alte- 
rum etiam fecit Dominus Eliam ' 
non quidem verum ,fed, vtira di- 
cam,myfticum:nam licet in 
58. corporali diuerfus eratá vero 
:Elia; quia tamen in fpiritu ac 'vir- 
«tute fimilis fuic Elia, & fimili Prz . 
«unfer muncre funétus eft; pro- 
terea vocatus eft Elias: & hic 
vere ar qué Gabriel Archá 
eluspatri eius véturum pradixit 


" : e & virtute Eliz. Ecde ta- 


a illud Dominum eft ac 


iam venit, 


ΠῈ 
«ipiendum: E/íer 
5 non cognouerunt eum ;'& quod de 
loan: Baptilla dixit , Ipfe eff Elias. 
prit, A uftoriek; ded Bguratbae em. 

rié, ri r1 
E: myfticé dixiffe;przmific illud, 
vire recipere Quod 
xit quialoquebatur fectidum my- 
flicum fenfum, qui non affert nc- . 
ceffitatem credendi, ficut literalis 
fenfus, fed 


quan 

duntaxat congruentiam.,Qua ctiá 
de caufa illud poft adiunxit, q«i £a 
bet aures audiendi audiat, Significás 


Ton 2:2 ρας Elia dixerat, id 


luis m,& 

: ..€ognobile., fed obícu- 

: "um, &opertam ἠξ καὶ 

: habere: -in- - 
T" "o xeligea- - 65 


' 
ες LI " 1 


M Md mtn s 


rterca b MA vocatur 
AMgypras vbi Dorninus eorum 2 


dam terunt fuper 
-€ecidit (uper eos qui, viderunt eor, Cr au 
-dierunt vocern magnam de Calo dicen- 


417 


T 5ed ΤΈΩΣ 


Afi cie 
^rtlocus ualde memorabilis C$ 
| illuffris de adwentu Henoc $ 
oM einn vtnticbrifium. 


Friofignis eft facrejf 
He e trt locus ia 
c xi te. 11. libri Ape 
STA esl s deáduentu. 


-f3 m. » 
Verba i e RI (run remind 
repbet 


Flantes.Si quts voluerit eir nocere gnis 
uerabit ieimi- 


01 eorum Hi b € claudé 

di Ceclum ne pluat m “4 propbetie 
ipforum: 6» pueefasem bebes fuper a- 
quas conuertendi ea; ἐπ᾿ (Auguinem, & 
percuticnt terram omni plaga , quotiej- 
cumque voluerinz. Et cum finierint M-.— — 
nim fuii, eism sae ale 
LL pum 
incebiit in plateis Ciuitari magna, 

alter (p Sodoma 


fuit exibit deare eorum,G de 


.Et pof? dies. tres n dimidium, 
es aae orit intrabit in eos Cr He 
pedes fuos-et timor magnus 


gem eir A [cendité buc;ct afcenderuntin 
Calum in nube, Gy viderunt illos ini- 
mici eerum, es Be E ὶ 
Hac pphetia Beati Ioan. 3 
Patres & odores Mee e 
per celebris eft;caque;fententiam 
Anni: uod | Antichriftus 


^ 


——————— — "'—ü€2€9— 1 


B à n c 


rim in'cinitáte Iérufilem;vt pro 
babile eft »inqütt Andreas,ad i ini 
τατον ἢν ΣΎΝ regni fud 
pee; bic Antichr SAM sag 


A eren: vé po enden ur 
dies & dimidiü,quibus exeinidti-ia 
cebüt, quot nimirum atinis variciz 
nati fuerant;denuo reuiaifcentj&: 
mubis vehiculo fubu coelu a 
afcendenr, ángentem homimbus; 
qui ante viderant eos flu 
pem timore allatufi. 

lem 


EIL! 


Sms 


em iftius. Prophe- 


1. 


ipd nobis diéta fint ^ 0 
Ill»: duoi 39 -/Sed'illudin hacProphetiaprim ἃς 
teftes , fore 4 alem habet qugftionem qui fiat 
Henoec. (v ὁ ὅτ τείϊος contra Antichritum 4 
Eliam. ventri) quorum : 


e 4  multuseit,can 'porabilibus at 
lie pelis quei ilisbeibus ueque ci 

ania perso amem. 
εὐρείας ᾿Βοέϊοτος intellexe 


, 


oc& Eliajó qui fub'mua terp 


dim accepturi funt à Wepecess 
m trium annorum &: 
anni;ad.vaticinandum ὃς & proi: 
candum cotra Ancichriftum frc il 
4 Equidem quod alter iftorum 
ἊΝ μα τὺ αρί προικρ σε Ὄπ αφρ qM vi 
anter omnes conuer reAugu ae 

ftinus certe in librozo.de 
tino Mund 9. Her. e Eliasimvl du 

"anu 


delium. Cordibus, ὃς des end 
Et 


Domini ver! itis 
terrenae τω rre om 


«ἀ1...}} 


:Ca- 


nicae vli 


Abo; idi meo 


: CE ! : R Fm es 


COO TEES 
Difstaa Y NT. 


Ἂν - Adhancqüzflionemesbreuireb i. 


iere ies 


dimmg Dea 


;B- ananduícductes xb Anichti 
uocandoad poenitéciá.Alcer locus κ᾿ 


ei 'ad Heb. 
mpm M cR 
Henos. ne videret mor: δ (acis in 


419. 
ore eorum;& deuóraturum inimi: 
cos eórum, & habituros poicflaré 
claudeüdi Coelum ac cuv Mepinee ,; hzc 
enim de ip ntur in ter 
Deoin- tiolibro 17. & in 4 
por. gd - δι. ") Βροίεβιβδαι 

Quifaamiy potrb fituras iralcésqo 4d» Hen 
m: teltis, ul pev Elz,non 4 fw«twrws 
aque um elLomnib Mite Vi- «(πεν teftes. 
&orinus enim fupet cap.11.Apoca 
pa lfpfisiit.focium ptis foradilér 
rémiam:a KU τ eodem oco 
Ioachim Toannes Ga- : 
gnaus Sai dm n Mofem;fed — Zescbimus, 


j 2o Remates Pp Dei Ganen;, 


Midátlctlor Ch Cio funt. 
foftomum in 1. ἌΣ polterior 
Epiftelzad.rh 


| Wicherinus, 


* Gregorius, 
o O Hyppelinus 


Damafce- 
aduenti snis diem qu. — "^^ 

teftimonium ex - ip(a diuina 
riptura non habemtsqua tanc 
docet illum tranflatum be guftaret 
mortem.Fertur tamen: cx traditio 


dinua-: eds τὸ 
L- Eo » Edda sebpitun p MC 
t Henoc rum. ore sad: ας EA 


Theíbite,fic. νον 
quidemaam anüquám-& pro 
confinia - 
: ! t um Ynus c in 
Xapite 44. cla ici; vb: dictrur 
ἀνα δμδαι αι αν τεὶς δὲ 
uo figni 
eum i ie NIAI Pa visus 
e venturum ad dendam: ;poeniten 


ἃ Gétibus;quod adhuc no 
ye neri tita cát -fub finem 


E 3 dici 


2 ^T "T I" 


X * 


420 De 4tichriffe. 

dica t eü nó effeadhne mortuü. que voluerit, & dominari ea 
Cur veró tot annorü millib.& tá-. imperare ownib, Elements. Afta- 
to diuinz potentiz miraculo fer- buntilli,tanquá SM CREME: 
uetrur Henoc in vita, ali» non po-. plurimi Dzmones,fed in fplendi- 
1eft afferri idonea & probabilisra  da.An elorü (pecie,parati ad exe- . 
"tio,nifi quia fub fidem mundite-  quenda eius iuffa, ui eum, quafi . 
fiis veritatis Chriftianz futurus. Deü,adorabunt,& ymnisvari)f-. 
eftadueríus Antichriftum. que canticis celebrabüt. Sic Hyp- . 
politus. Verü fignorü & prodigio- 
rum;quz facturus eft Antichriftus 
: tria in capite δῶν Apocalypfis 
Ἢ AR Onuntur exe :quorum vnü. 
DEC y A 2x TA τῇ αυοὰ faciet ignem. de Celo de- 
ifputatio. " fcendere; alterü;quod faciet ima-. 

| ginem e mMinanrove: exe 
Declaratur quinta | vatio contra tertiü;quod fimulabit fe mori. ὅς. 

JA nnium p eJMaometes Paulopoft àmorre refargere;pro- 

: Jud er quod pracipué miraculi crit 

non fuerit verus dntichrislus. Dooyaibus maxime ádmirabilis. 

me : Hzc Anttchri me miracula pilae 

- 4 Vinta Ratio-comra lusin capite z- pofterioris Epifto- 
^ fentétiam Annij eft [χα δὰ Theffalonicefes vocat. men 


hzc:& facra Scriptu 

ra multique & anti* 

25 fcriptores Eccle 

aftici, aiunt multa 

& m agna prodigia fa&tüm iri per 
Antichriftum. ἃς miniftros cius; 
1 hominum exiftimatione cen- 
buntur veriffima & maxima mi 
racula. Dominus enim nofter a- 


daciasquamobrem Auguftinus li... . 
br.20.de Ciuirate Dei.cap.rg. di- 
fputat verum dida fint mendacia, — 
quia non funt futura vera, íed tam 


tum fimulata & ficta,& fenfus at- 
ovs sci eec cerei 
potius mendacia 
etfrreipfa fiac verafümra, eistae 
men vtetur Antichriftus ad. per-- 
pud Matthaiü capite z4. loqués de fuadendum ho 

nouiffima perfecutione fideli per. illud 


maximunr 
mendacium; quod ipfc fitve 


—Q or ripe τορι τας rus C hriftus,verufi iow i ted 
Cu ity P feudo Chrifli c» Pfeu !à quzítionem eolocorce 
s 4".-. 2 Vor nr ga, nds μα hnquitin medio:fed profedo An- 
Wehbrff. —— Whinerroremvinducantur (fi fieri Geli figna quaruor modis erüt 


teft) etiam electi. Prodigis ms fn. mendacia primü,refpeétu caufz ef 
- 


Curuseft Antichrilus & per fe & 
per miniftros (uos , H mme- 
morat Hyppolitus in oratione de 
Confümmatione Mundi; Leprofos 


mundabir,paralyticos fanabit,De natarali 
mones expellet, abfentra & lon- id 


Stab mart ici - 


fcientis.fimulabit enim Antichri 
flusfignafua fieri ἃ Deo in tetti- 


monium veritatjsquá ipfe doce: 
bit:cü tamen ea fient : 
lum caufarum virtutes;ad 


CCOCOMEBARSERMS — 9-9 cXMRMUS€SETSnl gs UOS T 


. adii Γ Ἂν IDA ΨΨΙῚ ὁ 
| ρων ut 
᾿Ξ τείρεδειι form, vera enim; ϑένντ fuperillo capite Apocalypfis. Mao 


loquimur in fcholis;formalis ratio κέ τας nre motbo labo 
miraculi proprié dicti, eft,vtfito-  rans,fimulabat fc in terram cade 
pus fuperaaturale, omnis creatz rc fine niminm fplendoré An LE 
paturz poteftatem excedens,qua- gelide coelo ad fe deicen dentis, fe 
lia non erunt Antichriftifigna.Po cumque fermocinantis . d 
firemo, mendacia erunt refpe&u | Annius magiftrü quendá nomine 
! finis; ea namque Antichriftusad | Nicholeü ordinis Predicatorü;qui 
εὖ finem faciet,vt maximü & per-. totü fere orientem peragrauit, & 
niciofiffimum médacium homini- fcripfitprzclarum quédam tracta 
bus perfuadeat,fe verum effe Mef tum /cótra Alcoranum, cuius tra- 
Miam & Saluatórem Mundi,verü- atus initium eft: Narramerunt mie Ῥβα 1181 
4o Deum, Exhis quz dicta funt. &iimigui fabulitiones, fed non vt lex 
e futuris Antichrifti miraculis, fw. Hic Nicholeusin fvo Itinera- 
/ €uidenter concluditur  Maometé .rio narrat;fe, cum eflet Niniue & 
non firiffe verni Am γῆ .Babylone;vidiffe quofdà ex Mao- 
nec per fe,nec os miniftros metanis incredibili abftinentia, q 
talia fecit figna Mee etes, qua- etamin afperrima hyeme nudi τῷ 
lia m Antchriftum, & ia per effent, quorü nónulli nudis pe 
Á facris literis, &in SanctoramrPa- dibusignem calcabant, ὃς extin- 
: trum, veterüque Au&torü fcriptis gucbant. Cuiusret fimile quiddà 
r1 ' proditum ceffatumque eft......— refert Plinius inlibro feptimo de — 
| τ Ha τ" i^ vem »ufdam, qui in mente ie 
E * ficantes Apollini, per accéfos 
P 
3 


E 
᾿ 
, 


EU 
bes 


7 rogos,ardenteíq; carbones,nudis 


-—-— LL —A—MÓÓMS— 


“Ἂν gr | P s innoxié perambulabant. 
D ECIMAQVIN* Hind vedi igi , quod An-44 
Aq Di(pu lalig.- tichriftus dabit Spiritum & facul. 

i E πε πε ας tatem loquédi Imagini Befliz, fic 


oeil Gur. hid gp de Maomete interpretatur Lyrá- 
| Commemoratus dr Tefellitur Jn- Gus: etia cft icis impia, &legi | 
| ^owij eS quarundam aliorum Re: Chiiftianz contraria;ipforum Sa- | 


E ad 7 jp. racenorum, ἃς Maometanorum: 
n m qm Retepekisn E oí Mapas 


Dem tamriimem. Ὁ Pieulopiopbsss el 
vedi a2 SUP C CMENIBG- O2 miMfspe)s τὶ iaseft fimulata; & 
| μάν ὩΣ Δ y 029 dts: Με ρει δο Ὁ ἔξω κα quam is Starr. d 
o 43 c Annius,Maom di fimulans. eamà Deo fibi effc 


' non feciffe fipna;quafa- tradmam, cum ca fuerità Diabolo É 
MN aideapesereiis τατον τὰ δος τς στ τωι ἔ 
4 € in decimorertio te ,Iudazorurm, Ἐ 1C 
libri fis pr ditum eft: & Gentiliü conflata. Huiclcgi de- 
c. — "Ait;ta commero- dit Maomcetes fpiritum loquacem, 
Tm ori enda dp ἀπο ανον & obícrua 
nant,effe accipienda, ipa «tionis etus legis cffe&us; ita vt ma 
acm oricé.Dicitur m ximis clamoribus, & terroribus 
Ant ü ignem de Cae. loquatur contra Ecclefiam Chri- 
lo defcéndére: fed vocabuloignis fii, & populum eius... s? 
.. jignificantur Angeli, iuxta jllud — Difcipuli Maometis;vtreferüt4s 
Pfsl.;j03. — Dauidis, £hsi facit Angelos fuor fpiri-. Aurcolus & Lytanus fiper 13.ca 
gui, er minifiros fae; flammam ignis, putApocalypfis,multa feci ^ 
Et huiufmodi fignum feciffe Mao meté miracula,nugantur. ^ 
Nie 


— 


mcetem, confentit etiam Lyranug PIGFRSEHABUA Ch giamorAD 
) 22 : 2d ^4 | 


] "d es 
" 
(y 


, 


412 
Fabulefa — «e Angeló defcendente de Coe- 
Mame. — lo, & cum ipfo familiariter lo- 


Quatuor πρᾷ: — Secundum; de Luna;que 


γαῖμα, € Caelo defcendit ad ipfum;& lo 
cuta elt cum eo. Tertium,dearbo 
re fici,qua ab co vocata;humiliter 
fe inclinauic erga ipfum Quartum 
de boue & agno; qui humana vo- 
€c & fermone locuu funcei : Ve- 
rüm iia,nuez,& fabulz,mcráque 
funt figmenta & médacia .Equidé 
iftos demiror;cü fingereac meutri 


vellécnó mulcó:de Maoinéte mato :. 


Comfiqati ra Sine nna rere — 
T -: ; 
ralioaenb 46. Scd nosrefponfionem Annij 
4Á Qumntá 


imis profecto coecus eft,qui non 
rationem, 


widet,iitorum refponfionem non 


modo perinfimam effe,yerüm etià 


futilem,& plane ridiculam. Quid 
ν᾿ m dici poceft ineptius atque in 
οὐ fültius;quámignem , quem Anti- 
chriftus de €aclo faciev defcende- 
re;inrerpretari Angelum, quem 
ad íe mittiàDeo fimulabat Maome 


1es?Sang,prater ifiosdues, Anniü, | 


εν δὲ Lyranum;ornes libri Apócaly 

píis interpretes, & Patres, atque 

antiqui Scriptores, qui de rcbus 
Antichuftrícripferunt, illud prodi 

que ignis,d. vero igne per arti- 

L1 um magicum;& diabolic.adiu 
torium in terras deiniffoiurcllexe- 

runta!que interpretati funt, Cori- 

ftat praterca;ncc füpradicta mira 
cula,nec alia vIla feciffe Maometé. 
Damafcenus certe minus ;cérum 

Dawefz, annis fterior Màomete; fub finé 
JHaxrefibus, affrmat ,, Maomecem 
nullo ceftimonio; nee precedenciü 
prophetarum,nec prafentium mi- 
raculorum legem iuam probate po 


τοῦς Quinetiam Maometes. ipte 
fatetur in Alcorano,diuipnuus Chri 
n die c Dd 
cgem fuam;Sibiautem ro 
"B 3 fue dat ix D. k 


Dé 4ntichrife. 


quintam Rauoném confutemus. 


cius libri quem infcripfit.deCentü ᾿ 


εἴ. gent lefum effe Chriftum quau- 


- " 


eius tamén nüganrur quodam tent 
porc Lunam xm in dick ele di 
uifam, & Maemetem casin ma- 
nus fuas accepiffc,& denuo toph 
latis parubus redin cegrataui reuni- 
πε in Coclum:quod fané omni fa 
bulaomnique mendacio Fabulo- 
fius & mendacius eft. 


DECIMASEXTIA 
! Difpatatio.- ^ 
Tra&atur fextava lio contra efi 


nium du&a'ex diuerfitare. do- 


&rina εὐ ΤΑ ΠΟ ΡΝ ἃ dotirma 
-. "eMMtoanetis, .— si. εἰ 
* (^ ÉxraRatio Cótrá,, 
SONA] Annium eft h 

ME iu(modiDoctrina 

E quai ἃ tes 

(S Anüchriltus prag 

TX. P turus, & tfa- 

AERE diurüscit homi- 


hibus,longe diuerfa erit a do&trina 
uam tradidi, ,.Maometes , ergo 
Máonmibtes nou foit vérüAntihri 
ftüs . Do&rinz porró Annichrifii 
quatuor, precipuá. eruní. ita. 
Prifhó,negabit, Dom, 
effe verum Chriftum ἢ 
& oppugnabi: eius lei 
menra;maxime vero ^3 É 
-Euchariftiz, & facrificium 


Quatuor Fr. 
praciptua ea. : ,. ] 


vt Circumcifionis, δὲ 5a 


3 χεῖρα 
werbis Beatr Ioannis; ; 
dax mifi ui tegat deja Meeinus 
em he piae fos 51: aurem 
Tadai &-Hereui pepe ra nó- 
minantur-Anuc i» quod n&- . 


Jrtuagie id cna E Myppilum Ὁ 

üchriius « Hoc aurem πέρατα 

rum Anrichraitum cradiderunt Pa 

wes, vt Byppoliais in.eradonc de 
Qon- 


- 
rd 
. 


Ἢ 

J 
τ 
" 


Locus Joan 
má in Eua 
gelioCap 5 


Irenaus. 
Ambrcfins 
T beodor, 


Cyrillus. 


εἴς. 


ΕΣ xrH 423 


"Confummatione Mundi, Hilarius 


libro fextode Trinitate, Hierony- 
mus in Caput 1 1.Danielis, Augu- 
finus libro 29. de Ciuirate Dei 
Cap.8.Gregoriuslibro 11. Epifto- 
larum;Epittola 3. Necfolum Av- 
tichriftus ncgabic Iefüm effe Chri 


ftum;fed eriam horrenda conuitia 


& blafphemias in ipfum iactabit, 
vt nomeu eius apud. homines ob- 
Ícuret, & venerationem cius ex 
animis hominum euellat., 


48 Alterum Caput doétrinz. Anti- 


chrifti erit: cam id perfuaferic Iu« 
dzis alijfque, Dominum Icfumnó 
fuiffe verum Meffiam, profi eri & 
iactare fe verum effe Chrittü; inle 
£c & in Prophetis promiffum. 1d 


'* autem multi Fudzorum credent, 


ficut de illis predixit Dominus 
verbis,quz in fuo Euangelio retu- 
lit Ioannes Capite quinto: Ego veni 
ig nomine Patris mei , Qr non accepifis 
me Sialiss venerit in nomine fuo illum 
aceipietis. Tllum alium interpretan- 
tur Patres ipfum Antithriduns: 
Hoc docer irenzus libro quinto lo 
quensde Antichrifto, Tétabit; in- 
quir,fe Chriftum oftendere. Am- 
brofius in Cap 22. Lucz: Ex fa- 
€ris,inquit, Scripturis difputabit , 
fe Chriftum effe. Idé tradit Theo: 
doretus in fecundum Caput pofte 
rioris Epiftola ad Theffalonicess 


"4p Tertium deé&trinz Anti- 


put 
chrifü , erit, quod-profi:cbitur fe 
Deum effe , petes rennes 
' Deo οἱ, Hocdperte docet 
-Arüs Paulus in fecundo Cap. po 
Rerioris Epiftole ad rh.ffaloni- 
cénfes,loquens de A» richrifto, il- 
lis yerbis: Qui aduer fatur, Qr cxtol- 
litur. [upracomne juod dicitur Deus, 
aut quod colitur ita vtan tempo De: 


Illud verà feffurum Antichriftum 
in templo tanquam Deum,fignifi- 
cat illum effe iuffurum ; vt ap 
fibierigantur , & facrificia fta 
omnifíq; cultus & honos vmi 
vnius Dei proprius , fibi ad- 
hibeatur :- videat le&or Patres & 
Interpretes fuper illo Pauli loco . 
Irenzus libro Pcr fermonem — Zrenaw;, 
habensde Antichriflo.lllejinquit, — - 
exiflens apoftara , & latro , tan- 
quàm Deus,tamen adorari voler. 

Quartum deniq; Capur do&tri- $o 

nz Antichrifti futurum eft huiuf- 
modi; Non folüm dicet fe Deum , , 
cfle L fed ne D Pn 

nabir, tam verim Det uam 
fallos Deos & Idola en "Piulus 
dc ipfo dixit, Qs extollitur fuper om 
nc qucd dicitur, ant colitur, & Daniel 
Capite 11.de eoloquens, dixit, E£ 
Deum patrum fuorum non curabit, πδ΄ 
quenquam Deorum reputabit, quia ad. 
ser fu y vniuer (a confurget. Quem lo- 
cum explanans Beatus Hierony- — e pus. 
mus, affirmat, iftam Danielis pro- 
phetiam non poffe intélligide Re 
ge Antiocho Epiphaniz , vr nuga- 

arur Porphyrius : conftat enim 
ex hyftorijs profanis , & ex priori 
Machabeorum libro , eum coluiffe 
Deos Gracorum : fed intelligi de- 
bere de Anrichrifto qui nullum 

)eüm colet.Irenzuslibroquinto, — repas, 
Idola , inquir, fe ponet Anrichri- 
ftus , ad pc endum quod ipfe 
folus fit Deus, Idem afferunt Pa Hyppolitue 
polytus,& Cyrillus & Chryfo Cyrilins. 
muslocisfüpraciratis. Theodore- — Cryforz. 
tusannorauit, Diabolum mirabili — T/eodor. 
ter & prius illufiffe, & fub finem - 
Mundi illufurum filios perditio: 
nis * prius entm decépit homines 


k triam; fed quia hzc 
: Doarbiam Chrift: em propeiidu 


dum cx orbe terrarum excermina 
ta elt, in M eoídem Vox 
re Antichriftum;qui om 
Dopugrtabie Tolet e 7 vt fe 
vnum afferat Deum. — 


« oe ehe Nas 


" 
fedeat , offeden: fetanguam fit Deus «Ὁ o 203 


DE 


ν 


c" 


Panafcez. 


M 
DECIMASEPTIMA 
Difputatio: 


Oflenditur,à fupradi&la wfntichri 
fli; doBtrina , longe diuerfam 
fuiffe doirinam Maometis; e 
nnij ad boc refpon[io profli- 
gatur. 


$1 Od&rina itaque Anti- 
chrifli talis. futura 
cít,qualem in pronis 
ma à periori difputa 
done defcripfimus. 
Iaiv:! Ar veró. Maomcetis 
dorinalógé diuería fuir: [s enim 
nec fe Deum effe, nec Mefliam di- 
xit vnquám , nec illum pro Meffia 
receperüt Iudai: fed vnum Deum 
Celi & terrz conditorem docuit 
εἰς colendum;& Dominum Iesü, 
tantum abel vc copuitijs vllis in- 
cefferit , vt magnis eum laudibus 
extulerit. Audilector qua fcripfit 
de Maomete Damaícenus in fire 
libri fui de Centum Harefibus his 
verbis: Hic Maemetes cum in no- 
μοὶ, & vcteri Teftamento verfatus 
eflet, fermoncíq; cum Arríanis ha 
buiffet , nouam Íe&ctam ἃς difcipli- 
nam condidic Simulatione autem 
rc'igionis ac pietatis cum fibi cius 
gentis fanorem conciliaffet , quae 
Ácripferat ipfe, de Coelo,ad fe dea 
ta, & à Deo miffa vulgauit : quzdá 
veró in fuo libro ordive digefta 
fuit,omnium rifa digniffima. Dei 
porroveneradonem & cultü hoc 


modo tradit: Ponit vnum Deü vni 
uerfi conditorem,quinec genera- 
rus eft ab alio;nec alium ipfe gene 
pcm ixit effe Dei ver- 

um uim; fed creaturá ta- 
Kus wmm. jum Viii 


Maria fine virilifen 
Dum , ὃ 


eun Nace gni 
14i. , 


- De Aniicbriflo, ὦ 


! 


filium,qui Dei propheta, & ferutis 
eft. Dicir przcerca Iudzos Chri- 
“λῶν contralegem fuam crucifige 
τε voluifie, & eum quidé tenuiffe, & 
non εὖ tamen crucifixiffe,fed eius 
tantum vmbram;& phantaíma; il 
lum veróoneq; crucifixü, nec mor- 
tuum effe ; fed eum Deus tranftu- 
litad fe in Celü,quod fibi effet ca- 
riffimus.Ha&enns ex Damafceno. 

Certé Maowetes in Alcorano $1 
Capite (ecundo docet Chriftianos 
per fuum Chriftum (aluari, & Ca 
pite quarto ait eum maximum ef- 
fe Prophetarum;& ipfam Dei ani- 
mam hàbere. Illud quoqdue noa 
elt in. prateriris relinquendum , 
quod Maometes praecipuum rcli- 
gionis ianz facramentü Eu- 
chariftiz magna cum reuerentia 
δὲ honore nomipauerit atque lau- 
dauerit. Nam etfi negat effe infti- 
tutum ad recolendam Chrifti mor 
tem , quem ipfe mortuum efíe ne- ; 
gat;tátam tamen ineo Sacramen- * 
to virtutem effc aitin gear Capi ] 
té Alcorani , vt valde firmenturin ma 
fide, & in bonisoperibus , quot- 
quot de Euchari(lia guftant: δὲ fi- Y 


ne remedio eff: damnandos , qui- - 


cunque poíiquam dc eacom 
rintimpij faéti funt. Quantopere 
veró Anuchriftus infectaturus fit... 
Culrores huius Sacraméti, & quo- 


modo conaturus, ipfum demedio . ς΄ 


tollere,ex Daniclis Prophetia;quae 
eft in 11 & 12.Capitc libri eius;li- 
cet intelligere. τ a z 

Sed videamus ad. hanc fextam, $3 — nni re- 
Rationem quid Annius refpóde- 4d 
rit. Veréjinquit Annius , Maome- ratio 
tesaduerfatur Chrifto, & extolliz,, 9". 
tur fupra omne qd dicitur Dcus; 
deftrnens videlicetamagines San- 
&Gorum,negans diuinitatem Chri 
fti, & Trinitatem diuinarum perífo 
narum : Sedere autem in Scripui- 
rà, nonnunquam ponitur pro im^ 
perare , ficut de Chrifto dicitur y 
quod fedet à dextris Dei : & hac 
ratione veré dicitur Maometes fc» 
dere in templo Dei;quia vniuerfis. 

/prope- 


- 


"T8. 10 *Y* IU 


A fa Atenim fiquod 


ed 


anmMMM—— E 


Difutatio XVII. 


propemodum Ecclefijs Africe, & 
Afiz,& quamplurimis Europz ty 
rannicé imperat, & oftendit fe tan 

üàmfit Deus;id eft,veru nü 
tius,vnde Saraceni frequenter ma 
gna voce perfonant hanc pracatio 
neém.Veruseft Deus,& Maonietes 
eft verus dei Nuntius. hzc Annius. 
rzdicum eft 
dé Antichrifto,quod extollet fe fu- 
pra omne quod dicitur Deus, δὲ 

uod fedebit in templo, oftendens 

etanquám fit Deus,fic interpreta 


riliceat,vt id Anniusde Maometc . 


interpretatus cil; ex eo ecto 
concluderetur , plures altos ante 
Maometem fuiffe Aptichriflos , ὅς 
quofdam etiam poft pis mul- 
ti enim Ecclefias Chrifti tyranni- 
€é vexauerunt,& negauerunt diui- 
sitatem Chrifti, & Trinitatem diui 
narum perfonoarum, & fanctorum 
D deflruxerüt, vt Iulianus 
Apoflata,& Conftantius,& Valens 
Imperatores Arrianorum maximi 
fautores,maximique Catholicorü 
infe&atores, & hoftes,& Imperato 
res cognominati Iconodafta,id cft 
Imàaginum fra&ores & defiru&to- 
res,vt Leo I1I-Imperator Conftá- 
tinopolitanus,& filius eius Conftá 
tínus.Némo tamen propterca: vn- 
Quam dixit vllum. de fupradiétis 
Leti fuiffe verum Anti- 
riflum Deinde, Anníus nihil re 
fpondicad illud,quod in fcxta ratio 
ne pofitum fuit,quod Antichriftus 
, profeffurus fit fc Mefiam cffe, & 
quod pro Mcffiarecepturi ἴδε οὔ 


Tudzi,quod de Maomete nullomo. 


do dici poffe, manifeftum eft. Hoc 
^ Annius cum foluere non poíf- . 
'' fet, mira diffimulatione 
luppreffit;noleris ac 
urgere, quod - 
«onnellerc 
^" "god po- 
- terat. 


Ἔν 


Ὁ ὙΠῸ T! 
ἜΝ pr. 
c. 


T 
— ——— ------------- - .ὄἅ 
DECIMAOCTAV.A 
-.  Difputatio. — ΤῊΝ 
Refe vtur 4 nuij Refponfioad fepti 
mam , €$ ultimam. Rationem, 
qua probatur Maemetem non 
fuiffc verum Atnticbristum. 


tt 


* 


Eptima Ratio contr 
Annium ducitur ex ἢ 
genere mortis , quo 
periturus eft Anti- 
chriftus qué miro mo 
re doeffe occidendum 
indicauit Beatus Paulus in Capite 
fecundo pofterioris Epiftolz ad 
estar iim et ne it;reue- 

e iniquus, quem 
fus interficiet Spiritu oris fui, & vt fi- 
gnificaret id futurum effe fub finé 
Mundi,& prope fecundum Domi- 
niaduentum;adiunxir illa verba, 
e Wiffrner(enm)illuBratione aduentus 
fui. Cum igitur nec ipfe Maome- 
tesità inortuus fit, & poft eius mor 
tém iat anni prope mille preterie 
τί πτάπτε fecundum Domini adué- 
tum,neceffarió euidéterque con- 


cluditur,ipfum non fuiffe verim : 
Ad hancrarionem Annius hocré spp, 


modo rcfpondert , illa verba: Pauli 
effe intelligenda non deforte ip 
fins perfone Aniichrififsfed de inte 
ritu fc&z ems;qu ra eftin cx 
tremo Mundi 'tempore, & prafi- 
peel a Aeg 'Cápite m 
pocalypfis: entes Go, 
Migog d de fiBa Maomiero e 
runt: cum qvibus genribus atrocif 
fimum ilfo tcmpore bellum. geret 
Chriftianus populus,fed cas. Chr$ 
fto mirabiliter auxiliáte,dcbellaqit 


arque profligabir,nóenrm duo h 
sisobrine Euod ecd 
sià fit morrüüsin perfona fna, 
& quod Antichriflus nondum fit 
mr titus i íccta ἡ. Caput 
cu- 


Ep T 


1 


PIU 


πε 34 
j Ὁ 


416 De Antichrifo. 


alicuius familiz vel congregatio- 
nis vel (e&z,& corpus cius vel m€ 
bra eius , id eft familia , δὲ fecta 
eius , quaíi pro vna perfona in fa- 
cris literis computari folet. Spiri- 
10s autem oru Lefu,qui interficiet Anti- 
thbriffum . Incelligirur efficax. vo- 
luntas. Iefu. liberandi Chriftia- 
num populuma nouiffima perfecu 
tione Gog & Magog fe&tatorum 


Antichrifti , quorum ampliffimus: 


δὲ validiffimusexercitus, non tàm 


. €hniftianorü viribus, quám Chri- 


{πὶ voluntate ac poreftate debella- 
bitur. Mors porro Anüchrili , 
quz futura dicitur prope finem 
Mundi, non ett intelli da mors 
ipfius Anuchriftiin propria perfo- 
na,fed in eius corporc id eft,in fe 
ta ipfius , quz tuncà Chrillianis 
profligabitur & deftruetur. Nec 
tamen ftatim poft eius deftru&tio- 
nem erit finis Mundi : confonat 
enim didis Chrifti & La&anuj , 
poft illiusfe&z debellationem δὲ 


τ euerfionem;,Chriftianos magna in 


pace victuros per mille annos in 
terris , id eft, loogiffimo tempore , 
& unc futuram primam returre- 


- &ionem,id eft;perfe&am Ecclcfiz 


quarmadonem, uam Paulus jn 
ecundo Capi erioris E piflo 
1χ δὰ Theffalonicenfes vécadt il 
luftrationem aduentus Domini, 
fed hominibus paulatim ad 
voluptates & vitia de- 
fluentibus,& rcpen 
tinus fuperue- 
nier €o— . 


1124 on RU auf. (4 
5s dnreritus. , & Domini 
aduentus ad . Iu-- 
dicium . Sic ἡ 
Annius. 


ILI 
$ 
Wie 


DECIMANORNA 


Diíputatio. 


(onfutatur illa diflinttio nominis 
"Anticlnifli , vel pro perfona 
A nticbrisii, vel pro [ἐξα cius, 
que Annio efi qua(i omninm 
difficultatum effugium . 

F 


huius feptima, 
Rationis, & in 
|| fuperiorü fer- 
mé omniü Ra- 
tionum Íolucio 
| ne frequenter 

— Annius vfur- 
pauit diftin&tionem illam nominis 


Antichrifti vel proipfius perfona, 


vel pro eius fe&a ; & pro perfona 
Sccepuim fignificareipfum Mao- 
mete, qui ante multosannos fuir ; 
vel pro eius fe&ta,qua non eft alia, 
nifi íe&a Maometis fiue. Sarace- 
norum :: Vnde cum in Scriptura , 
vel apud Patres dicitur períecutto 
Antichrifti futura prope finé Mun 
di, & per tres annos & dimidium 
duratura, vult Anninsiíia , & alia 
horum fimilia intelligi debere de 
vltima parre fe&z Maomeus , quz 
ericillo tempore. Quontam igitur 
Annius ad effugium »mnium dif- 
ficultatum,& argumétorutm, qui- 
bus oppugnatur; hac vna maxime 
vtitur & nicitur diftinctione , nos 
cam plané futilem ac nihil effe 

robemus;& oftendamus,cum 1n 


acris literisagitur de Antichrifto, ὦ 


el à Patribus difputatur de inge- 
κὰν & moribus δ fadiis Antichri- 


. fti,non agi de fe&aaliqua , vel re- 


ὁ hominum , fed de vno quo- 
& certo fingulari hominciita 


|. 78. vt hoc pracipuo fentenuz AnniJ 


firmamento labefa&tato & fundi- 
tus cuerfo , ficceffe futurum Ec: 


Ed quia & in$7 


*— οἱ 
» 


Locus 708 

nir in Euan 

gelio Capi- 
- M Qqunte. 


| 
| 


Cyrillus, 
Hierem, 
Auguft, 
Irenaeus, 
Theodor 


τῶν 


| Difutátio-.X TX. 


mul fehtentiam ;eius.cor- 
ruere; & in nihilum recidere. . 
$8 Equidem noa fum art nsa ἀξ, 
-terdum laté fumi noinen Antichri 
fli, ca.ratione, vc figaificat omnes 
“σα notabiliter aduerfáti funt do- 
érinz Chrifti , quorum principes 
veré putaueris δὲ dixerisfuiffe.He 
rcfiarchas, qua fignificationc vfus 
- Beatus Ioannes m fua primaEpi- 
fola dixit; Nune Avtichrifl mulni faz 
& funt, & paulo poft. Gmnis Spiri 
ti qua foluit Tefurmyex Deo non εἴ ὦ 


im A 


bie fignificat certum € πᾷ 


minem: praícrtim veré'cumáigni de 
ficec cum pro Mcífia receptum iei b 


Vienne Meffiam 


incasso Hare. us ib 
oretus 1n. Mnt s Miereuym 


— quàm de vno ἐν 
LT 


scermum quendam fine du 
| orci 5 & non pedir: 
Rag ar Rage eoi fe&am- 


n niti- 6o ς 
tur illis eroe nus 2 de Anti- 


chriflo fcripta óperté al 
fccundo. Capite po 
Tu ad*T befíalonicenfes Ὁ. js ἀπὰς 

latus fnirit bomo peccati , films : 
tionis, & paulo infra: T'wnc 3e «ὦ 
tnr illel . Quoin. loco illis n 
minibus (Homo peccati, ) & ( Fi- 
lius perditionis ). Grace proponi- 


dn M 


bic eft. r4; dequo audi) , Jac ricuis aédanord wmdsili- 
"quop'am sam venit«, (y nunc iam imo certam quan períonam: 
mundocf?. quemadmodum etiam ΞΞΞΞ ADIT Graci ar 
nomen Chrifti ample .fumprum iEhi velnt Ad δρᾷ no 
"tribuebarur olim Sapibdotiun ilr mina ahi voluntad figrifican 
:Regibus & Prophetis ἢ uar du €criá:Exem- 
enim hominum: genéra vngi;- & pum , fine » 
-vn&ioneinaugurari moserat Di-. seis eat hi 
c mE or E 
;Anti unt Cri . , : 
Jiteris,& à Pacribus memoriz tra-.. d arendom κ᾿ 
dità ,:ea intelligidebere de: ipía Somin e MASA E" 
perfona Antichrifti;vt cft fingula- τῆς in aer ri leepisab- 
Tis quidam homoinon autem de- um, Mmonet Epiphanius 
fe&t3 emis. a ; ANM contra 9. - a m qua 
9. Hoc autem mulus probari po- efl Samaritanorum ; videat quaío | 
'argumeniis... Primum argu- HR ik des praclaram, ma 3 
-menarm vim , & robur accipitex probabilem explanatio- 
illis- Domini verbis. , qua. refert nemi Hn "Pauli de Antichritio 
— áá quinto: Ego vemiós Verborum, quam tradit San&us 
amine Patris mei y nenreteifts me, Mieronymus.in Epiftolacentefi, — Hierem. 
«διαί μα venerit in romine fuo,tlinm ac. ma qu ri c 
pens. Lum alium in nominefuo pta inr m 
venturum, & ἃ Iudais recipiendü, Md Imam eius qua 
z vno inm fingulari dea " ἀλλ αρίξωι Y Kn 
ntichriftointerpretantur.Chrye | nobis ta Da : ] 
dofiomus;&: M reati en d poR hi Zu 
ust Epiftola. a 
ad Al » 
cm A Pr D 


: dons 1 


AL tentus. 


4:8 De Antichriffa, 


fubijciet Tmperio.Tmmro vero 


Daniel Regem Antiochum dett tur, diftinctionem illam nominis 
typüm & am Antichrifli , eo Ancichriíti, kar cepeua noscere ' 
u 


Ido iis indicauit, Antichriftum 
forecermm quendam & fingula- 
fcm hominem , "ficut fuit Antio- 
€hus. Ecquia Beatus Ioannes in 
Apocalspfi Capite 13. & libi fi- 


milia Danielis fcripfiv:de Anti- fi 


chrifto , de vno quodam fingulari 
hominc intelligenda funt, 


6: Quartum denique: argumen- 


tum facit preualidum auctofitas 
Páerum ἃς Scriptorum i- 
corum, qui de Antichrifto fcripfe- 
runt ; quorüm omninm Concors 
& manifefta eft fententia , Anti- 
chriftum fore vnum quendam cer 
tum ἃς fingularé hominem; aiunt 
enim illum effe fumrum Iudiium, 
ex Tribu Dan; & nafciturum Ba- 
bilone,& facturum fe Meffiam, & 
pro-Meffia receptum iri'à Iudzis , 
& oftentaturüm fe tanquam Deü, 
δὲ fimulatarum fe mon,& à mor- 
te refurgere: hecaucem ín vnum 
aliquem certum:& fingularem ho 
minem conuenire poflunt,in Con 
tionem vero aliquam vel fe- 
m hominum veré dici non 
peer tu ene 
; "quindi libri , Cyrillum 
Camecheü i$. μόπ τς πὰ 4n fe- 
cundum Caput Lucz, Hierony mü 
in 7. & 11: Caput Danielis , & in 
Refponfione ad 11, |quzftionem 
Algafiz, Chryfoflomum,& Theo- 
doretum in 2. Capüt pofterioris 
epiftolzz ad Theffalonicenfes , Au- 
guftinü libro 2o.de Cinirate Dei' 
Hyppolitum in oratione de Con- 
fummatione müdi, Theodoreéinm 
inepitome Dininorum "Decreto 
rum, eee re aad δ Da- 
máifcenum libroquartodefide Or 
thodoxa Cap. : 7. ex quorum fcri- 
ptis clariffimé patet, que de Anti- 
chirifto ab illis tradita funt, ea non 
ad cógregationem quampiam ve 
fe&tam hom a. 


- 


ex quo item cuidenter concludi. 


vel pro fc&a ipfius, qua-tottes vti-. 
tur Annius,ad effugium argumen 
torum quibus vrgetur & premi- 
tur, proríus inanem & futilem,, 
atque omnino explodendam cí- 
e h d ; 


Iuwat hoc loco referre pracla- 6; 
raverba quz de Antichritio Bca- 
tus Augullinus in | explanatione 
noni Pfalmi (cripta reliquit, vide- 
tur mihi jy inquic Augüftinus , illis 
verbis , Confiitue Legislaterem futer 
eas vt (ciant Gentes,quta bomines funt, 
fignificari Aarichriftus:., de quo 
Apoftolus dixit, Cumrenelábitur bo 
mo peecatis filius perditionis . Et quia 
ille.ad tantum:Culmen inanis glo 
ri£ venturus creditur , tanta ei Ji- 
ccbit facere & in omnes homi- 
nes;& in Sanctos Dei,vtdum eum 
vincere pene omnes i 
nonnulit infirini arbitrentur, Dei 
res humanas negligere ἡ Ec fuper 
illis verbis eiufdem Pfalmi. Et om- 
nium inimicorurs fuorum dominabitur , 
ze du 2 tpetermrairem ius i 
nus,quod Reges omnes fupera- 
turus fi folus rcgnum obtentu- 
rus:nec mirum;cum etiam; fecun 
dum Apoftolum;; in templo Dci 
feffurus fit ;extollens fe fupra om» 
ni quod colitur , & dicitur Deus; 
Etquoniam traditus in. Concupi- 
Ícentiam cordis fui , δὲ damnauo- 
ne vlimz deftinatus; per nefarias 
artes ad illud vanum & inane cul- 
$men dominationemQue venturus 


tereà fequitur, Dixit in cer- 

de fuoy Non mettebór À generatione in ge 
merationem fine malo: , ideft , fama 
meaj& uomen meum ex hac prz- 
feti generatione in futuram po- 
m*generationem non trane 
fibit,nifi artibusadipifcar tam ex. 


celíum principatum, vt deme po- 
,» Animas ' 


id oes poffint 
expérs; ratis Ἂν ὕψι fibi adirum 


isis» Y 


wt E 


wu" 


N 


i bifoetatio Xx, 429 


tt apud pofterosetiam celebretur. 
Etquinon BÀ ee Lai 


& virtutes notefcere,cupiitvel ma - 


lé de fe homines loqu; ido no 
men eorum latiffmé .peruagetur. 
Potcft etiam intelligi vt de genc- 
ratione mortali,ad aternitatis ge« 
nerationcm fe yenire non poffeva 
nus,& erroris plenusanimus arbi 
treuur,nifi malis artibus, quodo- 
lim de Simone Mago diffamatum 
eft,qui fceleratisartibus coelum fe 


purauitaícen furum &adepturum Ὁ. 


& de bumana generatione in dini 
nam generationem perartes fuas 
magicas v áfiturum.Quid ergo mi 
rum,fi,etiam homo illepeccati'An 
tichriflus qui totam nequitiam,& 
impietatem quam omnes Pfíeudo- 
prophe:z incohauerüt,impleturus 
eft,& tára figna fadturus, vedeci- 

: Eledtos Dei 


i ri 
Vp nem ficia corde íuo; Nen mone: 


bar ἃ generatione. tionem - fir 

vale AR ideo cóhdrud fetch d. 
quitur, Cuitt os malediélione blenum 
eff e amze'itudine, ὧν dolo. Ma num 
enim malum eft,ram nefandis ard 
bus celum appetere, & ad capien- 
dam zternam fedem talía merita 


comparare:Sed.non habé bit! efre- 


Qum eus EVA p i intra es di 
» eustantum yalebit ad eum 
85. fibésifut, eroe . f; 


dum,qui & talia fü 
€cri,& qui fuisinfidijs & 
in partes fuas cóuerfürus eft mul, 
tudinem Hecin eoloco Augufti 


nus. Eat igitur Annius, & icit. 


. quecumqued Patribus tradi- - 
5" νάρκη de Antichrifto, 


. ea nó dc rrr ed 
fusicdd : cca ! 
προ. ς΄. 


᾿ qe μῴραρνὸς αὐτὰ πιέν ρα €ecos 
mbtos curabir,lep; munda 


ἘΠΕ Εν mitbiona 


6 ES IMA 
v. PDifputatio. . —— 
"adr 3in5)t rt {3 ΤῸ 
Ex multiseximiff: laudibusqui 

bus Maometes in fuo .4lcorana 

excellentiam Domini Noftri Ie. 
| fuchrifti pradicauit & magni 
ficauit, euidenter concludi eun 
mon fuiffe verum. υἀηε οὐ 


“ΠΤ Ὁ 


εἰς Οἵ) εἰ 


N Alcorano ,in 64 
exordio quartz 
definiuonts indu 
citur Deus ita lo 
'quens,(omnium 

etarü. alio 


mam noflrà proprié conferen 

virtuté ei prz cateris tribuimus. ) 
In quinto Capite Alcorani, Ange 
li Mariata alloquentes dixerunt, ὃ 
Marta omnibus. viris & mulieriz 
bus f; plendidior,mundior, δέ iucua 
dior,ferimus rm iuh gos 
ium cum Verbo,Dei,cuiüs eft Ie 


is,quicft facies omnium 


tiü 
in hocfeculo & futuro, vic pis 
& optimus ab vninerfitatis € 
tore mittitur, ipfe filium. tuumcü 
diuina virtute: venientem ; librü 
bgifésuainillitque magifterij pe 


;& tcftamentü;atque Euan 


bit,mortuos fufcita itque ciméta 


. eredentibus in Deum miracula cé 


fentur.V etus teft 


ciens , Dicit , p 
fcquamini 


V^ ὄν, 


VIO 


430 be Anticlrife. 


quetur?& viri quidam veflibus al- 
bis1ndifti refpondentes di 
Nosin Dci nomine te fequentes, 
in Deum credimuste ceíte ,:d 
f.ntqüe,ó Creator,nos libro Eua 
gelij fidem exibentes,légarumque 
tuum Iefum imitantes,aícribe fi- 
dclibus ruis, Er Deus Iefum affa- 
tus,ego,inquit;rüam ad me redu- 
€ensanimam,&  eXaltans, teque 
ab ineredülis liberans;eos, qui te 
fequuri. funt;ijs qui verbo tuo nó 
crediderunt,víque ad diem publi- 
cz R efurre&tionts fupérponens In 
.€redulos qi fümimis cfüciaci 
bus hic,& tn futuro (zculo afflizà, 
; fidelibus verb; & b cuc facienribus 
merita fua cum gdudi o corferatn 
De vircutib. igitur & Iuftitijs Ietu 


^ dtcibi reuelare.decreuimus. 
65. In decimo capité Alcoraui hic 


íunt.Iefus Mariz filius, Dci. Verz 
bum,& dede n 


fuseft.Etin Capire 12. fic login. 
zur Deus;Iefum Mariz filiunr, cui 
commifimus: Enangcelium , quod 
ett lume, & confirmatio teftaméti 
& reóta via timenubus Deum ; ad 
velítrzlegis fupplementü mifimus 
o Iudei) omnis enim Euangclij 
ὡς precepta eius fequatur;alio 
quin. malus erit. -Et im Capite 13. 
Alcorani fic habet, Deus: Chriftü. 
Marie filium cui tradidit. animam 
mundam, benedictam,qua Iuue 
nes, & infantulos affatus e(t;coecü 
natü,arqueleprofum curatüit,mor 
tuos fufcitauit, fic allocutus ett. Te 
ad filios Lfrael cü virtutibus ; meo 
velie, venientem y increduli Ma* 


: uim,Maome on fuifle verü 
! de. 


are conabitur, 


ómiiia eius fa&ta & dicha calumnia 
do & obere couitijs atque 
tnaledictis v 


uaque lacerzndo 
Soc etra pei Jo cet lo duelo: 


nedecimátex ra differuimuüs.-Et fi.— 


nis-quideni huic libro poni loc lo 
co omnee enim per fuperto- 
res viginti Di dones cx 
ta,& ad exitum perdu&a eft prt; 
cipalis illa quzfito;quam hocn li 
bro cra&iandam füfcepimus ,' An 
Maoómetcsfuerit verus^ Antichri- 
ftis;de 'quó multa facris literis, 
& à Vatribus tradita funt ϑο 
pletioré alicuáto'éogiitionciftus 
Pfeudoprophecz :Màometis , “415 
que eíüs fe&tc lector habear; v ifüm: 
nobis eft fuperioribus viginti di 
fputationibus rres?alias difpuratio 
hes ddijcere: ως 


1/58 βοῦν :oglabo» ti 


VIGESTMAP ἘΜΆ, 


De infignioribus aliquot erroribus 
 Maomctic« docirine,que tradi 
. tur in eius -Alcorano, — — - 


Trinitatem diuinarum perfonarü; 
& ridiculum putat dicere, Deum 
habere filium .- Negat Chriftum 
effe Deum , fed" hominem tamen 
fan&um,Deoque charum;magnü 
que Prophetam confitetur. Negat 
fuiffe crucifixü , & mortuü 

Facit Deum m. Ait Dz- 
pee in i effe faluan- 
τ dos.Dicit vetus teftamentum á1u 


ob dais,nóuum ἃ Chriftianis effe coc 


ruptyn & deprauatum, γε τα μον 


Bifutatib SYN 
δια fque teflaménti verüm ef 
ἃ t'vtriufque te dncaere 


zdicatorem, & confertatore, 
vocans fc Prophérdm veteris tefta 
enti;& Apottolüm houtcCutTeu 


vc fidem faceret pPithá-veriufque 


teftaimenci.Sacráméci-in [u&m ad 
fciuic difciplinam & fc&am,ex Ve 
teri affamens Circümcifionem,ex 
nouo bapufimum.Sed vrrumque ra 
men Sacramentum perdüerfo ritu 
obíeruari iuffit: nam nec more In- 
datco infantes circuncidic octauo 
die;fed-ad: imitationem: Ffnaelis, 
aliquot poft ortum annis iam adult 
tos; Nec nore: Chniftiano ferie! cá 
uim, baptizat: ad. purificationenr 
Ípiritualem animz; fed ;; vt moris 
erat Iudzis,fepius baptizat ad'fo 
lam videlicet Corporis purificatió 
nem,& externam quandam mun. 
ditiam, Pro Chriflianorum Qua. 
dragefina,inflituit vnius menfis 
: Lunasis ieiunium, fire difcrimine 
tamen dile&uqu ciborum.Pro die 
Domino Chriftianis facco & fefto 
diem Veneris feltü agi,& celebra 
ri voluit omnés imagines vel Dei, 
vel fan&dtorum homibam ex omni- 
bus locis auferri iuffit ; verum De? 
rien culcü, & venerationem 
um vini fuis interdixit. R epudiü 
vxoris multis de caufis facile red 
didit. Polygamiam :conceffit pore 
| ftàtem faciens tot habendi vxores 
quor poffit maritus alere: Videtur 
ctiam ponere facti neceffitatem,& 
humanz voluntatis libertate 
auferre. Vltimam & fummam ho- 
minis cirarem;eriam mor 
min voluptatibus & delicijs car 
dibus po. eod: vi 
: apicrb phos, 
δὲ inter Harcticos ipfius Cherin- 
u.Sunt ala permulta eius inftitu- 
ta,nor -folüm non honefta,nec ra 
uoni feinro nca edaiasimiotà 
Ícoena, & ab urda,i ridicula 3 δ. 
pecudum potitls.guám hominum; 
vt quicumque is ri dixit; 
legem Maometanorum effelegem 
porcorü,mihiquidé fcité admodü, 
non folüm vere dixi ffe .vídeaur. 


-'1flius porro εξ Maometis fzl.67 


fitatem;& abfurditatem,multi;d 
Chriftianis Ácriptis dez 
monftrarunt,2tque confutarurntz 
Dionyfius Carchufianus: me 
libros fcripfit: Kicholdus Ordinis 
Predicatorum edidic librum ; qui. 
Miceimun D 
metice,Pius Papa huis. n 
fecüdus Epiftoláea de re. fcripfie 
ad Maometem Turcarum Impera 
torem; — euam Vn- 
arus,& Ioannes de Turrecrema- 
pes Gnillelmus Poliellus in libris 
quos emilgauic de "Tartaro 
rum,Per(íarum, Arabum ,& Tur- 
carum. Preterea,Gabricl Barileta 
nusordinis predicatorum (fcripfit, 
Maometem in fua lege permittere 
quod afinis,& porcismagis conue 
nit,quàm humana ratione vrerti- 
nus,quod etiam vir inter Maome- 
tanos Medicma ícietia cla 
Auicenna nonoíuz Meta 
libro-confiteri non erubuit. 
Burgenfis in quadam fua a 
ne ad Poftillas Lyrani fuper-Cas 
t decimumterium Apocalypfis: 
φαῦσιν am;fatifque curiolam,&: 
erudiadi deíeóta Maometis ditpu. 
tatio emi fecit,vbi cuar eciam, & 
laudatezimium quendam tratta-. 
tum delege & — eee 
ui incipir.Smor funt dies ferui tui. ἃ 
LL 
e cupi 
Rito: citemdoctoribas ib 
verfatus: eft cum ibus tlt 
Íeétz,quin.eriamvr eam fübrliuss; 
&aluus fi i,& nófic pofíets δὶ 
linguà,& didicit Arabicas. 
Et vt fefc ii omniailligs doctrinz 
arcana & fecrera penetraret , fre- 
quéter οὔ nobiliorib.euismagiítris 
eade quib. ipfe vel. dubitabat, vel 
penitus cognofcere arcom* 


fn 
ΟΣ 


Scriptor 


gui contra 
Doctrinam 


Maemetis 


Auicenna. 


Paulusbur 
genfis, 


mustanir Vnde no MM b 
o» - - M 


habuit doétriaam Alcoran 

euani quemadmodum. pi 

es interpretes & doctores cam 
intelligerent atque interpretaren. 
tur, Dionyfius Carqhufiaeps libro 
: Ee —fccun- 


αν, 


A dé da τ IL 


ΝΡ MEREORPENIEN PEPERIT EPRUTTTEES 


— .-.. 


433 
fecundo contra Alcoranum c 
te primo & fequentibus , refert 
Epiftolam valde longam, & egre- 
giam cuiu(dam Chriftiani, genus 
Arabum nobiliffimi , qui recens 
fuit abobitu Maometis , fcriptam 
ad amicum fuum Maometanz lc- 

is fe&atorem:in p plurima di- 

genter, & exquifité enarrantur » 
& declarantur de ipfo Maomete , 
δι deciuslege. 


— ——OÓ 


VIGESIMASECVNDA 
Difputatio. 


De οὔο Canis tante durationis 
με diuturnitatis [ctl Mao- 


melana . 
: E fi ulo Dei,tam di 
ics cfta ,tam diu 
infcflauk , &affixitcum 
.  q«uám fecta & gens Maometana 
ciotiece ulum. — 
0s dura deruttute grauata & op- 
P d εἴ ab MW fed annis 
minusducentis. Tempore Iudi- 
«um Hebraus populus vexatus 
eítà Mefopolitanis , anniso&to: à 
Moabitis, annis decem & octo , à 
Chananzis , viginti annis: à Ma- 
dianitis, feptem annis;ab Ammo- 
I annos deccm & " «τ 
Phihíleis,annis quadragirtta.Tem 
κε (epus dique annis poft di- 
ciffionem Hebraici regni m re- 
um Ifrael,& — Iuda, Af- 
ij & Chaldari fiue Babyloni] ἐς 
runt infcliate & vestre A 
r€0$:caq; vexauoab inruo vique 
sd aem id autem eft, vfq; ad re- 
ditum lIudaorum a captiuitate Ba 
bylonica;durauit annis minus tre- 


«entis. Deniq; Rex Antiochus Epi 
phancs, & fücceffores eius,Iudzo- 
rum grauiffimi hoftes,gentein iu- 
daicam per annos quadratinta af- 
flixerunt. Er, vc de pop 


Vila vnquam íc&ta;nulla- 
A gens inimica & 1n- 


De Antichrifle. 1 


ftiano loquar , Chriftiani per illas; 
celebres decem perfecutiones R.o- 
manorum Imperatorum ,a Nero-- 
ne vía; ad Conftantinum Magnü;. 
vehementer affliti funt per annos 
circiter ducentos fexaginta. Pere 
fecutio item Barbarorum , à Go- 
this víq; ad Longobardos;peran-- 
nos fermé trecentos exercita. cít 
aduerfus Chriftianos. At enim fe-. 
&a,geníq; Maometana,aborigine: 
fnaquz iuit circa annum Domini 
fexcentefimum crigefimum , víqs 
ad przfenté Domini annum as 
lefimum fexcétefimum quintum , 
quo tempore ctiam plurimum va- 
let,et viger,noningttis fepuuagin- 
ta quinqucannis perdurauic-. Di 
riffimum igitur videtur curio(a. 
crutatione , attentaq; cop fidera- 
tione,quas ob caufas tantam ea fe- 
&a habere potuerit diuturnitaté . 
Equidem me eius rei caufas,69 
fatifque probabiles inuenio , qua- 
rum ἀνα χουν ον a Dei prouiden- 
tia peritaS,tra&tat Paulus Burgen- 
fis in ea quam de fc&a Maometa- 
na fecit diípucatione fuper Caput 
decimum tertium cord d 
ma caufa eft huiufmodi: habet hec 
fe&ta quadà & probabilia, & lau- 
dabilia,Deoq; grata, obqua vide- 
rurnon fine caufa tolerari a Deo. 
Hzc enim fc&ta maximé odit , & 
dereflatur Idololatriam ; prorfus 
adeo, vt nullas vel Dei, velangelo- 
rum,vel fan&orum hominum ima 
gines non folüm colat, fcd nullo 
etiam in loco depingi patiatur: fi- 
cur etiam in veteri ento 
Deus omnium ρον cmt Tudzis 
venerationem & cultum interdi- 
xit. Scelus porro 1dololatrie fuper 
alia fcelera odit,et execratur, & pa 
nircfolet Deus. De quofcelere in 
fcriptura loquens;ait, Ege beu: for- 
tite Zeletes, i(lis verbis fignificás, 
ficuc zelus viride adulterio fuz 
vxoris eft implacabilis , 3ta Deum 
non parciturum M fuo 1do!a 
colenti,fcd grauiffimis eum fuppli 
cijs puniturum. Scelus Idololatriae 
per 


p 


- ob bellicà Hebrzoruü erud 


Cbijutatio X Y. 


.pér metaphoram vocatur fornica- 
wir Dco Qui elongant fe à 
we,peribunt(ait Dauid ) Perdidifti em- 
met, qui fornieantur abite. Quantus 
'vero,quamque implacabilis fit z e- 
lus mariti obadulteriü vxoris,ofté 
«dit Salomon his verbis,Zelus e» fa. 
&pr viri non parcetin die vindicla neque 
arg niefcet euin[2usm precibus , mec re- 
eipiet pro redemptione dona 4. 
70 Secunda cauía: ifta í2&a Mao- 
metana Chriftianos fuz domina- 
tioni fübicctosfere non cogit abne 
gare fidem Chrifti, fed patitur cos 
& fidcm & religionem & difcipli 
nam Chriíftianzlegis colere vc cer 
nere licec in. Chriítianis qui funt 
in Gracia , & in Afia, & ip Syria, 
& in /£gypto: permicrit in terris 
fuis quatuor Patriarchatus; pluri- 
mas item Ecclefias,& Monafteria: 
permitüt Chriflianos vndecunq; 
venire ad terram fan&tam,vifitare 
fepulchrum Domini: aliaq; fan&ta 
loca; quin etizm Chriftianorü cu- 
flodiz ea permittere, habere inibi 
monafleria & hofpitia nec le. 
& religionem Chriflianam dun. 
nare, fecundum Maomeus videli. 
cet fentétiam, qui Chriftianos fe- 
cundum lcge m fuam faluari poffe 
confeflus eít.Quod fi alicubi & ali 
quandoaliqui Chriftianorü ad re. 
eet ps Chriflo m minis, vel 
miffis quodammodo cogantur; 
pee feoccale cft,nec "i fit, 
fed vt ita dicam,peraccidens; quo 
ilicer eorum minifterio in rebus 
ellicis fideli* & tutius poffint vti. 


71 "erdacaufa efteadé ipía , pro- 


perquam paflus eft Deus DPhili- 
,; Ammoniras ,. Moabitas , 
Iímaclitas, & Madianitas , gentes 
nimirü Hebrzis inimicas atq; in- 
feftas,vel illis vicinas,vel ipfis ecià 
immixtas habitare:primo quidé , 
itioné , 
vtex affidua cü hoftibus decerta- 
tione prudentiores & fortiores ad 
pugnandum in eos fierent. Dein- 
de,vt,fi Dei legem violarét, & ab 
ipfius cultu ad Idololatriá dcfuc- 


. 436 


rent;per iftasp£res vicina 
Prarerci d ipfum vale 
reà,td ipfum valcbatad He- 
brzorü virtutis ret explo- 
raitonem atque p: 
dos tru licen "capite fecun- 
tertio 1ta loquitur Deus, 
non delebs gentes quaa dimifst L. 
dm ipfis experiar 1frnel,vtrum 
viam Domini, ΟΣ ambulentinea . Haé 
gentes dereüquit Dorninut, vt erudiren 
qm 3s L[raelem, (δ᾽ omnes qui non noue- 
vant óclla Chananeorum ; (5 poftea di. 
ferent fili eorum certare cum boflibus, 


diu regnare & vigere. 


* Quarta caufa. Hoc ipfum pmifit 73, 


Deus ad puniendos flagello Turca 
τῇ & MaometanorumChriflianos 
Gracos & Orientales,ob.multipli 
ccs iporum errores circa fidé ; ἃς 
ob ingenté eorum fuperbiam atq; 
cótumacià adueríus Romanos P. 
tifices & Ecclefià Romaná; & ob 
multiformé perfidiá varíaíq; pro- 
didones, quibus vfi funt aduerí(us 
Chriflíanos exercitus occidenta- 
lesin recuperatione Terrzfan&iz. 
Quinta caufa: Noftrís difcordijs.73 
atq; diffidijs fe&a ifta & aucta , ἃς 
rata , & firmata tamdiu prz 
ualuit. Arma enim in Turcas. ὃς 
Maometanos có i 
cóucrumus : gladium bellicum in 
hoftes ChrMni ID diftangé 
dum atq; vibrandum, in noftra ip 
fa. vifcera imprimimus.. Heu fu- 
ror,heu dolor fed meliorem qua- 
fo , impofterum Deus Chriftianis 
principibus det. mentem. Quan- 
tum valerent & poffent adueríus 
Turcas,concordes principes Chri 
ftiani , faris oftendit facrum illud 
belli aduerfus Turcas foedus ante 
annos triginta quatuor inter fum- 
mum Pontificem Pium Qnincum, 
& Catholicum regem P 
Secundum , & clarifimam Vene. 
torum Rempublicam factum . 
Ec 2  Sexa 


Md rin 


δ. 


45$ Otava cáufa:Hac fecta 
conferuatur & perpetuaturob im. - 


. morunrtemporaltu 
niffimis de caufis rur 


434 


alia cóplura, & pracipue tria vul- 

modum probabilia. Primo, 
nihil przcipit & rradiccredendum 
hominibus quod fit fupra fenfum; 
autcertéfupra captum humana 
racionis: vtproprerea: dediti fenfi- 
bus hoinirtes, vel fola rationis re- 
£ula metienres quz credendá funt 
ab ea lege recipienda propter dif- 
ficultatémn intelligendi eam mini- 
mé retardentur.. Deinde; eft ifta 
lex & fe&a valde carnalis, pluri- 
mum indulgens yoluptatibus: & 
rerum terrenárum δα ρα τα τί: 
bus;fnper omnia vero hbidini do- 
minandi & imperandi quocunq; 
modo id cóíequi poffit;ad hzc au- 
tem procliuiffimr funt mortales; 


'* eaq; flagrandffime concupifcunt 


atq; confe&tantur. Poftremó , ifta 
lex & f«&ta non perefficaciam prz 
dicationis, nec per mirabilitatem 
fiznorum & pos rfaa- 
fa eft hominibus:fed innecta, & in 
vrufa éft per vim bellicam δὲ terro 
τὸς Bellicos & ryrannicam violen- 
viatb;quibus rebus plurimas gen- 
tes & prouincias vel imbelles, vel 
tünc inermes ac pra-fidijs bellicis 
deftitacas innadens;faciledomina 


emp rH potuit, Septr 

ac fe&a ex alijs pluribus fe&is 
muxte confu - colle&a eft:quia 
ex omni fe&a habet nonnulla hs- 
bét etiam vnde, & cur aliarum fe- 
étàrum cultoribus placere queat. 
tam diu 


τ tumrearum cbtinutt;atq;in his diu 
ye 


Ee Turcici potentiam, valde fta 
ilem & firmam ac durabilé. Eft 
quidem Turcicum imperium pla- 
pertyrannicum: quia in co Prin- 

rium omnino bonum fpe 
&ar,nulle aüt modo bona curat 
fubdixorum:zdeinde;quia fubditos 
eA ime 
tum ad honores, & poffefiones ὃς 

m: j 

1 : slibet, etiam 
optime meritos, & bonis & vita 


SuDe aatichriffo. 
74 Sextacauía: Habetfizc fe&ta &  fpoliac. Hoc tamen tyrügicumim- 


perium. tam. dia:confermatur has 
ob caufas. .Primequi te 
potenriz bellicz:habet;enim am- 
plifimum ἃς validiffimum 'zqui 
tatum;peditacum vero»ex Afi “ 
& Európzis tantum, vt νεῖ ipla ^ 
multitudine etiamortuorum;: ho- 
ftes obruar;- fed maximi eius ro- 
bureft in pluribus fortiffimorum 
& fidiffimorum: Gienizzarorü le- - 
whoever Turcéip- 
vel Chriftianieis (ubie&ti,nec vt 
vocant Renegati, qui cenenvarrnia 
& résbellicas traGant; rebellare 
aduerfus Imperatorem queant; 
quatuor diligenrer feruat;qua,fe- 
cundum Ariftotelenrin: Politicis; 
ad tuendam diüque conferuand& 
tyrannidem plurimü conducunt. 
Tenet enim fübditos prorfus abie- 
&os & viles. ,& item pauperes & 
inermes & in vicem diffidentes:ha 
bet plurimos. exploratores & infi- 
diatores & delatores, quibus maz 
£s propofita funr przmia; & fuf- 
cit,quzlibet fufpicio aut ἔτ νης 
bra dubitationis de quocumque; 
quin etiam vel mera calumnia va- 
letad perdendum hominém. Su» 
» rnit curat, ne imperio fuo 
iti, yero , quorum 
in bellicis DrinBiondbe wr opera 
& minifterio, ab vlliusexternz σὲ 
us vel pem i patrocinio vel gra. 
tia vllo modo pendeant. |. 


VIGESIMATERTIA 
14,9 Difputatio τσ : 
metis, & aliquot Suécefforum 
eius. hair ipi 


E Chronologia rerü Mao-76 
metis. — diffenti« 
turz m enim ortum 

o2 seiu$ fefcrüüt' adammpm 

Domini fexcentefimüm trigefimü 

Heracho Imperatore — mo 
Ἂ- 


on 
y srapionaur Ícqui Genebrardum 


qui omnem. Maemetis Chronolo :ucis Cádlenis fiudere: quine zat 


:giam cx bonis du&oribuscxprom 


pram breuiter & diftipcé, neque ign 


An ume epi eMipo iH 
- .Maometes a originem 
ducens Abdila patre, & | Enina 
Amatrenaícituranno Domini quin 
gente(imo nonagefimo íccunde, 
auriiio Imperatore, & fummo 
Pontifice B.Gregorio. Primo, du- 
cem fe per decem- annos geff 
plurium Arabum feu Iímaelitarü 
vel Saracenorum:qui fica i 
funt vela Sara principali vxore 
Abrahe;vt fc iactarenc heredes fo 
repromiffionum;que femini Abra 
hr & Sarzà Deofaütz fuerant; οὔ 
ipfi tamen effentex ftirpe Agaran 
cillz Abrahz;& ex filio cius Límae 
legenus ducerene. Vcl Saraceni 
funt appellatià Sara nionre,quem 
ipfi olim incoluerant,. Doctus & 
cruditus.eft à duobus pracipuc Iu 
dais Apoltatis,& à Sergio & Ioan 
ne Herceticis Arrianis & Nefioria 
nis.Cameloráü primo paflor fuit , 
neclegere necícribere fciens, 
€t iplc fatetur. Mox vidua qu Ada 
diuicc ducta vxore , mcrcaturá e- 
xercuit. Poft hac, Pfeudoprophera 
& obtento Gabrielis nomine legé 
δὲ ex Iudzis & Geb. & €hnriíflia- 
nis varie,mixté .confuizque colle 
€&tà cópofuit:quà mendacib.fignis 
& ipedigis de quib.füpra difpura 
uiinus,fed maximéarmorü cerro- 
τῷ & per bellicà violentiam pluriz 
mi$,. vel ignorantia veritatis ,' vel 
metu;bellicz porentiz eccupatis 
perfuafi;.velobtrufit pocius. — 
77 Eam porrolcgem verfibus qui. 
bufdam rithmicis condidit, quo fa 
cilius in animos imperite multicu 
dinis perfuauiratem cantus & ri- 
thi influerent & firmius eis in- 


hzreret. Nà ficut tradiditnobilis 
ille Chrifiianus Arabs deq 
pra cx D'onyfio.CárcBufiano dixi- 


mus,q fuper o€s fui téporis,Arábi 
cz lingue vim & pprietaté & ele- 


* 


pellat. -Soripiura ;rerum«on 


lcgem:ad fe niifim à Deo;non fi- 
mul datam fibi vniuerfam,;fed per 
piries; & perinterual/a tempor 
&, vt Sibylle folia;diuerfisin locis 
«δι: Wet Ore ir Ri aad c 
ujs callidé videlicet ; nequis inea 
fequentiam 
'& ordinem ac rauonem doéctrinz 
Teqüireret. Primusomnium Od- 
men,annis poft Maometem Circi- 


ter cenam à decem,aliorü Mao-. - 


metis fücccfforum ad'utorioiftam 
e in. vnum quafi corpus ; & 
a rimas » quoad erisfieri 
otüit, redegi. Arabes appella- 
iun t kwer opa. Seripiuram; 
per exceilentiam videlicet, przci« 
séScripruràm edón "volentes 
cum tamen ca fit ex varijs.Iudato- 
nim, Hareticorum, & Épicürzo4 
rum doctrinis, erroribus; fabuhs ; 
& b emijs , ceu indi 
quoddà Ghaos: quam pede 
ipfe ait,deicendifle.de (íummo 
lo:vfqsad. infimüm coelum 5 deinz 
de, paulatim in terras lapfam cffey 
& ad fede 
fermocinantem 
Inter precipuos: 


sami.7 
cos & focios ripsefosr is ,d po-! . 


fleros celcb; iores.: Quorum altery: 
1 


vocatus clt Haly scu 
Mrs iom Lic mim emn n 
faz alter, nominatus eft. Haumar 5: 
qucm, vt fidiffimum legis-Maome« 
ucc intérpretem, caeri; ( Turcas; 
dico & Maurus ).co , 


Iz 


claram ; dequo ét Deum. — 
minducit.. 


Quid f qni 


“κεῖ nomem 


Aicerani, 


"e 


"Cosdroe Perficü fu 


434 
viginti pralijs conflixit cum Per- 


fis,Grzcis,& J£gypujs, in omni- πῇ 


bus fere vi&or.Cu: in τεβημπὶ Ara 
bum.fucceffit Abnmacar ahnis tri 
bus: deiude Omar Ara ex ftirpe 

it, & rapuit 
imperium?A t enim,nobilis lleAra 
bs à Dionyfíiu Carthufiano com- 


' Be Muticbrifie, 


natio atque cóiectatio'm inimelfüb 
ir. Nam ipfa fe&a Maometana 
perannos fexcentosante iftum Ot 
tomanum fatis habuic folum Sa 
tanam,cuius nimirum incitatu '& 
adiutorio Ecclefias Chrifti popu- 
lofque Chriftianos in. JEgypto δὲ 
Africa & in Hifpania vehementer 


memoratus,& à nobis (epius in hif. afflixit.Imovero poft Conftanti- 


ce difputationibus in teftimonium 

s,memoriec prodidit, Mao 
metem vixiffe rribus & fexaginta 
annis;& obijffe anno Domin! fex- 
centefimo quinquagefimo quinto 
Imperatore Conttante, & Summo 
Pontifice Eugenio primo:quorum 
annorum viginti tres exegiffe in 
fua Prtopheua. 


79. Reftat,vt quafi pro clzufula hu- 


áus libri vnum quiddam duntaxat 
adijciam,In hac fe&a primus Prin 
€eps Arabum &Saracenorum fuit 
Maometes ipíe lcgiflator , Inde 
Principatus penes cam gentem 
manfit per annos fexcentos fcxa- 
ginta Poftea Principatum inuafe- 
runt Turcz,quorufm primus Rex 
t Ottomanus,vndec familia Ot- 
tomanna profeminata cfl, princi- 
patum tenens ufque ad hanc diem 
I ead circiter trecentos . Ex 
familia extitit Maometes fecü 
duscircaannum Domini millefi- 
mum. quadringentefimum quin- 
quagefimum,qui capta Cóftanti- 
nopoli,& Imperatore eius occum- 
bente,imperium Orientis; fibi af- 
Ícruit, & imperatorem Orientis 


Apocalypfi 


numMagnum,& ante Maomerem 
Legiflatorem;nimis fane fuit folu 
tus Satanas non folüm ad vexádas 
Ecclefias & los Chriftianos, 
fed etiam ad diripiendas & deua- 
ftandas eorum prouincias &regna 
vt cernerelicet in. períecutione 
Hunnorum,Gothorum, Alanoráü, 
Vandalorum , Perfarum , per an- 
nosplurestrecenus. . 

Illud deniq; quod etiam Gene-8 
brardus fcite annotauit, perdignü 
animadueríione & admiratione 
Dei prouidentiz videtur:circa an 
num Domini millefimum trecen- 
tefimum,quo cempore Otcoman- 
na familia einfq; dominatus origi 
nem habuit; codem ipfo tem pore 
quafi ex aduerío, Auftriacam [ἃ - 
miliam ad principatum , ingenti 
Catholicz Ecclefrz bono, prouebi 
coeptam effe.Quz poflea ad tantü 
opulentia, honoris, & potentig fa- 
fligium elata eft, vc & fupremam 
dignitatem Imperialem cótinuata 
multorum imperatorum fucceí- 
fione(quod nulli vaquam familiz 
contigit) obtineat, & πᾶς ampli(- 
fimum terra marique 1mperium, 
maximámque in orbe terrarum 

Monarchiam poffideat . Sed 

hisde Antichriflo& Mao 
mete,quáium nem- 
peinftituti opc 
ris ratio 


labar, di putatis ex- 


licauifque, li- 
reper: 


9. 944640
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

See other formats
